Adhyaya 140
Vaṁśānukīrtana: From Janamejaya’s Line to Bharata–Kuru–Pāṇḍava Descendants
হৰি ব্ৰহ্মখণ্ডৰ বংশানুকীৰ্তন আগবঢ়াই জনমেজয়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহু শাখাত বিস্তৃত ৰাজবংশসমূহৰ উত্তৰাধিকাৰ ক্ৰমে গণনা কৰে। শকুন্তলাৰ জৰিয়তে দুষ্যন্ত–ভৰত বংশ, গৰ্গ, শিনি আদি পাৰ্শ্বশাখা, আৰু পাঞ্চাল ধাৰাত দিবোদাস, সোমক, পৃষত, দ্ৰুপদ, ধৃষ্টদ্যুম্ন আদি নাম উল্লেখ হয়। তাৰ পিছত সংবৰন → কুৰুৰে কুৰুবংশ একত্ৰ কৰি শান্তনু, ভীষ্ম, বিচিত্ৰবীৰ্য, ধৃতৰাষ্ট্ৰ, পাণ্ডু, বিদুৰলৈকে কৌৰৱ–পাণ্ডৱ পৰম্পৰা সংক্ষেপে কোৱা হয় আৰু পৰীক্ষিত আদি বংশধৰকো ধৰা হয়। শেষ শ্লোকত সূচোৱা হৈছে—পৰৱৰ্তী অংশত জনমেজয়ৰ বিশেষ বৰ্ণনা আৰু তেওঁৰ পাছৰ ৰজাসকলৰ কাহিনী আহিব; এই অধ্যায় পূৰ্বপুৰুষ-তালিকা আৰু আগন্তুক ৰাজকালক্ৰমৰ মাজৰ সেতু।
Shlokas
Verse 1
नामैकोनचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः हरिरुवाच / जनमेजयः पुरोश्चाभून्नमस्युर्जनमेजयात् / तस्य पुत्रश्चाभयदः सुद्युश्चाभयदादभूत्
হৰিয়ে ক’লে—এইটো একশ চল্লিশতম অধ্যায়। জনমেজয়ৰ পুত্ৰ পুৰোশ জন্মিল, আৰু জনমেজয়ৰ বংশত নমস্যু উৎপন্ন হ’ল। নমস্যুৰ পুত্ৰ অভয়দ, আৰু অভয়দৰ পৰা সুদ্যু জন্মিল।
Verse 2
सुद्योर्बहुगतिः पुत्रः संजातिस्तस्य चात्मजः / वत्सजातिश्च सञ्जातेः रौद्राश्वश्च तदात्मजः
সুদ্যুৰ পুত্ৰ বহুগতি, আৰু বহুগতিৰ পুত্ৰ সংজাতি। সংজাতিৰ পৰা বৎসজাতি জন্মিল, আৰু বৎসজাতিৰ পুত্ৰ ৰৌদ্ৰাশ্ব।
Verse 3
ऋतेयुः स्थण्डिलेयुश्च कक्षेयुश्च कृतेयुकः / जलेयुः सन्ततेयुश्च रोद्राश्वस्य सुता वराः
ঋতেয়ু, স্থণ্ডিলেয়ু, কক্ষেয়ু, কৃতেয়ুক, জলেয়ু আৰু সন্ততেয়ু—এইসকল ৰৌদ্ৰাশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰ।
Verse 4
रतिनार ऋतेयोश्च तस्य प्रतिरथः सुतः / तस्य मेधातिथिः पुत्रस्तत्पुत्रश्चैनिलः स्मृतः
ৰতিনাৰ আৰু ঋতেয়াৰ পৰা প্ৰতিৰথ নামৰ পুত্ৰ জন্মিল। প্ৰতিৰথৰ পুত্ৰ মেধাতিথি, আৰু মেধাতিথিৰ পুত্ৰ ঐনিল বুলি স্মৃত।
Verse 5
ऐनिलस्य तु दुष्यन्तो भरतस्तस्य चात्मजः / शकुन्तलायां संजज्ञे वितथो भरतादभूत्
ঐনিলৰ পৰা দুষ্যন্ত জন্মিল আৰু দুষ্যন্তৰ পুত্ৰ ভৰত। শকুন্তলাৰ পৰা ভৰতৰ পুত্ৰ বিতথ জন্মিল।
Verse 6
वितथस्य सुतो मन्युर्मन्योश्चैव नरः स्मृतः / नरस्य संकृतिः पुत्रो गर्गो वै संकृतेः सुतः
বিতথৰ পুত্ৰ মন্যু; মন্যুৰ পুত্ৰ নৰ বুলি স্মৃত। নৰৰ পুত্ৰ সংকৃতি, আৰু সংকৃতিৰ পুত্ৰেই গৰ্গ।
