Adhyaya 21

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने किरिचक्ररथदेवताप्रकाशनं नाम विंशो ऽध्यायः आकर्ण्य ललितादेव्या यात्रानिगमनिस्वनम् / महान्तं क्षोभमायाता भण्डासुरपुरालयाः

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ উত্তৰভাগত, হয়গ্ৰীৱ-অগস্ত্য সংবাদৰ ললিতোপাখ্যানত ‘কিৰিচক্ৰ-ৰথ-দেৱতা-প্ৰকাশন’ নামৰ বিংশ অধ্যায়। ললিতা দেৱীৰ যাত্ৰা-প্ৰস্থানৰ নিনাদ শুনি ভণ্ডাসুৰপুৰৰ নিবাসীসকল মহা ক্ষোভত আন্দোলিত হ’ল।

Verse 2

यत्र चास्ति दुराशस्य भण्डदैत्यस्य दुर्धियः / महेन्द्रपर्वतोपान्ते महार्णवतटे पुरम्

য’ত দুরাশাপৰায়ণ, দুৰ্বুদ্ধি ভণ্ড দৈত্যৰ নগৰ আছে—মহেন্দ্ৰ পৰ্বতৰ ওচৰত, মহাসাগৰৰ তীৰত।

Verse 3

तत्तु शून्यकनाम्नैव विख्यातं भुवनत्रये / विषङ्गाग्रजदैत्यस्य सदावासः किलाभवत्

সেই নগৰ ‘শূন্যক’ নামে ত্ৰিভুবনত প্ৰসিদ্ধ আছিল; আৰু বিষঙ্গৰ অগ্ৰজ দৈত্যৰ সদাবাস তাতেই আছিল বুলি কোৱা হয়।

Verse 4

तस्मिन्नेव पुरे तस्य शतयोजनविस्तरे / वित्रेसुर सुराः सर्वे श्रीदेव्यागमसंभ्रमात्

সেই একে তাৰ নগৰত, যি শত যোজন বিস্তৃত, শ্ৰীদেৱীৰ আগমনৰ উৎকণ্ঠাত সকলো দেৱগণ ব্যাকুল হৈ উঠিল।

Verse 5

शतयोजनविस्तीर्णं तत्सर्वं पुरमासुरम् / धूमैरिवावृतमभूदुत्पातजनितैर्मुहुः

শত যোজন বিস্তৃত সেই সমগ্ৰ অসুৰ-নগৰ বাৰে বাৰে উৎপাতে জন্মা ধোঁৱাৰ দৰে আৱৃত হৈ পৰিল।

Verse 6

अकाल एव निर्भिन्ना भित्तयो दैत्यपत्तने / धूर्णमाना पतन्ति स्म महोल्का गगनस्थलात्

অকালতেই দৈত্যনগৰৰ দেৱালবোৰ ফাটি গ’ল, আৰু আকাশমণ্ডলৰ পৰা ঘূৰ্ণমান মহা উল্কা পৰিবলৈ ধৰিল।

Verse 7

उत्पातानां प्राथमिको भूकंपः पर्यवर्तत / मही जज्वाल सकला तत्र शून्यकपत्तने

উৎপাতসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমে ভূকম্প ঘটিল; সেই শূন্য নগৰত সমগ্ৰ পৃথিৱী জ্বলি উঠিল।

Verse 8

अकाल एव हृत्कंपं भेजुर्दैत्यपुरौकसः / ध्वजाग्रवर्तिनः कङ्कगृध्राश्चैव बकाः खगाः

অকালতেই দৈত্যনগৰবাসীসকল হৃদয়কম্পত পৰিল; ধ্বজৰ অগ্ৰভাগত কঙ্ক, গৃধ্ৰ আৰু বক আদি পাখি বহিল।

Verse 9

आदित्यमण्डले दृष्ट्वादृष्ट्वा चक्रन्दुरुच्चकैः / क्रव्यादा बहवस्तत्र लोचनैर्नावलोकिताः

সূৰ্যমণ্ডলক বাৰে বাৰে চাই তেওঁলোকে উচ্চস্বৰে ক্ৰন্দন কৰিলে। তাত বহু ক্ৰব্যাদ (মাংসভোজী) প্ৰাণী চকুতেও নেদেখা হ’ল।

Verse 10

मुहुराकाशवाणीभिः परुषाभिर्बभाषिरे / सर्वतो दिक्षुदृश्यन्ते केतवस्तु मलीमसाः

বাৰে বাৰে কঠোৰ আকাশবাণী ধ্বনিত হ’ল। সকলো দিশতে মলিন কেতু (ধূমকেতু) দেখা গ’ল।

Verse 11

धूमायमानाः प्रक्षोभजनका दैत्यरक्षसाम् / दैत्यस्त्रीणां च विभ्रष्टा अकाले भूषणस्रजः

ধোঁৱাই ধোঁৱাই, দৈত্য-ৰাক্ষসৰ মাজত অস্থিৰতা জগোৱা অশুভ লক্ষণ দেখা দিলে। আৰু দৈত্য-স্ত্ৰীসকলৰ ভূষণ-মালা অকালে খহি পৰিল।

Verse 12

हाहेति दूरं क्रन्दन्त्यः पर्यश्रु समरोदिषुः / दपणानां वर्मणां च ध्वजानां खड्गसंपदाम्

‘হাহা!’ বুলি দূৰলৈকে ক্ৰন্দন কৰি তেওঁলোকে অশ্ৰুভৰা হৈ বিলাপ কৰিলে। দৰ্পণ, বর্ম, ধ্বজা আৰু খড়্গ-সম্পদো ক্ষয় হ’বলৈ ধৰিলে।

