Shloka 64
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
तद्वत्सहस्रकिरणो ग्रहराजो जगत्पतिः / सूर्यो गोभिर्जगत्सर्वमादीपयति सर्वतः
Transliteration
tadvatsahasrakiraṇo graharājo jagatpatiḥ / sūryo gobhirjagatsarvamādīpayati sarvataḥ
Translation
সেইদৰে সহস্ৰকিৰণ, গ্ৰহৰাজ, জগত্পতি সূৰ্যই নিজৰ কিৰণৰে সমগ্ৰ জগতক সৰ্বদিশে আলোকিত কৰে।
Word by Word
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय)
Formउपमानार्थक अव्यय (likewise)
सहस्रकिरणःthousand-rayed
सहस्रकिरणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहस्र (प्रातिपदिक) + किरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सहस्राणि किरणाः यस्य)
ग्रहराजःking of planets
ग्रहराजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक) + राज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ग्रहाणां राजा)
जगत्पतिःlord of the world
जगत्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः पतिः)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
गोभिःwith rays (lit. cows)
गोभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; (गवः = रश्मयः/किरणाः)
जगत्world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सर्वम्entire, all
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जगत् इत्यस्य विशेषणम्
आदीपयतिilluminates
आदीपयति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दीप् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense (causes to shine/illuminate)
सर्वतःeverywhere
सर्वतः:
Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), दिशाव्याप्तिवाचक (from all sides/everywhere)