Shloka 47
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
अमावसेतामृक्षे तु यदा चन्द्रदिवाकरौ / राका पञ्चदशी रात्रिरमावास्या ततः स्मृता
Transliteration
amāvasetāmṛkṣe tu yadā candradivākarau / rākā pañcadaśī rātriramāvāsyā tataḥ smṛtā
Translation
অমাৱস্যাৰ নক্ষত্ৰত যেতিয়া চন্দ্ৰ আৰু দিবাকৰ (সূৰ্য) একেলগে হয়, তেতিয়া ‘ৰাকা’ নামৰ পঞ্চদশী নিশাৰ পাছত যি তিথি স্মৰণ কৰা হয় সেয়াই অমাৱস্যা।
Word by Word
amāvasyāyāmon the new-moon day
amāvasyāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootamāvasyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
ṛkṣein the lunar mansion (nakṣatra)
ṛkṣe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootṛkṣa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
yadāwhen
yadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
FormTemporal adverb
candra-divākarauthe moon and the sun
candra-divākarau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcandra + divākara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual; समासः—द्वन्द्वः (चन्द्रः च दिवाकरः)
rākāRākā
rākā:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootrākā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
pañcadaśīfifteenth
pañcadaśī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca + daśa (संख्या-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; समासः—द्विगुः (पञ्चदश = 15), used as ordinal ‘fifteenth’
rātriḥnight
rātriḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
amāvāsyā(is) Amāvāsyā (new-moon)
amāvāsyā:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootamāvasyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; predicate/apposition
tataḥtherefore/then
tataḥ:
Hetu/Anantarya (हेतु/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb (ततः—therefore/then)
smṛtāis remembered/called
smṛtā:
Kriyā (क्रियापद-भाव)
TypeVerb
Root√smṛ + ta (धातु + क्त)
FormPast passive participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular; ‘is called/considered’