Verse 13

मणीनामंबराणां च मालिन्यमभवन्मुहुः / सौधेषु चन्द्रशालासु केलिवेश्मसु सर्वतः

মণি আৰু বস্ত্ৰত বাৰে বাৰে মলিনতা পৰিল। সৌধ, চন্দ্ৰশালা আৰু ক্ৰীড়াগৃহত সৰ্বত্ৰ একেই অৱস্থা হ’ল।

Verse 14

अट्टालकेषु गोष्ठेषु विपणेषु सभासु च / चतुष्किकास्वलिङ्गेषु प्रग्रीवेषु वलेषु च

অট্টালিকা, গোশালা, বিপণি আৰু সভাস্থলত; চতুষ্ক, লিঙ্গস্থান, প্ৰগ্ৰীৱ আৰু গলিতো।

Verse 15

सर्वतोभद्रवासेषु नन्द्यावर्तेषु वेश्मसु / विच्छन्दकेषु संक्षुब्धेष्ववरोधनपालिषु / स्वस्तिकेषु च सर्वेषु गर्भागारपुटेषु च

সৰ্বতোভদ্ৰ বাসস্থানত, নন্দ্যাৱর্ত আকাৰৰ গৃহত; বিচ্ছন্দক আৰু সংক্ষুব্ধ অৱৰোধ-প্ৰাচীৰত; আৰু সকলো স্বস্তিক বিন্যাস আৰু গৰ্ভগৃহ-কুঠুৰিতো।

Verse 16

गोपुरेषु कपाटेषु वलभीनां च सीमसु / वातायनेषु कक्ष्यासु धिष्ण्येषु च खलेषु च

গোপুরত, দ্বাৰ-কপাটত আৰু বলভী ভৱনৰ সীমাত; বাতায়ন, কক্ষ, ধিষ্ণ্য আৰু খলতো।

Verse 17

सर्वत्र दैत्य नगरवासिभिर्जनमण्डलैः / अश्रूयन्त महाघोषाः परुषा भूतभाषिताः

দৈত্য-নগৰবাসী জনমণ্ডলীৰ দ্বাৰা সৰ্বত্র কৰ্কশ, ভূতভাষিত মহাঘোষ শুনা যাবলৈ ধৰিলে।

Verse 18

शिथिली सवतो जाता घोरपर्णा भयानका / करटैः कटुकालापैर्वलोकि दिवाकरः / आराविषु करोटीनां कोटयश्चापतन्भुवि

ভয়ংকৰ ঘোৰপৰ্ণা সৰ্বত্র শিথিল হৈ পৰিল; কৰটৰ কটুকালাপে দিৱাকৰো যেন বিকল দেখা গ’ল; আৰু আৰাৱৰ মাজত কৰোটীৰ কোটি কোটি ভূমিত পতিত হ’ল।

Verse 19

अपतन्वेदिमध्येषु बिन्दवः शोणितांभसाम् / केशौघकाश्च निष्पेतुः सर्वतो धूमधूसराः

বেদীৰ মাজভাগত ৰক্তমিশ্ৰিত জলৰ বিন্দু পৰিবলৈ ধৰিলে; আৰু ধোঁৱাত ধূসৰ কেশগুচ্ছ চাৰিওফালে ছিটকি পৰিল।

Verse 20

भौमान्तरिक्षदिव्यानामुत्पातानामिति व्रजम् / अवलोक्य भृशं त्रस्ताः सर्वे नगरवासिनः / निवेदयामासुरमी भण्डाय प्रथितौजसे

ভূমি, অন্তৰীক্ষ আৰু দিব্যলোকৰ এনে অশুভ লক্ষণসমূহ দেখি সকলো নগৰবাসী অতিশয় ভীত হৈ পৰিল আৰু প্ৰথিত তেজস্বী ভণ্ডক সেই কথা নিবেদন কৰিলে।

Verse 21

स च भण्डः प्रचण्डोत्थैस्तैरुत्पातकदंबकैः / असंजातधृतिभ्रंशो मन्त्र स्थानमुपागमत्

সেই ভণ্ড, সেই প্ৰচণ্ড উৎপাতসমূহে ধৈৰ্য নঢলাকৈ, মন্ত্ৰস্থানলৈ গমন কৰিলে।

Verse 22

मेरोरिव वपुर्भेदं बहुरत्नविचित्रितम् / अध्यासामास दैत्येन्द्रः सिंहासनमनुत्तमम्

দৈত্যেন্দ্ৰ মেরুৰ দৰে দীপ্তিমান, বহু ৰত্নে বিচিত্ৰিত সেই অনুত্তম সিংহাসনত আৰূঢ় হ’ল।

Verse 23

स्फुरन्मुकुटलग्नानां रत्नानां किरणैर्घनैः / दीपयन्नखिलाशान्तानद्युतद्दानवेश्वरः

মুকুটত লগা ৰত্নসমূহৰ ঘন কিৰণে সেই দানৱেশ্বৰ দীপ্ত হৈ উঠিল আৰু নিজৰ জ্যোতিয়ে সকলো দিশ আলোকিত কৰিলে।

Verse 24

एकयोजनविस्तारे महत्यास्थानमण्डपे / तुङ्गसिंहासनस्थं तं सिषेवाते तदानुजै

এক যোজন বিস্তৃত মহা সভামণ্ডপত, উচ্চ সিংহাসনত অধিষ্ঠিত তেওঁক তেওঁৰ অনুজসকলে সেৱা কৰিলে।

