Shloka 41
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
कृत्वा किलकिलारावं ततः शक्तिमहाचमूः / अग्निप्राकारकद्वारान्निर्जगाम् महारवा
Transliteration
kṛtvā kilakilārāvaṃ tataḥ śaktimahācamūḥ / agniprākārakadvārānnirjagām mahāravā
Translation
তাৰপিছত শক্তিমহাচমূ মহাৰৱে কিলকিলাৰাৱ কৰি অগ্নি-প্ৰাকাৰ-দ্বাৰৰ পৰা বাহিৰ ওলাই আহিল।
Word by Word
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootkṛ (धातु) → kṛtvā (कृदन्त, त्वा-प्रत्यय)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/त्वान्त अव्यय)
kilakilā-rāvama shrill clamor/roar
kilakilā-rāvam:
Karma (कर्म) (object of kṛtvā)
TypeNoun
Rootkilakilā (प्रातिपदिक, onomatopoeic) + rāva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); ‘a roar of “kilakilā”’
tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण) of sequence
śakti-mahā-camūḥthe great Śakti-army
śakti-mahā-camūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + camū (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘the great army of Śakti (Lalitā’s force)’
agni-prākāraka-dvārātfrom the gate of the fire-fortification
agni-prākāraka-dvārāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक) + prākāraka (प्रातिपदिक) + dvāra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन); ‘from the gate of the fire-rampart’
nirjagāmwent out/emerged
nirjagām:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-gam (धातु) → nirjagām
FormLiṭ (लिट्, perfect), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (3rd person), Singular (एकवचन)
mahā-ravāloud-roaring
mahā-ravā:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of camūḥ
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + rava (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); agreeing with camūḥ