Adhyaya 198
Nityaklinnā Tripurā Sādhana and the Jvālāmukhī-Krama
এই অধ্যায়ত ভৈৰৱে নিত্যক্লিন্না ত্ৰিপুৰাৰ মন্ত্ৰ‑পূজা‑বিধান শিকায়—বীজসূত্ৰ, ৰেখা/গুণ‑ন্যাস, ৰক্ষাৰ্থ আৰম্ভণি কৰ্ম আৰু শেষত অস্ত্ৰ‑ফট্। তাৰ পিছত সাধকে দিক্‑পৰিক্ৰমা কৰি অসিতাঙ্গ, ৰুরু, জালন্ধৰ, বটুক আদি ভৈৰৱৰূপক তেওঁলোকৰ শক্তি/মাতৃকাৰ সৈতে দিশ আৰু কোণত পূজা কৰি সুৰক্ষিত যাগক্ষেত্ৰ গঢ়ে। তাৰ পাছত ৰতি‑প্ৰীতি সহ কামদেৱৰ আৰাধনা হয় আৰু ধ্যান, পূজা, জপ, হোমেৰে দেৱী ভক্তৰ বাবে সিদ্ধা হয় বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত ৰোগনাশ লক্ষ্য কৰি জ্বালামুখী‑ক্রম বৰ্ণিত—মধ্যত ত্ৰিপুৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰি চাৰিওফালে নিত্যাৰুণা, মদনাতুৰা, মহামোহা আদি শক্তি, ব্ৰাহ্মণীৰ পৰা অপৰাজিতা পৰ্যন্ত মাতৃগণ, আৰু পদ্মৰ বাহিৰতো অতিৰিক্ত শক্তিৰ স্থানন্যাস। সঠিক ক্রম আৰু স্থানন্যাসেই প্ৰতিকাৰ‑ৰক্ষা ফল নিৰ্ধাৰণ কৰে।
Shlokas
Verse 1
ऽध्यायः भैरव उवाच / नित्यक्लिन्नामथो वक्ष्ये त्रिपुरां भुक्तिमुक्तिदाम् / ॐ ह्रीं आगच्छ देवि ऐं ह्रीं ह्रीं रेखाकारणम् / ॐ ह्रीं क्लेदिनी भं नमः मदनक्षोभिणा तथा / ऐ यं यं क्रीं वा गुणरेखया ह्रीं मदनान्तरे च / ऐं ह्रीं ह्रीं च निरञ्जना वागति मदनान्तरेखे खनेत्रावलीति च / वेगवति महाप्रेतासनाय च पूजयेत् / ॐ ह्रीं क्रैं नैं क्रैं नित्यं मदद्रवे क्रीं नमः / ऐं ह्रीं त्रिपुरायै नमः / ॐ ह्रीं क्रीं पश्चिमवक्त्रं ॐ ऐं ह्रीं ह्रीं च तथोत्तरम् / ऐं ह्रीं दक्षिणमूर्ध्वंवक्त्रं तु पश्चिमम् / ॐ ह्रीं पाशाय क्रीं अङ्कुशाय ऐं कपालाय नमः / आद्यं भयं ऐं ह्रीं च तथा शिरः तथा शिखायै कवचे / ऐं ह्रीं क्रीं अस्त्रायफट्
ভৈৰৱে ক’লে—এতিয়া মই ভোগ-মোক্ষ প্ৰদায়িনী নিত্যক্লিন্না ত্ৰিপুৰাৰ মন্ত্র আৰু পূজা-বিধান ক’ম। “ওঁ হ্ৰীং—আগচ্ছ দেবী; ঐং হ্ৰীং হ্ৰীং—ৰেখা-কাৰণ (গূঢ় ৰেখাৰ মূল)। ওঁ হ্ৰীং—হে ক্লেদিনী, ভং—নমঃ; হে মদনক্ষোভিণী, তদ্ৰূপ। ‘ঐ যং যং ক্ৰীং’ অথবা নিৰ্দিষ্ট গুণ-ৰেখাৰে, মদনৰ অন্তৰ-ৰেখাত হ্ৰীং ন্যাস কৰি; তেওঁ ‘ঐং হ্ৰীং হ্ৰীং’ নিৰঞ্জনা, ‘বাগতি’, আৰু মদনান্তৰ-ৰেখাত ‘খনেত্ৰাৱলী’ নামেও স্তুত। মহাপ্ৰেতাসনত অধিষ্ঠিতা বেগৱতীক পূজা কৰিব। ‘ওঁ হ্ৰীং ক্রৈং নৈং ক্রৈং’ নিত্য; ‘ক্ৰীং’—আনন্দ-মদধাৰালৈ নমস্কাৰ। ‘ঐং হ্ৰীং’—ত্ৰিপুৰায়ৈ নমঃ। ‘ওঁ হ্ৰীং ক্ৰীং’—পশ্চিম মুখ; ‘ওঁ ঐং হ্ৰীং হ্ৰীং’—উত্তৰ; ‘ঐং হ্ৰীং’—দক্ষিণ আৰু ঊৰ্ধ্ব মুখ, পুনৰ পশ্চিম। ‘ওঁ হ্ৰীং’—পাশলৈ; ‘ক্ৰীং’—অঙ্কুশলৈ; ‘ঐং’—কপাললৈ নমঃ। আদ্য ৰক্ষা—ভয়নিবাৰণৰ বাবে ‘ঐং হ্ৰীং’, শিৰ, শিখা, কবচত; আৰু অস্ত্ৰৰ বাবে ‘ঐং হ্ৰীং ক্ৰীং’—ফট্।”
Verse 2
पूर्वे कामरूपाय असिताङ्गाय भैरवाय नमो ब्रह्माण्यै / दक्षिणे चै कन्दाय वै नमः रुरुभैवाय माहेश्वर्या वा आवाहयेत्
পূৰ্ব দিশত কামৰূপ (ৰূপধাৰী) অসিতাঙ্গ ভৈৰৱক ব্ৰাহ্মণীসহ নমস্কাৰ কৰিব। দক্ষিণ দিশত ৰুরু ভৈৰৱক নমস্কাৰ কৰি, মাহেশ্বৰীসহ আৱাহন কৰিব।
Verse 3
तथा पश्चिमे चण्डाय वै नमः / कौमार्यै चोत्तरे चोल्काय क्रोधाय नमः वैष्णव्यै
