Adhyaya 9

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे ऋषिवंशवर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः // ८// ऋषय ऊचुः कथं द्विवारावुत्पन्ना भवानी प्राक्सती तु या / आसीद्दाक्षायणी पूर्वमुमा कथमजायत

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণত (বায়ুপ্ৰোক্ত) মধ্যভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত ‘ঋষিবংশবৰ্ণন’ নামৰ অষ্টম অধ্যায়। ঋষিসকলে ক’লে— যি ভৱানী পূৰ্বে সতী আছিল, সি কেনেকৈ দুবাৰ উৎপন্ন হ’ল? যি আগতে দাক্ষায়ণী আছিল, সি উমা কেনেকৈ জন্মিল?

Verse 2

मेनायां पितृकन्यायां जनयञ्छैलराट् स्वयम् / के वै ते पितरो नाम येषां मेना तु मानसी

পিতৃকন্যা মেনাত স্বয়ং শৈলৰাজে সন্তান জন্ম দিলে। যিসকলৰ মানসী কন্যা মেনা, সেই পিতৃসকল কোন, তেওঁলোকৰ নাম কি?

Verse 3

मैनाकश्चैव दोहित्रो दौहित्री च तथा ह्युमा / एकपर्णा तथा चैव तथा चैवैकपाटला

মৈনাক আছিল দৌহিত্ৰ, আৰু দৌহিত্ৰী উমাও; লগতে একপৰ্ণা আৰু তেনেদৰে একপাটলাও।

Verse 4

गङ्गा चापि सरिच्छ्रेष्ठा सर्वासां पूर्वजा तथा / सर्वमेतत्वयोद्दिष्टं निर्देशं तस्य नो वद

গঙ্গাও—নদীৰ শ্ৰেষ্ঠা—আৰু সকলোৰে পূৰ্বজা। এই সকলো তুমি ক’লা; এতিয়া তাৰ স্পষ্ট নিৰ্দেশ আমাক কোৱা।

Verse 5

श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते श्राद्धस्य च विधिं परम् / पुत्राश्च के स्मृतास्तेषां कथं च पितरस्तु ते

তোমাৰ মঙ্গল হওক; মই শ্রাদ্ধৰ পৰম বিধি শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ। তেওঁলোকৰ পুত্ৰ কোন বুলি স্মৃত, আৰু তেওঁলোক কেনেকৈ পিতৃ?

Verse 6

कथं वा ते समुत्पन्नाः किंना मानः किमात्मकाः / स्वर्गे वै पितरो ह्येते देवानामपि देवताः

তেওঁলোক কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল, তেওঁলোকৰ মান কি, তেওঁলোকৰ স্বৰূপ কি? স্বৰ্গত এই পিতৃসকল দেৱতাসকলৰো দেৱতা।

Verse 7

एवं वेदितुमिच्छामि पितॄणां सर्गमुत्तममा / यथा च दत्तमस्माभिः सार्द्धं प्रीणाति वै पितॄन्

মই পিতৃসকলৰ উত্তম সৃষ্টি (উৎপত্তি) এইদৰে জানিব বিচাৰোঁ; আৰু আমাৰ দ্বাৰা শ্ৰদ্ধাসহ দিয়া দান পিতৃসকলক কেনেকৈ তৃপ্ত কৰে, সেয়াও জানিব বিচাৰোঁ।

Verse 8

यदर्थं ते न दृश्यन्ते तत्र किं कारणं स्मृतम् / स्वर्गे तु के च वर्त्तन्ते पितरो नरके व के

তেওঁলোক কিয় দেখা নাযায়—ইয়াৰ কাৰণ কি বুলি কোৱা হৈছে? আৰু পিতৃসকলৰ মাজত কোনে স্বৰ্গত থাকে আৰু কোনে নৰকত?

Verse 9

अभिसंभाष्य पितरं पितुश्च पितरं तथा / प्रतितामहं तथा चैव त्रिषु पिण्डेषु नामतः

পিতা, পিতামহ আৰু প্ৰপিতামহ—এই তিনিজনক তিনিটা পিণ্ডত নাম উচ্চাৰণ কৰি সম্বোধন (আৱাহন) কৰি অৰ্পণ কৰা হয়।

Verse 10

नाम्ना दत्तानि श्राद्धानि कथं गच्छन्ति वै पितॄन् / कथं च शक्तास्ते दातुं नरकस्थाः फलं पुनः

নাম উচ্চাৰণ কৰি দিয়া শ্ৰাদ্ধ পিতৃসকললৈ কেনেকৈ পৌঁছে? আৰু যিসকল নৰকত আছে, তেওঁলোকে পুনৰ ফল দান কৰিবলৈ কেনেকৈ সক্ষম হয়?

