Adhyaya 2
Origin of the Five Prakritis and Their Consorts (Panchaprakrititadbhartriganotpattivarnanam)
এই অধ্যায়ত ঋষি নাৰদে ভগৱান নাৰায়ণক প্ৰকৃতিৰ পাঁচটা প্ৰাথমিক ৰূপৰ উৎপত্তি আৰু প্ৰকৃতিৰ বিষয়ে সোধে। নাৰায়ণে বুজাই দিছে যে পুৰুষ আৰু প্ৰকৃতি চিৰকালৰ বাবে অবিচ্ছেদ্য, যেনে জুই আৰু ইয়াৰ তাপ। সৃষ্টিৰ ইচ্ছা কৰি ভগৱান কৃষ্ণই নিজকে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ আধা অংশত বিভক্ত কৰে, যিটো ৰাধা হিচাপে প্ৰকাশ পায়। তেওঁলোকৰ মিলনৰ পৰা বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পিছত সৰস্বতী, লক্ষ্মী, দুৰ্গা, ব্ৰহ্মা আৰু শিৱৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
पञ्चप्रकृतितद्भर्तृगणोत्पत्तिवर्णनम् नारद उवाच समासेन श्रुतं सर्वं देवीनां चरितं प्रभो । विबोधनाय बोधस्य व्यासेन वक्तुमर्हसि
(অধ্যায়ৰ শিৰোনাম: পাঁচ প্ৰকৃতি আৰু তেওঁলোকৰ স্বামীসকলৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা)। নাৰদে ক’লে: হে প্ৰভু, মই দেৱীসকলৰ সমগ্ৰ চৰিত্ৰ সংক্ষেপে শুনিলোঁ। এতিয়া মোৰ জ্ঞান বৃদ্ধিৰ বাবে অনুগ্ৰহ কৰি বিস্তাৰিতভাৱে কওক।
Verse 2
सृष्टेराद्या सृष्टिविधौ कथमाविर्बभूव ह । कथं वा पञ्चधा भूता वद वेदविदांवर
হে বেদবিদসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ, সৃষ্টিৰ প্ৰক্ৰিয়াত আদি দেৱী কেনেকৈ আৱিৰ্ভাৱ হৈছিল আৰু তেওঁ কেনেকৈ নিজকে পাঁচটা ৰূপত বিভক্ত কৰিছিল, সেই কথা মোক কওক।
Verse 3
भूता ययांशकलया तया त्रिगुणया भवे । व्यासेन तासां चरितं श्रोतुमिच्छामि साम्प्रतम्
মই এতিয়া সেই দেৱীসকলৰ চৰিত্ৰ বিস্তাৰিতভাৱে শুনিব বিচাৰো যিসকল এই পৃথিৱীত সেই ত্ৰিগুণময়ী দেৱীৰ অংশ আৰু কলাৰ পৰা আৱিৰ্ভাৱ হৈছিল।
Verse 4
तासां जन्मानुकथनं पूजाध्यानविधिं बुध । स्तोत्रं कवचमैश्वर्यं शौर्यं वर्णय मङ्गलम्
হে জ্ঞানী, তেওঁলোকৰ ক্ৰমান্বয়ে জন্ম, তেওঁলোকৰ পূজা আৰু ধ্যানৰ পদ্ধতি, তেওঁলোকৰ স্তোত্ৰ, কৱচ, তেওঁলোকৰ ঐশ্বৰিক শক্তি, বীৰত্ব আৰু মংগলৰ কথা বৰ্ণনা কৰক।
Verse 5
श्रीनारायण उवाच नित्य आत्मा नभो नित्यं कालो नित्यो दिशो यथा । विश्वानां गोलकं नित्यं नित्यो गोलोक एव च
শ্ৰীনাৰায়ণে ক’লে: যিদৰে আত্মা নিত্য, আকাশ নিত্য, কাল নিত্য আৰু দিশসমূহ নিত্য; তেনেদৰেই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ গোলক নিত্য আৰু গোলোক ধাম নিশ্চিতভাৱে নিত্য।
Verse 6
तदेकदेशो वैकुण्ठो नम्रभागानुसारकः । तथैव प्रकृतिर्नित्या ब्रह्मलीला सनातनी
বৈকুণ্ঠ ইয়াৰ এটা অংশ, যি নিম্ন ভাগত অৱস্থিত। সেইদৰে প্ৰকৃতি নিত্য আৰু ব্ৰহ্মৰ লীলা সনাতন।
Verse 7
यथाग्नौ दाहिका चन्द्रे पद्मे शोभा प्रभा रवौ । शश्वद्युक्ता न भिन्ना सा तथा प्रकृतिरात्मनि
যিদৰে অগ্নিত দাহিকা শক্তি, চন্দ্ৰ আৰু পদুমত শোভা আৰু সূৰ্যত প্ৰভা থাকে—যি সদায় যুক্ত আৰু কেতিয়াও পৃথক নহয়—প্ৰকৃতিও পৰমাত্মাৰ সৈতে তেনেদৰেই যুক্ত।
Verse 8
विना स्वर्णं स्वर्णकारः कुण्डलं कर्तुमक्षमः । विना मृदा घटं कर्तुं कुलालो हि नहीश्वरः