Verse 25

विशुक्रश्च विषङ्गश्च महाबलपराक्रमौ / त्रैलोक्यकण्टकीभूतभुजदण्डभयङ्करौ

বিশুক্ৰ আৰু বিষঙ্গ—মহাবল আৰু পৰাক্ৰমী—তেওঁলোকৰ বাহুদণ্ডৰ ভয়ে ত্ৰিলোকৰ বাবে কণ্টকসদৃশ হৈছিল।

Verse 26

अग्रजस्य सदैवाज्ञामविलङ्घ्य मुहुर्मुहुः / त्रैलोक्यविजये लब्धं वर्धयन्तौ महद्यशः

অগ্ৰজৰ আজ্ঞা কেতিয়াও উলংঘন নকৰি, ত্ৰিলোক-বিজয়ত লাভ কৰা মহাযশ তেওঁলোকে বাৰে বাৰে বৃদ্ধি কৰিলে।

Verse 27

न तेन शिरसा तस्य मृदूनन्तौ पादपीठिकाम् / कृतां जरिप्रणामौ च समुपाविशता भुवि

তেওঁলোকে শিৰেৰে তেওঁৰ কোমল পাদপীঠিকা স্পৰ্শ নকৰিলে; জ্যেষ্ঠৰ দৰে প্ৰণাম কৰি ভূমিত ওচৰে বহিল।

Verse 28

अथास्थाने स्थिते तस्मिन्नमरद्वेषिणां वरे / सर्वे सामन्तदैत्येन्द्रास्तं द्रष्टुं समुपागताः

তাৰ পাছত, অমৰদ্বেষীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ তেওঁ নিজৰ স্থানে অৱস্থিত থাকোঁতে, সকলো সামন্ত দৈত্যেন্দ্ৰ তেওঁক দৰ্শন কৰিবলৈ আহিল।

Verse 29

तेषामे कैकसैन्यानां गणना न हि विद्यते / स्वंस्वं नाम समुच्चार्य प्रणेमुर्भण्डकेश्वरम्

সেই কাইকসৈন্যসকলৰ গণনা নাই। তেওঁলোকে নিজৰ নিজৰ নাম উচ্চাৰণ কৰি ভাণ্ডকেশ্বৰক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 30

म च तानसुरान्सर्वानतिधीरकनीनकैः / संभावयन्समालोकैः कियन्तं चित्क्षणं स्थितः

তেওঁ অতিধীৰ দৃষ্টিৰে সেই সকলো অসুৰক চাওঁতে-চাওঁতে কিছুমান ক্ষণ স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 31

अवोचत विशुक्रस्तमग्रजं दानवेश्वरम् / मथ्यमानमहासिंधुसमानार्गलनिस्वनः

মথিত মহাসাগৰৰ দৰে গম্ভীৰ নিনাদে তেওঁ দানৱেশ্বৰ অগ্ৰজ বিশুক্ৰস্তক ক’লে।

Verse 32

देवत्वदीयदोर्द्दण्डविध्वस्तबलविक्रमाः / पापिनः पामराचारा दुरात्मानः सुराधमाः

হে দেৱ! তোমাৰ বাহুদণ্ডৰ প্ৰহাৰে তেওঁলোকৰ বল-পরাক্ৰম ধ্বংস হৈছে—তেওঁলোক পাপী, নীচ আচৰণৰ, দুরাত্মা, সুৰসকলৰ অধম।

Verse 33

शरण्यमन्यतः क्वापि नाप्नुवन्तो विषादिनः / ज्वलज्ज्वालाकुले वह्नौ पतित्वा नाशमागताः

তেওঁলোকে বিষাদগ্ৰস্ত হৈ আন ক’তো শৰণ নাপাই, জ্বলি থকা জ্বালাৰে ভৰা অগ্নিত পৰি বিনষ্ট হ’ল।

Verse 34

तस्माद्देवात्समुत्पन्ना काचित्स्त्री बलगर्विता / स्वयमेव किलास्राक्षुस्तां देवा वासवादयः

সেই দেৱতাৰ পৰা বলগৰ্বিতা এগৰাকী নাৰী উৎপন্ন হ’ল। ইন্দ্ৰ আদি দেৱসকলে তাইক স্বয়ং দেখিলে।

Verse 35

तैः पुनः प्रबलोत्साहैः प्रोत्साहितपराक्रमाः / बहुस्त्रीपरिवाराश्च विविधायुधमण्डिताः

পুনৰায় সেই প্ৰবল উৎসাহীসকলে তেওঁলোকৰ পৰাক্ৰম উদ্দীপিত কৰিলে; তেওঁলোক বহু নাৰীৰ পৰিবাৰে ঘেৰাও আৰু নানা অস্ত্ৰে সজ্জিত আছিল।

Verse 36

अस्माञ्जेतुं किलायान्ति हा कष्टं विधिवैशसम् / अबलानां समूहस्छेद्बलिनो ऽस्मान्विजेष्यते

তেওঁলোকে নাকি আমাক জয় কৰিবলৈ আহিছে—হায়, বিধিৰ কিমান কঠোৰ বিপৰ্যয়! যদি দুৰ্বলৰ দলেই বলৱান হৈ আমাক জয় কৰে।

Verse 37

तर्हि पल्लवभङ्गेन पाषाणस्य विदारणम् / ऊह्यमानमिदं हन्तुं परिहासाय कल्प्यते

তেন্তে ই কোমল পল্লৱ ভাঙি শিলাখণ্ড বিদীৰ্ণ কৰাৰ দৰে; আমাক বধ কৰাৰ এই ধাৰণা কেৱল পৰিহাসৰ বাবেই কল্পিত।