Verse 11

के च ते पितरो नाम कान्यजामो वयं पुनः / देवा अपि पितॄन् स्वर्गे यजन्तीति हि नः श्रुतम्

সেই পিতৃসকল বুলিলে কোনসকলক বুজায়, আৰু তেন্তে আমি পুনৰ কাক পূজা কৰিম? আমি শুনিছোঁ যে দেৱতাসকলেও স্বৰ্গত পিতৃসকলক যজন কৰে।

Verse 12

एतदिच्छामि वै श्रोतुं विस्तरेण बहुश्रुतम् / स्पष्टाभिधान मपि वै तद्भवान्वक्तुमर्हसि

মই এই কথাটি বিস্তাৰে, বহুশ্ৰুত ৰূপে শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ; আপুনি অনুগ্ৰহ কৰি স্পষ্ট ভাষাত ক’বলৈ যোগ্য।

Verse 13

सूत उवाच अत्र वो कीर्तयिष्यामि यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् / मन्वन्तरेषु जायन्ते पितरो देवसूनवः

সূত ক’লে—ইয়াত মই তোমালোকক মোৰ প্ৰজ্ঞা অনুসাৰে আৰু যিদৰে শুনিছোঁ তেনেদৰে বৰ্ণনা কৰিম; মন্বন্তৰত পিতৃগণ দেৱসন্তান ৰূপে জন্ম লয়।

Verse 14

अतीतानागताः श्रेष्ठाः कनिष्ठाः क्रमशस्तु वै / देवैः सार्द्धं पुरातीताः पितरो ऽन्येन्तरेषु वै

অতীত আৰু আগত কালত শ্ৰেষ্ঠ আৰু কনিষ্ঠ পিতৃগণ ক্ৰমে থাকে; অন্য অন্য অন্তৰত তেওঁলোক দেৱসকলৰ সৈতে প্ৰাচীনকালৰ পৰা বিদ্যমান।

Verse 15

वर्तन्ते सांप्रतं चे तु तान्वै पक्ष्यामि निश्चयात् / श्राद्धक्रियां मनुश्चैषां श्राद्धदेवः प्रवर्त्तयेत्

যিসকল পিতৃ বৰ্তমানত আছে, তেওঁলোকক মই নিশ্চিতভাৱে বৰ্ণনা কৰিম; তেওঁলোকৰ বাবে শ্ৰাদ্ধক্ৰিয়া শ্ৰাদ্ধদেৱ মনুৱে প্ৰৱৰ্তন কৰিব।

Verse 16

देवान्सृजत ब्रह्मा मां यक्ष्यन्तीति च प्रभुः / तमुत्सृज्य तदात्मानमयजंस्ते फलार्थिनः

ব্ৰহ্মাই দেৱসকলক সৃষ্টি কৰিলে, আৰু প্ৰভুৱে ভাবিলে—‘ইহঁতে মোক যজ্ঞে পূজিব’; কিন্তু ফললোভী তেওঁলোকে সেই আত্মস্বৰূপ প্ৰভুক ত্যাগ কৰি অন্যক যজন কৰিলে।

Verse 17

ते शप्ता ब्रह्मणा मूढा नष्टसंज्ञा भविष्यथ / तस्मात्किञ्चिन्न जानीत ततो लोकेषु मुह्यत

তোমালোক ব্রহ্মাৰ শাপত মূঢ় আৰু সংজ্ঞাহীন হ’বা; সেয়ে একো নাজানিবা আৰু লোকসমূহত মোহিত হৈ ঘূৰিবা।

Verse 18

ते भूयः प्रणताः सर्वे याचन्ति स्म पितामहम् / अनुग्रहाय लोकानां पुनस्तानब्रवीत्प्रभुः

তেওঁলোকে সকলোৱে পুনৰ প্ৰণাম কৰি পিতামহ ব্রহ্মাক অনুৰোধ কৰিলে; লোকসমূহৰ অনুগ্ৰহৰ বাবে প্ৰভুৱে পুনৰ তেওঁলোকক ক’লে।