সোণ নোহোৱাকৈ এজন সোণাৰীয়ে কাণফুলি গঢ়িব নোৱাৰে। মাটি নোহোৱাকৈ এজন কুমাৰে পাত্ৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ সমৰ্থ নহয়।
Verse 9
न हि क्षमस्तथात्मा च सृष्टिं स्रष्टुं तया विना । सर्वशक्तिस्वरूपा सा यया च शक्तिमान्सदा
সেইদৰে পৰমাত্মাও তেওঁৰ অবিহনে সৃষ্টি কৰিবলৈ সমৰ্থ নহয়। তেওঁ সকলো শক্তিৰ স্বৰূপ, যাৰ দ্বাৰা তেওঁ (পৰমাত্মা) সদায় শক্তিমান।
Verse 10
ऐश्वर्यवचनः शश्च क्तिः पराक्रम एव च । तत्स्वरूपा तयोर्दात्री सा शक्तिः परिकीर्तिता
'শ' আখৰটোৱে ঐশ্বৰ্য আৰু 'ক্তি' আখৰটোৱে পৰাক্ৰম বুজায়। যি এই দুয়োৰে স্বৰূপ আৰু দাত্ৰী, তেওঁকেই 'শক্তি' বুলি জনা যায়।
Verse 11
ज्ञानं समृद्धिः सम्पत्तिर्यशश्चैव बलं भगः । तेन शक्तिर्भगवती भगरूपा च सा सदा
জ্ঞান, সমৃদ্ধি, সম্পত্তি, যশ আৰু বল—এইবোৰেই হৈছে 'ভগ'। গতিকে শক্তিক সদায় ভগৱতী বুলি কোৱা হয় আৰু তেওঁ স্বয়ং ভগৰূপা।
Verse 12
तया युक्तः सदात्मा च भगवांस्तेन कथ्यते । स च स्वेच्छामयो देवः साकारश्च निराकृतिः
তেওঁৰ সৈতে যুক্ত বাবেই পৰমাত্মাক 'ভগৱান' বুলি কোৱা হয়। সেই পৰম দেৱতা স্বেচ্ছাময় আৰু তেওঁ সাকাৰ তথা নিৰাকাৰ উভয় ৰূপতে বিৰাজমান।
Verse 13
तेजोरूपं निराकारं ध्यायन्ते योगिनः सदा । वदन्ति च परं ब्रह्म परमानन्दमीश्वरम्
যোগীসকলে সদায় তেওঁক নিৰাকাৰ, জ্যোতিৰ্ময় পোহৰ হিচাপে ধ্যান কৰে। তেওঁলোকে তেওঁক পৰম ব্ৰহ্ম, পৰমানন্দস্বৰূপ ঈশ্বৰ বুলি কয়।
Verse 14
अदृश्यं सर्वद्रष्टारं सर्वज्ञं सर्वकारणम् । सर्वदं सर्वरूपं तं वैष्णवास्तन्न मन्वते
তেওঁ অদৃশ্য, সৰ্বদ্ৰষ্টা, সৰ্বজ্ঞ, সকলোৰে কাৰণ, সৰ্বদাতা আৰু সৰ্বৰূপী। কিন্তু বৈষ্ণৱসকলে কেৱল সেই (নিৰাকাৰ) ৰূপটোক স্বীকাৰ নকৰে।
Verse 15
वदन्ति चैव ते कस्य तेजस्तेजस्विना विना । तेजोमण्डलमध्यस्थं ब्रह्म तेजस्विनं परम्
তেওঁলোকে তৰ্ক কৰে, 'প্ৰকাশক অবিহনে পোহৰ কেনেকৈ হ'ব পাৰে?' গতিকে তেওঁলোকে পৰম ব্ৰহ্মক জ্যোতিৰ মণ্ডলৰ মাজত থকা পৰম উজ্জ্বল সত্তা বুলি গণ্য কৰে।
Verse 16
स्वेच्छामयं सर्वरूपं सर्वकारणकारणम् । अतीव सुन्दरं रूपं बिभ्रतं सुमनोहरम्
তেওঁ নিজৰ ইচ্ছাত স্বতন্ত্ৰ, সকলোৰে ৰূপ, সকলো কাৰণৰ কাৰণ আৰু এক অতি সুন্দৰ তথা গভীৰ মনোমোহা ৰূপ ধাৰণ কৰে।
Verse 17
किशोरवयसं शान्तं सर्वकान्तं परात्परम् । नवीननीरदाभासधामैकं श्यामविग्रहम्
তেওঁ কিশোৰ বয়সৰ, শান্ত, সকলোৰে প্ৰিয় আৰু পৰাতকৈও পৰ। তেওঁৰ শ্যাম বৰ্ণৰ শৰীৰটো সতেজ মেঘৰ দৰে উজ্জ্বলতাৰ একমাত্ৰ আধাৰ।
Verse 18
शरन्मध्याह्नपद्मौघशोभामोचनलोचनम् । मुक्ताच्छविविनिन्द्यैकदन्तपंक्तिमनोरमम्
তেওঁৰ চকুযুৰি শৰৎকালৰ দুপৰীয়া ফুলি থকা পদুম ফুলৰ সৌন্দৰ্যতকৈও অধিক সুন্দৰ। তেওঁৰ দাঁতৰ শাৰীয়ে মুকুতাৰ উজ্জ্বলতাকো চেৰ পেলায়।
Verse 19
मयूरपिच्छचूडं च मालतीमाल्यमण्डितम् । सुनसं सस्मितं कान्तं भक्तानुग्रहकारणम्
তেওঁৰ শিখৰত মৰাপক্ষীৰ পাখি আৰু মালতী ফুলৰ মালাৰে সুশোভিত। তেওঁৰ নাক সুন্দৰ, মুখত হাঁহি, তেওঁ অতি আকৰ্ষণীয় আৰু ভক্তসকলক কৃপা কৰাৰ মূল কাৰণ।
Verse 20
ज्वलदग्निविशुद्धैकपीतांशुकसुशोभितम् । द्विभुजं मुरलीहस्तं रत्नभूषणभूषितम्