Verse 38

विडंबना न किमसौ लज्जाकरमिदं न किम् / अस्मत्सैनिकनासीरभटेभ्यो ऽपि भवेद्भयम्

ই বিদম্বনা নহয়নে, ই লজ্জাকৰ নহয়নে? আমাৰ সৈনিক আৰু অগ্ৰভাগৰ ভটসকলৰো ভয় হ’ব পাৰে।

Verse 39

कातरत्वं समापन्नाः शक्राद्यास्त्रिदिवौकसः / ब्रह्मादयश्च निर्विण्णविग्रहा मद्बलायुधैः

শক্ৰ আদি ত্ৰিদিববাসী দেৱসকল ভয়ত কাতৰ হ’ল; ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলো মোৰ বল-আয়ুধে বিধ্বস্ত হৈ নিৰুৎসাহ হ’ল।

Verse 40

विष्णोश्च का कथैवास्ते वित्रस्तः स महेश्वरः / अन्येषामिह का वार्ता दिक्पालास्ते पलायिताः

বিষ্ণুৰ কথা কি ক’ব—মহেশ্বৰো ভয়ত কঁপিছে; আনসকলৰ কথা কি, দিক্‌পালসকলেও পলাই গ’ল।

Verse 41

अस्माकमिषुभिस्तीक्ष्णैरदृश्यैरङ्गपातिभिः / सर्वत्र विद्धवर्माणो दुर्मदा विबुधाः कृताः

মোৰ তীক্ষ্ণ, অদৃশ্য আৰু অঙ্গভেদী শৰবাণে তেওঁলোক সৰ্বত্ৰ বিধ্বস্ত হ’ল; বর্ম ছিদ্ৰ হ’ল আৰু দম্ভী দেৱসকল দমিত হ’ল।

Verse 42

तादृशानामपि महापराक्रमभुजोष्मणाम् / अस्माकंविजयायाद्य स्त्री काचिदभिधावति

এনেকুৱা মহাপৰাক্ৰমী, ভুজবলৰ উষ্ণতাৰে দীপ্ত বীৰ থাকিলেও, আজি আমাৰ বিজয়ৰ বাবে এজনী নাৰী ধাৱি আহিছে।

Verse 43

यद्यपि स्त्री तथाप्येषा नावमान्या कदाचन / अल्पो ऽपि रिपुरात्मज्ञैर्नावमान्यो जिगीषुभिः

যদিও সি নাৰী, তথাপি তাক কেতিয়াও অৱমাননা নকৰিবা; আত্মজ্ঞ আৰু বিজয়কামীসকলে সৰু শত্রুকো তুচ্ছ নকৰে।

Verse 44

तस्मात्तदुत्सारणार्थं प्रेषणीयास्तु किङ्कराः / सकचग्रहमाकृष्य सानेतव्या मदोद्धता

সেয়ে তেনে তাক উচ্ছেদ কৰিবলৈ দাসসকলক পঠিয়াওক। সেই মদোন্মত্ত দুষ্টাক চুলি ধৰি টানি ইয়ালৈ আনক।

Verse 45

देव त्वदीय शुद्धान्तर्वर्तिनीनां मृगीदृशाम् / चिरेण चेटिकाभावं सा दुष्टा संश्रयिष्यति

হে দেৱ! তোমাৰ অন্তঃপুৰত থকা মৃগনয়না নাৰীসকলৰ মাজত সেই দুষ্টা কালক্ৰমে দাসীভাব গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 46

एकैकस्माद्भटादस्मात्सैन्येषु परिपन्थिनः / शङ्कते खलु वित्रस्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

এই সেনাত এই একেকজন যোদ্ধাৰ পৰাই পথৰোধী শত্রুসকল ভয় খায়; সচৰাচৰসহ ত্ৰিলোকো আতংকিত হৈ শংকিত হয়।

Verse 47

अन्यद्देवस्य चित्तं तु प्रमाणमिति दानव / निवेद्य भण्डदैत्यस्य क्रोधं तस्य व्यवीवृधत्

হে দানৱ! ‘দেৱৰ চিত্তই প্ৰমাণ’ বুলি কৈ ভণ্ডদৈত্যক জনোৱাত, তাৰ ক্ৰোধ অধিক বৃদ্ধি পালে।

Verse 48

विषङ्गस्तु महासत्त्वो विचारज्ञो विचक्षणः / इदमाह महादैत्यमग्रजन्मानमुद्धतम्

তেতিয়া মহাসত্ত্ব, বিচাৰজ্ঞ আৰু বিচক্ষণ বিষঙ্গই সেই উদ্ধত অগ্ৰজন্মা মহাদৈত্যক এইদৰে ক’লে।

Verse 49

देव त्वमेव जानासि सर्वं कार्यमरिन्दम / न तु ते क्वापि वक्तव्यं नीतिवर्त्मनि वर्तते

হে দেৱ, অৰিন্দম! সকলো কাৰ্য তুমি একাই জানো। যি নীতিপথত নহয়, তাক ক’তো ক’ব নালাগে।

Verse 50

सर्वं विचार्य कर्तव्यं विचारः परमा गतिः / अविचारेण चेत्कर्म समूलमवकृन्तति

সকলো কাম বিবেচনা কৰি কৰা উচিত; বিবেচনাই পৰম গতি। অবিবেচনাৰে কৰা কৰ্মে মূলসহ ধ্বংস আনে।

