Shloka 16

Dhyāna of Hari and the Procedure of Āditya/Sūrya Worship

वज्रपाणिं च नैरृत्यां भूर्भुवःस्वश्च वायवे / ॐ चन्द्राय नक्षत्राधिपतये नमः / ॐ अङ्गारकाय क्षितिसुताय नमः / ॐ बुधाय सोमसुताय नमः / ॐ वागीश्वराय सर्वविद्याधिपतये नमः / ॐ शुक्राय महर्षये भृगुसुताय नमः / ॐ शनैश्चराय सूर्यात्मजाय नमः / ॐ राहवे नमः / ॐ केतवे नमः

vajrapāṇiṃ ca nairṛtyāṃ bhūrbhuvaḥsvaśca vāyave / oṃ candrāya nakṣatrādhipataye namaḥ / oṃ aṅgārakāya kṣitisutāya namaḥ / oṃ budhāya somasutāya namaḥ / oṃ vāgīśvarāya sarvavidyādhipataye namaḥ / oṃ śukrāya maharṣaye bhṛgusutāya namaḥ / oṃ śanaiścarāya sūryātmajāya namaḥ / oṃ rāhave namaḥ / oṃ ketave namaḥ

নৈঋত্যত বজ্ৰপাণিক নমস্কাৰ; বায়ব্যত ভূঃ-ভুবঃ-স্বঃত ব্যাপ্ত বায়ুক নমস্কাৰ। ॐ চন্দ্ৰায় নক্ষত্রাধিপতয়ে নমঃ। ॐ অঙ্গাৰকায় ক্ষিতিসুতায় নমঃ। ॐ বুধায় সোমসুতায় নমঃ। ॐ বাগীশ্বৰায় সর্ববিদ্যাধিপতয়ে নমঃ। ॐ শুক্ৰায় মহর্ষয়ে ভৃগুসুতায় নমঃ। ॐ শনৈশ্চৰায় সূৰ্যात्मজায় নমঃ। ॐ ৰাহবে নমঃ। ॐ কেতবে নমঃ।

वज्रपाणिम्Vajrapāṇi (he who has a thunderbolt in hand)
वज्रपाणिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; बहुव्रीहिः (वज्रः पाणौ यस्य सः)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
नैरृत्याम्in the southwest
नैरृत्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैरृती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्-निर्देश (in the southwest)
भूःBhūḥ (earth realm)
भूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्याहृति
भुवःBhuvaḥ (mid-region)
भुवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्याहृति
स्वःSvaḥ (heaven)
स्वः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्याहृति
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
वायवेto Vāyu
वायवे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
Om
:
Sambodhana/Mantra-particle (Invocation)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-निपात
चन्द्रायto Candra (Moon)
चन्द्राय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
नक्षत्राधिपतयेto the lord of the stars
नक्षत्राधिपतये:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नक्षत्राणाम् अधिपतिः)
नमःsalutation
नमः:
Kriya (Salutation act)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; नमस्कारार्थक-निपात (salutation)
Om
:
Sambodhana/Mantra-particle (Invocation)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-निपात
अङ्गारकायto Aṅgāraka (Mars)
अङ्गारकाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअङ्गारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
क्षितिसुतायto the son of Earth
क्षितिसुताय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षितेः सुतः)
नमःsalutation
नमः:
Kriya (Salutation act)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमस्कारार्थक-निपात
Om
:
Sambodhana/Mantra-particle (Invocation)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-निपात
बुधायto Budha (Mercury)
बुधाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
सोमसुतायto the son of Soma
सोमसुताय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य सुतः)
नमःsalutation
नमः:
Kriya (Salutation act)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमस्कारार्थक-निपात
Om
:
Sambodhana/Mantra-particle (Invocation)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-निपात
वागीश्वरायto the Lord of speech
वागीश्वराय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवाक् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वाचः ईश्वरः)
सर्वविद्याधिपतयेto the lord of all knowledges
सर्वविद्याधिपतये:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वासां विद्याणाम् अधिपतिः)
नमःsalutation
नमः:
Kriya (Salutation act)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमस्कारार्थक-निपात
Om
:
Sambodhana/Mantra-particle (Invocation)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-निपात
शुक्रायto Śukra (Venus)
शुक्राय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
महर्षयेto the great sage
महर्षये:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
भृगुसुतायto the son of Bhṛgu
भृगुसुताय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगोः सुतः)
नमःsalutation
नमः:
Kriya (Salutation act)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमस्कारार्थक-निपात
Om
:
Sambodhana/Mantra-particle (Invocation)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-निपात
शनैश्चरायto Śanaiścara (Saturn)
शनैश्चराय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootशनैः (अव्यय) + चर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; अव्ययीभावः (शनैः चरः)
सूर्यात्मजायto the son of the Sun
सूर्यात्मजाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य आत्मजः)
नमःsalutation
नमः:
Kriya (Salutation act)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमस्कारार्थक-निपात
Om
:
Sambodhana/Mantra-particle (Invocation)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-निपात
राहवेto Rāhu
राहवे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootराहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Kriya (Salutation act)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमस्कारार्थक-निपात
Om
:
Sambodhana/Mantra-particle (Invocation)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-निपात
केतवेto Ketu
केतवे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Kriya (Salutation act)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमस्कारार्थक-निपात

Lord Viṣṇu (in instruction to Garuḍa/Vinatā-putra)

Concept: Grahas and elemental powers operate as instruments through which karmic results manifest; salutations seek balance and auspicious alignment.

Vedantic Theme: Saguṇa-cosmos as ordered expression of Īśvara: many powers, one governance; acceptance of causality without fatalism.

Application: Use disciplined prayer/ethical living to mitigate harmful tendencies; treat ‘graha’ influences as prompts for self-correction and dharmic action.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: directional mandala + cosmological vertical axis

Related Themes: Garuda Purana: sections on graha-śānti and protective rites (conceptual); Garuda Purana: tri-loka framing (bhūḥ-bhuvaḥ-svaḥ) used in ritual contexts

V
Vajrapāṇi
V
Vāyu
C
Candra
N
Nakṣatras
A
Aṅgāraka (Maṅgala)
B
Budha
V
Vāgīśvara
Ś
Śukra
B
Bhṛgu
Ś
Śanaiścara
S
Sūrya
R
Rāhu
K
Ketu

FAQs

This verse functions as a devotional sequence of namaskāras to the grahas (including Rāhu and Ketu), aligning the practitioner with cosmic order and seeking relief from planetary obstacles through remembrance and reverence.

Indirectly: by invoking deities connected with cosmic governance (grahas, Vāyu, and directional powers), it reflects the Purāṇic view that embodied life and its experiences are shaped by subtle forces; ritual remembrance is presented as a harmonizing aid for dharma and spiritual progress.

Use it as a short daily or weekly prayer—especially on days associated with specific grahas—focusing on ethical living (dharma) alongside mantra recitation, since the text frames such salutations as supportive rather than a substitute for right conduct.