Adhyaya 8

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे काश्यपेयवर्णनं नाम सप्तमो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना / प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ, বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত ‘কাশ্যপেয়-বৰ্ণন’ নাম সপ্তম অধ্যায়। সূত ক’লে—মহাত্মা কশ্যপে প্ৰজাসকল সৃষ্টি কৰাৰ পাছত, আৰু চল-স্থাবৰ সকলোতে সিহঁত প্ৰতিষ্ঠিত হোৱাৰ পাছত।

Verse 2

अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः / ततः क्रमेण राज्यानि आदेष्टुमुपचक्रमे

প্ৰজাপতিয়ে তেওঁলোকৰ মুখ্যসকলক তেওঁলোকৰ-তেওঁলোকৰ অধিপত্যত অভিষিক্ত কৰি নিযুক্ত কৰিলে; তাৰ পাছত ক্ৰমে ক্ৰমে ৰাজ্যসমূহৰ বিধান দিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 3

द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्राणां ग्रहैः सह / यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

দ্বিজসকলৰ, উদ্ভিদ-লতাৰ, গ্ৰহসহ নক্ষত্ৰসকলৰ, আৰু যজ্ঞ-তপস্যাৰ অধিপতি ৰূপে প্ৰজাপতিয়ে সোমক ৰাজ্যত অভিষিক্ত কৰিলে।

Verse 4

बृहस्पतिं तु विश्वेषां ददावङ्गिरसां पतिम् / भृगूणामधिपं चैव काव्यं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

তেওঁ বিশ্বেদেৱসকলৰ বাবে অঙ্গিৰসসকলৰ পতি বৃহস্পতিকে নিযুক্ত কৰিলে আৰু ভৃগুবংশৰ অধিপতি কাব্য (শুক্ৰাচাৰ্য)ক ৰাজ্যত অভিষেক কৰিলে।

Verse 5

आदित्यानां पुनर्विष्णुं वसूनामथ पावकम् / प्रजापतीनां दक्षं च मरुतामथ वासवम्

আদিত্যসকলৰ বাবে বিষ্ণুক, বসুসকলৰ বাবে পাবক (অগ্নি)ক, প্ৰজাপতিসকলৰ বাবে দক্ষক আৰু মৰুতসকলৰ বাবে বাসৱ (ইন্দ্ৰ)ক অধিপতি কৰিলে।

Verse 6

दैत्यानामथ राजानं प्रह्रादं दितिनन्दनम् / नारायणं तु साध्यानां रुद्रणां च वृषध्वजम्

দৈত্যসকলৰ ৰজা হিচাপে দিতিনন্দন প্ৰহ্লাদক নিযুক্ত কৰিলে; সাধ্যসকলৰ বাবে নাৰায়ণক আৰু ৰুদ্ৰসকলৰ বাবে বৃষধ্বজ (শিৱ)ক অধিপতি কৰিলে।

Verse 7

विप्रचित्तिं च राजानं दानवानामथादिशत् / अपां च वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं तथा

দানৱসকলৰ ৰজা হিচাপে বিপ্ৰচিত্তিক নিযুক্ত কৰিলে; পানীৰ ৰাজ্যত বৰুণক আৰু ৰজাসকলৰ অধিপতি হিচাপে বৈশ্ৰৱণ (কুবেৰ)কো স্থাপন কৰিলে।

Verse 8

यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां धनस्य च / वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

যক্ষ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ, লগতে পাৰ্থিৱসকল আৰু ধনৰ অধিপতি স্থাপন কৰিলে; আৰু পিতৃসকলৰ বাবে বৈৱস্বত যমক ৰাজ্যত অভিষেক কৰিলে।

Verse 9

सर्वभूतपिशाचाना गिरिशं शूलपाणिनम् / शैलानां हिमवन्तं च नदीनामथ सागरम्

সকলো ভূত-পিশাচৰ বাবে শূলপাণি গিৰীশ (শিৱ)ক, পৰ্বতসমূহৰ মাজত হিমবানক, আৰু নদীসমূহৰ মাজত সাগৰক স্থাপন কৰিলে।

Verse 10

गन्धर्वाणामधिपतिं चक्रे चित्ररथं तथा / उच्चैःश्रवसमश्वानां राजानं चाभ्यषेचयत्

গন্ধৰ্বসকলৰ অধিপতি হিচাপে চিত্ৰৰথক স্থাপন কৰিলে; আৰু অশ্বসকলৰ মাজত উচ্চৈঃশ্ৰৱসক ৰজা কৰি অভিষেক দিলে।

Verse 11

मृगाणामथ शार्दूलं गोवृषं च ककुद्मिनाम् / पक्षिणामथ सर्वेषां गरुडं पततां वरम्

মৃগসকলৰ মাজত শাৰ্দূল (বাঘ)ক, শৃংগধাৰীসকলৰ মাজত গোবৃষভক; আৰু সকলো পক্ষীৰ মাজত উৰণকাৰীৰ শ্ৰেষ্ঠ গৰুড়ক স্থাপন কৰিলে।

Verse 12

गन्धानां मरुतां चैव भूतानामशरीरिणाम् / समकालबलानां च वायुं बलवतां वरम्

গন্ধ, মৰুত আৰু অশৰীৰী ভূতসকলৰ মাজত, আৰু সমকালবলসম্পন্নসকলৰ মাজতো—বলৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বায়ুক স্থাপন কৰিলে।

Verse 13

सर्वेषां दंष्ट्रिणां शेषं नागानामथ वासुकिम् / सरीसृपाणां सर्पाणां पन्नगानां च तक्षकम्