Verse 51

परस्य कटके चाराः प्रेषणीयाः प्रयत्नतः / तेषां बलाबलं ज्ञेयं जयसंसिद्धिमिच्छता

শত্ৰুৰ শিবিৰলৈ যত্নসহ চাৰ পঠোৱা উচিত। জয়সিদ্ধি বিচাৰোঁতাই তেওঁলোকৰ বল-অবল জানিব লাগে।

Verse 52

चारचक्षुर्दृढप्रज्ञः सदाशङ्कितमानसः / अशङ्किताकारवांश्च गुप्तमन्त्रः स्वमन्त्रिषु

চাৰক চকু কৰি, দৃঢ়প্ৰজ্ঞ হৈ মনত সদা সতৰ্ক থাকিব; বাহিৰে নিৰ্ভয় ভঙ্গি ৰাখিব আৰু নিজৰ মন্ত্ৰীসকলৰ মাজতো মন্ত্র গোপন ৰাখিব।

Verse 53

षडुपायान्प्रयुञ्जानः सर्वत्रा भ्यर्हिते पदे / विजयं लभते राजा जाल्मो मक्षु विनश्यति

যি ৰজাই সকলো ঠাইত যথোচিত স্থানে ষড়ুপায় প্ৰয়োগ কৰে, সি বিজয় লাভ কৰে; কিন্তু দুষ্ট জন শীঘ্ৰে বিনষ্ট হয়।

Verse 54

अविमृश्यैव यः कश्चिदारम्भः स विनाशकृत् / विमृश्य तु कृतं कर्म विशेषाज्जयदायकम्

যি কোনো কাম নাভাবি আৰম্ভ কৰা হয়, সি বিনাশৰ কাৰণ হয়; কিন্তু বিবেচনা কৰি কৰা কৰ্ম বিশেষকৈ জয় দান কৰে।

Verse 55

तिर्यगित्यपि नारीति क्षुद्रा चेत्यपि राजभिः / नावज्ञा वैरिणां कार्या शक्तेः सर्वत्र सम्भवः

‘ই তিৰ্যক’, ‘ই নাৰী’, ‘ই ক্ষুদ্ৰ’ বুলি ভাবি ৰজাসকলে শত্রুক অৱজ্ঞা নকৰিব; শক্তি সৰ্বত্ৰ সম্ভৱ।

Verse 56

स्तंभोत्पन्नेन केनापि नरतिर्यग्वपुर्भृता / भूतेन सर्वभूतानां हिरण्यकशिपुर्हतः

স্তম্ভৰ পৰা উদ্ভূত, নৰ-তিৰ্যক ৰূপ ধাৰণ কৰা এক সত্তাই সৰ্বভূতৰ হিৰণ্যকশিপুক বধ কৰিলে।

Verse 57

पुरा हि चण्डिका नाम नारी मयाविजृंभिणी / निशुम्भशुंभौ महिषं व्यापादितवती रणे

পুৰাতন কালত মায়াশক্তিত বিস্তৃত চণ্ডিকা নামৰ দেৱীয়ে ৰণত নিশুম্ভ-শুম্ভ আৰু মহিষাসুৰক বধ কৰিছিল।

Verse 58

तत्प्रसंगेन बहवस्तया दैत्या विनाशिताः / अतो वदामिनावज्ञा स्त्रीमात्रे क्रियतां क्वचित्

সেই প্ৰসঙ্গত তাইৰ দ্বাৰা বহু দৈত্য বিনষ্ট হৈছিল; সেয়ে মই কওঁ—ক’তো ‘স্ত্ৰী মাত্ৰ’ বুলি অৱজ্ঞা নকৰিবা।

Verse 59

शक्तिरेव हि सर्वत्र कारणं विजयश्रियः / शक्तेराधारतां प्रप्तैः स्त्रीपुंलिङ्गैर्न नो भयम्

বিজয়শ্ৰীৰ কাৰণ সৰ্বত্ৰ কেৱল শক্তিয়েই। শক্তিৰ আশ্ৰয় লাভ কৰা স্ত্ৰী-পুৰুষসকলৰ আমাৰ কোনো ভয় নাই।

Verse 60

शक्तिस्तु सर्वतो भाति संसारस्य स्वभावतः / तर्हि तस्या दुराशायाः प्रवृत्तिर्ज्ञायतां त्वया

সংসাৰৰ স্বভাৱত শক্তি সৰ্বত্ৰ প্ৰকাশ পায়। তেন্তে সেই দুঃআশাৱতীৰ প্ৰবৃত্তি তুমি জানি লোৱা।

Verse 61

केयं कस्मात्समुत्पन्ना किमाचारा किमाश्रया / किंबला किंसहाया वा देव तत्प्रविचार्यताम्

ইয়াৰা ই, কাৰ পৰা উৎপন্ন, ইয়াৰ আচাৰ কি, ইয়াৰ আশ্ৰয় কি? ইয়াৰ বল আৰু সহায় কোন—হে দেৱ, এইটো বিচাৰ কৰক।

Verse 62

इत्युक्तः स विषङ्गेण को विचारो महौजसाम् / अस्मद्बले महासत्त्वा अक्षौहिण्यधिपाः शतम्

বিষংগে এনেকৈ ক’লে সি ক’লে—মহৌজসসকলৰ কি চিন্তা? আমাৰ পক্ষত শত অক্ষৌহিণীৰ অধিপতি মহাসত্ত্ব বীৰ আছে।

Verse 63

पातुं क्षमास्ते जलधीनलं दग्धुं त्रिविष्टपम् / अरे पापसमाचार किंवृथा शङ्कसे स्त्रियः

সিহঁতে সাগৰ পান কৰিব পাৰে আৰু অগ্নিৰে ত্ৰিবিষ্টপ দগ্ধ কৰিব পাৰে। অৰে পাপাচাৰী, স্ত্ৰীসকলক লৈ তুমি কিয় বৃথা শংকা কৰিছা?

