Shloka 49
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
स्वर्गशत्रुः स्वर्गबलो दुर्गाख्यः स्वर्गकण्टकः / अतिमायो बृहन्माय उपमायश्च वीर्यवान्
Transliteration
svargaśatruḥ svargabalo durgākhyaḥ svargakaṇṭakaḥ / atimāyo bṛhanmāya upamāyaśca vīryavān
Translation
স্বৰ্গৰ শত্রু, স্বৰ্গসম বলবান, ‘দুৰ্গ’ নামে খ্যাত, স্বৰ্গৰ কণ্টক; অতিমায়, বৃহন্মায় আৰু উপমায়—সকলেই বীৰ্যবান আছিল।
Word by Word
svarga-śatruḥenemy of heaven
svarga-śatruḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक) + śatru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (svargasya śatruḥ)
svarga-balaḥstrength of heaven (name)
svarga-balaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (svargasya balaḥ)
durgā-ākhyaḥnamed ‘Durgā’
durgā-ākhyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdurgā (प्रातिपदिक) + ākhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (durgāyāḥ ākhyaḥ = ‘named Durgā’)
svarga-kaṇṭakaḥthorn to heaven; bane of heaven
svarga-kaṇṭakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक) + kaṇṭaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (svargasya kaṇṭakaḥ)
ati-māyaḥone of excessive illusion (name)
ati-māyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootati (अव्यय/उपसर्गसदृश) + māya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (ati-māyaḥ = ‘exceedingly māyā/illusion’)
bṛhat-māyaḥgreat-illusion (name)
bṛhat-māyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbṛhat (प्रातिपदिक) + māya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (bṛhan-māyaḥ = ‘great illusion’)
upa-māyaḥlesser/secondary illusion (name)
upa-māyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootupa (अव्यय/उपसर्गसदृश) + māya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (upa-māyaḥ = ‘subsidiary/secondary māyā’)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
vīrya-vānpossessing valor
vīrya-vān:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootvīrya (प्रातिपदिक) + -vant (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वन्त-प्रत्ययान्त विशेषण (possessive adjective)