সকলো দংশধাৰীসকলৰ মাজত শেষক, নাগসকলৰ মাজত বাসুকিক; আৰু সৰীসৃপ, সৰ্প আৰু পন্নগসকলৰ মাজত তক্ষকক স্থাপন কৰিলে।

Verse 14

सागराणां नदीनां च मेघानां वर्षितस्य च / आदित्यानामन्यतमं पर्जन्यमभिषिक्तवान्

তেওঁ সাগৰ, নদী আৰু মেঘবৰ্ষাৰ অধিপতি—আদিত্যসকলৰ এজন পৰ্জন্যক অভিষেক কৰিলে।

Verse 15

सर्वाप्सरोगणानां च कामदेवं तथा प्रभुम् / ऋतूनामथ मासानामार्त्तवानां तथैव च

তেওঁ সকলো অপ্সৰাগণৰ প্ৰভু কামদেৱক, আৰু ঋতু, মাহ আৰু ঋতুচক্ৰ (আৰ্ত্তবান)-ৰো অধিপতি স্থাপন কৰিলে।

Verse 16

यक्षाणां च विपक्षाणां मुहूर्त्तानां च पर्वणाम् / कलाकाष्ठाप्रमाणानां गतेरयनयोस्तथा

তেওঁ যক্ষ আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰতিপক্ষ, মুহূৰ্ত আৰু পৰ্ব, কলা-কাষ্ঠা আদি কালমান, আৰু গতি তথা অয়নসমূহকো নিয়মিত কৰিলে।

Verse 17

गणितस्याथ योगस्य चक्रे संवत्सरं प्रभुम् / प्रजापतेर्विरजसः पूर्वस्यां दिशि विश्रुतम्

তাৰপিছত তেওঁ গণিত আৰু যোগৰ অধিপতি ‘সংবৎসৰ-প্ৰভু’ক স্থাপন কৰিলে; তেওঁ বিরজস প্ৰজাপতিৰ আৰু পূৰ্ব দিশত প্ৰসিদ্ধ আছিল।

Verse 18

पुत्रं नाम्ना सुधन्वानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत् / दक्षिणास्यां दिशि तथा कर्दमस्य प्रजापतेः

তেওঁ কৰ্দম প্ৰজাপতিৰ পুত্ৰ ‘সুধন্বা’ নামৰ ৰজাক দক্ষিণ দিশত অভিষেক কৰিলে।

Verse 19

पुत्रां शङ्खपदं नाम राजानं सोभ्यषेचयत् / पस्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम्

তাৰ পাছত তেওঁ শঙ্খপদ নামৰ নিজৰ পুত্ৰক ৰজা হিচাপে অভিষেক কৰালে; আৰু পশ্চিম দিশত ৰজসৰ পুত্ৰ অচ্যুতকো স্থাপন কৰিলে।

Verse 20

केतुमन्तं महात्मानं राजानं चाभ्यषेचयत् / तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः

তেওঁ মহাত্মা কেতুমন্তকো ৰজা হিচাপে অভিষেক কৰালে; আৰু প্ৰজাপতি পৰ্জন্যৰ পুত্ৰ হিৰণ্যৰোমাকো।

Verse 21

उदीच्यां दिशि दुर्द्धर्षपुत्रं राज्ये ऽभ्यषेचयत् / मनुष्याणामधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम्

উত্তৰ দিশত তেওঁ দুর্ধর্ষৰ পুত্ৰক ৰাজ্যত অভিষেক কৰালে; আৰু বৈৱস্বত মনুক মানুহৰ অধিপতি কৰিলে।

Verse 22

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशमद्यापि धर्मेण परिपाल्यते

তেওঁলোকৰ দ্বাৰা এই সমগ্ৰ পৃথিৱী—সপ্তদ্বীপ আৰু নগৰসহ—আজিও নিজ নিজ প্ৰদেশত ধৰ্মেৰে পৰিপালিত হয়।

Verse 23

स्वायंभुवेन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ते ऽभिषेचिताः / नृपाश्चैते ऽभिषिच्यन्ते मनवो ये भवन्ति वै

স্বায়ম্ভুৱ মন্বন্তৰত পূৰ্বে ব্ৰহ্মাই তেওঁলোকক অভিষেক কৰিছিল; আৰু যি যি মনু হয়, তেওঁলোকৰ দ্বাৰাই এই ৰজাসকল অভিষিক্ত হয়।

Verse 24

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः / एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे पुनः

অতীত মন্বন্তৰসমূহত এই পাৰ্থিৱ ৰজাসকল গতি লাভ কৰিলে; তেনেদৰে মন্বন্তৰ আহিলে আনসকল পুনৰ অভিষিক্ত হয়।

Verse 25

अतीतानागताः सर्वे स्मृता मन्वन्तरेश्वराः / राजसूये ऽभिषिक्तश्च पृथु रेभिर्नरोत्तमः

অতীত আৰু অনাগত সকলো মন্বন্তৰেশ্বৰ স্মৃত হৈছে; আৰু ৰাজসূয়ত নৰোত্তম পৃথু ৰেভি ঋষিসকলৰ দ্বাৰা অভিষিক্ত হৈছিল।

Verse 26

वेददृष्टेन विधिना ह्यधिराजः प्रतापवान् / एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासन्तानकारणात्

বেদদৃষ্ট বিধি অনুসাৰে প্ৰতাপৱান অধিৰাজে প্ৰজাসন্তানৰ কাৰণে সেই পুত্ৰসকল উৎপন্ন কৰিলে।