Verse 64

तत्सर्वं हि मया पूर्वं चारद्वारावलोकितम् / अग्रे समुदिता काचिल्ललितानामधारिणी

সেই সকলো মই আগতেই চাৰিটা দুৱাৰৰ পৰা দেখিছিলোঁ; তাৰ পাছত আগফালে ললিতাসকলৰ আধাৰ-ধাৰিণী এগৰাকী উদিত হ’ল।

Verse 65

यथार्थनामवत्येषा पुष्पवत्पेशलाकृतिः / न स्त्त्वं न च वीर्यं वा न संग्रामेषु वा गतिः

ইয়াৰ নাম যথাৰ্থ, আৰু আকৃতি ফুলৰ দৰে কোমল; কিন্তু ইয়াত না সত্ত্ব আছে, না বীৰ্য, না যুদ্ধলৈ যোৱাৰ গতি।

Verse 66

सा चाविचारनिवहा किन्तु मायापरायणा / तत्सत्त्वेनाविद्यमानं स्त्रीकदम्बकमात्मनः

সেয়ে আছিল বিবেচনাহীন এক ধাৰা, কিন্তু মায়াত পৰায়ণ; আৰু নিজৰ সত্ত্ববিহীন নাৰীসমূহৰ এটা দল সেয়ে সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 67

उत्पादितवती किं ते न चैवं तु विचेष्टते / अथ वा भव दुक्तेन न्यायेनास्तु महद्बलम्

তুমি উৎপন্ন কৰিছা বুলিয়েই, কিন্তু সি তেনেকৈ আচৰণ নকৰে; নহ’লে তোমাৰ কোৱা ন্যায় অনুসাৰে ইয়াক মহাবল বুলি মানি লওঁ।

Verse 68

त्रैलोक्योल्लङ्घिमहिमा भण्डः केन विजीयते

ত্রিলোক অতিক্ৰম কৰা মহিমা থকা সেই ভণ্ডক কোনে জয় কৰিব পাৰে?

Verse 69

इदानीमपि मद्बाहुबलसंमर्दमूर्च्छिताः / श्वसितुं चापि पटवो न कदाचन नाकिनः

এতিয়াও মোৰ বাহুবলৰ সংমৰ্দ্দত মূৰ্ছিত হোৱা দেৱসকল কেতিয়াও শ্বাস ল’বলৈ সক্ষম নহয়।

Verse 70

केचित्पातालगर्भेषु केचिदम्बुधिवारिषु / केचिद्दिगन्तकोणेषु केचित्कुञ्जेषुभूभृताम्

কিছুমান পাতালৰ গৰ্ভত, কিছুমান সাগৰৰ পানীত, কিছুমান দিগন্তৰ কোণত, আৰু কিছুমান পৰ্বতৰ কুঞ্জত লুকাই পৰিল।

Verse 71

विलीना भृशवित्रस्तास्त्यक्तदारसुतश्रियः / भ्रष्टाधिकाराः पशवश्छन्नवेषाश्चरन्ति ते

তেওঁলোক অতিশয় ভয়ত লীন হৈ পৰিল; পত্নী-পুত্ৰ আৰু ঐশ্বৰ্য ত্যাগ কৰি, অধিকাৰভ্ৰষ্ট হৈ, পশুৰ দৰে ছদ্মবেশে ঘূৰি ফুৰে।

Verse 72

एतादृशं न जानाति मम बाहुपराक्रमम् / अबला न चिरोत्पन्ना तेनैषा दर्पमश्नुते

ই মোৰ বাহুপৰাক্ৰমক এনেদৰে নাজানে; ই অবলা আৰু সদ্য উদ্ভূত, সেয়ে দৰ্পত মত্ত হৈছে।

Verse 73

न जानन्ति स्त्रियो मूढा वृथा कल्पितसाहसाः / विनाशमनुधावन्ति कार्याकार्यविमोहिताः

মূঢ় নাৰীয়ে বৃথাই সাহস কল্পনা কৰে; কাৰ্য-অকাৰ্যত মোহিত হৈ তেওঁলোকে বিনাশৰ পিছে দৌৰে।

Verse 74

अथ वा तां पुरस्कृत्य यद्यागच्छन्ति नाकिनः / यथा महोरगाः सिद्धाः साध्या वा युद्धदुर्मदाः

অথবা তাক আগত ৰাখি যদি দেবগণ আহে, যেনেকৈ যুদ্ধোন্মত্ত মহোৰগ, সিদ্ধ আৰু সাধ্যসকল আহে।

Verse 75

ब्रह्मा वा पद्मनाभो वा रुद्रो वापि सुराधिपः / अन्ये वा हरितां नाथास्तान्संपेष्टुमहं पटुः

ব্ৰহ্মা হওক, পদ্মনাভ বিষ্ণু হওক, ৰুদ্ৰ হওক বা দেৱাধিপতি; অথবা অন্য দিকপাল—মই তেওঁলোকক চূর্ণ কৰিবলৈ সক্ষম।

Verse 76

अथ वा मम सेनासु सेनान्यो रणदुर्मदाः / पक्वकर्करिकापेषमवपेक्ष्यति वैरिणः

অথবা মোৰ সেনাসকলত যুদ্ধোন্মত্ত সেনানায়কসকলে শত্রুসকলক পকা ককৰিৰ গুড়িৰ দৰে তুচ্ছ গণ্য কৰিব।

