Adhyaya 63

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते गान्धर्वलक्षणं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः // ६२// सूत उवाच कुकुद्मिननस्तु तं लोकं रैवतस्य गतस्य ह / त्दृता पुण्यजनैः सर्वा राक्षसैः साकुशस्थली

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত ভাৰ্গৱচৰিতৰ ‘গান্ধৰ্বলক্ষণ’ নামৰ বাষট্টিতম অধ্যায়। সূত ক’লে—ৰৈৱতৰ পুত্ৰ কুকুদ্মি সেই লোকলৈ গ’লত, সাকুশস্থলী নামৰ সমগ্ৰ ভূমি পুণ্যজন আৰু ৰাক্ষসৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।

Verse 2

तद्वै भ्रातृशतं तस्य धार्मिकस्य महात्मनः / निबध्यमानं नाराचैर्विदिशः प्राद्रवद्भयात्

সেই ধৰ্মাত্মা মহাত্মাৰ শত ভ্ৰাতা, নাৰাচ বাণে বিদ্ধ হৈ থাকোঁতে, ভয়ত বিদিশালৈ দৌৰি গ’ল।

Verse 3

तेषां तु तद्भयक्रान्तक्षत्रियाणां च विद्रुताम् / अन्ववायस्तु सुमहांस्तत्र तत्र द्विजोत्तमाः

ভয়াক্ৰান্ত হৈ পলাই যোৱা সেই ক্ষত্ৰিয়সকলৰ পিছে পিছে, ঠাই ঠাইত দ্বিজোত্তমসকলৰ সৈতে এক মহৎ অনুগামী সমাৱেশো চলিল।

Verse 4

शार्याता इति विख्याता दिक्षु सर्वासु धर्मिकाः / धृष्टस्य धर्ष्टिकं सर्वं रणधृष्टं बभूव ह

তেওঁলোক ‘শাৰ্যাতা’ নামে খ্যাত, সকলো দিশতে ধৰ্মনিষ্ঠ; আৰু ধৃষ্টৰ প্ৰভাৱত ধর্ষ্টিকসকলৰ সমগ্ৰ দল ৰণক্ষেত্ৰত নিৰ্ভীক হৈ উঠিল।

Verse 5

त्रिसाहस्रं तु स गणः क्षत्रियाणां महात्मनाम् / नभगस्य च दायादो नाभादो नाम वीर्यवान्

মহাত্মা ক্ষত্ৰিয়সকলৰ সেই দল তিন হাজাৰ আছিল; আৰু নভগৰ দায়াদ ‘নাভাদ’ নামৰ বীৰ্যবান আছিল।

Verse 6

अंबरीषस्तु नाभागिर्विरूपस्तस्य चात्मजः / पृषदश्वो विरूपस्य तस्य पुत्रो रथीतरः

অম্বৰীষ নাভাগৰ পুত্ৰ; তেওঁৰ পুত্ৰ বিৰূপ। বিৰূপৰ পুত্ৰ পৃষদশ্ব, আৰু তাৰ পুত্ৰ ৰথীতৰ নামে খ্যাত।

Verse 7

एते क्षत्रप्रसूता वै पुनश्चाङ्गिरसः स्मृताः / रथीतराणां प्रवराः क्षेत्रोपेता द्विजातयः

এইসকল ক্ষত্ৰিয় বংশত জন্মিলেও পুনৰ আঙ্গিৰস বুলি স্মৃত। ৰথীতৰসকলৰ প্ৰৱৰসকলৰ মাজত ইহঁত শ্ৰেষ্ঠ; ক্ষেত্ৰ-সম্পৰ্কে দ্বিজাতি গণ্য।

Verse 8

क्षुवतस्तु मनोः पूर्वमिक्ष्वाकुरभिनिःसृतः / तस्य पुत्रशतं त्वासीदिक्ष्वाकोर्भूरिदक्षिमम्

ক্ষুৱতৰ পৰা, মনুৰো আগতেই, ইক্ষ্বাকু প্ৰকাশ পালে। ইক্ষ্বাকুৰ শত পুত্ৰ আছিল, যিসকল মহাদানশীল আৰু উদাৰ আছিল।

Verse 9

तेषां श्रेष्ठो विकुक्षिस्तु निमिर्दण्डश्च ते त्रयः / शकुनिप्रमुखास्तस्य पुत्राः पञ्चाशतस्तु ते

তেওঁলোকৰ মাজত বিকুক্ষি শ্ৰেষ্ঠ; নিমি আৰু দণ্ড—এই তিনিজন প্ৰধান। শকুনি আদি তেওঁৰ পঞ্চাশ পুত্ৰ আছিল।

Verse 10

उत्तरापथदेशस्य रक्षितारो महीक्षितः / चत्वारिंशत्तथाष्टौ च दक्षिणस्यां तु वै दिशि

মহিক্ষিত উত্তৰাপথ দেশৰ ৰক্ষক হৈছিল; আৰু দক্ষিণ দিশতো আঠচল্লিশজন ৰক্ষক (ৰাজা) নিযুক্ত আছিল।

Verse 11

विराटप्रमुखास्ते च दक्षिणापथरक्षिणः / इक्ष्वाकुस्तु विकुक्षिं वै अष्टकायामथा दिशत्

তেওঁলোক বিৰাট আদি প্ৰমুখ আৰু দক্ষিণাপথৰ ৰক্ষক আছিল। তেতিয়া ইক্ষ্বাকুৱে অষ্টকা-শ্ৰাদ্ধৰ বাবে বিকুক্ষিক নিযুক্ত কৰিলে।

Verse 12

राजोवाच / मांसमानय श्राद्धे त्वं मृगान्हत्वा महाबल / श्राद्धं मम तु कर्त्तव्यमष्टकानां न संशयः

ৰাজাই ক’লে—হে মহাবলী! শ্ৰাদ্ধৰ বাবে মৃগ বধ কৰি মাংস আন। অষ্টকা-শ্ৰাদ্ধ মই নিশ্চয় কৰিবই লাগিব; সন্দেহ নাই।

Verse 13

स गतो मृगयां चैव वचनात्तस्य धीमतः / मृगान्सहस्रकान्हत्वा परिश्रान्तश्च वीर्यवान्

সেই ধীমানৰ কথামতে সি শিকাৰলৈ গ’ল। হাজাৰ হাজাৰ মৃগ বধ কৰি সেই বীৰ অতি ক্লান্ত হ’ল।

Verse 14

भक्षयच्छशकं तत्र विकुक्षिर्मृगयां गतः / आगते हि विकुक्षै तु समांसे महसैनिके

শিকাৰলৈ গৈ বিকুক্ষিয়ে তাতে এটা শশক (খৰগোশ) ভক্ষণ কৰিলে। মাংসসহ সেই মহাসৈনিক বিকুক্ষি উভতি আহোঁতে…

Verse 15

वसिष्ठं चोदयामास मांस प्रोक्षयतामिति / तथेति चोदितो राज्ञा विधिवत्तदुपस्थितम्

ৰাজাই বসিষ্ঠক ক’লে—“মাংসৰ প্ৰোক্ষণ (শুদ্ধি) কৰক।” ৰজাৰ আদেশত বসিষ্ঠে ‘তথা’ বুলি বিধিপূৰ্বক সেয়া সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 16

स दृष्ट्वोपहतं मांसं क्रुद्धो राजानमब्रवीत् / अनेनोपहतं मांसं पुत्रेण तव पार्थिव

সেই আঘাতপ্ৰাপ্ত মাংস দেখি ক্ৰুদ্ধ হৈ সি ৰজাক ক’লে—“হে পাৰ্থিৱ! তোমাৰ পুত্ৰই এই মাংস কলুষিত কৰিছে।”

Verse 17

शशभक्षाददुष्टं वै नैव मांसं महाद्युते / शशो दुरात्मना पूर्वममना भक्षितो ऽनघ

হে মহাদ্যুতে! শশ ভক্ষণে মাংস দোষযুক্ত নহয়; কিন্তু হে অনঘ, পূৰ্বে দুৰাত্মা আমনেই শশক ভক্ষিছিল।

Verse 18

तेन मांसमिदं दुष्टं पितॄणां नृपसत्तम / इक्ष्वाकुस्तु ततः क्रुद्धो विकुक्षिमिदमब्रवीत्

হে নৃপসত্তম! সেয়ে এই মাংস পিতৃসকলৰ বাবে দোষযুক্ত হ’ল। তেতিয়া ক্ৰুদ্ধ ইক্ষ্বাকুৱে বিকুক্ষিক এই কথা ক’লে।

Verse 19

पितृकर्मणि निर्दिष्टो मया च मृगयां गतः / शशं भक्षयसे ऽरण्ये निर्घृणः पूर्वमद्य तु

পিতৃকৰ্মৰ বাবে মই তোমাক মৃগয়ালৈ পঠাইছিলোঁ; কিন্তু তুমি নিৰ্দয় হৈ অৰণ্যত শশ ভক্ষিছা—আগেও, আজিও।

Verse 20

तस्मात्परित्यजामि त्वां गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा / एवमिक्ष्वाकुणा त्यक्तो वसिष्ठवचनात्सुतः

সেয়ে মই তোমাক পৰিত্যাগ কৰিলোঁ; তুমি নিজৰ কৰ্ম অনুসাৰে যোৱা। বশিষ্ঠৰ বাক্যত ইক্ষ্বাকুৱে পুত্ৰক এইদৰে ত্যাগ কৰিলে।

Verse 21

इक्ष्वाकौसंस्थिते तस्मिञ्छशादः पृथिवीमिमाम् / प्राप्तः परगधर्मात्मा स चायोध्याधिपो ऽभवत्

ইক্ষ্বাকু বংশত স্থিত সেই সময়ত শশাদে এই পৃথিৱী লাভ কৰিলে; পৰধৰ্মাত্মা হৈ তেওঁ অযোধ্যাৰ অধিপতি হ’ল।

Verse 22

तदाकरोत्स राज्यं वै वसिष्ठपरिनोदितः / ततस्तेनैनसा पूर्णो राज्यावस्थो महीपतिः

তেতিয়া বশিষ্ঠৰ প্ৰেৰণা পাই তেওঁ ৰাজ্য শাসন কৰিলে; তাৰ পাছত সেই মহীপতি ৰাজ্যস্থিত অৱস্থাত সেই পাপে পূৰ্ণ হ’ল।

Verse 23

कालेन गतवान्सो ऽथ शकृन्मूत्रतरङ्गितम् / ज्ञात्वैवमेतदाख्यानं ना विधिर्भक्षयेद्बुधः

কালৰ সৈতে তেওঁ গ’ল আৰু মল-মূত্ৰৰ তৰংগত ভৰা নৰকত পতিত হ’ল। এই আখ্যান জানি জ্ঞানী লোকে মাংস ভক্ষণ নকৰিব।