Verse 7
गर्गादमन्युः पुत्रो वै शिनिः पुत्रो व्यजायत / मन्युपुत्रान्महावीर्यात्सुतो ऽभवदुरुक्षयः
গৰ্গৰ পৰা অমন্যু নামে পুত্ৰ জন্মিল; তাৰ পৰা শিনি নামে পুত্ৰ হ’ল। শিনিৰ পুত্ৰ মহাবীৰ্য মন্যুৰ পৰা উৰুক্ষয় নামে পুত্ৰ জন্মিল।
Verse 8
उरुक्षयात्त्रय्यारुणिर्व्यूहक्षत्राच्च मन्युजात् / सुहोत्रस्तस्य हस्ती च अजमीढद्विमीढकौ
উৰুক্ষয়ৰ পৰা ত্ৰয়্যাৰুণি জন্মিল; আৰু ব্যূহক্ষত্ৰৰ পৰা মন্যুজাত জন্মিল। সুহোত্ৰৰ পৰা হস্তী, লগতে অজমীঢ় আৰু দ্বিমীঢ়—এই দুজন—জন্মিল।
Verse 9
हस्तिनः पुरुमीढश्च कण्वो ऽभूदजमीढतः / कण्वान्मेधातिथिर्जज्ञे यतः काण्वायना द्विजाः
হস্তীৰ পৰা পুরুমীঢ় জন্মিল, আৰু অজমীঢ়ৰ পৰা কণ্ব জন্মিল। কণ্বৰ পৰা মেধাতিথি জন্মিল; যাৰ পৰা কাণ্বায়ন পৰম্পৰাৰ দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 10
अजमीढाद्वृहदिषुस्तत्पुत्रश्च बृहद्धनुः / बृहत्कर्मा तस्य पुत्रस्तस्य पुत्रो जयद्रथः
অজমীঢ়ৰ পৰা বৃহদিষু জন্মিল; তাৰ পুত্ৰ বৃহদ্ধনু। বৃহদ্ধনুৰ পুত্ৰ বৃহৎকৰ্মা, আৰু বৃহৎকৰ্মাৰ পুত্ৰ জয়দ্ৰথ।
Verse 11
जयद्रथाद्विश्वजिच्च सेनजिच्च तदात्मजः / रुचिराश्वः सेनजितः पृथुसेनस्तदात्मजः
জয়দ্ৰথৰ পৰা বিশ্বজিত আৰু সেনজিত জন্মিল; তেওঁৰ পুত্ৰ আছিল ৰুচিৰাশ্ব। সেনজিতৰ পৰা পৃথুসেন জন্মিল, সিও তেওঁৰেই আত্মজ।
Verse 12
पारस्तु पृथुसेनस्य पाराद्द्वीपो ऽभवन्नृपः / नृपस्य सृमरः पुत्रः सुकृतिश्च पृथोः सुतः
পৃথুসেনৰ পৰা পাৰস্তু জন্মিল; আৰু পাৰস্তুৰ পৰা, হে নৃপ, দ্বীপ জন্মিল। সেই ৰজাৰ পুত্ৰ সৃমৰ; আৰু পৃথুৰ পুত্ৰ সুকৃতি।
Verse 13
विभ्राजः सुकृतेः पुत्रो विभ्राजादश्वहो ऽभवत् / कृत्यां तस्माद्ब्रह्मदत्तो विष्वक्सेनस्तदात्मजः
সুকৃতিৰ পুত্ৰ বিভ্ৰাজ; বিভ্ৰাজৰ পৰা অশ্বহ জন্মিল। তেওঁৰ পৰা কৃত্যাৰ গৰ্ভত ব্ৰহ্মদত্ত জন্মিল; আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বিষ্বক্সেন।
Verse 14
यवीनरो द्विमीढस्य धृतिमांश्च यवीनरात् / धतिमतः सत्यधृतिर्दृढनेमिस्तदात्मजः
দ্বিমীঢৰ পৰা যবীনৰ জন্মিল; যবীনৰৰ পৰা ধৃতিমান হল। ধতিমতৰ পৰা সত্যধৃতি জন্মিল; আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ দৃঢ়নেমি।
Verse 15
दृढनेमेः सुपार्श्वो ऽभूत् सुपार्श्वात्सन्नतिस्तथा / कृस्तु सन्नतेः पुत्रः कृतादुग्रायुधो ऽभवत्