Verse 19

प्रायश्चित्तं चरध्वं वै व्यभिचारो हि वः कृतः / पुत्रान्स्वान्परिपृच्छध्वं ततो ज्ञानमवाप्स्यथ

নিশ্চয় প্ৰায়শ্চিত্ত আচৰণ কৰা; কিয়নো তোমালোকৰ দ্বাৰা ধৰ্মভ্ৰংশ ঘটিছে। নিজৰ পুত্ৰসকলক সুধা; তেতিয়াই জ্ঞান লাভ কৰিবা।

Verse 20

ततस्त स्वसुतांश्चैव प्रयश्चित्तजि घृक्षवः / अपृच्छन्संयतात्मानो विधिवच्च मिथो मिथः

তাৰ পাছত প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিবলৈ ইচ্ছুক, সংযতচিত্ত তেওঁলোকে নিজৰ নিজৰ পুত্ৰসকলক বিধিমতে, পৰস্পৰে সুধিলে।

Verse 21

तेभ्यस्ते नियतात्मानः पुत्राः शंसुरनेकधा / प्रयश्चित्तानि धर्मज्ञावाङ्मनः कर्मजानि च

তেওঁলোকক সংযতচিত্ত, ধৰ্মজ্ঞ পুত্ৰসকলে নানা ধৰণৰ প্ৰায়শ্চিত্ত ক’লে—বাক্, মন আৰু কৰ্মজাত দোষৰ বাবে।

Verse 22

ते पुत्रानब्रुवन्प्रीता लब्धसंज्ञा दिवौकसः / यूयं वै पितरो ऽस्माकं यैर्वयं प्रतिबोधिताः

দিব্যলোকৰ দেবতাসকলে সংজ্ঞা পাই আনন্দিত হৈ পুত্ৰসকলক ক’লে—তোমালোকেই আমাৰ পিতৃ; তোমালোকৰ দ্বাৰাই আমি জাগ্ৰত হ’লোঁ।

Verse 23

धर्मं ज्ञानं च वैराग्यं को वरो वः प्रदीयताम् / पुस्तानब्रवीद्ब्रह्मा यूयं वै सत्यवादिनः

ধৰ্ম, জ্ঞান আৰু বৈৰাগ্য—তোমালোকক কোন বৰ দিয়া হ’ব? এইদৰে সোধা হ’লে ব্ৰহ্মাই ক’লে—তোমালোক সত্যবাদী।

Verse 24

तस्माद्यदुक्तं युष्माभिस्तत्तथा न तदन्यथा / उक्तं च पितरो ऽस्माकं चेति वै तनयाः स्वकाः

সেয়ে তোমালোক যি কৈছা সেয়াই তেনেকুৱাই, অন্যথা নহয়; আৰু নিজৰ পুত্ৰসকলেও ক’লে—“তোমালোকেই আমাৰ পিতৃ।”

Verse 25

पितरस्ते भविष्यन्ति तेभ्यो ऽयं दीयतां वरः / तेनैव वचसा ते वै ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

সিহঁত পিতৃ হ’ব; সেয়ে এই বৰ সিহঁতকেই দিয়া হওক—এইদৰে পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাই সেই একে বাক্যৰে ক’লে।

Verse 26

पुत्राः पितृत्वमाजग्मुः पुत्रत्वं पितरः पुनः / तस्मात्ते पितरः पुत्राः पितृत्वं तेषु तत्स्मृतम्

পুত্ৰসকলে পিতৃত্বলৈ উপনীত হ’ল, আৰু পিতৃসকলে পুনৰ পুত্ৰত্বলৈ; সেয়ে সিহঁত পিতৃও, পুত্ৰও—সিহঁতৰ মাজতেই সেই পিতৃত্ব স্মৃত।

Verse 27

एवं स्मृत्वा पितॄन्पुत्राः पुत्रांश्चैव पितॄंस्तथा / व्याजहार पुनर्ब्रह्मा वितॄनात्मविवृद्धये

এইদৰে পিতৃসকল আৰু পুত্ৰসকলক স্মৰণ কৰি, ব্ৰহ্মাই আত্মবৃদ্ধিৰ বাবে পুনৰ পিতৃবিধান উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 28

यो ह्य निष्टान्पितॄञ्श्राद्धि क्रियां काञ्चितकरिष्यति / राक्षसा दानवाश्बैव फलं प्राप्स्यन्ति तस्य तत्

