Adhyaya 6
Dānavavaṃśa-pradhāna-nāmāvalī (Catalogue of Prominent Sons of Danu)
এই অধ্যায়ত সূত-শৈলীৰ বংশাৱলী ৰূপে দনুৰ বংশত জন্ম লোৱা দানৱ/অসুৰসকলৰ প্ৰধান নামসমূহ প্ৰাধান্যসহ গণনা কৰা হৈছে। বিপ্ৰচিত্তি আদি ব্যক্তিৰ বৰ, তপোবল, পৰাক্ৰম, ক্ৰূৰতা আৰু মায়া/কৌশলৰ ইঙ্গিত দি পাছত ঘন নাম-শৃংখলাত বহু অসুৰনাম উল্লেখ কৰা হয়। শেষত তেওঁলোকৰ পুত্ৰ-পৌত্ৰসন্ততি অগণিত বুলি জনাই, বংশচিহ্নৰ আধাৰত দৈত্য আৰু দানৱৰ ভেদ স্পষ্ট কৰা হয়, যাতে পৰৱৰ্তী পুৰাণীয় যুদ্ধ, মন্বন্তৰ আৰু বংশ-সম্পৰ্কৰ উল্লেখ সহজ হয়।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सूत उवाच अभवन्दनुपुत्रास्तु वंशे ख्याता महासुराः / विप्रचित्तिप्रधा नास्ते ऽचिन्तनीयपराक्रमाः
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত সূতে ক’লে— দনুপুত্ৰসকলৰ বংশত খ্যাত মহাসুৰসকল জন্মিল; তেওঁলোকৰ মাজত বিপ্ৰচিত্তি প্ৰধান, অচিন্ত্য পৰাক্ৰমশালী।
Verse 2
सर्वे लब्धवराश्चैव ते तप्ततपसस्तथा / सत्यसंधाः पराक्रान्ताः क्रूरा मायाविनश्च ते
তেওঁলোক সকলোৱে বৰপ্ৰাপ্ত, তপস্যাত তপিত; সত্যসংকল্পী, পৰাক্ৰান্ত, ক্ৰূৰ আৰু মায়াবী আছিল।
Verse 3
महाबलास्ते जवना ब्रह्मिष्ठा ये च साग्नयः / कीर्त्यमानान्मया सर्वान्प्राधान्येन निबोधत
সেই যৱনসকল মহাবলী, ব্ৰহ্মনিষ্ঠ আৰু অগ্নিসহিত; মই যিসকলৰ কীৰ্তন কৰিছোঁ, তেওঁলোকক প্ৰাধান্যৰে শুনা।
Verse 4
द्विमूर्द्धा शंबरश्चैव तथा शङ्कुरथो विभुः / शङ्कुकर्णो विपादश्च गविष्ठो दुन्दुभिस्तथा
দ্বিমূৰ্ধা, শম্বৰ, আৰু বিভু শঙ্কুৰথ; শঙ্কুকৰ্ণ, বিপাদ, গৱিষ্ঠ আৰু দুন্দুভিও।
Verse 5
अयोमुखस्तु मघवान्कपिलो वामनो मयः / मरीचिरसिपाश्चैव महा मायो ऽशिरा भृशी
অয়োমুখ, মঘবান, কপিল, বামন, ময়; লগতে মৰীচি, ৰসিপ, মহামায়, অশিৰা আৰু ভৃশীও।
Verse 6
विक्षोभश्च सुकेतुश्च केतुवीर्यशताह्वयौ / इन्द्रजिद्विविदश्चैव तथा भद्रश्च देवजित्
বিক্ষোভ, সুকেতু, কেতুবীৰ্য আৰু শতাহ্বয়; ইন্দ্ৰজিত, বিবিদ, লগতে ভদ্ৰ আৰু দেবজিতো।
Verse 7
एकचक्रो महा बाहुस्तारकश्च महाबलः / वैश्वानरः पुलोमा च प्रापणो ऽथ महाशिराः
একচক্ৰ, মহাবাহু, তাৰক (মহাবলী), বৈশ্বানৰ, পুলোমা, প্ৰাপণ আৰু মহাশিৰা—এওঁলোক (অসুৰ) আছিল।
Verse 8
स्वर्भानुर्वृषपर्वा च पुरुण्डश्च महासुरः / धृतराष्ट्रश्च सूर्यश्चचन्द्रमा इन्द्रतापनः
স্বর্ভানু, বৃষপৰ্বা, পুৰুণ্ড নামৰ মহাসুৰ, ধৃতৰাষ্ট্ৰ, সূৰ্য, চন্দ্ৰমা আৰু ইন্দ্ৰতাপন—এওঁলোক (অসুৰ) আছিল।
Verse 9
सूक्ष्मश्चैव निचन्द्रश्च चूर्णनाभो महागिरिः / असिलोमा सुकेशश्च शठश्च मूलकोदरः
সূক্ষ্ম, নিচন্দ্ৰ, চূৰ্ণনাভ, মহাগিৰি, অসিলোমা, সুকেশ, শঠ আৰু মূলকোদৰ—এওঁলোক (অসুৰ) আছিল।
Verse 10
जम्भो गगनमूर्द्धा चकुंभमानो महोदकः / प्रमदो ऽद्मश्च कुपथो ह्यश्वग्रीवश्च वीर्यवान्