তেওঁ জ্বলন্ত জুইৰ দৰে বিশুদ্ধ হালধীয়া বস্ত্ৰৰে সুশোভিত। তেওঁ দ্বিভুজ, হাতত বাঁহী আৰু ৰত্নখচিত অলংকাৰেৰে বিভূষিত।
Verse 21
सर्वाधारं च सर्वेशं सर्वशक्तियुतं विभुम् । सर्वैश्वर्यप्रदं सर्वस्वतन्त्रं सर्वमङ्गलम्
তেওঁ সকলোৰে আধাৰ, সকলোৰে ঈশ্বৰ, সৰ্বশক্তিমান, সৰ্বব্যাপী, সকলো ঐশ্বৰ্য প্ৰদানকাৰী, সম্পূৰ্ণ স্বতন্ত্ৰ আৰু সৰ্বমংগলময়।
Verse 22
परिपूर्णतमं सिद्धं सिद्धेशं सिद्धिकारकम् । ध्यायन्ते वैष्णवाः शश्वद्देवदेवं सनातनम्
বৈষ্ণৱসকলে সেই চিৰন্তন দেৱাদিদেৱক সদায় ধ্যান কৰে, যিজন পৰিপূৰ্ণ, সিদ্ধ, সিদ্ধসকলৰ অধিপতি আৰু সিদ্ধি প্ৰদানকাৰী।
Verse 23
जन्ममृत्युजराव्याधिशोकभीतिहरं परम् । ब्रह्मणो वयसा यस्य निमेष उपचर्यते
তেওঁ সেই পৰম পুৰুষ যিয়ে জন্ম, মৃত্যু, জৰা, ব্যাধি, শোক আৰু ভয় দূৰ কৰে। তেওঁৰ চকুৰ এটা পলক ব্ৰহ্মৰ আয়ুসৰ সমান বুলি গণ্য কৰা হয়।
Verse 24
स चात्मा स परं ब्रह्म कृष्ण इत्यभिधीयते । कृषिस्तद्भक्तिवचनो नश्च तद्दास्यवाचकः
তেৱেঁই আত্মা, তেৱেঁই পৰম ব্ৰহ্ম আৰু তেওঁক 'কৃষ্ণ' বুলি কোৱা হয়। 'কৃষ্' শব্দই তেওঁৰ প্ৰতি ভক্তি আৰু 'ণ' শব্দই তেওঁৰ দাসত্বক বুজায়।
Verse 25
भक्तिदास्यप्रदाता यः स च कृष्णः प्रकीर्तितः । कृषिश्च सर्ववचनो नकारो बीजमेव च
যিজনে ভক্তি আৰু দাসত্ব প্ৰদান কৰে তেওঁক কৃষ্ণ বুলি কোৱা হয়। 'কৃষ' মানে সকলো আৰু 'ণ' মানে বীজ।
Verse 26
स कृष्णः सर्वस्रष्टाऽऽदौ सिसृक्षन्नेक एव च । सृष्ट्युन्मुखस्तदंशेन कालेन प्रेरितः प्रभुः
সেই কৃষ্ণই সকলোৰে স্ৰষ্টা, আৰম্ভণিতে তেওঁ অকলে আছিল আৰু সৃষ্টিৰ ইচ্ছা কৰি তেওঁৰ অংশ কালৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ সৃষ্টিৰ ফালে মুখ কৰিলে।
Verse 27
स्वेच्छामयः स्वेच्छया च द्विधारूपो बभूव ह । स्त्रीरूपो वामभागांशो दक्षिणांशः पुमान्स्मृतः
সেই প্ৰভুৱে নিজৰ ইচ্ছামতে নিজকে দুটা ৰূপত বিভক্ত কৰিলে। তেওঁৰ বাওঁ অংশ নাৰী ৰূপ (প্ৰকৃতি) আৰু সোঁ অংশ পুৰুষ ৰূপ বুলি জনা যায়।
Verse 28
तां ददर्श महाकामी कामाधारां सनातनः । अतीव कमनीया च चारुपङ्कजसन्निभाम्
সনাতন প্ৰভুৱে কামনাতুৰ হৈ কামৰ আধাৰস্বৰূপা সেই দেৱীক দৰ্শন কৰিলে। তেওঁ অতিশয় কমনীয় আৰু পদুম ফুলৰ দৰে সুন্দৰ আছিল।
Verse 29
चन्द्रबिम्बविनिन्द्यैकनितम्बयुगलां पराम् । सुचारुकदलीस्तम्भनिन्दितश्रोणिसुन्दरीम्
তেওঁ আছিল পৰম সুন্দৰী, যাৰ নিতম্ব যুগল চন্দ্ৰৰ শোভাতকৈও অধিক আৰু উৰু দুখন কলগছৰ দৰে সুন্দৰ আছিল।
Verse 30
श्रीयुक्तश्रीफलाकारस्तनयुग्ममनोरमाम् । पुष्पजुष्टां सुवलितां मध्यक्षीणां मनोहराम्
তেওঁৰ স্তন যুগল বিল্ব ফলৰ দৰে মনোৰম আছিল। ফুলেৰে বিভূষিতা, সুগঠিত শৰীৰ আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ সেই দেৱী আছিল অতিশয় মনোহৰ।
Verse 31
अतीव सुन्दरीं शान्तां सस्मितां वक्रलोचनाम् । वह्निशुद्धांशुकाधारां रत्नभूषणभूषिताम्
অতিশয় সুন্দৰী, শান্ত, ঈষৎ হাঁহি আৰু বক্ৰ দৃষ্টিৰে তেওঁ অগ্নিৰ দৰে শুদ্ধ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু ৰত্নৰ অলংকাৰেৰে বিভূষিত আছিল।
