Adhyaya 69
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
এই অধ্যায়ত সূতে অনুপূৰ্বীভাৱে যদুবংশৰ বিস্তৃত বিৱৰণ দিয়ে। যদুৰ পুত্ৰসকলৰ পৰা বংশধাৰা আগবাঢ়ি হৈহয় শাখালৈ যায় আৰু শেষত প্ৰসিদ্ধ কাৰ্তবীৰ্য অৰ্জুনৰ কথা উঠে। কাৰ্তবীৰ্যই ঘোৰ তপস্যা কৰি অত্রিবংশীয় দত্তাত্ৰেয়ক প্ৰসন্ন কৰি বৰ লাভ কৰে—বিশেষকৈ ‘সহস্ৰ বাহু’, ধৰ্মময় বিজয় আৰু ৰাজ্যশাসন, যোগবলৰে সপ্তদ্বীপ জয়, আৰু যুদ্ধত নিয়ত মৃত্যু। বংশতালিকাৰ সৈতে ৰাজধৰ্ম আৰু সার্বভৌমত্বৰ পবিত্ৰ বৈধতাও ইয়াত প্ৰতিষ্ঠিত হয়।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे अष्टषष्टितमो ऽध्यायः // ६८// सूत उवाच यदोर्वंशं प्रवक्ष्यामि ज्येष्ठस्योत्तमतेजसः / विस्तरेणानुपूर्व्या च गदतो मे निबोधत
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত অষ্টষষ্টিতম অধ্যায়। সূত ক’লে— জ্যেষ্ঠ আৰু উত্তম তেজস্বী যদুৰ বংশ মই বিস্তাৰে আৰু ক্ৰমে ক’ম; মোৰ কথা মনোযোগে শুনা।
Verse 2
यदोः पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च देवसुतोपमाः / सहस्रजिदथ श्रेष्ठः क्रोष्टुर्नीलोञ्जिको लघुः
যদুৰ পাঁচ পুত্ৰ হৈছিল, দেৱসুতসম— সহস্ৰজিত, আৰু শ্ৰেষ্ঠ ক্ৰোষ্টু, নীল, ওঞ্জিক আৰু লঘু।
Verse 3
सहस्रजित्सुतः श्रीमाञ्छतजिन्नाम पार्थिवः / शतजित्तनयाः ख्यातस्त्रयः परमधार्मिकाः
সহস্ৰজিতৰ পুত্ৰ আছিল শ্ৰীমান শতজিত নামৰ এজন ৰজা। শতজিতৰ তিনিজন পুত্ৰ খ্যাত হৈছিল; তেওঁলোক পৰম ধৰ্মনিষ্ঠ।
Verse 4
हैहयश्च हयस्छैव राजा वेणु हयस्तथा / हैहयस्य तु दायादो धर्मनेत्र इति श्रुतः
হৈহয়, হয়, ৰজা বেণু আৰু হয়— এইসকল আছিল। আৰু হৈহয়ৰ উত্তৰাধিকাৰী ‘ধৰ্মনেত্ৰ’ বুলি খ্যাত, বুলি শুনা যায়।
Verse 5
धर्मनेत्रस्य कुन्तिस्तु संक्षेयस्तस्य चात्मजः / संज्ञेयस्य तु दायादो महिष्मान्नाम पार्थिवः
ধৰ্মনেত্ৰৰ পুত্ৰ কুন্তি, আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ সংক্ষেয়। সংজ্ঞেয়ৰ উত্তৰাধিকাৰী মহিষ্মান নামৰ ৰজা আছিল।
Verse 6
आसीन्महिष्मतः पुत्रो भद्रमेनः प्रतापवान् / वाराणस्यधिपो राजा कथितः पूर्व एव हि
মহিষ্মতৰ প্ৰতাপশালী পুত্ৰ ভদ্ৰমেন আছিল। তেওঁৱেই বাৰাণসীৰ অধিপতি ৰজা—যেনেকৈ আগতেই কোৱা হৈছে।
Verse 7
भद्र सेनस्य दायादो दुर्मदो नाम पार्थिवः / दुर्मदस्यसुतो धीमान्कनको नाम विश्रुतः
ভদ্ৰসেনৰ উত্তৰাধিকাৰী আছিল দুৰ্মদ নামৰ ৰজা। দুৰ্মদৰ ধীমান পুত্ৰ ‘কনক’ নামে প্ৰসিদ্ধ আছিল।
Verse 8
कनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकविश्रुताः / कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च