যি মানুহে অশুদ্ধ ভাবৰে পিতৃসকলৰ উদ্দেশে কোনো শ্ৰাদ্ধক্ৰিয়া কৰিব, তাৰ ফল ৰাক্ষস আৰু দানৱসকলেই লাভ কৰিব।

Verse 29

श्राद्धैराप्यायिताश्चैव पितरः सोममव्ययम् / आप्यायमाना युष्माभिर्वर्द्धयिष्यन्ति नित्यशः

শ্ৰাদ্ধে তৃপ্ত পিতৃসকলে অব্যয় সোম লাভ কৰে; তোমালোকৰ দ্বাৰা পোষিত হৈ তেওঁলোকে নিত্য তোমালোকক বৃদ্ধি কৰিব।

Verse 30

श्राद्धैराप्यायितः सोमो लोकानाप्याययिष्यति / कृत्स्नं सपर्वतवनं जङ्गमाजङ्गमैर्वृतम्

শ্ৰাদ্ধে পোষিত সোমে সমগ্ৰ লোকসমূহক তৃপ্ত কৰিব—পৰ্বত-অৰণ্যসহ, চল-অচল প্ৰাণীৰে আৱৃত এই সমগ্ৰ জগতক।

Verse 31

श्राद्धानि पुष्टिकामाश्च ये करिष्यन्ति मानवाः / तेभ्यः पुष्टिं प्रजाश्चैव दास्यन्ति पितरः सदा

যিসকল মানুহে পুষ্টিৰ কামনাৰে শ্ৰাদ্ধ কৰে, পিতৃসকলে তেওঁলোকক সদায় পুষ্টি আৰু সন্তান-সমৃদ্ধি দান কৰে।

Verse 32

श्राद्धे येभ्यः प्रदास्यन्ति त्रीन्पिण्डान्नामगोत्रतः / सर्वत्र वर्तमानास्ते पितरः प्रपितामहाः

শ্ৰাদ্ধত যিসকলৰ উদ্দেশে নাম-গোত্ৰ অনুসাৰে তিনিটা পিণ্ড দান কৰা হয়, সেই পিতৃগণ আৰু প্ৰপিতামহগণ সৰ্বত্ৰ বিদ্যমান থাকে।

Verse 33

तेषामाप्याययिष्यन्ति श्राद्धदानेन वै प्रजाः / एवमाज्ञा कृता पूर्वं ब्रह्मणा परमेष्ठिना

শ্ৰাদ্ধদানৰ দ্বাৰা প্ৰজাগণে সেই পিতৃসকলক পুষ্ট কৰিব—এইদৰে পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাই পূৰ্বেই আজ্ঞা দিছিল।

Verse 34

तेनैतत्सर्वथा सिद्धं दानमध्ययनं तपः / ते तु ज्ञानप्रदातारः पितरो वो न संशयः

সেয়ে এইটো সৰ্বথা সিদ্ধ—দান, অধ্যয়ন আৰু তপ; পিতৃসকলেই জ্ঞানদাতা, সন্দেহ নাই।

Verse 35

इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरः पुनः / अन्योन्यपितरो ह्येते देवाश्च पितरश्च ह

এইদৰে পিতৃসকলেই দেৱ, আৰু দেৱসকলো পুনৰ পিতৃ; ইহঁতে পৰস্পৰে একে-অন্যৰ পিতৃ—দেৱো, পিতৃও।

Verse 36

एतद्ब्रह्मवचः श्रुत्वा सूतस्य विदितात्मनः / पप्रच्छुर्मुनयो भूयः सूतं तस्माद्यदुत्तरम्

বিদিতাত্মা সূতৰ মুখে এই ব্ৰহ্মবচন শুনি মুনিসকলে পুনৰ সূতক সুধিলে—ইয়াৰ পৰৱৰ্তী উত্তৰ কি।

Verse 37

ऋषय ऊचुः कियन्तो वै मुनिगणाः कस्मिन्काले च ते गणाः / पूर्वे तु देवप्रवरा देवानां सोमवर्द्धनाः

ঋষিসকলে ক’লে—সেই মুনিগণ কিমান আছিল আৰু কোন কালত সেই গণ আছিল? পূৰ্বে তেওঁলোক দেৱশ্ৰেষ্ঠ, দেৱতাৰ সোম বঢ়োৱা আছিল।

Verse 38

सूत उवाच एतद्वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पितृसर्गमनुत्तमम् / शंयुः पप्रच्छ यत्पूर्वं पितरं वै बृहस्पतिम्