Verse 32
शश्वच्चक्षुश्चकोराभ्यां पिबन्तीं सततं मुदा । कृष्णस्य मुखचन्द्रं च चन्द्रकोटिविनिन्दितम्
চকোৰ পক্ষীৰ দৰে চকুৰে তেওঁ আনন্দৰে কৃষ্ণৰ চন্দ্ৰসদৃশ মুখমণ্ডলৰ অমৃত পান কৰিছিল, যি কোটি চন্দ্ৰৰ প্ৰভাতকৈও অধিক আছিল।
Verse 33
कस्तूरीबिन्दुना सार्धमधश्चन्दनबिन्दुना । समं सिन्दूरबिन्दुं च भालमध्ये च बिभ्रतीम्
কপালৰ মাজত তেওঁ সেন্দূৰৰ ফোঁটৰ লগতে কস্তুৰী আৰু চন্দনৰ ফোঁট পৰিধান কৰিছিল।
Verse 34
वक्रिमं कबरीभारं मालतीमाल्यभूषितम् । रत्नेन्द्रसारहारं च दधतीं कान्तकामुकीम्
তেওঁৰ মালতী ফুলৰ মালাইৰে সুশোভিত ঘন চুলি আছিল। শ্ৰেষ্ঠ ৰত্নৰ হাৰ পৰিধান কৰি তেওঁ নিজৰ প্ৰিয়জনৰ প্ৰতি গভীৰভাৱে অনুৰক্ত আছিল।
Verse 35
कोटिचन्द्रप्रभामृष्टपुष्टशोभासमन्विताम् । गमनेन राजहंसगजगर्वविनाशिनीम्
তেওঁ কোটি চন্দ্ৰৰ প্ৰভাকো চেৰাই যোৱা এক পৰিপুষ্ট শোভাৰে মণ্ডিত আছিল। তেওঁৰ গতিৰ দ্বাৰা তেওঁ ৰাজহংস আৰু হস্তীৰ গৰ্ব খৰ্ব কৰিছিল।
Verse 36
दृष्ट्वा तां तु तया सार्धं रासेशो रासमण्डले । रासोल्लासे सुरसिको रासक्रीडाञ्चकार ह
তেওঁক দেখি ৰাসমণ্ডলত ৰাসেশ্বৰ শ্ৰীকৃষ্ণই পৰম আনন্দৰে তেওঁৰ সৈতে ৰাসলীলা কৰিছিল।
Verse 37
नानाप्रकारशृङ्गारं शृङ्गारो मूर्तिमानिव । चकार सुखसम्भोगं यावद्वै ब्रह्मणो दिनम्
মূৰ্তিমন্ত শৃংগাৰৰ দৰে তেওঁ ব্ৰহ্মাৰ এদিনৰ সমান কাল ধৰি নানা প্ৰকাৰৰ শৃংগাৰ আৰু সুখ-সম্ভোগ কৰিছিল।
Verse 38
ततः स च परिश्रान्तस्तस्या योनौ जगत्पिता । चकार वीर्याधानं च नित्यानन्दे शुभक्षणे
তাৰ পিছত জগতৰ পিতৃ শ্ৰীকৃষ্ণই পৰিশ্ৰান্ত হৈ সেই নিত্যানন্দৰ শুভক্ষণত তেওঁৰ গৰ্ভত বীৰ্য স্থাপন কৰিলে।
Verse 39
गात्रतो योषितस्तस्याः सुरतान्ते च सुव्रत । निःससार श्रमजलं श्रान्तायास्तेजसा हरेः
হে সুব্ৰত! সুৰতৰ অন্তত হৰিৰ তেজৰ প্ৰভাৱত পৰিশ্ৰান্তা সেই দেৱীৰ শৰীৰৰ পৰা ঘৰ্মজল নিৰ্গত হ’বলৈ ধৰিলে।
Verse 40
महाक्रमणक्लिष्टाया निःश्वासश्च बभूव ह । तदा वव्रे श्रमजलं तत्सर्वं विश्वगोलकम्
অধিক পৰিশ্ৰমৰ বাবে তেওঁৰ ঘন ঘন নিশ্বাস ওলাবলৈ ধৰিলে। সেই সময়ত তেওঁৰ ঘৰ্মজলে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আবৰি পেলালে।
Verse 41
स च निःश्वासवायुश्च सर्वाधारो बभूव ह । निःश्वासवायुः सर्वेषां जीविनां च भवेषु च
সেই নিশ্বাস বায়ুৱেই সকলোৰে আধাৰ হ’ল। সেই নিশ্বাস বায়ুৱেই সকলো জগতৰ জীৱসমূহৰ প্ৰাণবায়ু হ’ল।
Verse 42
बभूव मूर्तिमद्वायोर्वामाङ्गात्प्राणवल्लभा । तत्पत्नी सा च तत्पुत्राः प्राणाः पञ्च च जीविनाम्
মূৰ্তিমন্ত বায়ুৰ বাওঁফালৰ পৰা তেওঁৰ প্ৰাণপ্ৰিয়া পত্নীৰ জন্ম হ’ল। তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকল জীৱসমূহৰ পঞ্চপ্ৰাণ হ’ল।
Verse 43
प्राणोऽपानः समानश्चोदानव्यानौ च वायवः । बभूवुरेव तत्पुत्रा अधः प्राणाश्च पञ्च च
প্ৰাণ, অপান, সমান, উদান আৰু ব্যান—এই পাঁচবিধ বায়ু তেওঁলোকৰ পুত্ৰ হ’ল আৰু লগতে আন পাঁচবিধ উপ-প্ৰাণো জন্ম হ’ল।
Verse 44
घर्मतोयाधिदेवश्च बभूव वरुणो महान् । तद्वामाङ्गाच्च तत्पत्नी वरुणानी बभूव सा