দৃঢ়নেমিৰ পৰা সুপাৰ্শ্ব জন্মিল; সুপাৰ্শ্বৰ পৰা সন্নতিো জন্মিল। সন্নতিৰ পুত্ৰ কৃস্তু; আৰু কৃস্তুৰ পৰা কৃতাদু (উগ্ৰায়ুধ) জন্মিল।
Verse 16
उग्रायुधाच्च क्षेम्यौऽभूत्सुधीरस्तु तदात्मजः / पुरञ्जयः सुधीराच्च तस्य पुत्रो विदूरथः
উগ্ৰায়ুধৰ পৰা ক্ষেম্য জন্মিল; তেওঁৰ পুত্ৰ সুধীৰ। সুধীৰৰ পৰা পুৰঞ্জয়, আৰু পুৰঞ্জয়ৰ পুত্ৰ বিদূৰথ।
Verse 17
अजमीढान्नलिन्याञ्च नीलो नाम नृपो ऽभवत् / नीलाच्छान्तिरभूत्पुत्रः सुशान्तिस्तस्य चात्मजः
অজমীঢ আৰু নলিন্যাৰ পৰা নীল নামৰ ৰজা জন্মিল। নীলৰ পৰা শান্তি পুত্ৰ হ’ল, আৰু শান্তিৰ পুত্ৰ সুশান্তি।
Verse 18
सुशान्तेश्च पुरुर्जातो ह्यर्कस्तस्य सुतो ऽभवत् / अर्कस्य चैव हर्यश्वो हर्यश्वान्मुकुलो ऽभवत्
সুশান্তিৰ পৰা পুৰুৰ জন্মিল; তেওঁৰ পুত্ৰ অর্ক। অর্কৰ পৰা হৰ্যশ্ব, আৰু হৰ্যশ্বৰ পৰা মুকুল জন্মিল।
Verse 19
यवीनरो बृहद्भानुः कम्पिल्लः सृञ्जयस्तथा / पाञ्चालान्मुकुलाज्जज्ञे शरद्वान्वैष्णवो महान्
যবীনৰ, বৃহদ্ভানু, কম্পিল্ল আৰু সৃঞ্জয়—পাঞ্চাল বংশত মুকুলৰ পৰা মহা বৈষ্ণৱ শৰদ্বান জন্মিল।
Verse 20
दिवोदासो द्वितीयो ऽस्य ह्यहल्यायां शरद्वतः / शतानन्दो ऽभवत्पुत्रस्तस्य सत्यधृतिः सतः
তেওঁৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ দিৱোদাস আছিল। শৰদ্বতৰ দ্বাৰা অহল্যাৰ গৰ্ভত শতানন্দ নামৰ পুত্ৰ জন্মিল; সেই সৎজন শতানন্দৰ পুত্ৰ সত্যধৃতি।
Verse 21
कृपः कृपी सत्यधृतेरुर्वश्यां वीर्यहानितः / द्रोणपत्नी कृपी जज्ञे अश्वत्थामानमुत्तमम्
সত্যধৃতি আৰু উৰ্বশীৰ পৰা বীৰ্যহানিৰ ফলত কৃপ আৰু কৃপী জন্মিল। কৃপী পাছত দ্ৰোণৰ পত্নী হৈ উত্তম অশ্বত্থামাক জন্ম দিলে।
Verse 22
दिवोदासान्मित्रयुश्च मित्रयोश्च्यवनो ऽभवत् / सुदासश्च्यवनाज्जज्ञे सौदासस्तस्य जात्मजः
দিবোদাসৰ পৰা মিত্ৰযু জন্মিল; মিত্ৰযুৰ পৰা চ্যবন হ’ল। চ্যবনৰ পৰা সুদাস জন্মিল, আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ আছিল সৌদাস।
Verse 23
सहदेवस्तस्य पुत्रः सहदेवात्तु सोमकः / जन्तुस्तु सोमकाज्जज्ञे पृषतश्चापरो महान्
তেওঁৰ পুত্ৰ সহদেৱ; সহদেৱৰ পৰা সোমক জন্মিল। সোমকৰ পৰা জন্তু জন্মিল, আৰু আন এজন মহান পুৰুষ পৃষতও উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 24
पृषताद्द्रुपदो जज्ञे धृष्टद्युम्नस्ततो ऽभवत् / धृष्टद्युम्नाद्धृष्टकेतुरृक्षो ऽभूतजमीढतः
পৃষতৰ পৰা দ্ৰুপদ জন্মিল; তাৰ পৰা ধৃষ্টদ্যুম্ন উদ্ভৱ হ’ল। ধৃষ্টদ্যুম্নৰ পৰা ধৃষ্টকেতু জন্মিল, আৰু অজমীঢ়ৰ পৰা ঋক্ষ জন্মিল।