Verse 27

पुनरेव महा भागः प्रजानां पतिरीश्वरः / कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार परमं तपः

পুনৰ মহাভাগ, প্ৰজাসকলৰ পতি ঈশ্বৰস্বরূপ কশ্যপে গোত্ৰৰ কামনাৰে পৰম তপস্যা কৰিলে।

Verse 28

पुत्रौ गोत्रकरौ मह्यं भवेतामिति चिन्तयन् / तस्यप्रध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः

‘মোৰ বাবে গোত্ৰ স্থাপন কৰা দুজন পুত্ৰ হওক’ বুলি চিন্তা কৰি মহাত্মা কশ্যপ ধ্যানত লীন আছিল।

Verse 29

ब्रह्मणोंऽशौ सुतौ पश्चात्प्रादुर्भूतौ महौजसौ / वत्सारश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्म वादना

ব্ৰহ্মাৰ অংশৰ পৰা পাছত দুজন মহাতেজস্বী পুত্ৰ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল—বৎসাৰ আৰু অসিত; দুয়ো ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ বক্তা আছিল।

Verse 30

वत्सारान्निध्रुवो जज्ञे रेभ्यश्च सुहमायशाः / रेभ्यस्य रैभ्यो विज्ञेयो निध्रुवस्य निबोधत

বৎসাৰৰ পৰা নিধ্ৰুৱ জন্মিল, আৰু ৰেভ্যৰ পৰা সুহমা-যশস্বী পুত্ৰ হ’ল; ৰেভ্যৰ পুত্ৰ ‘ৰৈভ্য’ বুলি জনা উচিত—নিধ্ৰুৱৰ বংশ শুনা।

Verse 31

च्यवनस्य सुकन्याया सुमेधाः समपद्यत / निध्रुवस्य तु या पत्नी माता वै कुण्डपायिराम्

চ্যৱনৰ পত্নী সুকন্যাৰ পৰা সুমেধা জন্মিল; আৰু নিধ্ৰুৱৰ যি পত্নী, সেয়াই কুণ্ডপায়িৰামৰ মাতৃ আছিল।

Verse 32

असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत / शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहायशाः

অসিতৰ পত্নী একপৰ্ণাৰ পৰা ব্ৰহ্মিষ্ঠ জন্মিল; শাণ্ডিল্যসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ, শ্ৰীমান আৰু মহাযশস্বী দেৱল (প্ৰসিদ্ধ হ’ল)।

Verse 33

निध्रुवाः शाण्डिला रैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः / वज्रिप्रभृतयो देवा देवास्तस्य प्रजा स्विमाः

নিধ্ৰুৱ, শাণ্ডিল আৰু ৰৈভ্য—এই তিনিও কাশ্যপ গোত্ৰৰ তিনিটা শাখা; বজ্ৰী আদি দেৱসকলক তেওঁৰ প্ৰজা বুলি স্মৃত।

Verse 34

चतुर्युगे त्वतिक्रान्ते मनोर्ह्येकादशे प्रभोः / अथावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रर्त्तिते

চতুৰ্যুগ অতিক্ৰান্ত হৈ প্ৰভু মনুৰ একাদশ কাল আহিল; তেতিয়া অৱশিষ্ট সেই দ্বাপৰত এই ধাৰা প্ৰৱৰ্তিত হ’ল।

Verse 35

मरुत्तस्य नरिष्यं तस्तस्य पुत्रो दमः किल / राज्यवर्द्धनकस्तस्य सुधृतिस्तत्सुतो नरः

মৰুত্তৰ পুত্ৰ নৰিষ্যন্ত; তেওঁৰ পুত্ৰ দম বুলি খ্যাত। দমৰ পুত্ৰ ৰাজ্যবৰ্ধনক, আৰু তাৰ পুত্ৰ নৰ সুধৃতি।

Verse 36

केवलश्च ततस्तस्य बन्धुमान्वेगवांस्ततः / बुधस्तस्या भवद्यस्या तृणबिन्दुर्महीपतिः

তাৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ কেৱল; তাৰ পাছত বন্ধুমান, তাৰ পাছত বেগৱান। তেওঁৰ পুত্ৰ বুধ; যাৰ পুত্ৰ মহীপতি তৃণবিন্দু।

Verse 37

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये स बभूव ह / तस्य चेलविला कन्यालंबुषागर्भसंभवा

ত্রেতাযুগৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ তৃতীয় মন্বন্তৰত ৰজা হৈছিল। তেওঁৰ কন্যা চেলবিলা, অপ্সৰা লম্বুষাৰ গৰ্ভজাত।

Verse 38

तस्यां जातो विश्रवास्तु वौलस्त्यकुलवर्द्धनः / बृहस्पतिबृर्हत्कीर्तिर्देवाचार्यस्तु कीर्त्तितः

তাতেই বিশ্ৰবা জন্মিল, যিয়ে বৌলস্ত্য বংশ বৃদ্ধি কৰিলে। আৰু বৃহস্পতিকে মহাকীৰ্তিমান, দেৱাচাৰ্য বুলি কীৰ্তিত কৰা হয়।

Verse 39

कन्यां तस्योपयेमे स नाम्ना वै देववर्णिनीम् / पुष्पोत्कटां च वाकां च सुते माल्यवतस्तथा

তেওঁ দেৱবৰ্ণিনী নামৰ সেই কন্যাক বিবাহ কৰিলে; মাল্যৱতৰ কন্যা পুষ্পোৎকটা আৰু বাকাও আছিল।