Verse 24

मांसभक्षयितामुत्र यस्य मांसमिहाद्म्यहम् / एतन्मांसस्य मांसत्वं प्रवदन्ति मनीषिणः

‘পৰলোকে যাৰ মাংস মই ভক্ষণ কৰিম, তাৰ মাংসেই মই ইয়াত খাইছোঁ’—এইয়েই মাংসৰ ‘মাংসত্ব’ বুলি মুনিগণে কয়।

Verse 25

शशादस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्यवान् / इन्द्रस्य वृषभूतस्य ककुत्स्थो जयते पुरा

শশাদৰ উত্তৰাধিকাৰী আছিল ককুত্স্থ নামৰ বীৰ্যবান বীৰ; বৃষভূত ইন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰাচীন কালে ককুত্স্থ জন্ম লয়।

Verse 26

पूर्वमाडीबके युद्धे ककुत्स्थस्तेन संस्मृतः / अनेनास्तु ककुत्स्थस्य पृथुश्चानेन स स्मृतः

পূৰ্বে মাড়ীবক যুদ্ধত তেওঁৰ দ্বাৰা ককুত্স্থৰ স্মৰণ হৈছিল; আৰু এই বংশক্ৰমে ককুত্স্থৰ সৈতে পৃথুৰো স্মৰণ হয়।

Verse 27

दृषदश्वः पृथोः पुत्रस्तस्मादन्ध्रस्तु वीर्यवान् / अन्ध्रात्तु युवनाश्वस्तु शावस्तस्तस्य चात्मजः

পৃথুৰ পুত্ৰ দৃষদশ্ব; তাৰ পৰা বীৰ্যৱান অন্ধ্ৰ জন্মিল। অন্ধ্ৰৰ পৰা যুবনাশ্ব, আৰু তাৰ পুত্ৰ শাৱস্ত।

Verse 28

जज्ञे श्रावस्तको राजा श्रावस्ती येन निर्मिता / श्रावस्तस्य तु दायादो बृहदश्वो महायशाः

শ্ৰাৱস্তক নামে এজন ৰজা জন্মিল, যাৰ দ্বাৰা শ্ৰাৱস্তী নগৰী নিৰ্মিত হৈছিল। শ্ৰাৱস্তৰ উত্তৰাধিকাৰী আছিল মহাযশস্বী বৃহদশ্ব।

Verse 29

बृहदश्वसुतश्चापि कुवलाश्व इति श्रुतः / यस्तु धुन्धुवधाद्राजा धुन्धुमारत्वमागतः

বৃহদশ্বৰ পুত্ৰ কুৱলাশ্ব বুলি খ্যাত আছিল। ধুন্ধুক বধ কৰাৰ ফলত সেই ৰজাই ‘ধুন্ধুমাৰ’ নাম লাভ কৰিলে।

Verse 30

ऋषय ऊचुः धुन्धोर्वधं महाप्राज्ञ घोतुमिच्छाम विस्तरात् / यदर्थं कुवलाश्वस्य धुन्धुमारत्वमागतम्

ঋষিসকলে ক’লে—হে মহাপ্ৰাজ্ঞ! ধুন্ধুৰ বধৰ কথা আমি বিস্তাৰে শুনিব বিচাৰোঁ; কিহৰ বাবে কুৱলাশ্বে ‘ধুন্ধুমাৰ’ নাম লাভ কৰিলে?

Verse 31

सूत उवाच कुवलाश्वस्य पुत्राणां सहस्राण्येकविंशतिः / सर्वे विद्यासु निष्णाता बलवन्तो दुरासदाः

সূতে ক’লে—কুৱলাশ্বৰ একুশ হাজাৰ পুত্ৰ আছিল। তেওঁলোক সকলো বিদ্যাত নিপুণ, বলৱান আৰু দুৰ্জেয় আছিল।

Verse 32

बभूवुर्धार्मिकाः सर्वे यज्वानो भूरिदक्षिणाः / कुवलाश्वं महावीर्यं शूरमुत्तमधार्मिकम्

তেওঁলোক সকলো ধৰ্মপৰায়ণ, যজ্ঞকাৰী আৰু বহুদক্ষিণাদাতা আছিল। কুৱলাশ্ব আছিল মহাবীৰ্য, শূৰ আৰু উত্তম ধৰ্মাত্মা।

Verse 33

बृहदश्वो ह्यभ्यषिञ्चत्तस्मिन्राज्ये नराधिपः / पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु वनं राजा विवेश ह

নৰাধিপ বৃহদশ্ব সেই ৰাজ্যত অভিষিক্ত হ’ল। পুত্ৰলৈ ৰাজশ্ৰী সঁপাই দি ৰজাই বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 34

बृहदश्वं महाराजं शूरमुत्तमधार्मिकम् / प्रयास्यन्तमुतङ्कस्तु ब्रह्मर्षिः प्रत्यवारयत्

মহাৰাজ বৃহদশ্ব—শূৰ আৰু উত্তম ধৰ্মাত্মা—যেতিয়া যাত্ৰা কৰিবলৈ ধৰিলে, তেতিয়া ব্ৰহ্মৰ্ষি উত্তংকে তেওঁক বাধা দিলে।

Verse 35

उत्तङ्क उवाच भवता रक्षणं कार्यं तत्तावत्कर्त्तुमर्हति / निरुद्विग्नस्तपस्छर्तुं न हि शक्रो ऽपि पार्थिव

উত্তংকে ক’লে—হে পাৰ্থিৱ, তেতিয়ালৈকে ৰক্ষাৰ কৰ্তব্য আপোনাকেই কৰিব লাগিব; আপুনি সেয়া কৰিবলৈ যোগ্য। নিৰুদ্বিগ্ন হৈ তপস্যা কৰা ইন্দ্ৰৰো সম্ভৱ নহয়।

Verse 36

ममाश्रमसमीपेषु मेरोर्हि परितस्तु वै / समुद्रो वालुकापूर्णस्तत्र तिष्ठति भूपते

হে ভূপতে! মোৰ আশ্ৰমৰ ওচৰত, মেরু পৰ্বতৰ চাৰিওফালে সত্যই বালুকাৰে পূৰ্ণ এক সাগৰ তাত অৱস্থিত।

Verse 37

देवतानामवध्यस्तु महाकायो महाबलः / अन्तर्भूमिगतस्तत्र वालुकान्तर्हितो महान्

সেইজন দেৱতাসকলৰো অবধ্য, মহাকায় আৰু মহাবলী; তাত ভূগৰ্ভত গৈ বালুকাৰ ভিতৰত মহানভাবে লুকাই থাকে।

Verse 38

राक्षसस्य मधोः पुत्रो धुन्धुर्नाम महासुरः / शेते लोकविनाशाय तप आस्थाय दारुणम्

ৰাক্ষস মধুৰ পুত্ৰ, ধুন্ধু নামৰ সেই মহাসুৰ, লোকবিনাশৰ বাবে দাৰুণ তপস্যা আশ্ৰয় কৰি তাত শুই থাকে।

Verse 39

संवत्सरस्य पर्यन्ते स निश्वासं विमुञ्चति / यदा तदा मही तत्र चलति स्म सकानना

বছৰৰ অন্তত সি নিশ্বাস এৰি দিয়ে; যেতিয়া যেতিয়া সেয়া ঘটে, তেতিয়া তেতিয়া তাত বনসহ পৃথিৱী কঁপি উঠে।

Verse 40

तस्य निश्वासवातेन रज उद्धूयते महत् / आदित्यपथमावृत्य सप्ताहं भूमिकंपनम्

তাৰ নিশ্বাসৰ বতাহত মহা ধূলি উৰি উঠে; সূৰ্যৰ পথ আৱৃত হৈ সাত দিন ধৰি ভূমি কঁপে।

Verse 41

सविस्फुलिङ्गं सज्वारं सधूममतिदारुणम् / तेन राजन्न शक्नोमि तस्मिन्स्थातुं स्व आश्रमे

স্ফুলিঙ্গসহ, জ্বালা আৰু ধোঁৱাৰে আৱৃত, অতি ভয়ংকৰ; সেয়ে, হে ৰাজন, মই মোৰ আশ্ৰমত তাত থিয় হ’ব নোৱাৰোঁ।

Verse 42

तं वारय महाबाहो लोकानां हितकाम्यया / तेजस्ते सुमहद्विष्मुस्तेजसाप्याययिष्यति

হে মহাবাহো, লোকহিতৰ কামনাৰে তাক নিবাৰণ কৰা; তোমাৰ তেজ অতি মহান—সেই দুষ্টক নিজৰ তেজে দমন কৰিব।

Verse 43

लोकाः स्वस्था भवन्त्वद्य तस्मिन्विनिहते सुरे / त्वं हि तस्य वधार्थाय समर्थः पृथिवीपते

সেই দেৱ নিহত হ’লে আজি লোকসমূহ সুস্থ-নির্ভয় হওক; হে পৃথিৱীপতি, তাৰ বধৰ বাবে তুমিয়েই সক্ষম।

Verse 44

विष्णुना च वरो दत्तो मम पूर्व यतो ऽनघ / न हि धुन्धुर्महावीर्यस्तेजसाल्पेन शाक्यते

হে অনঘ, বিষ্ণুৱে মোক আগতেই বৰ দিছে; মহাবীৰ্য ধুন্ধুক অলপ তেজে দমন কৰিব নোৱাৰি।

Verse 45

निर्दग्धुं पृथिवीपालैरपि वर्षशतैरपि / वीर्यं हि सुमहत्तस्य देवैरपि दुरासदम्

পৃথিৱীপালসকলেও শত শত বছৰ চেষ্টা কৰিলেও তাক দগ্ধ কৰিব নোৱাৰে; তাৰ বীৰ্য অতি মহান, দেৱতাসকলৰ বাবেও দুৰাসদ।

Verse 46

एवमुक्तस्तु राजर्षिरुत्तङ्केन महात्मना / कुवलाश्वं तु तं प्रादात्तस्मिन् धुन्धुनिवारणे

মহাত্মা উত্তঙ্কে এইদৰে কোৱাত ৰাজর্ষিয়ে ধুন্ধু-নিবাৰণৰ বাবে কুবলাশ্বক তেওঁৰ হাতত সমৰ্পণ কৰিলে।

Verse 47

भगवन्न्यस्तशस्भो ऽहमयं तु तनयो मम / भविष्यति द्विजश्रेष्ठ धुन्धुमारो न संशयः

হে ভগৱান, মই অস্ত্ৰ থৈ দিছোঁ; কিন্তু এই মোৰ পুত্ৰ, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, নিঃসন্দেহে ধুন্ধুমাৰ হ’ব।

Verse 48

स तमादिश्य तनयं धुन्धुमाग्णमच्युतम् / जगाम स वनायैव तपसे शंसितव्रतः

ধুন্ধুক দহন কৰা অচ্যুত-সদৃশ পুত্ৰক আদেশ দি, শংসিত ব্ৰতধাৰী সি তপস্যাৰ বাবে বনলৈ গ’ল।

Verse 49

कुवलाश्वस्तु धर्मात्मा पितुर्वचनमाश्रितः / सहक्रैरेकविंशत्या पुत्राणां सह पार्थिवः