জম্ভ, গগনমূৰ্ধা, কুম্ভমান, মহোদক, প্ৰমদ, অদ্ম, কুপথ আৰু বীৰ্যবান অশ্বগ্ৰীৱ—এওঁলোক (অসুৰ) আছিল।
Verse 11
वैमृगः सविरूपाक्षः सुपथश्च हला हलौ / अक्षो हिरण्मयश्चैव शतग्रीवश्च शंबरः
বৈমৃগ, সৱিৰূপাক্ষ, সুপথ, হলা, হল, অক্ষ, হিৰণ্ময়, শতগ্ৰীৱ আৰু শম্বৰ—এওঁলোক (অসুৰ) আছিল।
Verse 12
शरभः श्वलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ / असुराणां स्मृतावेतौ सुराणां च प्रभाविणौ
শৰভ আৰু শ্বলভ—এই দুয়োকে সূৰ্য-চন্দ্ৰৰ দৰে কোৱা হৈছে; অসুৰসকলৰ বাবে স্মৰণীয় আৰু সুৰসকলৰ বাবে প্ৰভাৱশালী।
Verse 13
इति पुत्रा दनोर्वंशप्रधानाः परिकीर्त्तिताः / तेषामपरिसंख्येयं पुत्रपौत्रमनन्तकम्
এইদৰে দনুৰ বংশৰ প্ৰধান পুত্ৰসকল কীৰ্তিত হ’ল; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ-পৌত্ৰৰ সংখ্যা অগণন, অনন্ত।
Verse 14
इत्येत असुराः तक्रान्ता दैतेया दानवास्तथा / सुत्वानस्तु स्मृता दैत्या असुत्वानो दनोः सुताः
এইদৰে এই অসুৰসকল—দৈত্য আৰু দানৱ—বুলি কোৱা হ’ল; ‘সুত্বান’ দৈত্য বুলি স্মৃত, আৰু ‘অসুত্বান’ দনুৰ পুত্ৰ বুলি গণ্য।
Verse 15
इमे च वंशानुगता दनोः पुत्रान्वयाः स्मृताः / एकाक्षेश्वप्रभारिष्टः प्रलंबनरकावपि
এঁৰাও দনুৰ পুত্ৰসকলৰ বংশানুগত সন্তান বুলি স্মৃত—একাক্ষ, এষ্বপ্ৰভ, আৰিষ্ট, আৰু প্ৰলম্ব-নৰকো।
Verse 16
इन्द्रबाधनकेशी च पुरुषः शेषवानुरुः / गरिष्ठश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्
ইন্দ্ৰবাধন, কেশী, পুৰুষ, শেষবান, উৰু, গৰিষ্ঠ, গৱাক্ষ আৰু বীৰ্যবান তালকেতু—এঁৰাও (সেই বংশত) স্মৃত।
Verse 17
एते मनुष्या वध्यास्तु दनुपुत्रान्वयाः स्मृताः / दैत्यदानवसंयोगे जाता भीमपराक्रमाः
এই মানুহবোৰ বধ কৰিব লগা, ইহঁতক দনুৰ পুত্ৰসকলৰ বংশধৰ বুলি জনা যায়। দৈত্য আৰু দানৱৰ সংযোগত জন্ম লোৱা ইহঁত ভীম পৰাক্ৰমী।
Verse 18
सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेः सुता इमे / सैंहिकेयाः समाख्याताश्चतुर्दश महासुराः
বিপ্ৰচিত্তিৰ পৰা সিংহিকাৰ গৰ্ভত এই পুত্ৰসকলৰ জন্ম হৈছিল। এই চৈধ্যজন মহাসুৰ 'সৈংহিকেয়' নামেৰে বিখ্যাত।
Verse 19
शलश्च शलभश्चैव सव्यसिव्यस्तथैव च / इल्वलो नमुचिश्चैव वातापिस्तु सुपुञ्जिकः
শল আৰু শলভ, সব্য আৰু সিব্য, ইল্বল আৰু নমুচি, বাতাপি আৰু সুপুঞ্জিক।
Verse 20
रहकल्पः कालनाभो भौमश्च कनकस्तथा / राहुर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै सूर्यचन्द्रप्रमर्द्दनः
ৰহকল্প, কালনাভ, ভৌম আৰু কনক। তেওঁলোকৰ মাজত ৰাহু জ্যেষ্ঠ, যি সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰক মৰ্দন কৰে।
Verse 21
इत्योते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्महणश्च ते