Verse 77

कुटिलाक्षः कुरण्डश्च करङ्कः कालवाशितः / वज्रदन्तो वज्रमुखो वज्रलोमा बलाहकः

কুটিলাক্ষ, কুৰণ্ড, কৰঙ্ক, কালবাশিত; বজ্ৰদন্ত, বজ্ৰমুখ, বজ্ৰলোমা, বলাহক।

Verse 78

सूचीमुखः फलमुखो विकटो विकटाननः / करालाक्षः कर्कटको मदनो दीर्घजिह्वकः

সূচীমুখ, ফলমুখ, বিকট, বিকটানন; কৰালাক্ষ, কৰ্কটক, মদন, দীৰ্ঘজিহ্বক।

Verse 79

हुंबको हलमुल्लुञ्चः कर्कशः कल्किवाहनः / पुल्कसः पुण्ड३केतुश्च चण्डबाहुश्च कुक्कुरः

হুম্বক, হলমুল্লুঞ্চ, কৰ্কশ, কল্কিবাহন; পুল্কস, পুণ্ডকেতু, চণ্ডবাহু আৰু কুক্কুৰ—এই নামসমূহ।

Verse 80

जंबुकाक्षो जृंभणश्च तीक्ष्मशृङ्गस्त्रिकण्टक / चतुर्गुप्तश्चतुर्बाहुश्चकाराक्षश्चतुःशिराः

জম্বুকাক্ষ, জৃম্ভণ, তীক্ষ্ণশৃঙ্গ, ত্ৰিকণ্টক; চতুৰ্গুপ্ত, চতুৰ্বাহু, চক়াৰাক্ষ আৰু চতুঃশিৰা—এই নাম।

Verse 81

वज्रघोषश्चोर्ध्वकेशो महामायामहाहनुः / मखशत्रुर्मखास्कन्दी सिंहघोषः शिरालकः

বজ্ৰঘোষ, ঊৰ্ধ্বকেশ, মহামায়া, মহাহনু; মখশত্ৰু, মখাস্কন্দী, সিংহঘোষ আৰু শিৰালক—এই নাম।

Verse 82

अन्धकः सिंधुनेत्रश्च कूपकः कूपलोचनः / गुहाक्षो गण्डगल्लश्च चण्डधर्मो यमान्तकः

অন্ধক, সিন্ধুনেত্ৰ, কূপক, কূপলোচন; গুহাক্ষ, গণ্ডগল্ল, চণ্ডধৰ্ম আৰু যমান্তক—এই নাম।

Verse 83

लडुनः पट्टसेनश्च पुरजित्पूर्वमारकः / स्वर्गशत्रुः स्वर्गबलो दुर्गाख्यः स्वर्गकण्टकः

লডুন, পট্টসেন, পুরজিত্, পূৰ্বমাৰক; স্বৰ্গশত্ৰু, স্বৰ্গবল, দুৰ্গাখ্য আৰু স্বৰ্গকণ্টক—এই নাম।

Verse 84

अतिमायो बृहन्माय उपमाय उलूकजित् / पुरुषेणो विषेणश्च कुन्तिषेणः परूषकः

অতিমায়, বৃহন্মায়, উপমায়, উলূকজিত্; পুৰুষেণ, বিষেণ, কুন্তিষেণ আৰু পৰূষক—এই নামসমূহ।

Verse 85

मलकश्च कशूरश्च मङ्गलो द्रघणस्तथा / कोल्लाटः कुजिलाश्वश्च दासेरो बभ्रुवाहनः

মলক, কশূৰ, মঙ্গল, দ্ৰঘণ; কোল্লাট, কুজিলাশ্ব, দাসেৰ আৰু বভ্ৰুবাহন—এই নামসমূহ।

Verse 86

दृष्टहासो दृष्टकेतुः परिक्षेप्तापकञ्चुकः / महामहो महादंष्ट्रो दुर्गतिः स्वर्गमेजयः

দৃষ্টহাস, দৃষ্টকেতু, পৰিক্ষেপ্তাপকঞ্চুক; মহামহ, মহাদংষ্ট্ৰ, দুৰ্গতি আৰু স্বৰ্গমেজয়—এই নামসমূহ।

Verse 87

षट्केतुः षड्वसुश्चैव षड्दन्त षट्प्रियस्तथा / दुःशठो दुर्विनीतश्च छिन्नकर्णश्च मूषकः

ষট্কেতু, ষড্বসু, ষড্দন্ত, ষট্প্ৰিয়; দুঃশঠ, দুৰ্বিনীত, ছিন্নকৰ্ণ আৰু মূষক—এই নামসমূহ।

Verse 88

अदृहासी महाशी च महाशीर्षो मदोत्कटः / कुम्भोत्कचः कुम्भनासः कुम्भग्रीवो घटोदरः

অদৃহাসী, মহাশী, মহাশীৰ্ষ, মদোৎকট; কুম্ভোৎকচ, কুম্ভনাস, কুম্ভগ্ৰীৱ আৰু ঘটোদৰ—এই নামসমূহ।

Verse 89

अश्वमेढ्रो महाण्डश्च कुम्भाण्डः पूतिनासिकः / पूतिदन्तः पूतिचक्षुः पूत्यास्यः पूतिमेहनः

অশ্বমেঢ্ৰ, মহাণ্ড আৰু কুম্ভাণ্ড—ইহঁত পুতিনাসিক; ইহঁতৰ দাঁত, চকু, মুখ আৰু মূত্ৰেন্দ্ৰিয়ো দুৰ্গন্ধময়।