ধৰ্মাত্মা কুবলাশ্বে পিতৃবাক্য আশ্ৰয় কৰি, একুশ হাজাৰ পুত্ৰসহ সেই ৰজা আগবাঢ়িল।

Verse 50

प्रायादुत्तङ्कसहितो धुन्धोस्तस्य निवारणे / तमाविशत्ततो विष्णुर्भगवान्स्वेन तेजसा

সি উত্তঙ্কসহ ধুন্ধুক নিবাৰণ কৰিবলৈ আগবাঢ়িল; তেতিয়া ভগৱান বিষ্ণু নিজৰ তেজেৰে তাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 51

उत्तङ्कस्य नियोगात्तु लोकानां हितकाम्यया / तस्मिन्प्रयाते दुर्धर्षे दिवि शब्दो महानभूत्

উত্তংকৰ নিয়োগত, লোকহিত কামনাৰে, সেই দুৰ্ধর্ষ যাত্ৰা কৰোঁতেই আকাশত মহাশব্দ উঠিল।

Verse 52

अद्य प्रभृत्येष नृपो धुन्धुमारो भविष्यति / दिव्यैः पुष्पैश्च तं देवाः संमतात्समवाकिरन्

আজি পৰা এই নৃপ ‘ধুন্ধুমাৰ’ হ’ব। সন্তুষ্ট দেৱসকলে দিব্য পুষ্পেৰে তেওঁক আচ্ছাদিত কৰিলে।

Verse 53

देवदुन्दुभयश्चैव प्रणेदुर्हि तदा भृशम् / स गत्वा पुरुषव्याघ्रस्तनयैः सह वीर्यवान्

তেতিয়া দেৱদুন্দুভিও অতি জোৰে বাজি উঠিল। সেই বীৰ্যবান পুৰুষব্যাঘ্ৰ পুত্ৰসকলৰ সৈতে আগবাঢ়িল।

Verse 54

समुद्रं खानयामास वालुकापूर्णमव्ययम् / तस्य पुत्रैः खनद्भिश्च वालुकान्तर्हितस्तदा

তেওঁ বালুকাৰে পূৰ্ণ, অব্যয় সাগৰ খনন কৰিবলৈ ধৰিলে। তেওঁৰ পুত্ৰসকলে খনন কৰোঁতে তেওঁ তেতিয়া বালুৰ ভিতৰত অন্তৰ্হিত হ’ল।

Verse 55

धुन्धुरासादितस्तत्र दिशमाश्रित्य पश्चिमाम् / मुखजेनाग्निना क्रुद्धो लोकानुद्वर्तयन्निव

তাত ধুন্ধুৱে পশ্চিম দিশ আশ্ৰয় কৰিলে। ক্ৰোধে মুখৰ অগ্নি উগলি, যেন লোকসমূহ উলটাই দিছিল।

Verse 56

वारि सुस्राव चोगेन महोदधिरिवोदये / सोमस्य सो ऽसुरश्रेष्ठो धारोर्मिकलिलो महान्

যোগবলে পানী উদয়কালত মহাসাগৰৰ দৰে উথলি উঠিল; সোমৰ সেই অসুৰশ্ৰেষ্ঠৰ মহান ধাৰা ঢৌৰে ভৰি পৰিল।

Verse 57

तस्य पुत्रास्तु निर्दग्धास्त्रय उर्वरिता मृधे / ततः स राजातिबलो राक्षसं तं महाबलम्

তাৰ তিন পুত্ৰ যুদ্ধত দগ্ধ হৈ ছাই হ’ল, কেৱল অৱশিষ্ট ৰ’ল; তাৰপিছত সেই অতিবলী ৰজা সেই মহাবলী ৰাক্ষসৰ ফালে আগবাঢ়িল।

Verse 58

आससाद महातेजा धुन्धुं बन्धुनिबर्हणम् / तस्य वारिमयं वेगमपि वत्स नराधिपः

মহাতেজস্বী ৰজা বন্ধুনিবৰ্হণ ধুন্ধুৰ ওচৰলৈ আহিল; হে বৎস, তাৰ জলময় বেগকো সি প্ৰতিহত কৰিলে।

Verse 59

योगी योगेन वह्निं च शमयामास वारिणा / निरस्यन्तं महाकायं बलेनोदकराक्षसम्

যোগীয়ে যোগবলে পানীৰে অগ্নি শান্ত কৰিলে; আৰু বলৰে সেই মহাকায় জল-ৰাক্ষসক আঁতৰাই দিলে।

Verse 60

उत्तङ्कं दर्शयामास कृतकर्मा नराधिपः / उत्तङ्कश्च वरं प्रादात्तस्मै राज्ञे महात्मने

কৃতকাৰ্য নৰাধিপে উত্তঙ্কক দৰ্শন কৰালে; আৰু মহাত্মা উত্তঙ্কে সেই ৰজাক এটা বৰ দান কৰিলে।

Verse 61

ददतश्चाक्षयं वित्तं शत्रुभिश्चाप्य धुष्यताम् / धर्मे रतिं च सततं स्वर्गे वासं तथाक्षयम्

যি দান কৰে, তাৰ ধন অক্ষয় হয়, শত্ৰুৱে কষ্ট দিলেও। তাৰ ধৰ্মত সদা ৰতি থাকে আৰু স্বৰ্গত অক্ষয় বাস লাভ হয়।

Verse 62

पुत्राणां चाक्षयांल्लोकान्स्वर्गे ये रक्षसा हताः / तस्य पुत्रास्त्रयः शिष्टा दृढाश्वो ज्येष्ठ उच्यते

যিসকল স্বৰ্গত ৰাক্ষসৰ হাতে নিহত হৈছিল, তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকলেও স্বৰ্গত অক্ষয় লোক লাভ কৰে। তাৰ তিনিজন শিষ্ট পুত্ৰ আছিল; জ্যেষ্ঠজনক দৃঢ়াশ্ব বুলি কোৱা হয়।

Verse 63

भद्राश्वः कपिलाश्वश्च कनीयांसौ तु तौ स्मृतौ / धैन्धुमारिर्दृढाश्वश्च हर्यश्वस्तस्य चात्मजः

ভদ্ৰাশ্ব আৰু কপিলাশ্ব—এই দুজনক কনিষ্ঠ বুলি সোঁৱৰণ কৰা হয়। ধৈন্ধুমাৰি আৰু দৃঢ়াশ্ব; আৰু তাৰ পুত্ৰ আছিল হৰ্যশ্ব।

Verse 64

हर्यश्वस्य निकुंभो ऽभूत्क्षात्रधर्मरतः सदा / संहताश्वो निकुंभस्य सुतो रणविशारदः

হৰ্যশ্বৰ পুত্ৰ নিকুম্ভ জন্মিল, যি সদায় ক্ষাত্ৰধৰ্মত ৰত আছিল। নিকুম্ভৰ পুত্ৰ সংহতাশ্ব, ৰণত বিশাৰদ।

Verse 65

कृशाश्वश्चाकृताश्वश्च संहताश्वसुतावुभौ / तस्य पत्नी हैमवती सती माता दृषद्वती

সংহতাশ্বৰ দুজন পুত্ৰ—কৃশাশ্ব আৰু অকৃতাশ্ব। তাৰ পত্নী আছিল হৈমৱতী সতী; আৰু মাতা আছিল দৃষদ্বতী।

Verse 66

विख्याता त्रिषु लोकेषु पुत्रश्चास्य प्रसेनजित् / युवनाश्वसुतस्तस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

সেইজন ত্ৰিলোকত বিখ্যাত আছিল; তেওঁৰ পুত্ৰ প্ৰসেনজিত্। আৰু যুবনাশ্বৰ সেই পুত্ৰও ত্ৰিলোকত বিশ্ৰুত হ’ল।

Verse 67

अत्यन्तधार्मिका गौरी तस्य पत्नी पतिव्रता / अभिशस्ता तु सा भर्त्रा नदी सा बाहुदा कृता

অত্যন্ত ধৰ্মপৰায়ণা গৌৰী তেওঁৰ পতিব্ৰতা পত্নী আছিল। কিন্তু স্বামীৰ অভিশাপে তাই ‘বাহুদা’ নামৰ নদী হৈ পৰিল।

Verse 68

तस्यास्तु गौरिकः पुत्रश्चक्रवर्ती बभूव ह / मान्धाता यौवनाश्वो वै त्रैलोक्यविजयी नृपः

তেওঁৰ গৌৰিক নামৰ পুত্ৰ চক্রৱৰ্তী হ’ল। আৰু যুবনাশ্বৰ পুত্ৰ মান্ধাতা সঁচাকৈ ত্ৰৈলোক্যবিজয়ী নৃপ আছিল।

Verse 69

अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिका द्विजाः / यावत्सूर्य उदयते यावच्च प्रतितिष्ठति

ইয়াতো পুৰাণজ্ঞ দ্বিজসকলে এই শ্লোকটো উদাহৰণস্বৰূপে উদ্ধৃত কৰে—যেতিয়ালৈকে সূৰ্য উদয় হয় আৰু যেতিয়ালৈকে সি স্থিৰ থাকে।

Verse 70

सर्वं तद्यौवनाश्वस्य मान्धातुः क्षेत्रमुच्यते / तस्य चैत्ररथी भार्या शशबिन्दोः सुताभवत्

সেই সমগ্ৰ ভূভাগ যুবনাশ্ব-পুত্ৰ মান্ধাতাৰ ক্ষেত্ৰ বুলি কোৱা হয়। আৰু তেওঁৰ পত্নী চৈত্রৰথী শশবিন্দুৰ কন্যা আছিল।

Verse 71

साध्वी बिन्दुमती नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि / पतिव्रता च ज्येष्ठा च भातॄणामयुतस्य सा

বিন্দুমতী নামৰ সেই সাধ্বী পৃথিৱীত ৰূপে অতুলনীয়া আছিল। তেওঁ পতিব্ৰতা আৰু দহ হাজাৰ ভাতৃৰ মাজত জ্যেষ্ঠা আছিল।

Verse 72

तस्यामुत्पादयामास मान्धाता त्रीन्सुतन्प्रभुः / पुरुकुत्समंबरीषं मुचुकुन्दं च विश्रुतम्

তেওঁৰ গৰ্ভত প্ৰভু মান্ধাতাই তিনিজন পুত্ৰ জন্ম দিলে—পুরুকুৎস, অম্বৰীষ আৰু বিশ্ৰুত মুচুকুন্দ।

Verse 73

अंबरीषस्य दायादो युवनाश्वो ऽपरः स्मृतः / नर्मदायां समुत्पन्नः संभूतस्तस्य चात्मजः

অম্বৰীষৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে আন এজন যুবনাশ্ব স্মৃত। নর্মদাত জন্ম লোৱা সম্ভূত আছিল তেওঁৰ পুত্ৰ।

Verse 74

संभूतस्यात्मजः पुत्रो ङ्यनरण्यः प्रतापवान् / रावणेन हतो येन त्रैलोक्यं विजितं पुरा