Verse 40

कैकसीं मालिनः कन्यां तासां तु शृणुत प्रजाः / ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देववर्णिनी

হে প্ৰজাগণ, শুনা—মালিনৰ কন্যা কৈকসী; দেৱবৰ্ণিনীয়ে তাৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ বৈশ্ৰৱণক জন্ম দিলে।

Verse 41

दिव्येन विधिना युक्तमार्षेण च श्रुतेन च / राक्षसेन च रूपेण आसुरेण बलेन च

সেয়া দিব্য বিধানৰে যুক্ত, ঋষি-শ্ৰুতিৰ দ্বাৰাও; ৰাক্ষসীয় ৰূপে আৰু আসুৰীয় বলেও সমৃদ্ধ আছিল।

Verse 42

त्रिपादं सुमहा कायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् / अष्टदंष्ट्रं हरिछ्मश्रुं शङ्कुकर्णं विलोहितम्

সেয়া ত্ৰিপদ, অতি বৃহৎ দেহধাৰী, স্থূল মস্তক আৰু মহাহনু; অষ্টদন্ত, হৰিত-শ্মশ্ৰু, শঙ্কুকৰ্ণ আৰু ৰক্তবৰ্ণ আছিল।

Verse 43

ह्रस्वबाहुं प्रबाहुं च पिगलं सुद्विभीषणम् / वैवर्त्तज्ञानसंपन्नं संबुद्धं चैव संभवात्

তাৰ বাহু কেতিয়াবা হ্ৰস্ব, কেতিয়াবা দীঘল; সেয়া পিঙ্গলবৰ্ণ আৰু অতিভয়ংকৰ আছিল; বৈৱৰ্ত্ত-জ্ঞানে সমৃদ্ধ, জন্মতেই প্ৰবুদ্ধ আছিল।

Verse 44

पिता दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरो ऽयमिति स्वयम् / कुत्सायां क्विति शब्दो ऽयं शरीरं बेरमुच्यते

পিতাই তাক দেখি নিজে ক’লে—“এই কুবেৰ।” নিন্দাৰ্থত ‘ক্বি’ শব্দ, আৰু দেহক ‘বেৰ’ বোলা হয়।

Verse 45

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना वै तेन सोंऽकितः / यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव

কুশৰীৰত্ব (বিকৃত দেহ)ৰ বাবে সি সেই নামেই ‘কুবেৰ’ বুলি চিহ্নিত হ’ল। কিয়নো সি বিশ্ৰৱসৰ সন্তান; সাদৃশ্যত বিশ্ৰৱা যেন।

Verse 46

तस्माद्वैश्रवणो नाम नाम्ना तेन भविष्यति / ऋद्रयां कुबेरो ऽजनयद्विश्रुतं नलकूबरम्

সেইবাবে সি ‘বৈশ্ৰৱণ’ নামেও প্ৰসিদ্ধ হ’ব। ঋদ্ৰাৰ গৰ্ভে কুবেৰে বিশ্ৰুত নলকূবৰক জন্ম দিলে।

Verse 47

रावणं कुम्भकर्णं च कन्यां शूर्पणखीं तथा / विभीषणचतुर्थांस्तु कैकस्यजनयत्सुतान्

কৈকসীয়ে ৰাৱণ, কুম্ভকৰ্ণ, কন্যা শূৰ্পণখী আৰু চতুৰ্থ বিভীষণ—এই সন্তানসকলক জন্ম দিলে।

Verse 48

शङ्कुकर्णो दशग्रीवः पिङ्गलो रक्तमूर्द्धजः / चतुष्पाद्विंशतिभुजो महाकायो महाबलः

সি শঙ্কুকৰ্ণ, দশগ্ৰীৱ, পিঙ্গলবৰ্ণ আৰু ৰক্তকেশী; চতুষ্পাদ, বিংশতিভুজ, মহাকায় আৰু মহাবল।

Verse 49

जात्यञ्ज ननिभो दंष्ट्री लोहितग्रीव एव च / राक्षसेनौजसा युक्तो रूपेण च बलेन च

সেই জাত্যঞ্জ আৰু ননিভৰ দৰে, দংশ্ট্ৰধাৰী আৰু লোহিতগ্ৰীৱ আছিল; ৰাক্ষস-তেজে যুক্ত, ৰূপ আৰু বল দুয়োটাতে প্ৰবল আছিল।

Verse 50

सत्त्वबुद्धिजितैर्चङ्क्षरा असैरेव रावणः / विसर्गदारुणः क्रूरो रावणो द्रावणस्तु सः

সত্ত্ব আৰু বুদ্ধি জয় কৰা চঙ্ক্ষৰ নামৰ অসুৰসকলৰ সৈতে সেই ৰাৱণেই আছিল; কৰ্মত দাৰুণ, স্বভাৱত ক্ৰূৰ—ৰাৱণ, আৰু সঁচাকৈ দ্ৰাৱণ (ভয় সঞ্চাৰক) আছিল।

Verse 51

हिरण्यकशिपुर्ह्यासीद्रावणः पूर्वजन्मनि / चतुर्युगानि राजाभूत् त्रयोदश स राक्षसः

পূৰ্বজন্মত ৰাৱণেই হিৰণ্যকশিপু আছিল; সেই ৰাক্ষস তেৰটা চতুৰ্যুগ ধৰি ৰজা আছিল।

Verse 52

ताः पञ्चकोट्यो वर्षाणां संख्याताः संख्यया द्विजाः / नियुतान्येकषष्टिं च शरदां गणितानि वै