কনকৰ চাৰিজন উত্তৰাধিকাৰী লোকপ্ৰসিদ্ধ আছিল—কৃতবীৰ্য, কৃতাগ্নি আৰু কৃতৱৰ্মাও।
Verse 9
कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत्कृतवीर्यात्मजोर्ऽजुनः / जज्ञे बाहुसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरो नृपः
চতুৰ্থ আছিল কৃতৌজা; কৃতবীৰ্যৰ পুত্ৰ অৰ্জুন (কাৰ্তবীৰ্য) জন্মিল। তেওঁ সহস্ৰ বাহুবিশিষ্ট, সপ্তদ্বীপৰ অধীশ্বৰ নৃপতি ৰূপে উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 10
स हि वर्षायुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् / दत्तमाराधयामास कार्त्तवीर्यो ऽत्रिसंभवम्
সেই কাৰ্তবীৰ্যই দহ হাজাৰ বছৰ ধৰি অতি দুৰূহ তপস্যা কৰি, অত্রিবংশজাত দত্তাত্ৰেয়ক আৰাধনা কৰিলে।
Verse 11
तस्मै दत्तो वरान्प्रादाच्च तुरो भूरितेजसः / पूर्वं बाहुसहस्रं तु स वव्रे प्रथमं वरम्
তেওঁক বৰ দিয়া হ’ল; মহাতেজস্বী তেওঁ তৎক্ষণাৎ বৰ প্ৰদান কৰিলে। তেওঁ প্ৰথম বৰ হিচাপে সহস্ৰ বাহু বিচাৰিলে।
Verse 12
अधर्मं ध्यायमानस्य सहसास्मान्निवारणम् / धर्मेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैवानुपालनम्
যি অধৰ্ম চিন্তা কৰে, তাক আমি তৎক্ষণাৎ নিবাৰণ কৰোঁ। ধৰ্মেৰে পৃথিৱী জয় কৰি, ধৰ্মেৰেেই পালন কৰোঁ।
Verse 13
संग्रामांस्तु बहुञ्जित्वा हत्वा चारीन्सहस्रशः / संग्रामे युध्यमानस्य वधः स्यात्प्रधने मम
বহু যুদ্ধ জয় কৰি আৰু সহস্ৰ সহস্ৰ শত্রু বধ কৰিও, মহাৰণত যুদ্ধ কৰি থাকোঁতেই মোৰ বধ হওক।
Verse 14
तेनेयं पृथिवी कृत्स्ना सप्तद्वीपा सपत्तना / सप्तोदधिपरिक्षिप्ता क्षत्रेण विधिना जिता
তেওঁৰ দ্বাৰা এই সমগ্ৰ পৃথিৱী—সপ্তদ্বীপসহ, শত্রুসহ—সপ্ত সাগৰে পৰিবেষ্টিত, ক্ষাত্ৰবিধি অনুসাৰে জয় কৰা হ’ল।
Verse 15
तस्य बाहुसहस्रं तु युध्यतः किलयोगतः / योगो योगेश्वरस्येव प्रादुर्भवति मायया
যুদ্ধ কৰি থাকোঁতে তেওঁৰ সহস্ৰ বাহু যোগবলৰে প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল; যেনেকৈ যোগেশ্বৰৰ মায়াৰে যোগ প্ৰকাশ পায়।
Verse 16
तेन सप्तसु द्वीपेषु सप्तयज्ञशतानि वै / कृतानि विधिना राज्ञा श्रूयते मुनिसत्तमाः
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল! সেই ৰজাই সাতটা দ্বীপত বিধিপূৰ্বক সাতশ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল বুলি শোনা যায়।
Verse 17
सर्वे यज्ञा महाबाहोस्तस्यामन्भूरितेजसः / सर्वे काञ्चनवेदीकाः सर्वे यूपैश्च काञ्चनैः
সেই মহাবাহু, অপাৰ তেজস্বী ৰজাৰ সকলো যজ্ঞতেই সোণৰ বেদী আছিল, আৰু সকলোতে সোণৰ যূপ স্থাপিত আছিল।
