Shloka 23
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
तथा वाक्यानि जनीष्व यथैषां मन्त्रदृष्टयः / तत्राज्ञायुक्तमद्वैतं दीप्तं गंभीरशब्दवत्
Transliteration
tathā vākyāni janīṣva yathaiṣāṃ mantradṛṣṭayaḥ / tatrājñāyuktamadvaitaṃ dīptaṃ gaṃbhīraśabdavat
Translation
তেওঁলোকৰ মন্ত্ৰদৃষ্টিৰ দৰে বাক্য সৃষ্টি কৰা; তাত আজ্ঞাযুক্ত অদ্বৈত গম্ভীৰ শব্দৰ দৰে দীপ্ত হয়।
Word by Word
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (thus/so)
वाक्यानिsentences/utterances
वाक्यानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
जनीष्वproduce/compose
जनीष्व:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलोट् (imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद; धातु: जन् (to produce)
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as/according to)
एषाम्of these
एषाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
मन्त्र-दृष्टयःmantra-visions/insights
मन्त्र-दृष्टयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुषः (मन्त्राणां दृष्टयः = visions/insights of mantras)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: there/in that context)
आज्ञा-युक्तम्endowed with authority
आज्ञा-युक्तम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; युज् धातु + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (आज्ञया युक्तम् = endowed with authority/command)
अद्वैतम्non-duality
अद्वैतम्:
Karma (कर्म/Object; apposition to vākyāni)
TypeNoun
Rootअद्वैत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
दीप्तम्shining
दीप्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) + त (क्त)
Formकृदन्त (past participle used adjectivally); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘shining/bright’
गंभीर-शब्द-वत्like deep sound
गंभीर-शब्द-वत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Simile)
TypeIndeclinable
Rootगंभीर (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formअव्यय, उपमानवाचक (simile-adverb: like/possessing); ‘-वत्’ used adverbially qualifying the described utterance