Adhyaya 45

Verse 1

नाम चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः हरिरुवाच / प्रसंगात्कथयिष्यामि शालग्रामस्य लक्षणम् / शालग्रामशिलास्पर्शात्कोटिजन्माघनाशनम्

হৰিয়ে ক’লে—এইটো পঁয়তাল্লিশতম অধ্যায়। প্ৰসঙ্গ অনুসৰি মই শালগ্ৰামৰ লক্ষণ বৰ্ণনা কৰিম। শালগ্ৰাম-শিলাক কেৱল স্পৰ্শ কৰিলেই কোটি জন্মৰ সঞ্চিত পাপ নাশ হয়।

Verse 2

शखचक्रगदापद्मी (हस्तः) (केशवाख्यो) गदाधरः / सब्जकौमादकीचक्रशङ्खी (नारायणो) विभुः

যাঁৰ হাতত শঙ্খ, চক্ৰ, গদা আৰু পদ্ম—তেওঁ গদাধৰ ‘কেশৱ’ নামে খ্যাত। দীপ্ত কৌমোদকী গদা, চক্ৰ আৰু শঙ্খ ধাৰণ কৰা সৰ্বব্যাপী প্ৰভু ‘নাৰায়ণ’।

Verse 3

सचक्रशङ्खाब्जगदो (माधवः) श्रीगदाधरः / गदब्जशङ्खचक्री वा (गोविन्दो)ऽर्च्यो गदाधरः

চক্ৰ, শঙ্খ, পদ্ম আৰু গদা ধাৰণ কৰা শ্ৰী গদাধৰ ‘মাধৱ’ আৰাধ্য। অথবা গদা, পদ্ম, শঙ্খ আৰু চক্ৰ ধাৰণ কৰা গদাধৰ ‘গোবিন্দ’ আৰাধ্য।

Verse 4

पद्मशङ्खारिगादिने (विष्णुरूपाय) ते नमः / सशङ्खाब्जगदाचक्र (मधुसूदनमूर्तये)

পদ্ম, শঙ্খ, খড়্গ আৰু গদা ধাৰণ কৰা বিষ্ণুৰূপ তোমাক নমস্কাৰ। শঙ্খ, পদ্ম, গদা আৰু চক্ৰ ধাৰণ কৰা মধুসূদন-মূৰ্তিক নমস্কাৰ।

Verse 5

नमो गदारिशङ्खाब्जयुक्त(त्रैविक्रमाय) च / सारिकौमोदकीपद्मशङ्ख(वामनमूर्तये)

গদা, চক্ৰ, শঙ্খ আৰু পদ্মযুক্ত ত্ৰিবিক্ৰমক নমস্কাৰ। শ্ৰী (লক্ষ্মী), কৌমোদকী গদা, পদ্ম আৰু শঙ্খ ধাৰণ কৰা বামন-মূৰ্তিক নমস্কাৰ।

Verse 6

चक्राब्जशङ्खगादिने नमः (श्रीधरमूर्तये) / (हृषीकेशाया)ऽब्जगदाशङ्खिने चक्रिणे नमः

চক্ৰ, পদ্ম, শঙ্খ আৰু গদা ধাৰণ কৰা প্ৰভুক নমস্কাৰ; শ্ৰীধৰ-মূৰ্তিক নমস্কাৰ। চক্ৰধাৰী হৃষীকেশক, যি পদ্ম-গদা-শঙ্খ ধাৰণ কৰে, নমস্কাৰ।

Verse 7

साब्जचक्रगदाशङ्ख(पद्मनाभस्वरूपिणे) / शङ्खचक्रगदापद्मिन् (दामोदर) मनोनमः

পদ্মনাভ-স্বৰূপ, শঙ্খ-চক্ৰ-গদা-পদ্ম ধাৰণ কৰা দামোদৰক মনৰে নমস্কাৰ।

Verse 8

सारिशङ्खगदाब्जाय (वासुदेवाय) वै नमः / शङ्खाब्जचक्रगादिने नमः (सङ्कर्षणाय) च

হল (বা খড়্গ), শঙ্খ, গদা আৰু পদ্ম ধাৰণ কৰা বাসুদেৱক নিশ্চয় নমস্কাৰ। আৰু শঙ্খ-পদ্ম-চক্ৰ-গদা ধাৰণ কৰা সংকর্ষণকো নমস্কাৰ।

Verse 9

सुशङ्खसुगदाब्जारिधृते (प्रद्युम्नमूर्तये) / नमो(ऽनिरुद्धाय) गदाशङ्खाब्जारीविधारिणे