Verse 18
सर्वैर्देवैर्महाभागै र्विमानस्थैरलङ्कृताः / गन्धर्वैरप्सरोभिश्च नित्यमेवोपशोभिताः
সেই যজ্ঞসমূহ বিমানস্থ মহাভাগ দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা অলংকৃত হৈছিল; গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসকলেও নিত্যই সিহঁতক শোভিত কৰিছিল।
Verse 19
तस्य राज्ञो जगौ गाथां गन्धर्वो नारदस्तदा / चरितं तस्य राजर्षेर्महिमानं निरीक्ष्य च
তেতিয়া গন্ধৰ্ব নাৰদে সেই ৰজাৰ গাথা গাইছিল, সেই ৰাজর্ষিৰ চৰিত্ৰ আৰু মহিমা দেখি।
Verse 20
न नूनं कार्त्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति मानवाः / यज्ञैर्दानैस्तपोभिश्च विक्रमेण श्रुतेन च
যজ্ঞ, দান, তপস্যা, পৰাক্ৰম আৰু বেদশ্ৰুতি—এই সকলোৰে দ্বাৰাও মানুহে নিশ্চয় কাৰ্ত্তবীৰ্যৰ সেই গতি লাভ নকৰিব।
Verse 21
द्वीपेषु सप्तसु स वै धन्वी खड्गी शारासनी / रथी राजा सानुचरो योगाच्चैवानुदृश्यते
সেই ৰজা সাতোটা দ্বীপত ধনুৰ্ধাৰী, খড়্গধাৰী, শৰাসন-সজ্জিত ৰথাৰূঢ়; অনুচৰসহ যোগবলে দৰ্শনীয় হয়।
Verse 22
अनष्टद्रव्यता चासीन्न क्लेशो न च विभ्रमः / प्रभावेण महाराज्ञः प्रजा धर्मेण रक्षितः
ধন-সম্পত্তিৰ নাশ নাছিল; নাছিল ক্লেশ, নাছিল বিভ্ৰম। মহাৰাজৰ প্ৰভাৱে প্ৰজা ধৰ্মমতে ৰক্ষিত আছিল।
Verse 23
पञ्चाशीतिसहस्राणि वर्षाणां स नराधिपः / स सर्वरत्नभाक्स म्राट् चक्रवर्ती बभूव ह
সেই নৰাধিপতি পঁচাশি হাজাৰ বছৰ ৰাজত্ব কৰিলে; তেওঁ সম্ৰাট, সৰ্বৰত্নৰ ভাগীদাৰ, চক্ৰৱৰ্তী হ’ল।
Verse 24
स एष पशुपालो ऽभूत्क्षेत्रपालस्तथै व च / स एव वृष्ट्या पर्जन्यो योगित्वादर्जुनो ऽभवत्
সেইজনেই পশুপাল হ’ল, ক্ষেত্ৰপালও হ’ল; বৃষ্টিৰূপে পৰ্জন্য হ’ল, আৰু যোগিত্বৰ বাবে অৰ্জুন হ’ল।
Verse 25
स वे बाहुसहस्रेण ज्याघातकठिनेन च / भाति रश्मिसहस्रेण शारदेनैव भास्करः
সেইজন সহস্ৰ বাহু আৰু ধনুৰ জ্যা-আঘাতৰ দৰে কঠোৰতাৰে, শৰৎকালৰ সূৰ্যৰ দৰে সহস্ৰ ৰশ্মিৰে দীপ্ত হয়।
Verse 26
स हि नागसहक्रेण माहिष्मत्यां नराधिपः / कर्कोटकसभां जित्वा पुरीं तत्र न्यवेशयत्
সেই নৰাধিপে নাগসহস্ৰৰ সহায়ে মাহিষ্মতীত গৈ কৰ্কোটকৰ সভা জয় কৰি তাতেই নগৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 27
स वै वेगं समुद्रस्य प्रावृट्कालेंबुजेक्षणः / क्रीडन्नेव सुखोद्विग्नः प्रावृट्कालं चकार ह
পদ্মনয়ন তেওঁ ক্ৰীড়াৰ মাজতেই সুখোন্মত্ত হৈ সাগৰৰ বেগৰ দৰে প্ৰাৱৃট্কালৰ প্ৰচণ্ডতা সৃষ্টি কৰিছিল।
Verse 28
लुलिता क्रीडता तेन हेमस्रग्दाममालिनी / ऊर्मिमुक्तार्त्तसन्नादा शङ्किताभ्येति नर्मदा