সম্ভূতৰ পুত্ৰ আছিল প্ৰতাপশালী ঙ্যনৰণ্য। যাক ৰাৱণে বধ কৰিছিল; সেই ৰাৱণেই পূৰ্বে ত্ৰৈলোক্য জয় কৰিছিল।

Verse 75

तेन दृश्योनरण्यस्य हर्यश्वस्तस्य चात्मजः / हर्यश्वात्तु दृषद्वत्यां जज्ञे च सुमतिर्नृपः

তেওঁৰ (ঙ্যনৰণ্যৰ) পৰা দৃশ্যোনৰণ্য জন্মিল, আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হৰ্যশ্ব। হৰ্যশ্বৰ পৰা দৃষদ্বতীত ৰজা সুমতি জন্মিলে।

Verse 76

तस्य पुत्रो ऽभवद्राजा त्रिधन्वा नाम धार्मिकः / आसीत्त्रिधन्वनश्चापि विद्वांस्त्रय्यारुणिः प्रभुः

তাৰ পুত্ৰ ত্ৰিধন্বা নামৰ ধৰ্মপৰায়ণ ৰজা হৈছিল। ত্ৰিধন্বনৰ ত্ৰয়্যাৰুণি নামৰ প্ৰভুসদৃশ বিদ্বানও আছিল।

Verse 77

तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः / तेन भार्या विदर्भस्य त्दृता हत्वा दिवौकसः

তাৰ সত্যব্ৰত নামৰ মহাবলী কুমাৰ হৈছিল। সি দেৱলোকবাসীক জয় কৰি বিদৰ্ভৰ পত্নী ত্দৃতাক হৰণ কৰিলে।

Verse 78

पाणिग्रहणमन्त्रेषु निष्टानं प्रापितेष्विह / कामाद्बलाच्च मोहाच्च संहर्षेण बलेन च

ইয়াত পাণিগ্ৰহণ বিবাহ-মন্ত্ৰসমূহত বিধি স্থিৰ হোৱাৰ পিছতো, কামে, বলপ্ৰয়োগে, মোহে আৰু সংঘৰ্ষজনিত বলে (এই কৰ্ম ঘটিল)।

Verse 79

भाविनोर्ऽथस्य च बलात्तत्कृतं तेन धीमता / तमधर्मेण संयुक्तं पिता भय्यारुणो ऽत्यजत्

ভৱিষ্যৎ লাভৰ প্ৰবল আশাৰে সেই ধীমানে সেয়া কৰিলে। তাক অধৰ্মযুক্ত বুলি জানি পিতা ভৈয়্যাৰুণে তাক ত্যাগ কৰিলে।

Verse 80

अपध्वंसेति बहुशो वदन्क्रोधसमन्वितः / पितरं सो ऽब्रवीदेकः क्व गच्छामीति वै मुहुः

ক্ৰোধে ভৰপূৰ হৈ সি বাৰে বাৰে ‘অপধ্বংস’ বুলি কৈ থাকিল। তাৰপিছত একা হৈ পিতাক পুনঃপুনঃ ক’লে—‘মই ক’লৈ যাম?’

Verse 81

पिता चैनमथोवाच श्वपाकैः सह वर्त्तय / नाहं पुत्रेण पुत्रार्थी त्वयाद्य कुलपांसन

তেতিয়া পিতাই তাক ক’লে— “শ্বপাকসকলৰ সৈতে থাক; তোৰ দৰে পুত্ৰেৰে মোৰ পুত্ৰলাভৰ কামনা নাই, আজি তই কুলকলংক।”

Verse 82

इत्युक्तः स निराक्रामन्नगराद्वचना द्विभोः / न चैनं वारयामास वसिष्ठो भगवानृषिः

এইদৰে কোৱা হ’লে পিতাৰ বাক্য অনুসৰি সি নগৰৰ পৰা ওলাই গ’ল; ভগৱান ঋষি বশিষ্ঠেও তাক বাধা নাদিলে।

Verse 83

स तु सत्यव्रतो धीमाञ्श्वपाकावसथान्तिके / पित्रा त्यक्तो ऽवसद्धीरः पिता चास्य वनं ययौ

সত্যব্ৰতী সেই ধীমান শ্বপাকসকলৰ বাসস্থানৰ ওচৰত ধৈৰ্যৰে থাকিল; পিতাই তাক ত্যাগ কৰি নিজে বনলৈ গ’ল।

Verse 84

तस्मिंस्तु विषये तस्य नावर्षत्पाकशासनः / समा द्वादश संपूर्मास्तेनाधर्मेण वै तदा

তাৰ সেই দেশত ইন্দ্ৰ (পাকশাসন) এ বৰষুণ নবৰ্ষালে; তাৰ অধৰ্মৰ ফলত বাৰ বছৰ সম্পূৰ্ণ অনাবৃষ্টিত কটিল।

Verse 85

दारांस्तु तस्य विषये विश्वामित्रो महातपाः / संन्यस्य सागरानूपे चचार विपुलं तपः

সেই দেশত মহাতপস্বী বিশ্বামিত্ৰে নিজৰ পত্নীক তাতে এৰি, সাগৰতীৰৰ উপবনত বিপুল তপস্যা কৰিলে।

Verse 86

तस्य पत्नी गले बद्ध्वा मध्यमंपुत्रमौरसम् / शिष्टानां भरणार्थाय व्यक्रीणाद्गोशतेन वै

তেওঁৰ পত্নীয়ে মধ্যম ঔৰস পুত্ৰক গলাত বান্ধি, শিষ্টজনৰ ভৰণ-পোষণৰ বাবে, শত গোৰ বিনিময়ত বিক্ৰী কৰিলে।

Verse 87

तं तु बद्धं गले दृष्टवा विक्रयार्थं नरोत्तमः / महर्षिपुत्रं धर्मात्मा मोक्षयामास सुव्रतः

গলাত বান্ধা আৰু বিক্ৰয়াৰ্থে থকা সেই মহর্ষিপুত্ৰক দেখি, ধৰ্মাত্মা নৰোত্তমে সুৱ্ৰতধাৰী হৈ তাক মুক্ত কৰিলে।

Verse 88

सत्यव्रतो महाबुद्धिर्भरणं तस्य चाकरोत् / विश्वामित्रस्य तुष्ट्यर्थमनुकंपार्थमेव च

মহাবুদ্ধিমান সত্যব্ৰতে তাৰ ভৰণ-পোষণ কৰিলে—বিশ্বামিত্ৰক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ আৰু কৰুণাৰ্থেও।

Verse 89

सो ऽभवद्गालवो नाम गले बद्धो महातपाः / महर्षिः कौशिकस्तात तेन वीरेण मोक्षितः

গলাত বান্ধা সেই মহাতপস্বী ‘গালৱ’ নামে জনাজাত আছিল; তাত, কৌশিক মহর্ষিক সেই বীৰে মুক্ত কৰিলে।

Verse 90

तस्य व्रतेन भक्त्या च कृपया च प्रतिज्ञया / विश्वामित्रकलत्रं च बभार विनये स्थितः

তাৰ ব্ৰত, ভক্তি, কৃপা আৰু প্ৰতিজ্ঞাৰ বলত—বিনয়ত স্থিত হৈ—সেয়ে বিশ্বামিত্ৰৰ পত্নীৰ ভাৰো বহন কৰিলে।

Verse 91

हत्वा मृगान्वराहांश्च महिषांश्च जलेचरान् / विश्वामित्राश्रमाभ्यासे तन्मांसमनयत्ततः

সেয়ে মৃগ, বৰাহ, মহিষ আৰু জলচৰ প্ৰাণী বধ কৰি বিশ্বামিত্ৰৰ আশ্ৰমৰ ওচৰলৈ সেই মাংস আনিলে।

Verse 92

उपांशुव्रतमास्थाय दीक्षां द्वादशवार्षिकीम् / पितुर्नियोगादभजन्नृपे तु वनमास्थिते

ৰাজা বনত অৱস্থিত হোৱাত, পিতাৰ নিয়োগমতে সেয়ে উপাংশু-ব্ৰত গ্ৰহণ কৰি বাৰ বছৰীয়া দীক্ষা পালন কৰিলে।

Verse 93

अयोध्यां चैव राष्ट्रं च तथैवान्तः पुरं पुनिः / याज्योत्थान्यायसंयोगाद्वसिष्ठः पर्यरक्षत

যজ্ঞ-সম্পৰ্কীয় ন্যায়সঙ্গত বিধানৰ যোগে বশিষ্ঠে পুনৰ অযোধ্যা, ৰাজ্য আৰু অন্তঃপুৰক ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 94

सत्यव्रतः सुबाल्यात्तु भाविनोर्ऽथस्य वै बलात् / वसिष्ठे ऽभ्यधिकं मन्युं धारयामास मन्युना

সত্যব্ৰতে শৈশৱকালৰ পৰা ভৱিষ্যৎ ঘটনাৰ বলত বশিষ্ঠৰ প্ৰতি অধিক ক্ৰোধ মনত ধাৰণ কৰিলে।

Verse 95

पित्रा तु तं तदा राष्ट्रात्परित्यक्तं स्वमात्मजम् / न वारयामास मुनिर्वसिष्ठः कारणेन वै

পিতাই যেতিয়া নিজৰ পুত্ৰক ৰাজ্যৰ পৰা ত্যাগ কৰিলে, তেতিয়াও কোনো কাৰণবশত মুনি বশিষ্ঠে তাক নিবাৰণ নকৰিলে।

Verse 96

पाणिग्रहममन्त्राणां निष्ठा स्यात्सप्तमे पदे / एवं सत्यव्रतस्तां वै हृतवान्सप्तमे पदे

পাণিগ্ৰহণ-মন্ত্ৰসমূহৰ নিষ্ঠা সপ্তম পদত স্থিৰ হয়; এইদৰে সত্যব্ৰতে তাক সঁচাকৈয়ে সপ্তম পদতেই হৰণ কৰিলে।

Verse 97

जानन्धर्मान्वसिष्ठस्तु नवमन्त्रानिहेच्छति / इति सत्यव्रतो रोषं वसिष्ठे मनसाकरोत्

ধৰ্মজ্ঞানী বসিষ্ঠে ইয়াত নৱ মন্ত্ৰ কামনা কৰিলে; এই বুলি সত্যব্ৰতে বসিষ্ঠৰ প্ৰতি মনতে ৰোষ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 98

गुणबुद्ध्या तु भगवान्वसिष्ठः कृतवांस्तपः / न तु सत्यव्रतो ऽबुध्यदुपांशुव्रतमस्य वै

গুণবুদ্ধিৰে ভগৱান বসিষ্ঠে তপস্যা কৰিছিল; কিন্তু সত্যব্ৰতে তেওঁৰ সেই উপাংশু-ব্ৰত বুজি নাপালে।