শুভ শঙ্খ, উত্তম গদা, পদ্ম আৰু চক্ৰ ধাৰণ কৰা প্ৰদ্যুম্ন-মূৰ্তিক নমস্কাৰ। গদা-শঙ্খ- পদ্ম-চক্ৰ ধাৰণ কৰা অনিরুদ্ধক নমস্কাৰ।

Verse 10

साब्जशङ्खगदाचक्र(पुरुषोत्तममूर्तये) / नमो(ऽधोक्षजरूपाय) गदाशङ्खारिपद्मिने

পদ্ম, শঙ্খ, গদা আৰু চক্ৰ ধাৰণ কৰা পুৰুষোত্তম-মূৰ্তিক নমস্কাৰ। অধোক্ষজ-স্বৰূপক নমস্কাৰ—যি গদা, শঙ্খ, চক্ৰ আৰু পদ্মে শোভিত।

Verse 11

(नृसिंहमूर्तये) पद्मगदाशङ्खारिधारिणे / पद्मारिशङ्खगदिने नमो ऽ(स्त्वच्युतमूर्तये)

নৃসিংহ-মূৰ্তিলৈ নমস্কাৰ—যি পদ্ম, গদা, শঙ্খ আৰু চক্ৰ ধাৰণ কৰে। অচ্যুত-মূৰ্তিলৈ নমোऽস্তু—যি পদ্ম, শত্রুনাশক চক্ৰ, শঙ্খ আৰু গদা ধাৰণ কৰে।

Verse 12

सशङ्कचक्राब्जगदं (जनार्दन) मिहानये / (उपेन्द्रः) सगदः सारिः पद्मशङ्खिन्नमोनमः

শঙ্খ, চক্ৰ, পদ্ম আৰু গদা ধাৰণ কৰি ইয়ালৈ অহা জনাৰ্দন (উপেন্দ্ৰ)ক মই বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰোঁ; গদাধাৰী, সাৰথি-স্বরূপ পথপ্ৰদৰ্শক, পদ্ম-শঙ্খধাৰীক নমো নমঃ।

Verse 13

सुचक्राब्जगदाशङ्खयुक्ताय (हरिमूर्तये) / सगदाब्जारिशङ्खाय नमः (श्रीकृष्णमूर्तये)

শুভ চক্ৰ, পদ্ম, গদা আৰু শঙ্খে যুক্ত হৰি-মূৰ্তিলৈ নমস্কাৰ। গদা, পদ্ম, শত্রুনাশক চক্ৰ আৰু শঙ্খধাৰী শ্ৰীকৃষ্ণ-মূৰ্তিলৈ নমঃ।

Verse 14

शालग्रामशिलाद्वारगतलग्नद्विचक्रधृक् / शुक्लाभो(वासुदेवाख्यः) सो ऽव्याद्वः श्रीगदाधरः

শালগ্ৰাম-শিলাৰ দ্বাৰত সংলগ্ন দ্বিচক্ৰ-চিহ্নধাৰী, শুভ্ৰ কান্তিযুক্ত, বাসুদেৱ নামে খ্যাত শ্ৰীগদাধৰ—তেওঁ তোমালোকক ৰক্ষা কৰক।

Verse 15

लग्नद्विचक्रो रक्ताभः पूर्वभागस्तुपुष्कलः / संकर्षणो ऽथ(प्रद्युम्नः) सूक्ष्मचक्रस्तु पीतकः

যাৰ গাত দ্বিচক্ৰ-চিহ্ন সংলগ্ন, সি ৰক্তাভ; তাৰ অগ্ৰভাগ পুষ্ট আৰু বিস্তৃত। তাৰ পিছত সংকর্ষণ (অথবা পাঠান্তৰে প্ৰদ্যুম্ন) সূক্ষ্ম চক্ৰ-চিহ্নযুক্ত আৰু পীতাভ।

Verse 16

स दीर्घः सशिरश्छिद्रो यो(ऽनिरुद्धस्तु) वर्तुलः / नीलो द्वारि त्रिरेखश्च अथ (नारायणो)ऽसितः

এটা দীঘল, এটা শিৰসহ ছিদ্ৰযুক্ত; (অনিরুদ্ধ) আনটো বৃত্তাকাৰ। দুৱাৰত ত্ৰিৰেখাঙ্কিত নীলবৰ্ণ; তাৰপিছত (নাৰায়ণ) শ্যামবৰ্ণে বিরাজ কৰে।

Verse 17

मध्ये गादकृती रेखा नाभिचक्रो (क्र) महोन्नतः / पृथुवक्षा (नृसिंहो) वः कपिलो ऽव्यात्त्रिबिन्दुकः