তেওঁৰ ক্ৰীড়াত নৰ্মদা লুলিত হৈ দুলে—সোণৰ মালাৰে সজ্জিত; ঢৌ-মুক্তাৰ নাদ তুলিছে, যেন শঙ্কিত হৈ আগবাঢ়ে।
Verse 29
पुरा भुज सहस्रेण स जगाहे महार्मवम् / चकारोद्वृत्तवेलं तमकाले मारुतोद्धतम्
পূৰ্বে তেওঁ সহস্ৰ বাহু লৈ মহাসাগৰত নামিছিল; বতাহে উন্মত্ত হোৱা সেই সাগৰৰ তীৰ-মৰ্যাদা তেওঁ অকালে উলটাই পেলাইছিল।
Verse 30
तस्य बाहुसहस्रेण क्षोभ्यमाणे महोदधौ / भवन्ति लीना निश्चेष्टाः पातालस्था महासुराः
তেওঁৰ সহস্ৰ বাহুৱে মহাসাগৰ ক্ষুব্ধ কৰিলে পাতালস্থ মহাসুৰসকল লীন হৈ নিশ্চেষ্ট হয়।
Verse 31
चूर्णीकृतमहावीचिलीनमीनमहाविषम् / पतिताविद्धफेनौघमावर्त्तक्षिप्तदुस्सहम्
মহা ঢৌৱে চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ, মাছৰ ঘোৰ বিষে পূৰ্ণ; পৰি-ছিটকি উঠা ফেনৰ সোঁত আৰু ঘূৰ্ণাবৰ্তে নিক্ষিপ্ত—সহ্য নোহোৱা সাগৰ।
Verse 32
चकार क्षोभयन्राजा दोःसहस्रेण सागरम् / देवासुरपरिक्षिप्तं क्षीरोदमिव सागरम्
ৰাজাই সহস্ৰ বাহুৰে সাগৰক মথনৰ দৰে ক্ষোভিত কৰিলে; দেৱ-অসুৰে পৰিবেষ্টিত সেই সাগৰ যেন ক্ষীৰোদসাগৰ।
Verse 33
मन्दरक्षोभणभ्रान्तममृतोत्पत्ति हेतवे / सहसा विद्रुता भीता भीमं दृष्ट्वा नृपोत्तमम्
মন্দৰ-মথনৰ ক্ষোভে বিভ্ৰান্ত, অমৃত-উৎপত্তিৰ নিমিত্তে; সেই ভীম নৃপোত্তমক দেখি তেওঁলোকে ভয়তে হঠাৎ পলাই গ’ল।
Verse 34
निश्चितं नतमूर्द्धानो बभूवुश्च महोरगाः / सायाह्ने कदलीखञ्च निवातेस्तमिता इव
মহাসৰ্পবোৰ নিশ্চিতভাৱে মূৰ নত কৰি স্থিৰ হ’ল; যেন সন্ধিয়াত বতাহ নথাকিলে কলাগছৰ ঝোপ নিশ্চল হয়।
Verse 35
ज्यामारोप्य दृढे चापे सायकैः पञ्चभिः शतैः / लङ्केशं मोहयित्वा तु सबलं रावणं बलात्
দৃঢ় ধনুত জ্যা আৰোপ কৰি, পাঁচশ শৰে; লংকেশক মোহিত কৰি, বলপূৰ্বক সেনাসহ ৰাৱণক স্তম্ভিত কৰিলে।
Verse 36
निर्जित्य वशमानीय माहिष्मत्यां बबन्ध तम् / ततो गत्वा पुलस्त्यस्तमर्जुनं च प्रसाधयत्
জয় কৰি বশ মানাই মাহিষ্মতীত অৰ্জুনক বান্ধিলে; তাৰ পিছত পুলস্ত্য গৈ তেওঁক শান্ত কৰি প্ৰসন্ন কৰিলে।
Verse 37
मुमोच राजा पौलस्त्यं पुलस्त्येना नुयाचितः / तस्य बाहुसहस्रस्य बभूव ज्यातलस्वनः
পুলস্ত্যৰ অনুৰোধত ৰজাই পৌলস্ত্যক মুক্ত কৰিলে; তেওঁৰ সহস্ৰ বাহুৰ ধনুৰ্জ্যাৰ গম্ভীৰ ধ্বনি উঠিল।
Verse 38
युगान्तेंबुदवृन्दस्य स्फुटितस्याशनेरिव / अहो मृधे महावीर्यो भार्गवस्तस्य यो ऽच्छिनत्
যুগান্তত মেঘবৃন্দ ফাটি বজ্ৰধ্বনি যেন—আহা! যুদ্ধত সেই মহাবীৰ ভাৰ্গৱে তাৰ (বাহু) ছিন্ন কৰিলে।
Verse 39
मृधे सहस्रं बाहुनां हेमतालवनं यथा / तृषितेन कदाचित्स भिक्षितश्चित्रभानुना