হে দ্বিজসকল, সেই বছৰৰ সংখ্যা আছিল পাঁচ কোটি; আৰু শৰৎঋতুৰ গণনা একষট্টি নিয়ুত বুলি গণিত কৰা হৈছে।

Verse 53

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां वै स रावणः / देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

সেই ৰাৱণে ষাঠি হাজাৰ বছৰ ধৰি দেৱতা আৰু ঋষিসকলৰ বাবে ঘোৰ প্ৰজাগৰ (অবিৰত উপদ্ৰৱ/জাগৰণ) সৃষ্টি কৰিছিল।

Verse 54

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् / रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमीयिवान्

ত্রেতাযুগৰ চতুৰ্বিংশ কালে তপস্যাৰ ক্ষয় হোৱাত, দাশৰথি শ্ৰীৰামক পাই ৰাৱণ নিজৰ গণসহ বিনাশপ্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 55

महोदरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा / पुष्पोत्कटायाः पुत्रास्ते कन्या कुम्भीनसी तथा

মহোদৰ, প্ৰহস্ত, মহাপাৰ্শ্ব আৰু খৰ—এওঁলোক পুষ্পোৎকটাৰ পুত্ৰ; আৰু কুম্ভীনসী নামৰ এক কন্যাও (তেওঁৰ) আছিল।

Verse 56

त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वः सराक्षसः / कन्यानुपालिका चैव वाकायाः प्रसवः स्मृतः

ত্রিশিৰা, দূষণ আৰু ৰাক্ষস বিদ্যুজ্জিহ্ব—এওঁলোকো; আৰু কন্যানুপালিকা—ইয়াক বাকাৰ সন্তান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 57

इत्येते क्रूर कर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश / दारुणाभिजनाः सर्वे देवैरपि दुरासदाः

এইদৰে পৗলস্ত্য বংশৰ এই দহ ৰাক্ষস আছিল ক্ৰূৰ কৰ্মত ৰত; সকলেই ভয়ংকৰ বংশজাত, দেৱতাসকলৰ বাবেও দুঃসাধ্য।

Verse 58

सर्वे लब्धवराः शूराः पुत्रपौत्रैः समन्विताः / यक्षाणां चैव सर्वेषां पौलस्त्या चे च राक्षसाः

তেওঁলোক সকলেই বৰপ্ৰাপ্ত শূৰ, পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ সমন্বিত; আৰু সকলো যক্ষ আৰু পৗলস্ত্য ৰাক্ষসৰ মাজত (প্ৰসিদ্ধ) আছিল।

Verse 59

आगस्त्यवैश्वामित्राणां क्रूराणां ब्रह्मरक्षसाम् / वेदाध्ययनशीलानां तपोव्रतनिषेविणाम्

আগস্ত্য আৰু বৈশ্বামিত্ৰ বংশৰ সেই ক্ৰূৰ ব্ৰহ্মৰাক্ষসসকল—বেদ অধ্যয়নত নিবিষ্ট আৰু তপোব্ৰত পালনকাৰী আছিল।

Verse 60

तेषामैडविडो राजा पौलस्त्यः सव्यपिङ्गलः / इतरे ये यज्ञजुषस्ते वै रक्षोगणास्त्रयः

তেওঁলোকৰ মাজত ঐডবিড বংশৰ ৰজা পৌলস্ত্য ‘সব্যপিঙ্গল’ আছিল; আৰু যিসকল অন্য যজ্ঞভাগ গ্ৰহণ কৰিছিল, তেওঁলোক তিন ৰক্ষোগণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 61

यातुधाना ब्रह्मधाना वार्त्ताश्चैव दिवाचराः / निशाचरगणास्तेषां चत्वारः कविभिः स्मृताः

যাতুধান, ব্ৰহ্মধান, বাৰ্ত্তা আৰু দিবাচৰ—ইহঁতৰ নিশাচৰগণ চাৰিপ্ৰকাৰ বুলি কবিসকলে স্মৰণ কৰিছে।

Verse 62

पौलस्त्या नैरृताश्चैव आगस्त्याः कौशिकास्तथा / इत्येताः सप्त तेषां वै जातयो राक्षसाः स्मृताः

পৌলস্ত্য, নৈঋত, আগস্ত্য, কৌশিক—এইদৰে তেওঁলোকৰ সাতটা জাতি ৰাক্ষস বুলি স্মৃত।

Verse 63

तेषां रुपं प्रवक्ष्यामि स्वाभाव्येन व्यवस्थितम् / वृत्ताक्षाः पिङ्गलाश्चैव महाकाया महोदराः

এতিয়া মই তেওঁলোকৰ স্বাভাৱিক ৰূপ ক’ম—তেওঁলোকৰ চকু গোল, বৰ্ণ পিঙ্গল; তেওঁলোক মহাকায় আৰু মহোদৰ।

Verse 64

अष्टदंष्ट्राः शङ्कुकार्णा ऊर्द्ध्वरोमाण एव च / आकर्णा हारितस्याश्च मुञ्जधूम्रोर्ध्वमूर्धजाः

তেওঁলোকৰ আঠটা ডাঁৰ, শংকুৰ দৰে কাণ আৰু নোমবোৰ ওপৰলৈ থিয় হৈ থাকে। তেওঁলোকৰ মুখ কাণলৈকে বিস্তৃত আৰু চুলিবোৰ মুঞ্জ ঘাঁহৰ দৰে ধোঁৱাবৰণৰ আৰু থিয়।