তদ্ৰূপ পশ্চিম দিশত চণ্ডাক নমস্কাৰ। উত্তৰ দিশত কৌমাৰী, চোল্কা, ক্ৰোধক নমস্কাৰ; আৰু বৈষ্ণৱীকো।
Verse 4
अग्निकोणे अघोरायोन्मत्तभैरवायेति वाराह्यै / रक्षः कोणे साराय कपालिने भैरवाय माहेर्न्द्यै
অগ্নিকোণ (আগ্নেয়)ত “অঘোৰায় উন্মত্তভৈৰৱায়” মন্ত্রে বাৰাহীক আৱাহন কৰিব। ৰক্ষঃকোণ (নৈঋত্য)ত “সাৰায় কপালিনে ভৈৰৱায়” মন্ত্রে মাহেন্দ্ৰীক আৱাহন কৰিব।
Verse 5
वायुकोणे जालन्धराय भीषणाय भैरवाय चामुण्डायै / ईशकोणके वटुकाय संहारञ्चण्डिकाञ्च प्रपूजयेत्
বায়ুকোণ (বায়ব্য)ত জালন্ধৰ, ভীষণ, ভৈৰৱ আৰু চামুণ্ডাক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব। ঈশকোণ (ঈশান)ত বটুক আৰু সংহাৰ-চণ্ডিকাকো সম্যক পূজা কৰিব।
Verse 6
रतिप्रीतिकामदेवान्पञ्चबाणान्यजेदथ / ध्यानार्चनाज्जप्यहोमाद्देवी सिद्धा च सर्वदा
তাৰ পিছত ৰতি আৰু প্ৰীতি-সহ পঞ্চবাণধাৰী কামদেৱক পূজা কৰিব লাগে। ধ্যান, অৰ্চনা, জপ আৰু হোমে দেৱী ভক্তৰ বাবে সদায় সিদ্ধা হয়।
Verse 7
नित्या च त्रिपुरा व्याधिं हन्याज्ज्वालामुखीक्रमात् / ज्वालामुखीक्रमं वक्ष्ये सा पूज्या मध्यतः शुभा
নিত্যা ত্ৰিপুৰা জ্বালামুখী-ক্রমে ব্যাধি নাশ কৰে। এতিয়া মই জ্বালামুখী বিধি ক’ম; সেই শুভা দেৱীক মধ্যত পূজা কৰিব লাগে।
Verse 8
नित्यारुणा मदनातुरा महामोहा प्रकृत्यपि / महेन्द्राणी च कलनाकर्षिणी भारती तथा
নিত্যাৰুণা, মদনাতুৰা আৰু স্বভাৱতঃ মহামোহা; লগতে মহেন্দ্ৰাণী, কলনাকর্ষিণী আৰু ভাৰতী—এই (শক্তিসমূহ) নামিত।
Verse 9
ब्रह्माणी चैव माहेशी कौमारी वैष्णवी तथा / वाराही चैव माहेन्द्री चामुण्डा चापराजिता
ব্ৰহ্মাণী, মাহেশী, কৌমাৰী আৰু বৈষ্ণৱী; লগতে বাৰাহী, মাহেন্দ্ৰী, চামুণ্ডা আৰু অপৰাজিতা—এই (দিব্য মাতৃশক্তি) নামিত।
Verse 10
विजया चाजिता चैवमोहिनी त्वरिता तथा / स्तम्भिनी जृम्भिणी पूज्या कालिका पद्मबाह्यतः / ज्वालामुखीक्रमं चार्चेद्विषादिहरणं भवेत्
বিজয়া, অজিতা, মোহিনী আৰু ত্বৰিতা; লগতে স্তম্ভিনী, জৃম্ভিণী, আৰু পদ্মৰ বাহিৰত স্থাপিত পূজ্যা কালিকা—ইহঁতক পূজা কৰিব লাগে। জ্বালামুখী-ক্রমে অৰ্চনা কৰিলে বিষাদ আদি দূৰ হয়।
Frequently Asked Questions
Within the chapter’s sādhana-logic, the initial protection functions as a preparatory protective sealing of the practitioner and rite (a kavaca/nyāsa-like safeguard), and the astra with ‘phaṭ’ marks a forceful ritual closure or warding action, establishing controlled space before the directional and mandalic worship proceeds.
The chapter directly states that Tripurā destroys disease through the Jvālāmukhī procedure and that worship performed in this specific order becomes a remover of sorrow and afflictions. The implied mechanism is krama-siddhi: the efficacy depends on correct sequencing, central installation of the deity, and the prescribed surrounding array of śaktis and Mātṛkās.