ঘৰ্মজলৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা মহান বৰুণ হ’ল। তেওঁৰ বাওঁফালৰ পৰা তেওঁৰ পত্নী বৰুণানীৰ জন্ম হ’ল।
Verse 45
अथ सा कृष्णचिच्छक्तिः कृष्णगर्भं दधार ह । शतमन्वन्तरं यावज्ज्वलन्ती ब्रह्मतेजसा
তেতিয়া কৃষ্ণৰ সেই চেতন শক্তি ৰাধাই কৃষ্ণৰ গৰ্ভ এশ মন্বন্তৰ ধৰি ৰাখিছিল, যি ব্ৰহ্মতেজেৰে জিলিকি আছিল।
Verse 46
कृष्णप्राणाधिदेवी सा कृष्णप्राणाधिकप्रिया । कृष्णस्य सङ्गिनी शश्वत्कृष्णवक्षःस्थलस्थिता
তেওঁ কৃষ্ণৰ প্ৰাণৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী, কৃষ্ণৰ প্ৰাণতকৈও প্ৰিয়, তেওঁৰ চিৰসংগিনী আৰু সদায় কৃষ্ণৰ বক্ষত বিৰাজমান।
Verse 47
शतमन्वन्तरान्ते च कालेऽतीते तु सुन्दरी । सुषाव डिम्भं स्वर्णाभं विश्वाधारालयं परम्
এশ মন্বন্তৰৰ অন্তত সেই সুন্দৰী দেৱীয়ে এটা সোণালী ডিম্ব প্ৰসৱ কৰিলে, যিটো আছিল বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ পৰম আধাৰ।
Verse 48
दृष्ट्वा डिम्भं च सा देवी हृदयेन व्यदूयत । उत्ससर्ज च कोपेन ब्रह्माण्डगोलके जले
সেই ডিম্বটো দেখি দেৱীৰ হৃদয় ব্যথিত হ’ল আৰু খঙতে তাক ব্ৰহ্মাণ্ডৰ পানীত পেলাই দিলে।
Verse 49
दृष्ट्वा कृष्णश्च तत्त्यागं हाहाकारं चकार ह । शशाप देवीं देवेशस्तत्क्षणं च यथोचितम्
কৃষ্ণই সেই ত্যাগ দেখি হাহাকাৰ কৰিলে আৰু দেৱেশ্বৰ কৃষ্ণই তৎক্ষণাত দেৱীক উপযুক্ত অভিশাপ দিলে।
Verse 50
यतोऽपत्यं त्वया त्यक्तं कोपशीले च निष्ठुरे । भव त्वमनपत्यापि चाद्यप्रभृति निश्चितम्
যিহেতু তুমি সন্তান ত্যাগ কৰিছা, হে নিষ্ঠুৰা আৰু খঙাল নাৰী, আজিৰ পৰা তুমি নিশ্চিতভাৱে নিঃসন্তান হ’বা।
Verse 51
या यास्त्वदंशरूपाश्च भविष्यन्ति सुरस्त्रियः । अनपत्याश्च ताः सर्वास्त्वत्समा नित्ययौवनाः
তোমাৰ অংশৰ পৰা যিবোৰ দেৱস্ত্ৰী জন্ম হ’ব, তেওঁলোকো নিঃসন্তান হ’ব আৰু তোমাৰ দৰেই চিৰযৌৱনা হ’ব।
Verse 52
एतस्मिन्नन्तरे देवी जिह्वाग्रात्सहसा ततः । आविर्बभूव कन्यैका शुक्लवर्णा मनोहरा
ইয়াৰ মাজতে দেৱীৰ জিভাৰ আগৰ পৰা হঠাত এজনী সুন্দৰী আৰু বগা বৰণৰ কন্যাৰ আৱিৰ্ভাৱ হ’ল।
Verse 53
श्वेतवस्त्रपरीधाना वीणापुस्तकधारिणी । रत्नभूषणभूषाढ्या सर्वशास्त्राधिदेवता
তেওঁ বগা বস্ত্ৰ পৰিহিতা, হাতত বীণা আৰু পুথি ধাৰণ কৰা, ৰত্নৰে বিভূষিতা আৰু সকলো শাস্ত্ৰৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী।
Verse 54
अथ कालान्तरे सा च द्विधारूपो बभूव ह । वामार्धाङ्गाच्च कमला दक्षिणार्धाच्च राधिका
তাৰ পিছত সেই মূল প্ৰকৃতি দুভাগ হ’ল—বাওঁফালৰ পৰা কমলা (লক্ষ্মী) আৰু সোঁফালৰ পৰা ৰাধিকা।
Verse 55
एतस्मिन्नन्तरे कृष्णो द्विधारूपो बभूव सः । दक्षिणार्धश्च द्विभुजो वामार्धश्च चतुर्भुजः
সেই সময়ত কৃষ্ণই নিজক দুভাগ কৰিলে। সোঁভাগ দ্বিভুজ কৃষ্ণ আৰু বাওঁভাগ চতুৰ্ভুজ নাৰায়ণ হ’ল।
Verse 56
उवाच वाणीं कृष्णस्तां त्वमस्य कामिनी भव । अत्रैव मानिनी राधा तव भद्रं भविष्यति
কৃষ্ণই বাণীক ক’লে, তুমি এই চতুৰ্ভুজৰ প্ৰিয়তমা হোৱা। মানিনী ৰাধা ইয়াতেই থাকিব। তোমাৰ কল্যাণ হওক।
Verse 57
एवं लक्ष्मीं च प्रददौ तुष्टो नारायणाय च । स जगाम च वैकुण्ठं ताभ्यां सार्धं जगत्पतिः