Verse 25
ऋक्षात्संवरणो जज्ञे कुरुः संवरणादभूत् / सुधनुश्च पीक्षिच्च जह्नुश्चैव कुरोः सुताः
ঋক্ষৰ পৰা সংবৰণ জন্মিল; সংবৰণৰ পৰা কুরু উদ্ভৱ হ’ল। কুৰুৰ পুত্ৰ আছিল সুধনু, পীক্ষি আৰু জহ্নু।
Verse 26
सुधनुषः सुहोत्रो ऽभूच्च्यवनो ऽभूत्सुहोत्रतः / च्यवनात्कृतको जज्ञे तथोपरिचरो वसुः
সুধনুৰ পৰা সুহোত্ৰ জন্মিল; সুহোত্ৰৰ পৰা চ্যৱন হ’ল। চ্যৱনৰ পৰা কৃতক জন্মিল, আৰু তদ্ৰূপ উপৰিচৰ বসুও হ’ল।
Verse 27
बृहद्रथश्च प्रत्यग्रः सत्याद्याश्च वसोः सुताः / बृहद्रथात्कुशाग्रश्च कुशाग्रादृषभो ऽभवत्
বসুৰ পুত্ৰ আছিল বৃহদ্ৰথ, প্ৰত্যগ্ৰ, সত্য আদি। বৃহদ্ৰথৰ পৰা কুশাগ্ৰ জন্মিল, আৰু কুশাগ্ৰৰ পৰা ঋষভ উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 28
ऋषभात्पुष्पवांस्तस्माज्जज्ञे सत्यहितो नृपः / सत्यहितात्सुधन्वाभूज्जह्रुश्चव सुधन्वनः
ঋষভৰ পৰা পুষ্পৱান জন্মিল; তাৰ পৰা ৰজা সত্যহিত জন্মিল। সত্যহিতৰ পৰা সুধন্বা উদ্ভৱ হ’ল, আৰু সুধন্বাৰ পৰা জহ্ৰুও জন্মিল।
Verse 29
बृहद्रथाज्जरासन्धः सहदेवस्तदात्मजः / सहदेवाच्च च सोमापिः सोमापेः श्रुतवान्सुतः
বৃহদ্ৰথৰ পৰা জৰাসন্ধ জন্মিল; তেওঁৰ পুত্ৰ সহদেৱ। সহদেৱৰ পৰা সোমাপি হ’ল, আৰু সোমাপিৰ পুত্ৰ শ্ৰুতৱান।
Verse 30
भीमसेनोग्रसेनौ च श्रुतसेनो ऽपराजितः / जनमेजयस्तथान्यो ऽभूज्जह्नोस्तु सुरथो ऽभवत्
ভীমসেন আৰু উগ্ৰসেনো আছিল; শ্ৰুতসেন আছিল অপৰাজিত। তদ্ৰূপ আন এজন জনমেজয় হ’ল; আৰু জহ্নুৰ পৰা সুৰথ জন্মিল।
Verse 31
विदूरथस्तु सुरथात्सार्वभौमो विदूरथात् / जयसेनः सार्वभौमादावधीतस्तदात्मजः
সুৰথৰ পৰা বিদূৰথ জন্মিল; বিদূৰথৰ পৰা সাৰ্বভৌম; সাৰ্বভৌমৰ পৰা জয়সেন; আৰু জয়সেনৰ পুত্ৰ আছিল অৱধীত।
Verse 32
अयुतायुस्तस्य पुत्रस्तस्य चाक्रोधनः सुतः / अक्रोधनस्यातिथिश्च ऋक्षो ऽभूदतिथेः सुतः
তেওঁৰ পুত্ৰ অযুতায়ু; অযুতায়ুৰ পুত্ৰ অক্রোধন; অক্রোধনৰ পৰা অতিথি জন্মিল; আৰু অতিথিৰ পুত্ৰ ঋক্ষ জন্মিল।
Verse 33
ऋक्षाच्च भीमसेनो ऽभूद्दिलीपो भीमसेनतः / प्रतीपो ऽभूद्दिलीपाच्च देवापिस्तु प्रतीपतः
ঋক্ষৰ পৰা ভীমসেন জন্মিল; ভীমসেনৰ পৰা দিলীপ; দিলীপৰ পৰা প্ৰতীপ; আৰু প্ৰতীপৰ পৰা দেবাপি জন্মিল।
Verse 34
शन्तनुश्चैव बाह्लीकस्त्रयस्ते भ्रातरो नृपाः / बाह्लीकात्सोमदत्तो ऽभूद्भूरिर्भूरिश्रवास्ततः
শন্তনু আৰু বাহ্লীক—এই তিনিও ৰজা-ভ্ৰাতা আছিল। বাহ্লীকৰ পৰা সোমদত্ত জন্মিল; আৰু সোমদত্তৰ পৰা ভূৰি আৰু ভূৰিশ্ৰবা জন্মিল।