Verse 65

स्थूलशीर्षाः सिताभाश्च ह्रस्वसक्थिप्रबाहवः / ताम्रास्या लंबजिह्वोष्ठा लंबभ्रूस्थूलनासिकाः

তেওঁলোকৰ মূৰবোৰ ডাঙৰ, বৰণ বগা, আৰু উৰু তথা বাহুবোৰ চুটি। তেওঁলোকৰ মুখ তামবৰণৰ, জিভা আৰু ওঁঠ ওলোমা, ভ্ৰূ দীঘল আৰু নাক শকত।

Verse 66

नीलाङ्गा लोहितग्रीवा गंभीराक्षा विभीषणाः / महाघोरस्वराश्चैव विकटोद्बद्धपिण्डिकाः

তেওঁলোকৰ অংগ নীলা, ডিঙি ৰঙা, চকু গভীৰ আৰু তেওঁলোক ভয়ানক। তেওঁলোকৰ মাত অতি ভয়ংকৰ আৰু ভৰিৰ সৰু গাঁঠিবোৰ বিকট আৰু গাঁঠিযুক্ত।

Verse 67

स्थूलाश्च तुङ्गनासाश्च शिलासंहनना दृढाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः प्रायशः क्लिष्टकर्मिणः

তেওঁলোক শকত, নাকবোৰ ওখ, শৰীৰ শিলৰ দৰে টান আৰু মজবুত। তেওঁলোক ভয়ানক বংশৰ, ক্ৰূৰ আৰু প্ৰায়েই কষ্টকৰ কাম কৰে।

Verse 68

सकुण्डलाङ्गदापीडा मुकुटोष्णीषधारिणः / विचित्राभरणाश्चित्रमाल्यगन्धानुलेपनाः

তেওঁলোকে কুণ্ডল, বাজুবন্ধ, মুকুট আৰু পাগুৰি পৰিধান কৰে। তেওঁলোক বিচিত্ৰ অলংকাৰেৰে সজ্জিত আৰু নানা ৰঙৰ মালা তথা সুগন্ধি প্ৰলেপযুক্ত।

Verse 69

अन्नादाः पिशितादाश्च पुरुषादाश्च ते स्मृताः / इत्येतद्रूपसाधर्म्यं राक्षसानां स्मृतं बुधैः

তেওঁলোক অন্নভোজী, মাংসভোজী আৰু নৰভোজী বুলি স্মৃত; এই ৰূপ-সাদৃশ্যকেই ৰাক্ষসৰ লক্ষণ বুলি পণ্ডিতসকলে কৈছে।

Verse 70

न समास्ते बले बुद्धौ युद्धे माया कृते तदा / पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः

সেই সময় বল, বুদ্ধি আৰু যুদ্ধে—মায়া কৰিলেও—কোনো সমকক্ষ নাথাকে; পুলহৰ পুত্ৰ মৃগসকল আৰু সকলো ব্যাল দংশধাৰী আছিল।

Verse 71

भूताः सर्प्पाः पिशाचाश्च सृमरा हस्तिनस्तथा / वानराः किन्नराश्चेव मायुः किंपुरुषास्तथा

ভূত, সৰ্প, পিশাচ, সৃমৰ আৰু হাতী; বানৰ, কিন্নৰ, মায়ু আৰু কিম্পুৰুষো (উৎপন্ন হ’ল)।

Verse 72

प्रागप्येते परिक्रान्ता मया क्रोधवशान्वयाः / अनपत्यः क्रतुर्ह्यस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंऽतरे

ক্ৰোধবশ হৈ মই আগতেই তেওঁলোকক অতিক্ৰম কৰিছিলোঁ; এই বৈবস্বত মন্বন্তৰত ক্ৰতুক নিঃসন্তান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 73

न तस्य पत्न्यः पुत्रा वा तेजः संक्षिव्य च स्थितः / अत्रेर्वशं प्रवक्ष्यामि तृतीयस्य प्रजापतेः

তেওঁৰ ন স্ত্ৰী আছিল, ন পুত্ৰ; তেওঁ নিজৰ তেজ সংক্ষিপ্ত কৰি স্থিত আছিল। এতিয়া মই তৃতীয় প্ৰজাপতি অত্রিৰ বংশ বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 74

तस्य पत्न्यस्तु सुन्दर्यों दशैवासन्पतिव्रताः / बद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः

তেওঁৰ দহগৰাকী সুন্দৰী পতিব্ৰতা পত্নী আছিল। বদ্ৰাশ্বৰ ঘৃতাচী অপ্সৰাৰ পৰা দহ পুত্ৰ জন্মিল।

Verse 75

भद्रा शूद्रा च मद्रा च शालभा मलदा तथा / बला हला च सप्तैता या च गोचपलाः स्मृताः

ভদ্ৰা, শূদ্ৰা, মদ্ৰা, শালভা, মলদা, বলা, হলা—এই সাত; আৰু ‘গোচপলা’ নামো স্মৃত।

Verse 76

तथा तामरसा चैव रत्नकूटा च तादृशः / तत्र यो वंशकृच्चासौ तस्य नाम प्रभाकरः

তদ্ৰূপ তামৰসা আৰু ৰত্নকূটাও আছিল। তাত যিজনে বংশ প্ৰৱৰ্তন কৰিলে, তেওঁৰ নাম প্ৰভাকৰ।

Verse 77

मद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् / स्वर्भानुना हते सूर्ये पतमाने दिवो महीम्