এইদৰে সন্তুষ্ট হৈ তেওঁ নাৰায়ণক লক্ষ্মীকো দান কৰিলে। জগতৰ স্বামী নাৰায়ণে সেই দুয়োগৰাকীৰ সৈতে বৈকুণ্ঠলৈ গমন কৰিলে।
Verse 58
अनपत्ये च ते द्वे च जाते राधांशसम्भवे । भूता नारायणाङ्गाच्च पार्षदाश्च चतुर्भुजाः
যিহেতু তেওঁলোক ৰাধাৰ অংশৰ পৰা জন্ম হৈছিল, সেয়েহে তেওঁলোক নিঃসন্তান হৈ থাকিল। নাৰায়ণৰ দেহৰ পৰা তেওঁৰ চতুৰ্ভুজ পাৰিষদসকলৰ জন্ম হ’ল।
Verse 59
तेजसा वयसा रूपगुणाभ्यां च समा हरेः । बभूवुः कमलाङ्गाच्च दासीकोट्यश्च तत्समाः
এই পাৰিষদসকল তেজ, বয়স আৰু ৰূপত হৰিৰ সমান আছিল। কমলাৰ দেহৰ পৰাও তেওঁৰ দৰেই কোটি কোটি দাসীৰ জন্ম হ’ল।
Verse 60
अथ गोलोकनाथस्य लोम्नां विवरतो मुने । भूताश्चासंख्यगोपाश्च वयसा तेजसा समाः
হে মুনি! তাৰ পিছত গোলোকনাথৰ নোমৰ বিন্ধাৰ পৰা অসংখ্য গোপৰ জন্ম হ’ল, যিসকল বয়স আৰু তেজত তেওঁৰ সমান আছিল।
Verse 61
रूपेण च गुणेनैव बलेन विक्रमेण च । प्राणतुल्यप्रियाः सर्वे बभूवुः पार्षदा विभोः
ৰূপ, গুণ, বল আৰু বিক্ৰমত সমান সেই সকলোবোৰ বিভুৰ প্ৰাণৰ দৰে প্ৰিয় পাৰিষদ হৈ পৰিল।
Verse 62
राधाङ्गलोमकूपेभ्यो बभूवुर्गोपकन्यकाः । राधातुल्याश्च ताः सर्वा राधादास्यः प्रियंवदाः
ৰাধাৰ দেহৰ নোমৰ বিন্ধাৰ পৰা গোপকন্যাবোৰৰ জন্ম হ’ল। তেওঁলোক সকলো ৰাধাৰ সমান, মধুৰভাষী আৰু ৰাধাৰ দাসী হ’ল।
Verse 63
रत्नभूषणभूषाढ्याः शश्वत्सुस्थिरयौवनाः । अनपत्याश्च ताः सर्वाः पुंसः शापेन सन्ततम्
ৰত্ন অলংকাৰেৰে বিভূষিত আৰু চিৰস্থায়ী যৌৱনপ্ৰাপ্ত সেই সকলোবোৰ পুৰুষৰ অভিশাপত চিৰকাল নিঃসন্তান হৈ থাকিল।
Verse 64
एतस्मिन्नन्तरे विप्र सहसा कृष्णदेवता । आविर्बभूव दुर्गा सा विष्णुमाया सनातनी
হে বিপ্ৰ! সেই সময়তে সনাতনী বিষ্ণুমায়া আৰু কৃষ্ণৰ আৰাধ্য দেৱী দুৰ্গা হঠাত আৱিৰ্ভাৱ হ’ল।
Verse 65
देवी नारायणीशाना सर्वशक्तिस्वरूपिणी । बुद्ध्यधिष्ठात्री देवी सा कृष्णस्य परमात्मनः
তেওঁ দেৱী নাৰায়ণী, ঈশানা, সৰ্বশক্তিৰ স্বৰূপ আৰু পৰমাত্মা কৃষ্ণৰ বুদ্ধিৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী।
Verse 66
देवीनां बीजरूपा च मूलप्रकृतिरीश्वरी । परिपूर्णतमा तेजःस्वरूपा त्रिगुणात्मिका
তেওঁ সকলো দেৱীৰ বীজস্বৰূপা, মূল প্ৰকৃতি, ঈশ্বৰী, পৰিপূৰ্ণতমা, তেজস্বিনী আৰু ত্ৰিগুণাত্মিকা।
Verse 67
तप्तकाञ्चनवर्णाभा कोटिसूर्यसमप्रभा । ईषद्धास्यप्रसन्नास्या सहस्रभुजसंयुता
তেওঁৰ বৰ্ণ তপ্ত কাঞ্চনৰ দৰে, কোটি সূৰ্যৰ সমান প্ৰভাৱশালী। তেওঁৰ মুখমণ্ডল মৃদু হাস্যেৰে প্ৰসন্ন আৰু তেওঁ সহস্ৰ বাহুযুক্তা।
Verse 68
नानाशस्त्रास्त्रनिकरं बिभ्रती सा त्रिलोचना । वह्निशुद्धांशुकाधाना रत्नभूषणभूषिता
ত্ৰিনয়না দেৱীয়ে নানা শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰ ধাৰণ কৰিছে, অগ্নিশুদ্ধ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছে আৰু ৰত্ন অলংকাৰেৰে বিভূষিতা।
Verse 69
यस्याश्चांशांशकलया बभूवुः सर्वयोषितः । सर्वे विश्वस्थिता लोका मोहिताः स्युश्च मायया
যাৰ অংশৰো অংশৰ পৰা সমগ্ৰ নাৰী জাতিৰ সৃষ্টি হৈছে আৰু যাৰ মায়াই বিশ্বৰ সকলো লোককে মোহিত কৰি ৰাখিছে।