Verse 99

तस्मिंस्तु परमो रोषः पितुरासीन्महात्मनः / तेन द्वादश वर्षाणि नावर्षत्पाकशासनः

সেই ঘটনাত মহাত্মা পিতাৰ পৰম ৰোষ উঠিল; তাৰ ফলত পাকশাসন (ইন্দ্ৰ) বাৰ বছৰ ধৰি বৰষুণ নবৰ্ষালে।

Verse 100

तेन त्विदानीं वहता दीक्षां तां दुर्वहां भुवि / कुलस्य निष्कृतिः स्वस्य सृतेयं च भवेदिति

সেইহেতু এতিয়া সি পৃথিৱীত সেই দুৰ্বহ দীক্ষা বহন কৰিছে, যাতে নিজৰ কুলৰ নিষ্কৃতি হয় আৰু এই সৃষ্টিো স্থিৰ থাকে।

Verse 101

ततो वसिष्ठो भगवान्पित्रा त्यक्तं न वारयत् / अभिषेक्ष्याम्यहं नष्टे पश्चादेनमिति प्रभुः

তেতিয়া ভগৱান বশিষ্ঠে পিতৃ-ত্যক্ত তাক বাধা নেদিলে। প্ৰভুৱে ক’লে— “ই নষ্ট হ’লে পাছত মই নিজেই ইয়াৰ অভিষেক কৰিম।”

Verse 102

स तु द्वादशवर्षाणि दीक्षां तामुद्वहन्बली / अविद्यमाने मांसे तु वसिष्ठस्य महात्मनः

সেই বলৱানে সেই দীক্ষা বাৰ বছৰ ধৰি বহন কৰিলে; কিন্তু মহাত্মা বশিষ্ঠৰ ওচৰত মাংস নাছিল।

Verse 103

सर्वकामदुघां धेनुं स ददर्श नृपात्मजः / तां वै क्रोधाच्च मोहाच्च श्रमच्चैव क्षुधान्वितः

সেই নৃপপুত্ৰই সৰ্বকামদুঘা ধেনুটিক দেখিলে; ক্ৰোধ, মোহ, শ্ৰম আৰু ক্ষুধাৰে আচ্ছন্ন হৈ তাক চালে।

Verse 104

दस्युधर्मगतो दृष्ट्वा जघान बलिनां वरः / सतु मांसं स्वयं चैव विश्वामित्रस्य चात्मजान्

দস্যুধৰ্মত পতিত দেখি, বলৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠজনে তাক বধ কৰিলে; সেই মাংস তেওঁ নিজেও খালে আৰু বিশ্বামিত্ৰৰ পুত্ৰসকলকো খুৱালে।

Verse 105

भोजयामास तच्छ्रुत्वा वसिष्ठस्तं तदात्यजत् / प्रोवाच चैव भगवान्वसिष्ठस्तं नृपात्मजम्

এই কথা শুনি বশিষ্ঠে তেতিয়াই তাক ত্যাগ কৰিলে; আৰু ভগৱান বশিষ্ঠে সেই নৃপপুত্ৰক এইদৰে ক’লে।

Verse 106

पातयेयमहं क्रूर तव शङ्कुम पोह्य वै / यदि ते त्रीणि शङ्कूनि न स्युर्हि पुरुषाधम

হে ক্ৰূৰ! মই তোমাৰ শঙ্কু পেলাই দিম; সেয়া আঁতৰাই লোৱা। যদি তোমাৰ তিনিটা শঙ্কু নাথাকে, হে পুৰুষাধম!

Verse 107

पितुश्चापारितोषेण गुरोर्देगध्रीवधेन च / अप्रोक्षितोपयोगाच्च त्रिविधस्ते व्यतिक्रमः

পিতাক অসন্তুষ্ট কৰা, গুৰুৰ দেগধ্ৰীবধ কৰা, আৰু অপ্রোক্ষিত বস্তু ব্যৱহাৰ—এই তিনিধৰণে তোমাৰ ব্যতিক্ৰম।

Verse 108

एवं स त्रीणि शङ्कूनि दृष्ट्वा तस्य महातपाः / त्रिशङ्कुरिति होवाच त्रिशङ्कुस्तेन स स्मृतः

এইদৰে সেই মহাতপস্বীয়ে তাৰ তিনিটা শঙ্কু দেখি ‘ত্ৰিশঙ্কু’ বুলি ক’লে; সেয়ে সি ত্ৰিশঙ্কু নামে স্মৃত হ’ল।

Verse 109

विश्वामित्रस्तु दाराणामागतो भरणे कृते / ततस्तस्मै वरं प्रादात्तदा प्रीतस्त्रिशङ्कवे

তেতিয়া বিশ্বামিত্ৰ স্ত্ৰীসকলৰ ভৰণ-পোষণৰ বাবে আহিল; আৰু প্ৰসন্ন হৈ ত্ৰিশঙ্কুক এটা বৰ দিলে।

Verse 110

छन्द्यमानो वरेणाथ गुरुं वव्रेनृपात्मजः / सशरीरो व्रजे स्वर्गमित्येवं याचितो वरः

বৰ পাই সন্তুষ্ট হৈ নৃপপুত্ৰই গুৰুকেই বৰৰূপে বাছিলে—‘মই দেহসহ স্বৰ্গলৈ যাওঁ’; এইদৰে বৰ যাচিলে।

Verse 111

अनावृष्टिभये तस्मिञ्जाते द्वादशवार्षिके / अभिषिच्य राज्ये पित्र्ये योजयामास तं मुनिः

দ্বাদশ বছৰৰ অনাবৃষ্টিৰ ভয় উঠিলে, সেই মুনিয়ে তেওঁক পিতৃৰাজ্যত অভিষেক কৰি ৰাজ্যভাৰ দিছিল।

Verse 112

मिषतां देवतानां च वसिष्ठस्य च कौशिकः / सशरीरं तदा तं वै दिवमारोपयत्प्रभुः

দেৱতা আৰু বশিষ্ঠে চাই থাকোঁতেই, প্ৰভু কৌশিকে তেতিয়া তেওঁক দেহসহ স্বৰ্গলৈ উঠাই দিলে।

Verse 113

मिषतस्तु वसिष्ठस्य तदद्भुतमिवाभवत् / अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिका जनाः

বশিষ্ঠে চাই থাকোঁতেই সেয়া যেন এক আশ্চৰ্য ঘটনা হ’ল; এই ঠাইত পুৰাণজ্ঞ লোকসকলে এই শ্লোকটোও উদ্ধৃত কৰে।

Verse 114

विश्वामित्रप्रसादेन त्रिशङ्कुर्दिविराजते / देवैः सार्द्धं महातेजानुग्रहात्तस्य धीमतः

বিশ্বামিত্ৰৰ প্ৰসাদে ত্ৰিশঙ্কু দেৱতাসকলৰ সৈতে স্বৰ্গত বিরাজমান—সেই মহাতেজস্বী ধীমানৰ অনুগ্ৰহত।

Verse 115

तस्य सत्यरता नाम भार्या कैकयवंशजा / कुमारं जनयामास हरिश्चन्द्रमकल्मषम्

তেওঁৰ কৈকয়বংশজাত পত্নী সত্যৰতা নিৰ্মল পুত্ৰ হৰিশ্চন্দ্ৰক জন্ম দিলে।

Verse 116

स तु राजा हरिश्चन्द्रस्त्रैशङ्कव इति श्रुतः / अहर्ता राजसूयस्य सम्रडिति परिश्रुतः

সেই ৰজা হৰিশ্চন্দ্ৰ ‘ত্ৰৈশঙ্কৱ’ নামে প্ৰসিদ্ধ আছিল। ৰাজসূয় যজ্ঞৰ আহৰ্তা আৰু ‘সম্ৰাট’ বুলিও সৰ্বত্ৰ খ্যাত আছিল।

Verse 117

हरिश्चन्द्रस्य तु सुतो रोहितो नाम वीर्यवान् / हरितो रोहितस्याथ चञ्चुर्हरीत उच्यते

হৰিশ্চন্দ্ৰৰ বীৰ্যবান পুত্ৰ ‘ৰোহিত’ নামে আছিল। ৰোহিতৰ পুত্ৰ ‘হৰিত’, আৰু তাৰ পুত্ৰ ‘চঞ্চু’—যাক ‘হাৰীত’ বুলিও কোৱা হয়।

Verse 118

विनयश्च सुदेवश्च चञ्चुपुत्रौ बभूवतुः / चैता सर्वस्य क्षत्रस्य विजयस्तेन स स्मृतः

চঞ্চুৰ দুজন পুত্ৰ—বিনয় আৰু সুদেৱ—হ’ল। এই দুয়োকে সমগ্ৰ ক্ষত্ৰবংশৰ বিজয়স্বৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়; সেয়ে তেওঁ ‘বিজয়’ নামে স্মৃত।

Verse 119

रुरुकस्तनयस्तस्य राजा धर्मार्थकोविदः / रुरुकात्तु वृकः पुत्रस्तस्माद्बाहुर्विजज्ञिवान्

তাৰ পুত্ৰ ‘ৰুৰুক’ নামে ৰজা আছিল, যি ধৰ্ম আৰু অৰ্থত কুশলী আছিল। ৰুৰুকৰ পৰা ‘বৃক’ পুত্ৰ, আৰু তাৰ পৰা ‘বাহু’ নামে জ্ঞানী জন্মিল।

Verse 120

हैहयैस्तालजङ्घैश्च निरस्तो व्यसनी नृपः / शकैर्यवनकांबोजैः पारदैः पह्लवैस्तथा

সেই ব্যসনী নৃপ হৈহয় আৰু তালজঙ্ঘসকলৰ দ্বাৰা নিৰস্ত হ’ল; লগতে শক, যৱন, কাম্বোজ, পাৰদ আৰু পহ্লৱসকলৰ দ্বাৰাও (পৰাভূত/বিতাড়িত) হ’ল।

Verse 121

नात्यर्थं धार्मिको ऽभूत्स धर्म्ये सति युगे तथा / सगरस्तु सुतो बाहोर्जज्ञे सह गरेण वै

ধৰ্মময় যুগতো তেওঁ অতিশয় ধৰ্মপৰায়ণ নাছিল। বাহুৰ পুত্ৰ সগৰ ৰজা ‘গৰ’সহেই জন্মিলে।

Verse 122

भृगोराश्रममासाद्य ह्यौर्वैण परिरक्षितः / अग्नेयमस्त्रं लब्ध्वा तु भार्गवात्सगरो नृपः

ভৃগুৰ আশ্ৰমত গৈ তেওঁ ঔৰ্বৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত হ’ল। তাৰ পাছত সগৰ নৃপতিয়ে ভাৰ্গৱৰ পৰা অগ্নেয় অস্ত্ৰ লাভ কৰিলে।

Verse 123

जघान पृथिवीं गत्वा तालजङ्घान्सहैहयान् / शकानां पह्लवानां च धर्मं निरसदच्युतः

তেওঁ পৃথিৱী জুৰি গৈ তালজঙ্ঘসকলক হৈহয়সকলসহ সংহাৰ কৰিলে। অচ্যুত সগৰে শক আৰু পহ্লৱৰ ধৰ্মাচাৰো নিৰসন কৰিলে।

Verse 124

क्षत्रियाणां तथा तेषां पारदानां च धर्मवित् / ऋषय ऊचुः कथं स सगरो राजा गरेण सह जज्ञिवान्

সেই ক্ষত্ৰিয় আৰু পাৰদসকলৰ ধৰ্ম জনা ঋষিসকলে ক’লে—সগৰ ৰজা ‘গৰ’সহ কেনেকৈ জন্মিলে?

