Adhyaya 42
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
এই অধ্যায়ত বশিষ্ঠে নৃপক পুৰাণোচিত বংশ-ইতিহাসৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাহিনী কয়। গণাধীশ গণেশে বাধা দিয়াত ভৃগুবংশীয় ৰাম (পৰশুৰাম) ক্ৰুদ্ধ হয়। অচলভাৱে থিয় থকা গণেশক দেখি তেওঁ শিৱপ্ৰদত্ত পৰশু নিক্ষেপ কৰে; পিতৃদত্ত অস্ত্ৰ ‘অমোঘ’ থাকিব বুলি গণেশে দন্তে আঘাত গ্ৰহণ কৰে আৰু এটা দন্ত ছিন্ন হৈ পৰে—সেয়ে তেওঁ একদন্ত। তেতিয়া পৃথিৱী কঁপে আৰু দেবতাসকলে আৰ্তনাদ কৰে। কোলাহল শুনি পাৰ্বতী আৰু শংকৰ আহে; বক্রতুণ্ড-একদন্তী হেৰম্বক দেখি পাৰ্বতীয়ে স্কন্দক কাৰণ সোধে, স্কন্দে সমগ্ৰ ঘটনা বৰ্ণনা কৰে। পাৰ্বতী ক্ৰোধে শিৱক গুৰু-শিষ্য আৰু পিতা-পুত্ৰ ধৰ্মমৰ্যাদা স্মৰণ কৰাই, ভৃগুবীৰৰ পূৰ্ব বিজয়-দানৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু অন্তেৱাসী ভৃগৱ তপস্বীক ৰক্ষা কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়। শেষত তেওঁ পুত্ৰসকলসহ পিতৃগৃহলৈ গুচি যাম বুলি ধমকি দি দেৱগৃহস্থ আৰু জগতৰ সমতা পুনঃস্থাপনৰ বাবে সমাধান দাবী কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४१// वसिष्ठ उवाच एवं संभ्रामितो रामो गणाधीशेन भूपते / हर्षशोकसमाविष्टो विचिन्त्यात्मपराभवम्
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণত বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদ, ভাৰ্গৱচৰিতত একচত্বাৰিংশতম অধ্যায়। বসিষ্ঠ ক’লে—হে ভূপতে! গণাধীশে এইদৰে বিভ্ৰান্ত কৰা ৰাম হর্ষ-শোকত আৱিষ্ট হৈ নিজৰ আত্ম-পৰাভৱ চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 2
गणेशं चाभितो वीक्ष्य निर्विकारमवस्थितम् / क्रोधाविष्टो भृशं भूत्वा प्राक्षिपत्स्वपरश्वधम्
গণেশক চাৰিওফালে চাই দেখিলেও তেওঁ নিৰ্বিকাৰভাৱে অৱস্থিত আছিল; তেতিয়া তীব্ৰ ক্ৰোধত আৱিষ্ট হৈ সি নিজৰ পৰশ্বধ (পৰশু) নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 3
गणेशस्त्वभिवीक्ष्याथ पित्रा दत्तं परश्वधम् / अमोघं कर्त्तुकामस्तु वामे तं दशने ऽग्रहीत्
তেতিয়া গণেশে চাই পিতৃদত্ত পৰশ্বধ গ্ৰহণ কৰিলে; তাক অমোঘ কৰিবলৈ ইচ্ছুক হৈ বাওঁফালে নিজৰ দন্তে তাক ধৰি ল’লে।
Verse 4
स तु दन्तः कुठारेण विच्छिन्नो भूतले ऽपतत् / भुवि शोणितसंदिग्धो वज्राहत इवाचलः
কুঠাৰৰ দ্বাৰা বিচ্ছিন্ন সেই দাঁতটো মাটিত পৰি গ’ল। তেজত লুতুৰি-পুতুৰি হোৱা সেই দাঁতটো বজ্ৰৰ আঘাত পোৱা পৰ্বতৰ দৰে দেখা গৈছিল।
Verse 5
दन्तपातेन विद्वस्ता साब्धिद्वीपधरा धरा / चकंपे पृथिवीपाल लोकास्त्रासमुपागताः
দাঁত পৰাৰ ফলত সাগৰ আৰু দ্বীপসমূহ ধাৰণ কৰা পৃথিৱী কঁপি উঠিল। হে ৰাজন, পৃথিৱী কঁপি উঠিল আৰু লোকসকল আতংকিত হ’ল।
Verse 6
हाहाकारो महानासी द्देवानां दिवि पश्यताम् / कार्त्तिकेयादयस्तत्र चुक्रुशुर्भृशमातुराः
আকাশৰ পৰা চাই থকা দেৱতাসকলৰ মাজত হাহাকাৰৰ সৃষ্টি হ’ল। কাৰ্তিকেয় আদি দেৱতাসকলে তাত অত্যন্ত ব্যাকুল হৈ কান্দিবলৈ ধৰিলে।
Verse 7
अथ कोलाहलं श्रुत्वा दन्तपातध्वनिं तथा / पार्वतीशङ्करौ तत्र समाजग्मतुरीश्वरौ
তাৰ পিছত সেই হুলস্থুল আৰু দাঁত পৰাৰ শব্দ শুনি পাৰ্বতী আৰু শংকৰ তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 8
हेरम्बं पुरतो दृष्ट्वा वक्रतुण्डैकदन्तिनम् / पप्रच्छ स्कन्दं पार्वती किमेतदिति कारणम्
সন্মুখত হেৰম্বক (গণেশ) বক্ৰতুণ্ড আৰু একদন্ত ৰূপত দেখি পাৰ্বতীয়ে স্কন্দক সুধিলে, 'ইয়াৰ কাৰণ কি?'
