Shloka 72
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
तया कृताशीः स महान्गणनाथो गजाननः / जयविघ्नमहायन्त्रंभेत्तुं वेगाद्विनिर्ययौ
Transliteration
tayā kṛtāśīḥ sa mahāngaṇanātho gajānanaḥ / jayavighnamahāyantraṃbhettuṃ vegādviniryayau
Translation
তাইৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰি সেই মহান গণনাথ গজানন, ‘জয়বিঘ্ন’ মহাযন্ত্ৰ ভেদ কৰিবলৈ বেগেৰে ওলাই গ’ল।
Word by Word
tayāby her
tayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन; pronoun ‘she/that (f.)’, Instrumental singular
kṛta-āśīḥone who has given a blessing / blessed
kṛta-āśīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय) + āśis (आशिस्-प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः) ‘कृता आशीर्यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; past participial adjective
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; pronoun, Nominative singular
mahāngreat
mahān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahat (महत्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; adjective qualifying ‘saḥ’
gaṇa-nāthaḥlord of the gaṇas
gaṇa-nāthaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (गण-प्रातिपदिक) + nātha (नाथ-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ‘गणानां नाथः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
gaja-ānanaḥthe elephant-faced one
gaja-ānanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaja (गज-प्रातिपदिक) + ānana (आनन-प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः ‘गजाननं यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
jaya-vighna-mahā-yantramthe great contrivance/engine of Jayavighna
jaya-vighna-mahā-yantram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjaya (जय-प्रातिपदिक) + vighna (विघ्न-प्रातिपदिक) + mahā (महा-प्रातिपदिक) + yantra (यन्त्र-प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमासः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; object of ‘bhettum’
bhettumto break
bhettum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootbhid (भिद्-धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); ‘to split/break’
vegātfrom/with speed
vegāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootvega (वेग-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; Ablative singular (source/cause)
viniryayauwent forth
viniryayau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√yā (या-धातु) उपसर्गः वि+निर्
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; perfect ‘went out/forth’