Verse 125

किमर्थं वा शकादीनां क्षत्रियाणां महौजसाम् / धर्मान्कुलोचितान्क्रुद्धो राजा निरसदच्युतः

মহৌজস্বী শক আদি ক্ষত্ৰিয়সকলৰ কুলোচিত ধৰ্মসমূহ ক্ৰোধে অচ্যুত ৰজাই কিয় নিৰসন কৰিলে?

Verse 126

सुत उवाच बाहोर्व्यसनिनस्तस्य त्दृतं राज्यं पुरा किल / हैहयैस्तालजङ्घैश्च शकैः सार्द्धं समागतैः

সূতে ক’লে— পূৰ্বে ব্যসনত নিমগ্ন বাহুৰ ৰাজ্য হৈহয়, তালজঙ্ঘ আৰু শকসকলৰ সৈতে একেলগে অহাসকলে কেঢ়ি নিলে।

Verse 127

यवनाः पारदाश्चैव कांबोजाः पह्लवास्तथा / हैहयार्थं पराक्रान्ता एते पञ्च गणास्तदा

যৱন, পাৰদ, কাম্বোজ আৰু পহ্লৱ— এই পাঁচ গণ তেতিয়া হৈহয়সকলৰ হিতৰ বাবে পৰাক্ৰমে আগবাঢ়িল।

Verse 128

त्दृतराज्यस्तदाबाहुः संन्यस्य स तदा गृहम् / वनं प्रविश्य धर्मात्मा सह पत्न्या तपो ऽचरत्

ৰাজ্য হৰণ হোৱাত বাহুৱে তেতিয়া গৃহ ত্যাগ কৰিলে; ধৰ্মাত্মা হৈ পত্নীৰ সৈতে বনলৈ গৈ তপস্যা কৰিলে।

Verse 129

कदाचिदप्यकल्पः स तोयार्थं प्रस्थितो नृपः / वृद्धत्वाद्दुर्बलत्वाच्च ह्यन्तरा स ममार च

এদিন সেই ৰজা পানীৰ বাবে ওলাই গ’ল; কিন্তু বাৰ্ধক্য আৰু দুৰ্বলতাৰ কাৰণে পথতে তেওঁৰ মৃত্যু হ’ল।

Verse 130

पत्नी तु यादवी तस्य सगर्भा पृष्ठतो ऽप्यगात् / सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया

তেওঁৰ যাদৱী পত্নী গৰ্ভৱতী হৈও পিছে পিছে গ’ল; কিন্তু সপত্নীয়ে গৰ্ভ নাশ কৰাৰ ইচ্ছাৰে তেওঁক বিষ দিলে।

Verse 131

सा तु भर्तुश्चितां कृत्वा वह्निं तं समारोहयत् / और्वस्तं भार्गवो दृष्ट्वा कारुण्याद्धि न्यवर्त्तयत्

তাই স্বামীৰ চিতা সাজি সেই অগ্নিত আৰোহণ কৰিলে। ঔৰ্ব ঋষিক দেখি ভাৰ্গৱে কৰুণাৰে তাক নিবৃত্ত কৰিলে।

Verse 132

तस्याश्रमे तु गर्भं सा गरेण च तदा सह / व्यजायत महाबाहुं सगरं नाम धर्मिकम्

তেওঁৰ আশ্ৰমত তাই তেতিয়া গৰ (বিষ/ঔষধ) সহ গৰ্ভ ধৰি ‘সগৰ’ নামৰ মহাবাহু ধৰ্মিক পুত্ৰ জন্ম দিলে।

Verse 133

और्वस्तु जातकर्मादीन्कृत्वा तस्य महात्मनः / अध्याप्य वेदाञ्छास्त्राणि ततो ऽस्त्रं प्रत्यपादयत्

ঔৰ্ব ঋষিয়ে সেই মহাত্মাৰ জাতকৰ্মাদি সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰি, বেদ-শাস্ত্ৰ অধ্যয়ন কৰাই, পাছত দিৱ্যাস্ত্ৰ প্ৰদান কৰিলে।

Verse 134

ततः शकान्स यवनान्कांबोजान्पारदांस्तथा / पह्लवांश्चैव निःशेषान्कर्तुं व्यवसितो नृपः

তাৰ পাছত সেই নৃপে শক, যৱন, কাম্বোজ, পাৰদ আৰু পহ্লৱ—এই সকলোকে নিঃশেষ কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প কৰিলে।

Verse 135

ते हन्यमाना वीरेण सगरेण महात्मना / वसिष्ठं शरणं सर्वे संप्राप्ताः शरणैषिणः

মহাত্মা বীৰ সগৰে তেওঁলোকক বধ কৰি থাকোঁতে, শৰণপ্ৰার্থী তেওঁলোক সকলোৱে বশিষ্ঠক শৰণ জানি তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 136

वसिष्ठो वीक्ष्य तान्युक्तान्विनयोन महामुनिः / सगरं वारयामास तेषां दत्त्वाभयं तथा

মহামুনি বশিষ্ঠে তেওঁলোকৰ বিনয়যুক্ত বাক্য দেখি, তেওঁলোকক অভয় দি সগৰক নিবাৰিলে।

Verse 137

सगरः स्वां प्रतिज्ञां च गुरोर्वाक्यं निशम्य च / जघान धर्मं वै तेषां वेषान्यत्वं चकार ह

সগৰে নিজৰ প্ৰতিজ্ঞা আৰু গুৰুৰ বাক্য শুনি, তেওঁলোকৰ ধৰ্ম ভাঙিলে আৰু তেওঁলোকৰ বেশ সলনি কৰালে।

Verse 138

अर्द्धं शाकानां शिरसो मुण्डयित्वा व्यसर्जयत् / यवनानां शिरः सर्वं कांबोजानां तथैव च

তেওঁ শকসকলৰ মূৰৰ আধা অংশ মুণ্ডন কৰাই এৰি দিলে; যৱন আৰু কাম্বোজসকলৰ মূৰ সম্পূৰ্ণ মুণ্ডন কৰালে।

Verse 139

पारदा मुक्तकेशाश्च पह्लवाः श्मश्रुधारिणः / निःस्वाध्यायवषट्काराः कृतास्तेन महात्मना

সেই মহাত্মাই পাৰদসকলক মুক্তকেশী, পাহ্লৱসকলক দাড়িধাৰী কৰিলে; আৰু তেওঁলোকক স্বাধ্যায় আৰু বষট্কাৰবিহীন কৰিলে।

Verse 140

शका यवन कांबोजाः पह्लवाः पारदैः सह / कलिस्पर्शा महिषिका दार्वस्छोलाः खशास्तथा

শক, যৱন, কাম্বোজ, পাহ্লৱ—পাৰদসকলৰ সৈতে; লগতে কলিস্পৰ্শ, মহিষিক, দাৰ্ব, ছোল আৰু খশো।

Verse 141

सर्वे ते क्षत्रियगणा धर्मस्तेषां निराकृतः / वसिष्ठवचनात्पूर्वं सगरेण महात्मना

সেই সকলো ক্ষত্ৰিয়গণৰ ধৰ্ম নিৰুদ্ধ হ’ল; মহাত্মা সগৰে বশিষ্ঠৰ বাক্যৰ আগতেই তেওঁলোকৰ ধৰ্ম নাকচ কৰিছিল।

Verse 142

स धर्मविजयी राजा विजित्येमां वसुन्धराम् / अश्वं वै चारयामास वाजिमेधाय दीक्षितः

ধৰ্মবিজয়ী সেই ৰজাই এই বসুন্ধৰা জয় কৰি, বাজিমেধ যজ্ঞৰ বাবে দীক্ষিত হৈ অশ্বক বিচৰণ কৰালে।

Verse 143

तस्य चारयतः सो ऽश्वः समुद्रे पूर्वदक्षिणे / वेलासमीपे ऽपहृतो भूमिं चैव प्रवेशितः

তেওঁ অশ্বক বিচৰণ কৰাই থাকোঁতে, পূৰ্ব-দক্ষিণ সাগৰৰ তীৰৰ ওচৰত সেই অশ্ব অপহৃত হৈ ভূমিৰ ভিতৰত লুকুৱাই দিয়া হ’ল।

Verse 144

स तं देशं सुतैः सर्वैः खानयामास पार्थिवः / आसेदुश्च ततस्तस्मिन्खनन्तस्ते महार्मवे

তেতিয়া সেই পাৰ্থিৱ ৰজাই নিজৰ সকলো পুত্ৰক লৈ সেই দেশ খনন কৰালে; খনন কৰি কৰি তেওঁলোকে মহাসাগৰলৈকে গৈ পেলালে।

Verse 145

तमादिपुरुषं देवं हरिं कृष्णं प्रजापतिम् / विष्णुं कपिलरूपेण हंसं नारायणं प्रभुम्

তেওঁলোকে সেই আদিপুৰুষ দেৱক—হৰি, কৃষ্ণ, প্ৰজাপতি—কপিলৰূপে বিষ্ণু, আৰু হংসৰূপ নাৰায়ণ প্ৰভুক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 146

तस्य चक्षुः समासाद्य तेजस्तत्प्रतिपद्यते / दग्धाः पुत्रास्तदा सर्वेचत्वारस्त्ववशेषिताः

তেওঁৰ দৃষ্টিৰ সন্মুখীন হৈ তেওঁলোকে সেই তেজ প্ৰাপ্ত হ’ল। তেতিয়া সকলো পুত্ৰ ভস্মীভূত হ’ল, কেৱল চাৰিজনহে অৱশিষ্ট থাকিল।

Verse 147

बर्हिकेतुः सुकेतुश्च तथा धर्मरथश्च यः / शूरः पञ्चजनश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः

বৰ্হিকেতু, সুকেতু, ধৰ্মৰথ আৰু বীৰ পঞ্চজন - এওঁলোক সেই প্ৰভুৰ বংশধৰ আছিল।

Verse 148

प्रादाच्च तस्य भगवान्हरिर्नारायणो वरान् / अक्षयत्वं स्ववंशस्य वाजिमेधशतं तथा

আৰু ভগৱান হৰি নাৰায়ণে তেওঁক বৰদান দিলে - নিজ বংশৰ অক্ষয়তা আৰু এশ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল।

Verse 149

विभुः पुत्रं समुद्रं च स्वर्गे वासं तथाक्षयम् / तं समुद्रो ऽश्वमादाय ववन्दे सरितांपतिः