মদ্ৰাৰ গৰ্ভে তেওঁ যশস্বী পুত্ৰ সোমক জন্ম দিলে। স্বর্ভানুৱে সূৰ্যক আঘাত কৰাত সূৰ্য আকাশৰ পৰা পৃথিৱীৰ ফালে পতিত হ’বলৈ ধৰিলে।

Verse 78

तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता / स्वस्ति तेस्त्विति चौक्तो वै पतन्निह दिवाकरः

এই লোক তমসে আচ্ছন্ন হ’লে যিজনে পোহৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিলে, তেতিয়া পতিত হ’বলৈ ধৰা দিবাকৰে ক’লে—“তোমাৰ মঙ্গল হওক।”

Verse 79

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात दिवो महीम् / अत्रिश्रेष्ठानि गोत्राणि यश्चकार महातपाः

সেই ব্ৰহ্মৰ্ষিৰ বচনত সেই পৃথিৱী দিৱলোকৰ পৰা নপতিল। মহাতপস্বীয়ে অত্রিশ্ৰেষ্ঠ গোত্ৰসমূহ স্থাপন কৰিলে।

Verse 80

यज्ञेष्वनिधनं चैव सुरैर्यस्य प्रवर्तितम् / स तासु जनयामास पुत्रानात्मसमानकान्

যজ্ঞত যাৰ ‘অনিধন’ (অবিনাশী) বিধান দেৱতাই প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল, তেওঁ তাত আত্মসমান পুত্ৰসকলক জন্ম দিলে।

Verse 81

दश तान्वै सुमहता तपसा भावितः प्रभुः / स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः

প্ৰভুৱে সেই দহজনক অতি মহান তপস্যাৰে পৰিপক্ব কৰিলে। তেওঁলোক ‘স্বস্ত্যাত্রেয়’ নামে খ্যাত, বেদপাৰগ ঋষি আছিল।

Verse 82

तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ सुमहौजसौ / दत्तो ह्यनुमतो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः

তেওঁলোকৰ মাজত দুজন অতি খ্যাতিমান-যশস্বী, ব্ৰহ্মনিষ্ঠ আৰু মহাশক্তিমান আছিল—জ্যেষ্ঠ দত্ত (অনুমত) আৰু তেওঁৰ অনুজ দুর্বাসা।

Verse 83

यवीयसी सुता तेषामबला ब्रह्मवादिनी / अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिकाः पुरा

তেওঁলোকৰ কনিষ্ঠ কন্যা অবলা ব্ৰহ্মবাদিনী আছিল। ইয়াতো পুৰাণজ্ঞসকলে প্ৰাচীনকালত এই শ্লোক উদ্ধৃত কৰে।

Verse 84

अत्रेः पुत्रं महात्मानं शान्तात्मानमकल्मषम् / दत्तात्रेयं तनुं विषणोः पुराणज्ञाः प्रजक्षते

অত্ৰিৰ পুত্ৰ মহাত্মা, শান্তচিত্ত আৰু কল্মষহীন দত্তাত্ৰেয়ক পুৰাণজ্ঞসকলে বিষ্ণুৰ তনুৰূপ অৱতাৰ বুলি কয়।

Verse 85

तस्य गोत्रान्वयज्जाताश्चत्वारः प्रथिता भुवि / श्यावाश्वा मुद्गलाश्चैव वाग्भूतकगवि स्थिराः

তাঁৰ গোত্ৰ-অন্বয়ত জন্ম লোৱা চাৰিটা বংশ পৃথিৱীত প্ৰসিদ্ধ—শ্যাৱাশ্ব, মুদ্গল, বাগ্ভূতক আৰু গবিস্থিৰ।

Verse 86

एते ऽत्रीणां तु चत्वारः स्मृताः पक्षा महौजसः / काश्यपो नारदश्चैव पर्वतो ऽरुन्धती तथा

এওঁক অত্রিবংশৰ চাৰিজন মহৌজস্বী ‘পক্ষ’ বুলি স্মৃত—কাশ্যপ, নাৰদ, পৰ্বত আৰু অৰুন্ধতী।

Verse 87

जज्ञिरे मानसा ह्येते ऽरुधत्यास्तन्निबोधत / नारदस्तु वसिष्ठायारुन्धती प्रत्यपादयत्

এইসকল অৰুন্ধতীৰ পৰা মানস-জন্ম—ই কথা বুজি লোৱা। আৰু নাৰদে অৰুন্ধতীক বশিষ্ঠলৈ অৰ্পণ কৰি দিলে।

Verse 88

ऊर्द्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः / पुरा देवासुरे तस्मिन्संग्रामे तारकामये

দক্ষৰ শাপৰ ফলত নাৰদ ঊৰ্ধ্বৰেতা (ব্ৰহ্মচাৰী) আৰু মহাতেজস্বী হ’ল; পুৰ্বে সেই দেৱ-অসুৰ সংঘাত, তাৰকাময় যুদ্ধত।

Verse 89

अनावृष्ट्या हते लोके व्यग्रे शस्ते सुरैः सह / वसिष्ठस्तपसा धीमाञ्जीवयामास वै प्रजाः

অনাবৃষ্টিত লোক হতপ্ৰায় হ’ল আৰু দেৱতাসকলৰ সৈতে সকলোৱে ব্যাকুল হ’লে, ধীমান বশিষ্ঠে নিজৰ তপোবলে প্ৰজাসকলক পুনৰ জীৱিত কৰিলে।