সূতে ক’লে—মই তোমালোকক পিতৃসৰ্গৰ অনুত্তম বৰ্ণনা ক’ম। পূৰ্বে শংযুৱে নিজৰ পিতৃ বৃহস্পতিলৈ এই প্ৰশ্ন কৰিছিল।

Verse 39

बृहस्पतिमुपासीनं सर्वज्ञानार्थकोविदम् / पुत्रः शंयुरिमं प्रश्नं पप्रच्छ विनयान्वितः

সৰ্বজ্ঞানৰ অৰ্থত নিপুণ বৃহস্পতি আসনত উপবিষ্ট আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ শংযুৱে বিনয়েৰে এই প্ৰশ্ন সুধিলে।

Verse 40

क एते पितरो नाम कियन्तः के च नामतः / समुद्भूताः कथं चैते पितृत्वं समुपागताः

এই পিতৃসকল কোন, তেওঁলোকৰ সংখ্যা কিমান, আৰু নাম অনুসাৰে তেওঁলোক কোন কোন? তেওঁলোক কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল আৰু কেনেকৈ পিতৃত্ব পদ লাভ কৰিলে?

Verse 41

कस्माच्च पितरः पूर्वं यज्ञं पुष्णन्ति नित्यशः / क्रियाश्च सर्वा वर्त्तन्ते श्राद्धपूर्वा महात्मनाम्

আৰু কোন কাৰণত পিতৃসকলে নিত্য প্ৰথমে যজ্ঞক পোষণ কৰে? মহাত্মাসকলৰ সকলো ক্ৰিয়া শ্ৰাদ্ধক আগত ৰাখিয়েই প্ৰৱৰ্তে।

Verse 42

कस्मै श्राद्धानि देयानि किं च दत्ते महाफलम् / केषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च नदीषु च

শ্ৰাদ্ধ কাক দিব লাগে, আৰু কি দান কৰিলে মহাফল লাভ হয়? কোন কোন ঠাইত—তীৰ্থত আৰু নদীত—শ্ৰাদ্ধ অক্ষয় ফলদায়ক হয়?

Verse 43

केषु वै सर्वमाप्तोति श्राद्धं कृत्वा द्विजोत्तमः / कश्च कालो भवेच्छ्राद्धे विधिः कश्चानुवर्त्तते

কাৰ বাবে শ্ৰাদ্ধ কৰিলে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজে সকলো লাভ কৰে? শ্ৰাদ্ধৰ উপযুক্ত কাল কোনটো, আৰু কোন বিধি অনুসৰণ কৰা হয়?

Verse 44

एतदिच्छामि भगवन्विस्तरेण यथा तथा / व्याख्यातमानुपूर्व्येण यत्र चोदाहृतं मया

হে ভগৱান, মই ইচ্ছা কৰোঁ—মই যিদৰে ইয়াত উল্লেখ কৰি সুধিছোঁ, তেনেদৰে ইয়াক যথাতথভাৱে বিস্তাৰে আৰু ক্ৰমে ব্যাখ্যা কৰক।

Verse 45

बृहस्पतिरिदं सम्यगेवं पृष्टो महामतिः / व्याजहारानुपूर्व्येण प्रश्नं प्रश्नविदां वरः

এইদৰে সোধা হোৱাত মহামতি বৃহস্পতি, প্ৰশ্নবিদসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ, এই প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ যথাযথভাৱে ক্ৰমে ক’লে।

Verse 46

बृहस्पतिरुवाच कथ यिष्यामि ते तात यन्मां त्वं परिपृच्छसि / विनयेन यथान्यायं गम्भीरं प्रश्नमुत्तमम्

বৃহস্পতি ক’লে—হে তাত, তুমি বিনয়ে আৰু ন্যায়ানুসাৰে যি গভীৰ আৰু উত্তম প্ৰশ্ন মোক সুধিছা, মই সেয়া তোমাক ক’ম।

Verse 47

द्यौरंरिक्षं पृथिवी नक्षत्राणि दिशस्त था / सूर्याचन्द्रमसौ चैव तथाहोरात्रमेव च

তেতিয়া আকাশ, অন্তৰীক্ষ, পৃথিৱী, নক্ষত্ৰমণ্ডল আৰু দিশাসমূহ; লগতে সূৰ্য-চন্দ্ৰ আৰু দিন-ৰাতিও প্ৰকাশ পালে।