Verse 9
स तु पृष्टस्तदा मात्रा सेनानीः सर्वमादितः / वृत्तान्तं कथयामास मात्रे रामस्य शृण्वतः
তেতিয়া মাতৃয়ে সোধাত সেনাপতি কাৰ্ত্তিকেয়ই পৰশুৰামৰ উপস্থিতিতেই মাতৃক আদিৰ পৰা সমস্ত বৃত্তান্ত ক’লে।
Verse 10
सा श्रुत्वोदन्तमखिलं जगतां जननी नृप / उवाच शङ्करं रुष्टा पार्वती प्राणनायकम्
হে ৰাজন! সেই সমস্ত বৃত্তান্ত শুনি জগত জননী পাৰ্বতী ক্ৰোধিত হৈ তেওঁৰ প্ৰাণনাথ শংকৰক ক’লে।
Verse 11
पार्वत्युवाच अयं ते भार्गवः शंभो शिष्यः पुत्रः समो ऽभवत् / त्वत्तोलब्ध्वा परं तेजो वर्म त्रैलोक्यजिद्विभो
পাৰ্বতীয়ে ক’লে: হে শম্ভু! আপোনাৰ এই ভাৰ্গৱ শিষ্য পুত্ৰৰ সমান হৈ পৰিছে। হে বিভু! আপোনাৰ পৰা পৰম তেজ আৰু কৱচ লাভ কৰি সি ত্ৰিলোক বিজয়ী হৈছে।
Verse 12
कार्त्तवीर्यार्जुनं संख्ये जितवानूर्जितं नृपम् / स्वकार्यं साधयित्वा तु प्रादात्तुभ्यं च दक्षिणाम्
সি যুদ্ধত মহাবলী ৰজা কাৰ্তবীৰ্য অৰ্জুনক পৰাজিত কৰিলে। নিজৰ কাৰ্য্য সিদ্ধি কৰি সি এতিয়া আপোনাক দক্ষিণা প্ৰদান কৰিছে।
Verse 13
यत्ते सुतस्य दशन कुठारेण न्यपातयत् / अनेनैव कृतार्थस्त्वं भविष्यसि न संशयः
সি যে কুঠাৰৰ দ্বাৰা আপোনাৰ পুত্ৰৰ দাঁত ভাঙি পেলালে, ইয়াৰ দ্বাৰাই আপুনি নিঃসন্দেহে কৃতাৰ্থ হ’ব।
Verse 14
त्वमिमं भार्गवं शम्भो रक्षान्तेवासिसत्तमम् / तव कार्याणि सर्वाणि साधयिष्यति सद्गुरोः
হে শম্ভো! এই ভাৰ্গৱ, শ্ৰেষ্ঠ শিষ্যক ৰক্ষা কৰা। সি সদ্গুৰুৰ নিমিত্তে তোমাৰ সকলো কাৰ্য সিদ্ধ কৰিব।
Verse 15
अह नैवात्र तिष्ठामि यत्त्वया विमता विभो / पुत्राभ्यां सहिता यास्ये पितुः स्वस्य निकेतनम्
হে বিভো! তুমি যেতিয়া মোক অগ্ৰাহ্য কৰিলা, মই ইয়াত নাথাকিম। দুয়ো পুত্ৰসহ মই মোৰ পিতাৰ গৃহলৈ যাম।
Verse 16
संतो भुजिष्यातनयं सत्कुर्वन्त्यात्मपुत्रवत् / भवता तु कृतोनैव सत्कारो वचसापि हि
সজ্জনে দাসৰ পুত্ৰকো নিজৰ পুত্ৰৰ দৰে সন্মান কৰে; কিন্তু তুমি কথাৰোও মোক সৎকাৰ নকৰিলা।
Verse 17
आत्मनस्तनयस्यास्य ततो यास्यामि दुःखिता / वसिष्ठ उवाच एतच्छ्रुत्वा तु वचनं पार्वत्या भगवान्भवः
এই নিজৰ পুত্ৰৰ কাৰণে মই দুখিতা হৈ গুচি যাম। বসিষ্ঠ ক’লে—পাৰ্বতীৰ এই বাক্য শুনি ভগৱান ভব (শিৱ)…