এইদৰে সিংহিকাৰ এই পুত্ৰসকল দেৱতাসকলৰ বাবেও দুৰ্জয়। তেওঁলোক ভয়ানক বংশৰ, ক্ৰূৰ আৰু সকলো ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী।
Verse 22
दश तानि सहस्राणिसैंहिकेया गणाः स्मृताः / निहता जामदग्न्येन भार्गवेण बलीयसा
সৈংহিকেয়সকলৰ সেই দহ সহস্ৰ গণ স্মৃত; বলৱান্ ভাৰ্গৱ জামদগ্ন্য (পৰশুৰাম) তেওঁলোকক নিধন কৰিছিল।
Verse 23
स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता / उपदानवी सदस्याथ शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
স্বর্ভানুৰ কন্যা প্ৰভা, আৰু পুলোমনৰ কন্যা শচী; উপদানবী সভাসদা, আৰু বৃষপৰ্বাৰ কন্যা শৰ্মিষ্ঠা।
Verse 24
पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे / प्रभायां नहुषः पुत्रो जयन्तस्तु शचीसुतः
পুলোমা আৰু কালিকা—দুয়ো বৈশ্বানৰৰ কন্যা; প্ৰভাৰ পৰা নহুষৰ পুত্ৰ জন্মিল, আৰু শচীৰ পৰা জয়ন্ত জন্মিল।
Verse 25
पुरुं जज्ञे ऽथ शर्मिष्ठा दुष्यन्तसुपदानवी / वैश्वानरसुते एते पुलोमा कालका तथा
তাৰ পিছত শৰ্মিষ্ঠাৰ পৰা পুরু জন্মিল; সি দুষ্যন্তৰ উপদানবী (পত্নী) আছিল। এইসকল বৈশ্বানৰৰ কন্যা—পুলোমা আৰু কালকাও।
Verse 26
बह्वपत्ये उभे कन्ये मारीचस्य परिग्रहः / तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः
বহু-সন্তানৱতী সেই দুয়ো কন্যা মাৰীচিৰ পত্নী হ’ল; তেওঁলোকৰ পৰা ষাঠি সহস্ৰ পুত্ৰ—দানৱশ্ৰেষ্ঠ—জন্মিল।
Verse 27
चतुर्दश तथान्यानि हिरण्यपुरवासिनाम् / पौलोमाः कालकेयाश्च दानवाः सुमरा बलाः
হিৰণ্যপুৰবাসী দানৱসকলৰ মাজত আৰু চৌদটা গোষ্ঠী আছিল—পৌলোম, কালকেয় আৰু বলৱান সুমৰ।
Verse 28
अवध्या देवतानां ते निहताः सव्यमाचिना / मयस्य जाता रंभायां पुत्राः षट् च महाबलाः
তেওঁলোক দেৱতাসকলৰ বাবে অবধ্য আছিল; তথাপি সৱ্যমাচিয়ে তেওঁলোকক বধ কৰিলে। ৰম্ভাৰ গৰ্ভত ময়ৰ ছয়জন মহাবলী পুত্ৰ জন্মিল।
Verse 29
मायावी दुन्दुभिश्चैव पुत्रश्च महिषस्तथा / कालिकश्चाजकर्णश्चकन्या मन्दोदरी तथा
মায়াবী, দুন্দুভি, আৰু পুত্ৰ মহিষ; লগতে কালিক, অজকৰ্ণ; আৰু কন্যা মন্দোদৰী।
Verse 30
दैत्यानां दानवानां च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः / अनायुषायाः पुत्रास्ते स्मृताः पञ्च महाबलाः
দৈত্য আৰু দানৱৰ এই সৃষ্টিবংশ বৰ্ণিত হ’ল; অনায়ুষাৰ পাঁচজন মহাবলী পুত্ৰ স্মৃতিত উল্লেখিত।
Verse 31
अररुर्बलवृत्रौ च विज्वरश्च वृषस्तथा / अररोस्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः
অৰৰু, বলবৃত্ৰ, বিজ্বৰ আৰু বৃষ; আৰু অৰৰৰ ক্ৰূৰ পুত্ৰ ‘ধুন্ধু’ নামৰ এক মহাসুৰ আছিল।
Verse 32
निहतः कुवलाश्वेन उत्तङ्कवचनाद्बिले / बलपुत्रौ महावीर्यौं तेजसाप्रतिमावुभौ
উত্তঙ্কৰ বাক্য অনুসৰি বিলৰ ভিতৰত কুবলাশ্বে বলৰ দুজন পুত্ৰক নিহত কৰিলে; দুয়ো মহাবীৰ্য আৰু তেজত অপ্রতিম আছিল।