Verse 48

न बभूवुस्तदा तात तमोभूतमभूज्जगत् / ब्रह्मैको दुश्चरं तत्र तताप परमं तपः

তেতিয়া, হে তাত, একোৱেই নাছিল; জগত তমোময় হৈছিল। তাত একমাত্ৰ ব্ৰহ্মাই দুৰাচৰ পৰম তপস্যা কৰিলে।

Verse 49

शंयुस्तमब्रवीद्भूयः पितरं ब्रह्मवित्तमम् / सर्ववेदव्रतस्नातः सर्वज्ञानविदां वरः / कीदृशं सर्वभूतेशस्तपस्तेपे प्रजा पतिः

পুনৰায় শংযুৱে নিজৰ পিতাক—ব্ৰহ্মবিদ্যাত পৰম পাৰদৰ্শী, সকলো বেদব্ৰতত স্নাত, জ্ঞানীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—সুধিলে: ‘হে সৰ্বভূতেশ, প্ৰজাপতিয়ে কেনে তপস্যা কৰিছিল?’

Verse 50

बृहस्पतिरुवाच सर्वेषां तपसां यत्तत्तपो योगमनुत्तमम् / ध्यायंस्तदा स भगवांस्तेन लोकानवासृजत्

বৃহস্পতিয়ে ক’লে— ‘সকলো তপস্যাৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ তপস্যা হ’ল অনুত্তম যোগ। সেই যোগ ধ্যান কৰি ভগৱানে তেতিয়া লোকসমূহ সৃষ্টি কৰিলে।’

Verse 51

ज्ञानानि भूतभव्यानि लोका वेदाश्च सर्वशः / योगामृतास्तदा सृष्टा ब्रह्मणा लोकचक्षुषा

ভূত-ভৱিষ্যৰ জ্ঞান, সকলো লোক আৰু সকলো ধৰণৰ বেদ; লগতে যোগৰ অমৃতও—এই সকলো তেতিয়া লোকচক্ষু ব্ৰহ্মাই সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 53

लोकाः संतानका नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः / वैराजा इति विख्याता देवानां दिवि देवता/ // ५२// योगेन तपसा युक्तः पूर्वमेव तदा प्रभुः / देवानसृजत ब्रह्मा योगयुक्तान्सनातनान्

য’ত ‘সন্তানক’ নামৰ লোকত দীপ্তিমান সত্ত্বসকল অৱস্থিত, তেওঁলোক ‘বৈৰাজ’ বুলি খ্যাত—দেৱলোকত দেৱসকলৰো দেৱতা। তেতিয়া যোগ আৰু তপস্যাৰে যুক্ত প্ৰভু ব্ৰহ্মাই পূৰ্বেই যোগযুক্ত সনাতন দেৱসকলক সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 54

आदिदेवा इति ख्याता महासत्त्वा महौजसः / सर्वकामप्रदाः पूज्या देवादानवमानवैः

তেওঁলোক ‘আদিদেৱ’ বুলি খ্যাত—মহাসত্ত্ব আৰু মহাতেজস্বী। তেওঁলোক সৰ্বকামপ্ৰদ; দেৱ-দানৱ-মানৱ সকলোৰে পূজ্য।

Verse 55

तेषां सप्त समाख्याता गणास्त्रैलोक्यपूजिताः / अमूर्त्तयस्त्रयस्तेषां चत्वारस्तु समूर्त्तयः

তেওঁলোকৰ সাতটা গণ কোৱা হৈছে, যিবোৰ ত্ৰিলোকত পূজিত। তাত তিনিটা অমূৰ্ত, আৰু চাৰিটা সমূৰ্ত (সাকাৰ)।

Verse 56

उपरिष्टात् त्रयस्तेषां वर्त्तन्ते भावमूर्त्तयः / तेषामधस्ताद्वर्त्तन्ते चत्वारः सूक्ष्ममूर्त्तयः

তেওঁলোকৰ ওপৰত তিনিজন ‘ভাবমূৰ্তি’ ৰূপে অৱস্থিত; আৰু তলত চাৰিজন ‘সূক্ষ্মমূৰ্তি’ ৰূপে অৱস্থিত।

Verse 57

ततो देवास्ततो भूमिरेषा लोकपरंपरा / लोके वर्षन्ति ते ह्यस्मिंस्तेभ्यः पर्जन्यसंभवः