Verse 70
सर्वैश्वर्यप्रदात्री च कामिनां गृहवासिनाम् । कृष्णभक्तिप्रदा या च वैष्णवानां च वैष्णवी
তেওঁ গৃহস্থী কামনাসকলক সৰ্ব ঐশ্বৰ্য প্ৰদান কৰে আৰু বৈষ্ণৱসকলক কৃষ্ণভক্তি প্ৰদান কৰা বৈষ্ণৱী।
Verse 71
मुमुक्षूणां मोक्षदात्री सुखिनां सुखदायिनी । स्वर्गेषु स्वर्गलक्ष्मीश्च गृहलक्ष्यीर्गृहेषु च
তেওঁ মুমুক্ষুসকলক মোক্ষদায়ী, সুখীসকলক সুখদায়িনী, স্বৰ্গত স্বৰ্গলক্ষ্মী আৰু গৃহত গৃহলক্ষ্মী।
Verse 72
तपस्विषु तपस्या च श्रीरूपा तु नृपेषु च । या वह्नौ दाहिकारूपा प्रभारूपा च भास्करे
তেওঁ তপস্বীসকলৰ তপস্যা, ৰজাসকলৰ শ্ৰীৰূপা, অগ্নিত দাহিকা শক্তি আৰু সূৰ্যত প্ৰভাৰূপা।
Verse 73
शोभारूपा च चन्द्रे च सा पद्मेषु च शोभना । सर्वशक्तिस्वरूपा या श्रीकृष्णे परमात्मनि
তেওঁ চন্দ্ৰৰ শোভা আৰু পদুমৰ সৌন্দৰ্য। তেওঁ পৰমাত্মা শ্ৰীকৃষ্ণৰ অন্তৰ্নিহিত সৰ্বশক্তিৰ স্বৰূপ।
Verse 74
यया च शक्तिमानात्मा यया च शक्तिमज्जगत् । यया विना जगत्सर्वं जीवन्मृतमिव स्थितम्
যাৰ দ্বাৰা আত্মা শক্তিশালী আৰু জগত শক্তিমান। তেওঁৰ অবিহনে সমগ্ৰ জগত জীৱন্ত মৃতৰ দৰে।
Verse 75
या च संसारवृक्षस्य बीजरूपा सनातनी । स्थितिरूपा वृद्धिरूपा फलरूपा च नारद
হে নাৰদ! তেওঁ সংসাৰ-বৃক্ষৰ সনাতন বীজস্বৰূপা, লগতে ইয়াৰ স্থিতি, বৃদ্ধি আৰু ফলস্বৰূপা।
Verse 76
क्षुत्पिपासादयारूपा निद्रा तन्द्रा क्षमा मतिः । शान्तिलज्जातुष्टिपुष्टिभ्रान्तिकान्त्यादिरूपिणी
তেওঁ ক্ষুধা, তৃষ্ণা, দয়া, নিদ্ৰা, তন্দ্ৰা, ক্ষমা, মতি, শান্তি, লজ্জা, তুষ্টি, পুষ্টি, ভ্ৰান্তি আৰু কান্তি আদি ৰূপত বিৰাজমান।
Verse 77
सा च संस्तूय सर्वेशं तत्पुरः समुवास ह । रत्नसिंहासनं तस्यै प्रददौ राधिकेश्वरः
সকলোৰে ঈশ্বৰক স্তুতি কৰি তেওঁ তেওঁৰ সন্মুখত বহিল। ৰাধিকেশ্বৰে (কৃষ্ণই) তেওঁক এটা ৰত্নখচিত সিংহাসন প্ৰদান কৰিলে।
Verse 78
एतस्मिन्नन्तरे तत्र सस्त्रीकश्च चतुर्मुखः । पद्मनाभेर्नाभिपद्मान्निःससार महामुने
হে মহামুনি! ইয়াৰ মাজতে চাৰিমুখী ব্ৰহ্মা তেওঁৰ পত্নীৰ সৈতে পদ্মনাভৰ (নাৰায়ণৰ) নাভি-পদ্মৰ পৰা ওলাই আহিল।
Verse 79
कमण्डलुधरः श्रीमांस्तपस्वी ज्ञानिनां वरः । चतुर्मुखैस्तं तुष्टाव प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा
হাতত কমণ্ডলু লৈ, ব্ৰহ্মতেজেৰে প্ৰজ্বলিত সেই শ্ৰীমান তপস্বী আৰু জ্ঞানীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠজনে নিজৰ চাৰিখন মুখেৰে তেওঁক স্তুতি কৰিলে।
Verse 80
सा तदा सुन्दरी सृष्टा शतचन्द्रसमप्रभा । वह्निशुद्धांशुकाधाना रत्नभूषणभूषणा
তেওঁ তেতিয়া সেই সুন্দৰী দেৱী (সৰস্বতী) সৃষ্টি হ’ল, যি এশ চন্দ্ৰৰ দৰে উজ্জ্বল, অগ্নি-শুদ্ধ বস্ত্ৰ পৰিহিত আৰু ৰত্ন অলংকাৰেৰে বিভূষিত।
Verse 81
रत्नसिंहासने रम्ये संस्तूय सर्वकारणम् । उवास स्वामिना सार्धं कृष्णस्य पुरतो मुदा
সকলোৰে কাৰণস্বৰূপক স্তুতি কৰি, তেওঁ আনন্দৰে নিজৰ স্বামীৰ সৈতে কৃষ্ণৰ সন্মুখত এটা ধুনীয়া ৰত্নখচিত সিংহাসনত বহিল।
Verse 82
एतस्मिन्नन्तरे कृष्णो द्विधारूपो बभूव सः । वामार्धाङ्गो महादेवो दक्षिणे गोपिकापतिः