Verse 33
निकुंभश्चक्रवर्मा च स कर्णः पूर्वजन्मनि / विजरस्यापि पुत्रौ द्वौ कालकश्च खरश्च तौ
নিকুম্ভ আৰু চক্ৰবর্মা—পূৰ্বজন্মত সেয়াই কৰ্ণ আছিল; বিজৰাৰো দুজন পুত্ৰ—কালক আৰু খৰ।
Verse 34
वृषस्य तु पुनः पुत्राश्चत्वारः क्रूरकर्मणः / श्राद्धादो यज्ञहा चैव ब्रह्महा पशुहा तथा
বৃষৰ পুনৰ চাৰি পুত্ৰ আছিল, ক্ৰূৰকৰ্মী—শ্ৰাদ্ধাদ, যজ্ঞহা, ব্ৰহ্মহা আৰু পশুহা।
Verse 35
क्रान्ता ह्यनायुषः पुत्रा वृत्र स्यापि निबोधत / जज्ञिरे ऽसुमहाघोरा वृत्रस्येन्द्रेण युध्यता
অনায়ুষৰ পুত্ৰসকল পৰাক্ৰান্ত আছিল; বৃত্ৰৰ কথাও জানিবা। ইন্দ্ৰৰ সৈতে যুদ্ধৰত বৃত্ৰৰ পৰা অতি ভয়ংকৰ অসুৰ জন্মিল।
Verse 36
बका नाम समाख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः / शतं तानि सहस्राणि महेन्द्रानुचराः स्मृताः
‘বকা’ নামে খ্যাত সেই ৰাক্ষসসকল অতি মহাবলবান; তেওঁলোকৰ সংখ্যা শত-সহস্ৰ, আৰু তেওঁলোক মহেন্দ্ৰৰ অনুচৰ বুলি স্মৃত।
Verse 37
सर्वे ब्रह्मविदः सौम्या धार्मिकाः सूक्ष्ममूर्त्तयः / प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे निवसंति क्रुधावृताः
তেওঁলোক সকলেই ব্ৰহ্মবিদ্, সৌম্য, ধৰ্মনিষ্ঠ আৰু সূক্ষ্মমূৰ্তিধাৰী। সকলেই প্ৰজাসকলৰ অন্তৰত অন্তৰ্গত হৈ, ক্ৰোধে আৱৃত হৈ বাস কৰে।
Verse 38
क्रोधा त्वप्रतिमान्पुत्रान् जज्ञे वै गायनोत्तमान् / सिद्धः पूर्णश्च वह्वीच पूर्णाशश्चैव वीर्यवान्
ক্ৰোধাই অতুলনীয়, শ্ৰেষ্ঠ গায়ক পুত্ৰসকলক জন্ম দিলে—সিদ্ধ, পূৰ্ণ, বহ্বী আৰু বীৰ্যবান পূৰ্ণাশ।
Verse 39
ब्रह्मचारी शतगुणः सुपर्णश्चैव मप्तमः / विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा / इत्येते देवगन्धर्वाः क्रोधायाः परिरीर्त्तिताः
ব্ৰহ্মচাৰী, শতগুণ, সপ্তম সুপৰ্ণ; লগতে বিশ্বাবসু, ভানু আৰু দশম সুচন্দ্ৰ—এঁৰাই ক্ৰোধাৰ দেবগন্ধৰ্ব বুলি কীৰ্তিত।
Frequently Asked Questions
It catalogs the Dānavavaṃśa—prominent sons and descendants in the line of Danu—presented as a prioritized name-list of major Asuras/Dānavas, with Vipracitti indicated as a leading figure in that register.
The chapter preserves a classificatory convention used in Purāṇic genealogy: Daityas are typically marked as descendants associated with Diti (or a Daitya-identifying descent label), while Dānavas are descendants of Danu; the text signals this as a lineage-based taxonomy rather than a purely behavioral one.
No—this adhyāya is primarily onomastic and genealogical, focusing on naming and lineage-scoping (including the claim of innumerable descendants), rather than bhuvana-kośa geography or astronomical distances.