তাৰ পাছত তেওঁলোকৰ পৰা দেৱসকল, তাৰ পাছত এই পৃথিৱী—এইয়েই লোক-পরম্পৰা। তেওঁলোক এই লোকত বৰষুণ বৰ্ষায়; আৰু তেওঁলোকৰ পৰাই পৰ্জন্য (বৰষুণ-দেৱ) উদ্ভৱ হয়।

Verse 58

अन्नं भवति वै वृष्ट्या लोकानां संभवस्ततः / आप्याययन्ति ते यस्मात्सोमं चान्नं च योगतः

বৰষুণৰ দ্বাৰাই অন্ন উৎপন্ন হয়; তাৰ পৰাই লোকসমূহৰ জীৱন সম্ভৱ। যোগসহ যিসকলে সোম আৰু অন্ন পোষণ কৰে, তেওঁলোকে সকলোকে তৃপ্ত কৰে।

Verse 59

ऊचुस्तान्वै पितॄंस्त स्माल्लोकानां लोकसत्तमाः / मनोजवाः स्वधाभक्ष्यः सर्वकामपरिष्कृताः

তেতিয়া লোকশ্ৰেষ্ঠ, মনোজৱা, স্বধাভোজী আৰু সৰ্বকামসম্পন্ন তেওঁলোকে সেই পিতৃদেৱতাসকলক ক’লে।

Verse 60

लोभमोहभयोपेता निश्चिन्ताः शोक वर्जिताः / एते योगं परित्यज्य प्राप्ता लोकान्सुदर्शनान्

লোভ, মোহ আৰু ভয়যুক্ত হ’লেও তেওঁলোক আছিল নিশ্চিন্ত আৰু শোকবর্জিত। এইসকলে যোগ ত্যাগ কৰি সুধৰ্শন লোকসমূহ লাভ কৰিলে।

Verse 61

दिव्याः पुण्या विपाप्मानो महात्मानो भवन्त्युत / ततो युगसहस्रान्ते जायन्ते ब्रह्मवादिनः

তেওঁলোক দিৱ্য, পুণ্য, পাপহীন আৰু মহাত্মা হয়। তাৰ পিছত সহস্ৰ যুগৰ অন্তত তেওঁলোক ব্ৰহ্মবাদী (ব্ৰহ্মজ্ঞ) ৰূপে জন্ম লয়।

Verse 62

प्रतिलभ्य पुनर्योगं मोक्षं गच्छन्त्यमूर्त्तयः / व्यक्ताव्यक्तं परित्यज्य महायोगबलेन च

পুনৰায় যোগ লাভ কৰি তেওঁলোক অমূর্ত (সূক্ষ্ম) হৈ মোক্ষলৈ যায়। মহাযোগবলে তেওঁলোক ব্যক্ত আৰু অব্যক্ত—দুয়োটাই পৰিত্যাগ কৰে।

Verse 63

नश्यन्त्युल्केव गगने क्षणद्विद्युत्प्रभेव च / उत्सृज्य देहजालानि महायोगबलेन च

তেওঁলোকে আকাশত উল্কাৰ দৰে আৰু ক্ষণিক বিদ্যুৎ-প্ৰভাৰ দৰে লীন হৈ যায়; মহাযোগবলে দেহ-জাল ত্যাগ কৰে।

Verse 64

निराख्योपास्यता यान्ति सरितं सागरं यथा / क्रियया गुरुपूजाभिर्यागं कुर्वन्ति यत्नतः

যেনেকৈ নদী সাগৰত মিলি যায়, তেনেকৈ তেওঁলোকে নিৰাখ্য উপাস্য-তত্ত্বলৈ গমন কৰে; ক্ৰিয়া আৰু গুৰুপূজাৰ দ্বাৰা যত্নেৰে যাগ সম্পন্ন কৰে।

Verse 65

श्राद्धे प्रीतास्ततः सोमं पितरो योगमास्थिताः / आप्याययन्ति योगेन त्रैलोक्यं येन जीवति

শ্ৰাদ্ধত প্ৰীত হৈ যোগস্থিত পিতৃসকলে তেতিয়া সোম গ্ৰহণ কৰে; সেই যোগে তেওঁলোকে ত্ৰিলোক পুষ্ট কৰে, যাৰ দ্বাৰা জগত জীয়াই থাকে।

Verse 66

तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगानां यत्नतः सदा / पितॄणां हि बलं योगो योगात्सोमः प्रवर्त्तते

সেয়েহে যোগীসকলৰ বাবে সদায় যত্নেৰে শ্ৰাদ্ধ দিয়া উচিত; পিতৃসকলৰ বল হৈছে যোগ, আৰু যোগৰ পৰাই সোম প্ৰবাহিত হয়।