এক শক্তিশালী পুত্ৰ, সমুদ্ৰ (পুত্ৰৰূপে) আৰু স্বৰ্গত অক্ষয় বাস। নদীৰ পতি সমুদ্ৰই সেই ঘোঁৰা লৈ তেওঁক বন্দনা কৰিলে।

Verse 150

सागरत्वं च लेभे स कर्मणा तेन तस्य वै / तं चाश्वमेधिकं सो ऽश्वं समुद्रात्प्राप्य पार्थिवः

তেওঁৰ সেই কৰ্মৰ দ্বাৰা তেওঁ 'সাগৰত্ব' লাভ কৰিলে। সেই ৰজাই সমুদ্ৰৰ পৰা সেই অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ঘোঁৰা প্ৰাপ্ত কৰিলে।

Verse 151

आजहाराश्वमेधानां शतं चैव पुनः पुनः / षष्टिं पुत्रसहस्राणि दग्धान्यस्य रुषा विभो

সেই বিভুৱে পুনঃ পুনঃ শত অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে; তেওঁৰ ৰোষত ষাঠি হাজাৰ পুত্ৰ দগ্ধ হ’ল।

Verse 152

तेषां नारायणं तेजः प्रविष्टानि महात्मनाम् / पुत्राणां तु सहस्राणि षष्टिस्तु इति नः श्रुतम्

সেই মহাত্মাসকলৰ ভিতৰত নাৰায়ণৰ তেজ প্ৰৱেশ কৰিলে; পুত্ৰৰ সংখ্যা ষাঠি হাজাৰ বুলি আমি শুনিছোঁ।

Verse 153

ऋषय ऊचुः सगरस्यात्मजा नाना कथं जाता महाबलाः / विक्रान्ताः षष्टिसाहस्रा विधिना केन वा वद

ঋষিসকলে ক’লে—সগৰৰ নানা মহাবলী পুত্ৰ কেনেকৈ জন্মিল? ষাঠি হাজাৰ বিক্ৰান্ত কোন বিধানে হ’ল, কোৱা।

Verse 154

सुत उवाच द्वेपत्न्यौ सगरस्यास्तां तपसा दगधकिल्बिषे / ज्येष्ठा विदर्भदुहिता केशिनी नाम नामतः

সূতে ক’লে—সগৰৰ দুজনী পত্নী আছিল; তপস্যাৰে যাঁহাদের পাপ দগ্ধ হৈছিল। জ্যেষ্ঠা আছিল বিদর্ভৰ কন্যা, নাম কেশিনী।

Verse 155

कनीयसी तु या तस्यपत्नी परमधर्मिणी / अरिष्टनेमिदुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि

তেওঁৰ কনিষ্ঠা পত্নী পৰমধৰ্মিণী আছিল; তেওঁ অরিষ্টনেমিৰ কন্যা, আৰু পৃথিৱীত ৰূপে অনুপম আছিল।

Verse 156

और्वस्ताभ्यां वरं प्रादात्तपसाराधितः प्रभुः / एका जनिष्यते पुत्रं वंशकर्त्तारमीप्सितम्

তপস্যাৰে সন্তুষ্ট প্ৰভুৱে ঔৰ্বৰ দুয়ো পত্নীক বৰ দিলে—তেওঁলোকৰ এজনীয়ে ইচ্ছিত বংশ-প্ৰৱৰ্তক পুত্ৰ জন্ম দিব।

Verse 157

षष्टिं पुत्रसहस्राणि द्वितीया जनयिष्यति / मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी पुत्रमेककम्

দ্বিতীয়াই ষাঠি হাজাৰ পুত্ৰ জন্ম দিব; মুনিৰ বাক্য শুনি কেশিনীয়ে এক পুত্ৰৰ বৰ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 158

वंशस्य कारणं श्रेष्ठं जग्राह नृप संसदि / षष्टिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तथा

ৰাজসভাত বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ কাৰণ—অৰ্থাৎ বংশ-প্ৰৱৰ্তক বৰ—তেওঁ গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু সুপৰ্ণৰ ভগ্নীয়েও ষাঠি হাজাৰ পুত্ৰৰ বৰ ল’লে।

Verse 159

महाभागा प्रमुदिता जग्राह सुमतिस्तथा / अथ काले गते ज्येष्ठा ज्येष्ठं पुत्रं व्यजायत

মহাভাগা সুমতিও আনন্দিত হৈ বৰ গ্ৰহণ কৰিলে; পাছত সময় আহিলে জ্যেষ্ঠাই জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ জন্ম দিলে।

Verse 160

असमञ्ज इति ख्यातं काकुत्स्थं सगरात्मजम् / सुमतिस्त्वपि जज्ञे वै गर्भतुंबं यशस्विनी

সগৰৰ পুত্ৰ কাকুত্স্থ ‘অসমঞ্জ’ নামে খ্যাত হ’ল; আৰু যশস্বিনী সুমতীয়েও গৰ্ভ-তুম্ব (কুম্ভ) জন্ম দিলে।

Verse 161

षष्टिः पुत्रसहस्राणां तुंबमध्याद्विनिस्सृताः / घृतपूर्णेषु कुंभेषु तान्गर्भान्यदधात्ततः

ষাঠি হাজাৰ পুত্ৰৰ গৰ্ভ তুম্বৰ মাজৰ পৰা ওলাই আহিল; তেতিয়া তেওঁ সিহঁতক ঘিউভৰা কলহত স্থাপন কৰিলে।

Verse 162

धात्रीश्चैकैकशः प्रादात्तावतीः पोषणे नृपः / ततो नवसु मासेषु समुत्तस्थुर्यथासुखम्

ৰাজাই পোষণৰ বাবে একে একে ধাত্ৰী নিযুক্ত কৰিলে; তাৰ পাছত ন মাহত তেওঁলোক সকলোৱে সুখেৰে উঠিল।

Verse 163

कुमारास्ते महाभागाः सगरप्रीतिवर्द्धनाः / कालेन महाता चैव यैवनं समुपाश्रिताः

সেই মহাভাগ কুমাৰসকল সগৰৰ প্ৰীতি বৃদ্ধি কৰোঁতা আছিল; আৰু দীঘল সময়ৰ পাছত তেওঁলোকে যৌৱন লাভ কৰিলে।

Verse 164

केशिन्यास्तनयो यो ऽन्यः सगरस्यात्मसंभवः / असमञ्ज इति ख्यातो वर्हिकेतुर्महाबलः

কেশিনীৰ গৰ্ভত জন্মা সগৰৰ আন এজন পুত্ৰ ‘অসমঞ্জ’ নামে খ্যাত; তেওঁ মহাবলী বৰ্হিকেতু আছিল।

Verse 165

पौराणामहिते युक्तः पित्रा निर्वासितः पुरात् / तस्य पुत्रोंऽशुमान्नाम असमञ्जस्य वीर्यवान्

পৌৰবাসীৰ অমঙ্গলত লিপ্ত হোৱাৰ বাবে পিতাই তেওঁক নগৰৰ পৰা নিৰ্বাসিত কৰিলে; অসমঞ্জৰ বীৰ্যবান পুত্ৰৰ নাম আছিল অংশুমান।

Verse 166

तस्य पुत्रस्तु धर्मात्मा दिलीप इति विश्रुतः / दिलीपात्तु महातेजा वीरो जातो भगीरथः

তেওঁৰ পুত্ৰ ধৰ্মাত্মা ‘দিলীপ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল; আৰু দিলীপৰ পৰা মহাতেজস্বী বীৰ ভগীৰথ জন্মিল।

Verse 167

येन गङ्गा सरिच्छ्रेष्ठा विमानैरुपशोभिता / इहानीता सुरेशाद्वै दुहितृत्वे च कल्पिता

যাঁৰ দ্বাৰা নদীশ্ৰেষ্ঠা গঙ্গা বিমানৰে শোভিত হৈ, দেৱৰাজ ইন্দ্ৰৰ লোকৰ পৰা ইয়ালৈ অনা হ’ল আৰু কন্যাৰূপেও স্থাপিত হ’ল।

Verse 168

अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिका जनाः / भगीरथस्तु तां गङ्गामानयामास कर्मभिः

ইয়াতো পুৰাণিক লোকে এই শ্লোক উদ্ধৃত কৰে—ভগীৰথে নিজৰ কৰ্ম আৰু তপস্যাৰ বলত সেই গঙ্গাক আনিলে।

Verse 169

तस्माद्भागीरथी गङ्गा कथ्यते वंशवित्तमैः / भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूवह

সেইবাবে বংশবিদ্যাত পাৰদৰ্শী লোকসকলে তেওঁক ‘ভাগীৰথী গঙ্গা’ বুলি কয়; আৰু ভগীৰথৰ পুত্ৰো ‘শ্ৰুত’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 170

नाभागस्तस्य दायादो नित्यं धर्मपरायणः / अम्बरीषः सुतस्तस्य सिंधुद्वीपस्ततो ऽभवत्

তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী নাভাগ সদায় ধৰ্মপৰায়ণ আছিল; তেওঁৰ পুত্ৰ অম্বৰীষ, আৰু অম্বৰীষৰ পৰা সিন্ধুদ্বীপ জন্মিল।

Verse 171

पूर्वे वंशपुराणज्ञा गायन्तीति परिश्रुतम् / नाभागेरंबरीषस्य भुजाभ्यां परिपालिता

শুনা যায়, পূৰ্বৰ বংশ-পুরাণজ্ঞসকলে এই কথা গাইছিল; নাভাগৰ অম্বৰীষে নিজৰ বাহুবলে প্ৰজাক পালন-ৰক্ষা কৰিছিল।

Verse 172

बभूव वसुधात्यर्थं तापत्रयविवर्जिता / अयुतायुः सुतस्तस्य सिंधुद्वीपस्य वीर्यवान्

তেওঁৰ শাসনত পৃথিৱী অতিশয় সমৃদ্ধ হ’ল আৰু ত্ৰিতাপৰ পৰা মুক্ত ৰ’ল; তেওঁৰ বীৰ্যবান পুত্ৰ সিন্ধুদ্বীপৰ নাম আছিল অযুতায়ু।

Verse 173

अयुतायोस्तु दायाद ऋतुपर्णो महायशाः / दिव्याक्षहृदयज्ञो ऽसौ राजा नलसखो बली

অযুতায়ুৰ দায়াদ মহাযশস্বী ঋতুপৰ্ণ আছিল; তেওঁ দিব্য পাশাৰ হৃদয়-ৰহস্যজ্ঞ, বলৱান ৰজা আৰু নলৰ সখা আছিল।

Verse 174

नलौ द्वाविति विख्यातौ पुराणेषु दृढव्रतौ / वीरसेनात्मजश्चैव यश्चेक्ष्वाकुकुलोद्वहः

পুরাণত ‘দুজন নল’ দৃঢ়ব্ৰতী বুলি খ্যাত—এজন বীৰসেনৰ পুত্ৰ, আৰু আনজন ইক্ষ্বাকুকুলৰ শ্ৰেষ্ঠ গৌৰৱ।