Verse 18
नोवाच किञ्चिद्वचनं साधु वासाधु भूपते / सस्मार मनसा कृष्णं प्रणतक्लेशनाशनम्
হে ভূপতে! তেওঁ ভাল বা বেয়া একো কথা নক’লে; মনে মনে প্ৰণতজনৰ ক্লেশ নাশক শ্ৰীকৃষ্ণক স্মৰণ কৰিলে।
Verse 19
गोलोकनाथं गोपीशं नानानुनयकोविदम् / स्मृतमात्रो ऽथ भगवान् केशवः प्रणतार्त्तिहा / आजगाम दयासिंधुर्भक्तवश्यो ऽखिलेश्वरः
গোলোকনাথ, গোপীশ, নানাবিধ অনুনয়ত নিপুণ—তাঁক স্মৰণমাত্ৰতেই প্ৰণতজনৰ আৰ্তি হৰণ কৰা ভগৱান কেশৱ, দয়াসাগৰ, ভক্তবশ্য অখিলেশ্বৰ তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 20
मेघश्यामो विशदवदनो रत्नकेयूरहारो विद्युद्वासा मकरसदृशे कुण्डले संदधानः / बर्हापीडं मणिगणयुतं बिभ्रदीषत्स्मितास्यो गोपीनाथो गदितसुयशाः कौस्तुभोद्भासिवक्षाः
মেঘশ্যাম, বিশদ মুখমণ্ডল, ৰত্নকেয়ূৰ-হাৰধাৰী, বিদ্যুৎসম বসন, মকৰসদৃশ কুণ্ডল পৰিধান; মণিগণযুত ময়ূৰপঙ্খ-মুকুট ধৰি, ঈষৎ স্মিতমুখ—গোপীনাথ, যাঁৰ সুকীৰ্তি গীত, কৌস্তুভে দীপ্ত বক্ষস্থলবিশিষ্ট।
Verse 21
राधया सहितः श्रीमान् श्रीदाम्ना चापराजितः
সেই শ্ৰীমান ৰাধাৰ সৈতে আছিল, আৰু শ্ৰীদামাৰ সহিত অজেয় ৰূপে বিরাজ কৰিছিল।
Verse 22
मुष्णंस्तेजांसि सर्वेषां स्वरुचा ज्ञानवारिधिः / अथैनमागतं दृष्ट्वा शिवः संहृष्टमानसः
নিজ জ্যোতিত সকলোৰে তেজ হৰণ কৰা জ্ঞানসাগৰক আগত দেখি শিৱৰ মন আনন্দে উল্লসিত হ’ল।
Verse 23
प्रणिपत्य यथान्यायं पूजयामास चागतम् / प्रवेश्याभ्यन्तरे वेश्मराधया सहितं विभुम्
শিৱে বিধিমতে প্ৰণাম কৰি আগত প্ৰভুৰ পূজা কৰিলে, আৰু ৰাধাসহ সেই বিভুক গৃহৰ অন্তৰ্ভাগলৈ প্ৰৱেশ কৰালে।
Verse 24
रत्नसिंहासने नम्ये सदारं स न्यवेशयत् / थ तत्र गता देवी पार्वती तनयान्विता
তেওঁ ৰত্নখচিত সিংহাসনত প্ৰণাম কৰি, পত্নীসহ তেওঁক তাত বহুৱালে। তাৰ পাছত দেৱী পাৰ্বতীও পুত্ৰসকলসহ তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 25
ननाम चरणान्प्रभ्वोः पुत्राभ्यां सहिता मुदा / थ रामो ऽपि तत्रैव गत्वा नमितकन्धरः
তেওঁ দুয়ো পুত্ৰসহ আনন্দে প্ৰভুৰ চৰণত নতমস্তক হ’ল। তাৰ পাছত ৰামো তাতেই গৈ গৰ্দন নোৱাই প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 26