Verse 67

सहस्रशतविप्रान्वै भोजयेद्यावदागतान् / एकस्तानपि मन्त्रज्ञः सर्वानर्हति तच्छृणु

আহি পোৱা সহস্ৰ-শত বিপ্ৰকো ভোজন কৰাব লাগে; কিন্তু এজন মন্ত্রজ্ঞই তেওঁলোক সকলোৰে সমান অৰ্হ—এই কথা শুনা।

Verse 68

एतानेव च मन्त्रज्ञान्भोजयेद्यः समागतान् / एकस्तान्स्नातकः प्रितः सर्वानर्हति तच्छृणु

যি সমাগত এই মন্ত্ৰজ্ঞসকলক ভোজন কৰায়, প্ৰীত এজন স্নাতকো তেওঁলোক সকলোৰে সমান পুণ্যফলৰ অধিকাৰী হয়—ই কথা শুনা।

Verse 69

मन्त्रज्ञानां सहस्रेण स्नातकानां शतेन च / योगाचार्येण यद्भुक्तं त्रायते महातो भयात्

সহস্ৰ মন্ত্ৰজ্ঞ আৰু শত স্নাতকৰ সমান—যোগাচাৰ্যই যি ভোজন গ্ৰহণ কৰে, সেয়া মহাভয়ৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।

Verse 70

गृहस्थानां सहस्रेण वानप्रस्थशतेन च / ब्रह्मचारिसहस्रेण योग एव विशिष्यते

সহস্ৰ গৃহস্থ, শত বানপ্ৰস্থ আৰু সহস্ৰ ব্ৰহ্মচাৰীৰ তুলনাতো যোগেই বিশেষ শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 71

नास्तिको वाप्यधर्मो वा संकीर्मस्तस्करो ऽपि वा / नान्यत्र तारणं दानं योगेष्वाह प्रजापतिः

নাস্তিক হওক বা অধৰ্মী, মিশ্ৰাচাৰী হওক বা চোৰো—প্ৰজাপতি কয়, যোগীসকললৈ দিয়া দানেই উদ্ধাৰ কৰে; অন্যত্ৰ নহয়।

Verse 72

पितरस्तस्य तुष्यन्ति सुवृष्टेनैव कर्षकाः / पुत्रो वाप्यथ वा पौत्रो ध्यानिनं भोजयिष्यति

যেনেকৈ সু-বৃষ্টিত কৃষক তৃপ্ত হয়, তেনেকৈ তাৰ পিতৃসকল তৃপ্ত হয়; আৰু তাৰ পুত্ৰ বা পৌত্ৰ ধ্যানীক ভোজন কৰাব।

Verse 73

अलाभे ध्याननिष्ठानां भोजयेद्ब्रह्मचारिणम् / तदलाभे उदसीनं गूहस्थमपि भोजयेत्

যদি ধ্যাননিষ্ঠ ব্ৰহ্মচাৰী নাপোৱা যায়, তেন্তে ব্ৰহ্মচাৰীক ভোজন কৰাব; সেয়াও নাপালে উদাসীন গৃহস্থকো ভোজন কৰাব।

Verse 74

यस्तिष्ठेदेकपादेन वायुभक्षः शतं समाः / ध्यानयोगी परस्तस्मादिति ब्रह्मानुशासनम्

যি এপায়ে থিয় হৈ শত বছৰ কেৱল বায়ু ভক্ষণ কৰে—তাতকৈও শ্ৰেষ্ঠ ধ্যানযোগী; এইয়া ব্ৰহ্মাৰ অনুশাসন।

Verse 75

आद्य एष गणः प्रोक्तः पितॄणाममितौजसाम् / भावयन्सर्वलोकान्वै स्थित एष गणः सदा

অমিত তেজস্বী পিতৃগণৰ মাজত এইটোক আদ্য গণ বুলি কোৱা হৈছে; এই গণ সদায় স্থিত হৈ সকলো লোকক ভাৱিত কৰি ৰাখে।

Verse 76

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सर्वानपि गणान्पुनः / संततिं संस्थितिं चैव भावनां च यथाक्रमम्

এতিয়া মই ওপৰতলৈ সকলো গণৰ কথা পুনৰ ক’ম—তেওঁলোকৰ পৰম্পৰা, অৱস্থান আৰু ভাৱনা ক্ৰমে ক্ৰমে।