Verse 35
शलश्च शन्तनोर्भोष्मो गङ्गायां धार्मिको महान् / चित्राङ्गदविचित्रौ तु सत्यवत्यान्तु शन्तनोः
শন্তনুৰ গঙ্গাৰ পৰা ‘শল’ নামে খ্যাত মহাধাৰ্মিক ভীষ্ম জন্মিল। আৰু সত্যৱতীৰ পৰা শন্তনুৰ চিত্ৰাঙ্গদ আৰু বিচিত্ৰবীৰ্য জন্মিল।
Verse 36
भार्ये विचित्रवीर्यस्य त्वम्बिकाम्बालिके तयोः / धृराष्ट्रं च पाण्डुञ्च तद्दास्यां विदुरन्तथा
বিচিত্ৰবীৰ্যৰ দুজনী পত্নী আছিল অম্বিকা আৰু অম্বালিকা। তেওঁলোকৰ পৰা ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু পাণ্ডু জন্মিল, আৰু তেওঁলোকৰ দাসীৰ পৰা বিদুৰো জন্মিল।
Verse 37
व्यास उत्पादयामास गान्धागी धृतराष्ट्रतः / शतपुत्रं दुर्योधनाद्यं पाण्डोः पञ्च प्रजज्ञिरे
ব্যাসে ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ দ্বাৰা গান্ধাৰীক গৰ্ভিণী কৰিলে। তাত দুযোধন আদি এশ পুত্ৰ জন্মিল; আৰু পাণ্ডুৰ পাঁচ পুত্ৰ জন্মিল।
Verse 38
प्रतिबिन्ध्यः श्रुतसोमः श्रुतकीर्तिस्तथार्जुनात् / शतानीकः श्रुतकर्मा द्रौपद्यां पञ्च वै क्रमात्
দ্ৰৌপদীৰ গৰ্ভে অৰ্জুনৰ ক্ৰমে পাঁচ পুত্ৰ জন্মিল—প্ৰতিবিন্ধ্য, শ্ৰুতসোম, শ্ৰুতকীৰ্তি, শতানীক আৰু শ্ৰুতকৰ্মা।
Verse 39
यौधेयी च हिडिम्बा च कौशी चैव सुभद्रिका / विजया वै रेणुमती पञ्चभ्यस्तु सुताः क्रमात्
যৌধেয়ী, হিডিম্বা, কৌশী আৰু সুভদ্ৰিকা; লগতে বিজয়া আৰু ৰেণুমতী—এই কন্যাসকল পাঁচজনীৰ পৰা ক্ৰমে জন্মিল।
Verse 40
देवको घचोत्कचश्च ह्यभिमन्युश्च सर्वगः / सुहोत्रो निरमित्रश्च परीक्षिदभिमन्युजः
দেৱক, ঘটোৎকচ, অভিমন্যু, সৰ্বগ, সুহোত্ৰ আৰু নিৰমিত্ৰ; লগতে অভিমন্যুৰ পুত্ৰ পৰীক্ষিত—ইয়াত উল্লেখিত।
Verse 41
जनमेजयो ऽस्य ततो भविष्यांश्च नृपाञ्छृणु
এতিয়া জনমেজয়ৰ বৃত্তান্ত শুনা; তাৰ পাছত তেওঁৰ পিছত আহিবলগীয়া ৰজাসকলৰ নামো শুনা।
Frequently Asked Questions
The chapter primarily maps the Bharata line (Duṣyanta → Bharata), the Kuru line (Saṃvaraṇa → Kuru → Śāntanu and onward), and the Pāñcāla-associated line (Divodāsa → Somaka → Pṛṣata → Drupada → Dhṛṣṭadyumna), while also noting connected ṛṣi/brāhmaṇa lineages such as Kāṇvāyana.
It ends by indicating that the listener should next hear about Janamejaya and then the kings after him—so the genealogy here functions as a setup for a forward-moving royal chronology rather than closing the narrative.