যুদ্ধত তেওঁৰ সহস্ৰ বাহু সোণালী তালবনৰ দৰে আছিল; আৰু এবাৰ তৃষ্ণাতুৰ চিত্ৰভানুৱে তেওঁৰ পৰা ভিক্ষা বিচাৰিলে।
Verse 40
सप्तद्वीपांश्चित्रभानोः प्रादद्भिक्षां विशांपतिः / पुराणि घोषान्ग्रामांश्च पत्तनानि च सर्वशः
বিশামপতিয়ে চিত্ৰভানুক ভিক্ষা হিচাপে সপ্তদ্বীপ দিলে; লগতে সৰ্বত্ৰ পুৰ, ঘোষ, গাঁও আৰু পত্তনো দান কৰিলে।
Verse 41
जज्वाल तस्य बाणेषु चित्राभानुर्दिधक्षया / स तस्य पुरुषेन्द्रस्य प्रतापेन महायशाः
তাৰ বাণসমূহত চিত্ৰভানু দহাবলৈ ইচ্ছাৰে জ্বলি উঠিল; সেই মহাযশস্বী পুৰুষেন্দ্ৰৰ প্ৰতাপে দীপ্ত হ’ল।
Verse 42
ददाह कार्त्तवीर्यस्य शैलांश्चापि वनानि च / स शून्यमाश्रमं सर्वं वरुणस्यात्मजस्य वै
সেইয়ে কাৰ্ত্তবীৰ্যৰ শৈলাংশ আৰু বনসমূহ দহিলে; আৰু বৰুণপুত্ৰৰ আশ্ৰমটো সম্পূৰ্ণ শূন্য কৰি দিলে।
Verse 43
ददाह सवनाटोपं चित्रभानुः स हैहयः / यं लेभे वरुणः पुत्रं पुरा भास्वन्तमुत्तमम्
সেই হৈহয় চিত্ৰভানুৱে যজ্ঞোৎসৱৰ সকলো আড়ম্বৰ দহিলে; যাক বৰুণে পূৰ্বে দীপ্তিমান উত্তম পুত্ৰৰূপে লাভ কৰিছিল।
Verse 44
वसिष्ठनामा स मुनिः ख्यात आपव इत्युत / तत्रापवस्तदा क्रोधादर्जुनं शप्तवान्विभुः
সেই মুনি ‘বসিষ্ঠ’ নামে আৰু ‘আপৱ’ বুলিও খ্যাত আছিল; তাত সেই শক্তিমান আপৱে ক্ৰোধে অৰ্জুনক শাপ দিলে।
Verse 45
यस्मान्नवर्जितमिदं वनं ते मम हैहय / तस्मात्ते दुष्करं कर्म कृतमन्यो हनिष्यति
হে হৈহয়! তুমি মোৰ এই বন ত্যাগ কৰা নাই; সেয়ে তোমাৰ এই দুষ্কৰ কৰ্মৰ ফলত—অন্য এজনে তোমাক বধ কৰিব।
Verse 46
अर्जुनो नाम कैन्तेयः स च राजा भविष्यति / अर्जुनं च महावीर्यो रामः प्रहरतां वरः
কৌন্তেয় অৰ্জুন নামৰ সি ৰজা হ’ব; আৰু মহাবীৰ ৰাম, প্ৰহাৰকাৰীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ, অৰ্জুনক প্ৰহাৰ কৰিব।
Verse 47
छित्त्वा बाहुसहस्रं वै प्रमथ्य तरसा बली / तपस्वी ब्राह्मणश्चैव वधिष्यति महाबलः
বলৱান হৈ সি বেগে সহস্ৰ বাহু কাটি চূর্ণ কৰিব; আৰু মহাবলী সেই তপস্বী ব্ৰাহ্মণকো বধ কৰিব।
Verse 48
तस्य रामस्तदा ह्यासीन्मृत्युः शापेन धीमतः / राज्ञा तेन वरश्चैव स्वयमेव वृतः पुरा
তেতিয়া সেই ধীমন্তৰ শাপে ৰামেই তাৰ বাবে মৃত্যু হ’ল; আৰু সেই ৰজাই পূৰ্বে স্বয়ং তেওঁক বৰৰূপে বাছি লৈছিল।
Verse 49
तस्य पुत्रशतं त्वासीत्पञ्च तत्र महारथाः / कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो यशस्विनः
তাৰ এশ পুত্ৰ আছিল; তাত পাঁচজন মহাৰথী—অস্ত্ৰবিদ্যাত নিপুণ, বলৱান, শূৰ, ধৰ্মাত্মা আৰু যশস্বী।
Verse 50