Verse 90

अनेकफलमूलिन्य औषधीश्च प्रवर्तयन् / तास्तेन जीवयामास कारुण्यादौषधेन सः

তেওঁ বহু ফল-মূল দান কৰা ঔষধি উদ্ভিদসমূহ প্ৰৱৰ্তন কৰিলে; কৰুণাবশে সেই ঔষধিৰ বলেই তেওঁ সকলোক জীৱিত ৰাখিলে।

Verse 91

अरुन्धत्यां वसिष्टस्तु शक्तिमुत्पादय त्सुतम् / स्वाङ्गज जनयच्छक्तिरदृश्यन्त्यां पराशरम्

অৰুন্ধতীৰ গৰ্ভত বশিষ্ঠে শক্তি নামৰ পুত্ৰক উৎপন্ন কৰিলে; আৰু শক্তিয়ে অদৃশ্যন্তীৰ গৰ্ভত নিজৰ অংগজ পৰাশৰক জন্ম দিলে।

Verse 92

काल्यां पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः / द्वैपायनादरण्यां वै शुको जज्ञे गुणान्वितः

কালীৰ গৰ্ভত পৰাশৰৰ পৰা প্ৰভু কৃষ্ণদ্বৈপায়ন (ব্যাস) জন্মিল; আৰু দ্বৈপায়নৰ পৰা অৰণ্যাৰ গৰ্ভত গুণান্বিত শুক জন্মিল।

Verse 93

उदपद्यन्त षडिमे पीवर्यां शुकसूनवः / भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः

পীৱৰীৰ গৰ্ভত শুকৰ এই ছয় পুত্ৰ জন্মিল—ভূৰিশ্ৰৱা, প্ৰভু, শম্ভু, কৃষ্ণ, আৰু পঞ্চম গৌৰ; (আৰু এজনো)।

Verse 94

कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता / जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वणुहस्य च

কীৰ্তিমতী নামৰ কন্যা যোগমাতা আৰু ধৃতব্ৰতা আছিল। তেওঁ ব্রহ্মদত্তৰ জননী আৰু অণুহৰ পত্নী আছিল।

Verse 95

श्वेताः कृष्णाश्च पौराश्च श्यामधूम्राश्च चण्डिनः / ऊष्मादा दारिकाश्चैव नीलाश्चैव पराशराः

পৰাশৰগণৰ মাজত শ্বেত, কৃষ্ণ, পৌৰ, শ্যামধূম্ৰ আৰু চণ্ডিন; লগতে উষ্মাদ, দাৰিক আৰু নীলো উল্লেখিত।

Verse 96

पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम् / अत ऊर्द्ध्व निबोध त्वमिन्द्रप्रमति संभवम्

মহাত্মা পৰাশৰসকলৰ সেই আঠটা পক্ষ কোৱা হ’ল। এতিয়া আগলৈ ইন্দ্ৰপ্ৰমতিৰ সম্ভৱ তুমি শুনা।

Verse 97

वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यां घृताच्यामुदपद्यत / कुणीति यः समाख्यात इन्द्रप्रमतिरुच्यते

বসিষ্ঠৰ দ্বাৰা কপিঞ্জলাত ঘৃতাচীৰ গৰ্ভত যি জন্মিলে, তেওঁ ‘কুণি’ নামে খ্যাত; তেওঁকেই ইন্দ্ৰপ্ৰমতি বোলা হয়।

Verse 98

पृथोः सुतायां संभूतः पुत्रस्तस्याभवद्वसुः / उपमन्युः सुतस्तस्य यस्येमे ह्यौपमन्यवः

পৃথুৰ কন্যাৰ গৰ্ভত তেওঁৰ পুত্ৰ বসু জন্মিলে। তেওঁৰ পুত্ৰ উপমন্যু; যাৰ বংশধৰসকল ‘ঔপমন্যৱ’ নামে পৰিচিত।

Verse 99

मित्रावरुणयोश्चैव कुण्डिनेयाः परिश्रुताः / एकार्षेयास्तथा चान्ये वसिष्ठा नाम विश्रुताः

মিত্ৰ আৰু বৰুণৰ বংশত কুণ্ডিনেয়সকল প্ৰসিদ্ধ; তদ্ৰূপ একঋষি-পরম্পৰাৰ আনসকলেও ‘বসিষ্ঠ’ নামে খ্যাত।

Verse 100

एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता ह्येकादशैव तु / इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा अष्ट विश्रुताः

বসিষ্ঠসকলৰ এই শাখা একাদশ বুলিয়েই স্মৃত; এইদৰে ব্ৰহ্মাৰ অষ্ট মানস-পুত্ৰ প্ৰসিদ্ধ।

Verse 101

भ्रातरः सुमहाभागा येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः / त्रींल्लोकान्धारयन्तीमान्देवर्षिगणसंकुलान्

তেওঁলোক অতি মহাভাগ্যবান ভ্ৰাতা, যাঁদের বংশ সুপ্ৰতিষ্ঠিত; দেৱঋষিগণৰে পৰিপূৰ্ণ এই ত্ৰিলোক তেওঁলোকে ধাৰণ কৰে।

Verse 102

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / व्याप्ता येस्तु त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः

তেওঁলোকৰ পুত্ৰ আৰু পৌত্ৰ শত শত, সহস্ৰ সহস্ৰ; যাঁদের দ্বাৰা ত্ৰিলোক সূৰ্যৰ কিৰণৰ দৰে ব্যাপ্ত হৈছে।