যাঁৰ মাজত গদাৰূপ ৰেখা আছে, যাঁৰ নাভিচক্ৰ অতি উন্নত, যি (নৃসিংহৰ দৰে) প্ৰশস্ত বক্ষবিশিষ্ট আৰু ত্ৰিবিন্দু-চিহ্নধাৰী—সেই কপিল আপোনালোকক ৰক্ষা কৰক।

Verse 18

(वराहः) शक्तिलिङ्गो ऽव्याद्विषमद्वयचक्रकः

(বৰাহ) যাঁৰ চিহ্ন শক্তি, আৰু যি বিষম দুটা চক্ৰ ধাৰণ কৰে—সেইজনে আমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 19

नीलस्त्रिरेखः स्थूलो ऽथ (कूर्ममूर्तिः स बिन्दुमान् / (कृष्णः) स वर्तुलावर्तः पातु वो नतपृष्ठकः

ত্ৰিৰেখাঙ্কিত সেই নীলবৰ্ণ, স্থূল দেহধাৰী, (কূৰ্মমূৰ্তি) বিন্দুযুক্ত; শ্যামবৰ্ণ, বৃত্তাকাৰ আবৰ্তধাৰী—নতম পৃষ্ঠবিশিষ্ট তেওঁ আপোনালোকক ৰক্ষা কৰক।

Verse 20

(श्रीधरः) पञ्चरेखो ऽव्या (द्वनमाली) गादाङ्कितः / (वामनो) वर्तुलो ह्रस्वो वा (रा) मचक्रः सुरेश्वरः

পাঁচ ৰেখাৰে চিহ্নিত (শ্ৰীধৰ) মোক ৰক্ষা কৰক; গদা-চিহ্নধাৰী (বনমালী) মোক ৰক্ষা কৰক। বৃত্তাকাৰ আৰু হ্ৰস্বকায় (বামন) মোক ৰক্ষা কৰক; চক্ৰবিশিষ্ট সুৰেশ্বৰ (ৰাম) মোক ৰক্ষা কৰক।

Verse 21

नानावर्णो ऽनेकमूर्तिर्नागभोगी (त्वनन्तकः) / स्थूलो (दामोदरो) नीलो मध्येवक्रः सुनीलकः

তেওঁ নানাবৰ্ণ, বহুৰূপী, নাগভোগক শয্যা কৰি শয়ন কৰা অনন্তক। তেওঁ স্থূল দেহধাৰী দামোদৰ, নীলবৰ্ণ, মধ্যভাগত বক্র আৰু গাঢ় নীল প্ৰভাযুক্ত।

Verse 22

संकीर्णद्वारकः सो ऽव्यादथ ब्रह्मा सुलोहितः / सदीर्घरेखः सुषिर एकचक्राम्बुजः पृथुः

সংকীৰ্ণদ্বাৰক মোক ৰক্ষা কৰক; তাৰপিছত অতি লোহিতবৰ্ণ ব্রহ্মাই মোক ৰক্ষা কৰক—যাৰ দীঘল ৰেখা আছে, যি ছিদ্ৰযুক্ত, এক চক্র আৰু অম্বুজ চিহ্নধাৰী, আৰু বিস্তৃত আকৃতিসম্পন্ন।

Verse 23

पृथुच्छिद्रः स्थूलचक्रः(कृष्णो) (विष्णुश्च) बिल्ववत् / (हयग्रीवो) ऽङ्कुशाकारः पञ्चरेखः सकौस्तुभः

চক্ৰটো প্ৰশস্ত ছিদ্ৰযুক্ত আৰু মোটা কাষবিশিষ্ট; কৃষ্ণ আৰু বিষ্ণু বিল্বফলৰ দৰে চিহ্নিত। হয়গ্ৰীৱৰ চিহ্ন অঙ্কুশাকৃতি, পাঁচ ৰেখাযুক্ত আৰু কৌস্তুভসহ।

Verse 24

(वैकुण्ठो मणिरत्नाभ एकचक्राम्बुजो ऽसितः / (मत्स्यो) दीर्घो ऽम्बुजाकारो द्वाररेखश्च पातु वः

মণিৰত্নৰ দৰে দীপ্ত বৈকুণ্ঠ, একচক্ৰ-অম্বুজৰ শ্যাম চিহ্ন, (মৎস্যৰ) দীঘল পদ্মাকাৰ চিহ্ন আৰু দ্বাৰৰেখা—এই সকলোয়ে তোমালোকক ৰক্ষা কৰক।

Verse 25

रामचक्रो दक्षरेखः श्यामोवो ऽव्या (त्त्रिविक्रमः) / शालग्रामे द्वारकायां स्थिताय गदिन नमः

ৰামচক্ৰ, দক্ষিণাৱর্ত ৰেখাযুক্ত, শ্যামবৰ্ণ ত্ৰিবিক্ৰমে আমাক ৰক্ষা কৰক। যি শালগ্ৰামত আৰু দ্বাৰকাত অৱস্থিত, সেই গদাধাৰী প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ।