शूरश्च शूरसेनश्च वृषास्यो वृष एव च / जयध्वजो वंशकर्त्ता अवन्तिषु विशांपतिः
শূৰ, শূৰসেন, বৃষাস্য, বৃষ আৰু জয়ধ্বজ—এঁৱা বংশপ্ৰৱৰ্তক, অৱন্তি দেশত প্ৰজাৰ অধিপতি আছিল।
Verse 51
जयध्वजस्य पुत्रस्तु तालजङ्घः प्रतापवान् / तस्य पुत्रशतं त्वेवं तालजङ्घा इतिश्रुतम्
জয়ধ্বজৰ পুত্ৰ আছিল প্ৰতাপৱান তালজঙ্ঘ। তেওঁৰ এশ পুত্ৰ জন্মি ‘তালজঙ্ঘ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল।
Verse 52
तेषां पञ्च गणाः ख्याता हैहयानां महात्मनाम् / वीतिहोत्राश्च संजाता भोजाश्चावन्तयस्तथा
সেই মহাত্মা হৈহয়সকলৰ পাঁচটা গণ প্ৰসিদ্ধ হৈছিল—বীতিহোত্ৰ, ভোজ আৰু অৱন্তয় আদি।
Verse 53
तुण्डिकेराश्च विक्रान्तास्तालजङ्घास्तथैव च / वीतिहोत्रसुतश्चापि अनन्तो नाम पार्थिवः
তুণ্ডিকেৰ আৰু পৰাক্ৰমী তালজঙ্ঘসকলো আছিল। লগতে বীতিহোত্ৰৰ পুত্ৰ ‘অনন্ত’ নামৰ এজন ৰজা জন্মিছিল।
Verse 54
दुर्जयस्तस्य पुत्रस्तु बभूवामित्रकर्शनः / अनष्ट द्रव्यता चैव तस्य राज्ञो बभूव ह
তেওঁৰ পুত্ৰ দুৰ্জয় জন্মিল, যি শত্রু দমনকাৰী। সেই ৰজাৰ ধন কেতিয়াও নষ্ট নোহোৱাৰ সৌভাগ্য আছিল।
Verse 55
प्रभावेण महाराजः प्रजास्ताः पर्यपालयत् / न तस्य वित्तनाशः स्यान्नष्टं प्रतिलभेच्च सः
নিজ প্ৰভাৱৰে সেই মহাৰাজে প্ৰজাসকলক পালন কৰিছিল। তেওঁৰ ধন নষ্ট নহয়; হেৰোৱা ধনো তেওঁ পুনৰ লাভ কৰিছিল।
Verse 56
कार्त्तवीर्यस्य यो जन्म कथयेदिह धीमतः / वर्द्धन्ते विभवाश्शश्वद्धर्मश्चास्य विवर्द्धते
যি ধীমান ইয়াত কাৰ্ত্তবীৰ্যৰ জন্মকথা বৰ্ণনা কৰে, তাৰ ঐশ্বৰ্য সদায় বৃদ্ধি পায় আৰু তাৰ ধৰ্মো অধিককৈ বিকশিত হয়।
Verse 57
यथा यष्टा यथा दाता तथा स्वर्गे महीपते
হে মহীপতে! যেনেকৈ যজ্ঞকাৰী, যেনেকৈ দানকাৰী, স্বৰ্গত তেনেকৈয়ে তাৰ ফল লাভ হয়।
Frequently Asked Questions
It catalogs the Yadu-vaṃśa and a Haihaya-associated branch, moving through named successors (e.g., Sahasrajit → Śatajit → Haihaya line) and culminating in Kārtavīrya Arjuna as a paradigmatic ruler.
Dattātreya functions as the boon-granting ascetic authority: Kārtavīrya’s tapas legitimizes extraordinary sovereignty (notably the ‘thousand arms’) and frames royal power as morally conditioned by dharma and ascetic merit.
It is a Purāṇic sovereignty formula indicating universalized rule over the classical seven-dvīpa world-system; the chapter uses it to elevate the king’s status beyond a local realm into cosmographic, ideal-king territory.