Verse 90

इत्येवमादयः शूरा हिरण्यकशिपोः समाः / हिरण्याक्ष समाश्चैव मम पुत्रा महाबलाः

এইদৰে আদি শূৰবীৰসকল হিৰণ্যকশিপুৰ সমান, আৰু হিৰণ্যাক্ষৰ তুল্যও; ইহঁত মোৰ মহাবলী পুত্ৰ।

Verse 91

एकैकस्य सुतास्तेषु जाताः शुराः परःशतम् / सेनान्यो मे मदोदुवृत्ता मम पुत्रैरनुद्रुताः

তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে শতাধিক শূৰ পুত্ৰ জন্মিছে; মোৰ সেনানায়কসকল মদোন্মত্ত, মোৰ পুত্ৰসকলৰ প্ৰেৰণাত ধাৱিত হয়।

Verse 92

नाशयिष्यन्ति समरे प्रोद्धतानमराधमान् / ये केचित्कुपिता युद्धे सहस्राक्षौहिणी वराः / भस्मशेषा भवेयुस्तै हा हन्त किमुताबला

তেওঁলোকে সমৰত উন্মত্ত হৈ দেৱসকলৰ মাজৰ অধমক নাশ কৰিব; যুঁজত ক্ৰুদ্ধ হৈ সহস্ৰ অক্ষৌহিণী শ্ৰেষ্ঠ সেনাও আহিলেও, তেওঁলোকৰ হাতে ভস্মশেষ হ’ব—হায়! তেন্তে দুৰ্বলৰ কথা ক’ত।

Verse 93

मायाविलासाः सर्वे ऽपि तस्याः समरसीमनि / महामायाविनोदाश्च कुप्युस्ते भस्मसाद्बलम्

সমৰসীমাত তাইৰ সকলো মায়াবিলাস আৰু মহামায়াৰ বিনোদ প্ৰকাশ পাব; তেওঁলোকে ক্ৰুদ্ধ হৈ সেনাবলক ভস্ম কৰি দিব।

Verse 94

तद्वृथा शङ्कया खिन्नं मा ते भवतु मानसम् / इत्यक्त्वा भण्डदैत्येन्द्रः समुत्थाय नृपासनात्

অকাৰণ সন্দেহে তোমাৰ মন যেন খিন্ন নহয়। এই কথা কৈ ভণ্ড দৈত্যেন্দ্ৰ ৰাজাসনৰ পৰা উঠি দাঁড়াল।

Verse 95

उवाच निजसेनान्यं कुटिलाक्षं महाबलम् / उत्तिष्ठ रे बलं सर्वं संनाहय समन्ततः

সেয়ে নিজৰ মহাবলী সেনানায়ক কুটিলাক্ষক ক’লে—“উঠা! সমগ্ৰ সেনাক চাৰিওফালে সজ্জিত কৰা।”

Verse 96

शून्यकस्य समन्ताच्च द्वारेषु बलमर्पय / दुर्गाणि संगृहाण त्वं कुरुक्षेपणिकाशतम्

শূন্যকৰ চাৰিওফালে আৰু দুৱাৰসমূহত সৈন্য নিয়োগ কৰা। দুৰ্গসমূহ দখল কৰি শত প্ৰক্ষেপণ-যন্ত্ৰ সাজু কৰা।

Verse 97

दुष्टाभिचाराः कर्तव्या मेत्रिभिश्च पुरोहितैः / सज्जीकुरु त्वं शस्त्राणि युद्धमेतदुपस्थितम्

মন্ত্ৰীসকল আৰু পুৰোহিতসকলৰ দ্বাৰা দুষ্ট অভিচাৰ কৰোৱা হওক। তুমি শস্ত্ৰ সাজু কৰা; যুদ্ধ উপস্থিত হৈছে।

Verse 98

सेनापतिषु यं केचिदग्रे प्रस्थापयाधुना / अनेकबलसंघातसहितं घोरदर्शनम्

সেনাপতিসকলৰ মাজৰ যাক ইচ্ছা এতিয়াই অগ্ৰভাগত পঠিয়াওক—যি বহু বাহিনীসমূহসহ ভয়ংকৰ দৰ্শনৰ।

Verse 99

तेन संग्रामसमये सन्निपत्य विनिर्जितम् / केशेष्वाकृष्य तां मूढां देवसत्त्वे न दर्पिताम्

তেতিয়া যুদ্ধসময়ত সন্মুখ সমৰত মিলি সি তাক সম্পূৰ্ণ পৰাজিত কৰিলে; আৰু দেবসত্ত্বৰ আগত দৰ্প নধৰা সেই মূঢ়াক চুলিৰে ধৰি টানি নিলে।

Verse 100

इत्याभाष्य चमूनाथं सहस्रत्रितयाधिपम् / कुटिलाक्षं महासत्त्वं स्वयं चान्तः पुरं ययौ

এইদৰে কৈ সি চমূনাথক—তিন সহস্ৰৰ অধিপতি, কুটিলনয়ন মহাসত্ত্বক—সম্বোধন কৰিলে; তাৰ পিছত নিজে অন্তঃপুৰলৈ গ’ল।

Verse 101

अथापतन्त्याः श्रीदेव्या यात्रानिः साणनिःस्वनाः / अश्रूयन्त च दैत्येन्द्रैरतिकर्णज्वरावहाः

তাৰ পিছত শ্ৰীদেৱী আগবাঢ়োঁতে যাত্ৰাৰ শঙ্খধ্বনি আৰু ৰণবাদ্যৰ প্ৰতিধ্বনি শুনা গ’ল; সেয়া দানৱেন্দ্ৰসকলৰ কাণত জ্বৰ উঠোৱা দৰে তীব্ৰ আছিল।