ইয়াৰ মাজতে কৃষ্ণই দুটা ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। তেওঁৰ বাওঁ ফালৰ আধা অংশ মহাদেৱ (শিৱ) হ’ল আৰু সোঁ ফালৰ অংশ গোপিকাপতি (কৃষ্ণ) হৈ থাকিল।
Verse 83
शुद्धस्फटिकसंकाशः शतकोटिरविप्रभः । त्रिशूलपट्टिशधरो व्याघ्रचर्माम्बरो हरः
হৰ (শিৱ) স্ফটিকৰ দৰে নিৰ্মল, এশ কোটি সূৰ্য্যৰ দৰে উজ্জ্বল, ত্ৰিশূল আৰু পট্টীশধাৰী আৰু ব্যাঘ্ৰচৰ্ম পৰিহিত ৰূপত প্ৰকট হ’ল।
Verse 84
तप्तकाञ्चनवर्णाभो जटाभारधरः परः । भस्मभूषितगात्रश्च सस्मितश्चन्द्रशेखरः
পৰমেশ্বৰ চন্দ্ৰশেখৰৰ দেহৰ আভা গলিত সোণৰ দৰে আছিল, তেওঁ জঁটধাৰী, ভস্মলেপিত শৰীৰ আৰু মৃদু হাঁহিৰে সুশোভিত আছিল।
Verse 85
दिगम्बरो नीलकण्ठः सर्पभूषणभूषितः । बिभ्रद्दक्षिणहस्तेन रत्नमालां सुसंस्कृताम्
তেওঁ আছিল দিগম্বৰ, নীলকণ্ঠ, সৰ্পৰ অলংকাৰেৰে বিভূষিত আৰু তেওঁৰ সোঁহাতত এখন সুন্দৰকৈ নিৰ্মিত ৰত্নমালা ধাৰণ কৰিছিল।
Verse 86
प्रजपन्पञ्चवक्त्रेण ब्रह्मज्योतिः सनातनम् । सत्यस्वरूपं श्रीकृष्णं परमात्मानमीश्वरम्
তেওঁ নিজৰ পাঁচখন মুখেৰে নিৰন্তৰ সনাতন ব্ৰহ্মজ্যোতি, সত্যস্বৰূপ, পৰমাত্মা ঈশ্বৰ শ্ৰীকৃষ্ণৰ নাম জপ কৰি আছিল।
Verse 87
कारणं कारणानां च सर्वमङ्गलमङ्गलम् । जन्ममृत्युजराव्याधिशोकभीतिहरं परम्
যি সকলো কাৰণৰ কাৰণ, সকলো মংগলৰ ভিতৰত পৰম মংগলময়, আৰু জন্ম, মৃত্যু, জৰা, ব্যাধি, শোক আৰু ভয়ৰ পৰম বিনাশকাৰী।
Verse 88
संस्तूय मृत्योर्मृत्युं तं यतो मृत्युञ्जयाभिधः । रत्नसिंहासने रम्ये समुवास हरेः पुरः
মৃত্যুৰো মৃত্যুস্বৰূপ সেই মৃত্যুঞ্জয়ক স্তুতি কৰি তেওঁ হৰিৰ সন্মুখত এখন মনোৰম ৰত্নসিংহাসনত বহিল।
Verse 999
इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां नवमस्कन्धे पञ्चप्रकृतितद्भर्तृगणोत्पत्तिवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীমদ্দেৱীভাগৱত মহাপুৰাণৰ ১৮ হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাত নৱম স্কন্ধৰ 'পঞ্চপ্ৰকৃতি আৰু তেওঁলোকৰ স্বামীসকলৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা' নামৰ দ্বিতীয় অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Frequently Asked Questions
According to this chapter, Radha angrily threw the golden cosmic egg (Brahmanda) into the cosmic waters. In response, Lord Krishna cursed her and all her divine feminine expansions (including the Gopis) to remain eternally youthful but childless.
Lord Narayana explains that Purusha (Atman) and Prakriti are eternally inseparable, just like fire and its burning capacity, or the sun and its radiance. Without Prakriti, the Supreme Soul is unable to perform the act of creation.
Lord Mahadeva (Shiva), described as five-faced, blue-throated, ash-smeared, and holding a trident, emerged from the left half of Lord Krishna, while the right half remained as the Lord of Gopikas.
Read Devi Bhagavatam in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.