Verse 26

एकद्वारश्चतुश्चक्रो वनमालाविभूषितः / स्वर्णरेखासमायुक्तो गोष्पदेन विराजितः

তাত এটা মাত্র দ্বাৰ আৰু চাৰিটা চক্ৰ আছে; বনফুলৰ মালাৰে বিভূষিত, সোণালী ৰেখাৰে চিহ্নিত, আৰু গোৰ খুৰৰ ছাপ সদৃশ চিহ্নে দীপ্তিমান।

Verse 27

कदम्बकुसुमाकारो (लक्ष्मीनारायणो)ऽवतु / एकेन लक्षितो योव्याद्रदाधारी (सुदर्शनः)

কদম্ব ফুল সদৃশ ৰূপধাৰী লক্ষ্মী-নাৰায়ণ আমাক ৰক্ষা কৰক; আৰু এক চিহ্নে চিনাক্ত চক্রধাৰী সুদৰ্শনেও আমাক কৃপায় কাক।

Verse 28

(लक्ष्मीनारायणो) द्वाभ्यान्त्रिभिर्मूर्ति(स्त्रिविक्रमः) / चतुर्भिश्च (चतुर्व्यूहो) (वासुदेवश्च) पञ्चभिः

দুই (অক্ষৰ/ৰূপ)ৰে তেওঁ লক্ষ্মী-নাৰায়ণ; তিনৰে মূর্তি আৰু ত্ৰিবিক্ৰম; চাৰিৰে চতুৰ্ব্যূহ; আৰু পাঁচৰে বাসুদেৱো।

Verse 29

(प्रद्युम्नः) षडूभिरेव स्यात् (संकर्षण) इतस्ततः / (पुरुषोत्तमो)ऽष्टभिः स्या(न्नवव्यूहो) नवाङ्कितः

ছয় (অক্ষৰ/চিহ্ন)ৰে প্ৰদ্যুম্ন সূচিত হয়; সংকৰ্ষণো ইয়াত-তাত তদনুসাৰে চিহ্নিত। আঠৰে পুৰুষোত্তম; সেয়ে নবব্যূহ নৱ (চিহ্ন)ৰে অঙ্কিত।

Verse 30

(दशावतारो) दशभिरनिरुद्धो ऽवतादथ / (द्वादशात्मा) द्वादशबिरत ऊर्ध्व(मनन्तकः)

দশাৱতাৰৰূপ অনিৰুদ্ধ আমাক ৰক্ষা কৰক; আৰু দ্বাদশাত্মা অনন্তকেও ঊৰ্ধ্বৰ পৰা আমাক পালন কৰক।

Verse 31

विष्णोर्मूर्तिमयं स्तोत्रं यः पठेत्स दिवं व्रजेत् / (ब्रह्मा) चतुर्मुखो दण्डी कमण्डलुयुगान्वितः

যি বিষ্ণুৰ মূৰ্তিময় স্তোত্ৰ পাঠ কৰে, সি দিৱ্যলোকলৈ গমন কৰে। (ব্ৰহ্মা) চতুৰ্মুখ, দণ্ডধাৰী আৰু যুগল কমণ্ডলুযুক্ত।

Verse 32

(महेश्वरः) प्रञ्चवक्रो दशबाहुर्वृषध्वजः / यथायुधस्तथा गौरी चण्डिका च सरस्वती

মহেশ্বৰ পঞ্চবক্ত্ৰ, দশভুজ আৰু বৃষধ্বজ। তেনেদৰে যথোচিত অস্ত্ৰধাৰিণী গৌৰী, চণ্ডিকা আৰু সৰস্বতীও আছে।

Verse 33

महालक्ष्मीर्मातरश्च पद्महस्तो (दिवाकरः) / गजास्यश्च गणः स्कन्दः षण्मुखोनेकधा गुणाः

মহালক্ষ্মী, দিৱ্য মাতৃগণ, পদ্মহস্ত দিৱাকৰ; গজমুখ গণেশ, গণসমূহ আৰু ষণ্মুখ স্কন্দ—আৰু নানাৰূপে প্ৰকাশিত গুণসমূহ (স্মৰণীয়)।

Verse 34

एते ऽर्चिताः स्थापिताश्च प्रासादे वास्तुपूजिते / धर्मार्थकाममोक्षाद्याः प्राप्यन्ते पुरुषेण च

বাস্তুপূজিত প্ৰাসাদত এইসকলক বিধিপূৰ্বক অর্চনা কৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে, মানুহে ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম, মোক্ষ আদি ফল লাভ কৰে।