Verse 175

ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत्सर्वकामो जनेश्वरः / सुदासस्तस्य तनयो राजा इन्द्रसखो ऽभवत्

ঋতুপৰ্ণৰ পুত্ৰ সৰ্বকাম নামৰ জনেশ্বৰ হৈছিল; তেওঁৰ পুত্ৰ সুদাস, যি ‘ইন্দ্ৰসখ’ নামে খ্যাত ৰজা হৈছিল।

Verse 176

सुदासस्य सुतः प्रोक्तः सौदासो नाम पार्थिवः / ख्यातः कल्माषपादो वै नाम्ना सित्रसहश्च सः

সুদাসৰ পুত্ৰক ‘সৌদাস’ নামৰ ৰজা বুলি কোৱা হৈছে। তেওঁ ‘কল্মাষপাদ’ নামে খ্যাত আৰু ‘সিত্রসহ’ নামেও প্ৰসিদ্ধ আছিল।

Verse 177

वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके / अश्मकं जनयामास त्विक्ष्वाकुकुलवृद्धये

মহাতেজস্বী বশিষ্ঠে কল্মাষপাদৰ ক্ষেত্ৰত ইক্ষ্বাকু বংশবৃদ্ধিৰ বাবে অশ্মকক জন্ম দিলে।

Verse 178

अश्मकस्यौरसो यस्तु मूलकस्तत्सुतो ऽभवत् / अत्राप्युदाहरन्तीमं मूलकं वै नृपं प्रति

অশ্মকৰ ঔৰস পুত্ৰ মূলকেই তাৰ পুত্ৰ হৈছিল। ইয়াতো ৰজা মূলকৰ বিষয়ে এই উদাহৰণ উল্লিখিত হয়।

Verse 179

स हि रामभयाद्राजा स्त्रीभिः परिवृतो ऽवसत् / विवस्त्रस्त्राणमिच्छन्वै नारीकवच ईश्वरः

সেই ৰজা ৰামভয়ত নাৰীৰে পৰিবেষ্টিত হৈ বাস কৰিলে। বিবস্ত্ৰতাৰ পৰা ৰক্ষা বিচাৰি তেওঁ ‘নাৰী-কবচ’ধাৰী অধিপতি বুলি পৰিচিত হ’ল।

Verse 180

मूलकस्यापि धर्मात्मा राजा शतरथः स्मृतः / तस्माच्छतरथाज्जज्ञे राजा त्विडविडो बली

মূলকৰ ধৰ্মাত্মা পুত্ৰ শতৰথ নামৰ ৰজা বুলি স্মৰণ কৰা হয়। সেই শতৰথৰ পৰা বলৱান ৰজা ত্বিডবিড জন্মিল।

Verse 181

आसीत्त्वैडविडः श्रीमान्कृशशर्मा प्रतापवान् / पुत्रो विश्वसहस्रस्य पुत्रीकस्यां व्यजायत

তাত বৈডবিড বংশত শ্ৰীমান্ প্ৰতাপৱান কৃশশৰ্মা আছিল; তেওঁ বিশ্বসহস্ৰৰ পুত্ৰ আৰু পুত্ৰীকাৰ গৰ্ভত জন্মিছিল।

Verse 182

दिलीपस्तस्य पुत्रो ऽभूत्खट्वाङ्ग इति विश्रुतः / येन स्वर्गादिहागत्य मुहूर्त्तं प्राप्य जीवितम्

তেওঁৰ পুত্ৰ দিলীপ হৈছিল, যি ‘খট্বাঙ্গ’ নামে প্ৰসিদ্ধ; তেওঁ স্বৰ্গৰ পৰা ইয়ালৈ আহি কেৱল এক মুহূৰ্ত জীৱন লাভ কৰিছিল।

Verse 183

त्रयो ऽभिसंहिता लोका बुद्ध्या सत्येन चैव हि / दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

বুদ্ধি আৰু সত্যৰ বলত তেওঁ তিনিও লোক একত্ৰ (বশ) কৰিছিল; তেওঁৰ পুত্ৰ দীৰ্ঘবাহু, আৰু তাৰ পৰা ৰঘু জন্মিলে।

Verse 184

अजः पुत्रो रघोश्चापि तस्माज्जज्ञे स वीर्यवान् / राजा दशरथो नाम इक्ष्वाकुकुलनन्दनः

ৰঘুৰ পুত্ৰ অজ আছিল; তেওঁৰ পৰা সেই বীৰ্যৱান জন্মিলে—ইক্ষ্বাকু কুলৰ আনন্দ, দশৰথ নামৰ ৰজা।

Verse 185

रामो दाशरथिर्वीरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः / भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलः

দশৰথৰ পুত্ৰ বীৰ ৰাম ধৰ্মজ্ঞ আৰু লোকবিশ্ৰুত আছিল; লগতে ভৰত, লক্ষ্মণ আৰু মহাবলী শত্রুঘ্নো আছিল।

Verse 186

माधवं लवणं हत्वा गत्वा मधुवनं च तत् / शत्रुघ्रेन पुरी तत्र मथुरा विनिवेशिता

মাধৱ (লৱণ)ক বধ কৰি শত্রুঘ্ন মধুবনলৈ গৈ তাত মথুৰা নগৰী স্থাপন কৰিলে।

Verse 187

सुबाहुः शूरसे नश्च शत्रुघ्नस्य सुतावुभौ / पालयामासतुस्तौ तु वैदेह्यौ मथुरां पुरीम्

শত্রুঘ্নৰ দুই পুত্ৰ সুবাহু আৰু শূৰসেন—বৈদেহী বংশীয়—মথুৰা নগৰী শাসন কৰি ৰক্ষা কৰিছিল।

Verse 188

अङ्गदश्चन्द्रकेतुश्च लक्ष्मणस्यात्मजावुभौ / हिमवत्पर्वतस्यान्ते स्फीतौ जनपदौ तयोः

লক্ষ্মণৰ দুই পুত্ৰ অঙ্গদ আৰু চন্দ্ৰকেতু—হিমৱৎ পৰ্বতৰ অন্তত তেওঁলোকৰ দুটা সমৃদ্ধ জনপদ গঢ় লৈ উঠিল।

Verse 189

अङ्गदस्याङ्गदाख्याता देशे कारयते पुरी / चन्द्रकेतोस्तु विख्याता चन्द्रचक्रा पुरी शुभा

অঙ্গদে নিজৰ দেশত ‘অঙ্গদা’ নামৰ নগৰী স্থাপন কৰিলে; আৰু চন্দ্ৰকেতুৰ প্ৰসিদ্ধ শুভ নগৰী আছিল ‘চন্দ্ৰচক্ৰা’।

Verse 190

भरतस्यात्मजौ वीरौ तक्षः पुष्कर एव च / गान्धारविषये सिद्धे तयोः पुर्यो महात्मनोः

ভৰতৰ বীৰ পুত্ৰ তক্ষ আৰু পুষ্কৰ—গান্ধাৰ দেশত সেই মহাত্মাসকলৰ দুটা নগৰী স্থাপন হৈছিল।

Verse 191

तक्षस्य दिक्षु विख्याता नाम्ना तक्षशिला पुरी / पुष्करस्यापि वीरस्य विख्याता पुष्करावती

তক্ষৰ নামে তক্ষশিলা নগৰী দিশে-দিশে প্ৰসিদ্ধ হ’ল; আৰু বীৰ পুষ্কৰৰ পুষ্কৰাৱতীও খ্যাত হ’ল।

Verse 192

गाथां चैवात्र गायन्ति ये पुराण विदो जनाः / रामेण बद्धां सत्यार्थां महात्म्यात्तस्य धीमतः

ইয়াত পুৰাণবিদ লোকসকলে সেই গাথাও গায়—যি ধীমান ৰামে নিজৰ মহিমাৰে সত্যাৰ্থে ৰচনা কৰিছিল।

Verse 193

श्यामो युवा लोहिताक्षो दीप्तास्यो मीतभाषितः / आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः

তেওঁ শ্যামবৰ্ণৰ যুবক, লোহিতাক্ষ, দীপ্তমুখ আৰু মিতভাষী; আজানুবাহু, সুমুখ, সিংহস্কন্ধ আৰু মহাবাহু আছিল।

Verse 194

दशवर्षसहस्राणि रामो राज्यमकारयत् / ऋक्सामयजुषां घोषो यो घोषश्च महास्वनः

ৰামে দহ হাজাৰ বছৰ ৰাজ্য চলাইছিল; আৰু ঋক্-সাম-যজুঃ বেদৰ ধ্বনি মহা-নাদে গুঞ্জৰিত হৈছিল।

Verse 195

अव्युच्छिन्नो ऽभवद्राज्ये दीयतां भुज्यतामिति / जनस्थाने वसन्कार्यं त्रिदशानां चकार सः

ৰাজ্যত ‘দান দিয়া হওক, ভোগ কৰা হওক’ এই নিয়ম অবিচ্ছিন্ন আছিল; আৰু জনস্থানত বাস কৰি তেওঁ দেৱতাসকলৰ কাৰ্যও সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 196

तमागस्कारिणं पूर्वं पौलस्त्यं मनुजर्षभः / सीतायाः पदमन्विच्छन्निजघान महायशाः

তেতিয়া মহাযশস্বী মনুষ্যশ্ৰেষ্ঠ ৰামে, সীতাৰ পদচিহ্ন বিচাৰি, প্ৰথমে সেই অপৰাধী পৌলস্ত্যক বধ কৰিলে।

Verse 197

सत्त्ववान्गुणसंपन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा / अतिसूर्यं च वह्निं च रामो दाशरथिर्बभौ

সত্ত্ববান আৰু গুণসম্পন্ন, নিজ তেজে দীপ্ত দাশৰথি ৰাম সূৰ্য আৰু অগ্নিকো অতিক্ৰম কৰি উজ্জ্বল হৈ উঠিল।

Verse 198

एवमेष महाबाहोस्तस्य पुत्रौ बभूवतुः / कुशो लव इति ख्यातो तयोर्देशौ निबोधत

এইদৰে সেই মহাবাহুৰ দুজন পুত্ৰ হ’ল—কুশ আৰু লৱ নামে খ্যাত; এতিয়া তেওঁলোকৰ দেশসমূহ জানক।

Verse 199

कुशस्य कोशला राज्यं पुरी चापि कुशस्थली / रम्या निवेशिता तेन विन्ध्यपर्वतसानुषु

কুশৰ ৰাজ্য কোশল আছিল আৰু তেওঁৰ নগৰী কুশস্থলী; সেই মনোৰম নগৰখন তেওঁ বিন্ধ্য পৰ্বতৰ ঢালত স্থাপন কৰিলে।

Verse 200

उत्तराकोशले राज्य लवस्य च महात्मनः / श्रावस्तिर्लोकविख्याता कुशवंशं निबोधत

মহাত্মা লৱৰ ৰাজ্য আছিল উত্তৰকোশলত; লোকবিখ্যাত শ্রাৱস্তী আছিল তেওঁৰ নগৰী—এতিয়া কুশবংশ জানক।