Shloka 103
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
तस्मिञ्जनपदाः पुण्याः पर्वताः सरितः शुभाः / वर्णाश्रमसमाकीर्णा देशास्ते सप्त वै स्मृताः
Transliteration
tasmiñjanapadāḥ puṇyāḥ parvatāḥ saritaḥ śubhāḥ / varṇāśramasamākīrṇā deśāste sapta vai smṛtāḥ
Translation
তাত পুণ্য জনপদ, পৰ্বত আৰু শোভন নদী আছিল; বৰ্ণ-আশ্ৰমে পৰিপূৰ্ণ সেই দেশসমূহ সাতটা বুলি স্মৃত।
Word by Word
तस्मिन्in that (land)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन; सर्वनाम
जनपदाःregions
जनपदाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पुण्याःholy, auspicious
पुण्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (जनपदाः)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सरितःrivers
सरितः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सरितः = नद्यः)
शुभाःauspicious, beautiful
शुभाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (सरितः)
वर्ण-आश्रम-समाकीर्णाःfilled with (people of) the varṇas and āśramas
वर्ण-आश्रम-समाकीर्णाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक) + समाकीर्ण (कृदन्त; सम्-आ-√कॄ/कीर्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (वर्णाश्रमौ) + समाकीर्ण (परिपूर्ण/filled)
देशाःcountries/lands
देशाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthose
ते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम; विशेषण (देशाः)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (देशाः)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/assurance particle)
स्मृताःare said/are remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि/भावे—‘are said/remembered’ (passive sense)