पार्वत्याश्चरणोपान्ते पपाताकुलमानसः / सा यदा नाभ्यनन्दत्तं भार्गवं प्रणतं पुरः
ব্যাকুল মনৰে সি পাৰ্বতীৰ চৰণৰ ওচৰত পৰি গ’ল। কিন্তু সন্মুখত প্ৰণত ভাৰ্গৱক দেৱীয়ে যেতিয়া আদৰণি নকৰিলে,
Verse 27
तदोवाच जगन्नाथः पार्वतीं प्रीणयन्गिरा
তেতিয়া জগন্নাথে মধুৰ বাণীৰে পাৰ্বতীক প্ৰসন্ন কৰি ক’লে।
Verse 28
श्रीकृष्म उवाच अयि नगनं दिनि निन्दितचन्द्रमुखि त्वमिमं जमदग्निसुतम् / नय निजहस्तसरोजसमर्पितम्स्तकमङ्कमनन्तगुणे
শ্ৰীকৃষ্ণ ক’লে— হে গিৰিৰাজনন্দিনী, চন্দ্ৰমুখকো লজ্জিত কৰা মুখশ্ৰীধাৰিণী, এই জমদগ্নিসুতক গ্ৰহণ কৰা। হে অনন্তগুণময়ী, যিয়ে নিজৰ মস্তক তোমাৰ পদ্মহস্তত সমৰ্পণ কৰিছে, তাক তোমাৰ অংকত স্থান দিয়া।
Verse 29
भवभयहारिणि शंभुविहारिणि कल्मषनाशिनि कुंभिगते / तव चरणे पतितं सततं कृतकिल्बिषमप्यव देहि वरम्
হে ভবভয়-হাৰিণী, শম্ভুবিহাৰিণী, কল্মষনাশিনী, কুম্ভিগতে দেৱী! মই সদায় তোমাৰ চৰণত পতিত; পাপী হলেও মোক ৰক্ষা কৰি বৰ দিয়া।
Verse 30
श्रुणु देवि महाभागे वेदोक्तं वचनं मम / यच्छ्रुत्वा हर्षिता नूनं भविष्यसि न संशयः / विनायकस्ते तनयो महात्मा महतां महान्
হে মহাভাগে দেৱী, মোৰ বেদোক্ত বচন শুনা; ই শুনিলে তুমি নিশ্চয় আনন্দিত হ’বা, সন্দেহ নাই। বিনায়ক তোমাৰ পুত্ৰ—মহাত্মা, মহানসকলৰ মাজতো মহান।
Verse 31
यं कामः क्रोध उद्वेगो भयं नाविशते कदा / वेदस्मृतिपुराणेषु संहितासु च भामिनि
হে ভামিনী, যাক কাম, ক্ৰোধ, উদ্বেগ আৰু ভয় কেতিয়াও আৱৰি নধৰে—সেইজন বেদ, স্মৃতি, পুৰাণ আৰু সংহিতাসমূহত প্ৰসিদ্ধ।
Verse 32
नामान्यस्योपदिष्टानि सुपुण्यानि महात्मभिः / यानि तानि प्रवक्ष्यामि निखिलाघहराणि च
মহাত্মাসকলে উপদেশ দিয়া থোৱা তেওঁৰ অতি পুণ্য নামসমূহ আছে; সেইবোৰেই মই ক’ম—যিবোৰে সকলো পাপ হৰণ কৰে।
Verse 33
प्रमथानां गणा ये च नानारूपा महाबलाः / तेषामीशस्त्वयं यस्माद्गणेशस्तेन कीर्त्तितः
প্ৰমথসকলৰ নানাৰূপ মহাবলী গণসমূহৰ যি অধীশ্বৰ—সেই কাৰণেই তেওঁ ‘গণেশ’ বুলি কীৰ্তিত।
Verse 34
भूतानि च भविष्याणि वर्त्तमानानि यानि च / ब्रह्माण्डान्यखिलान्येव यस्मिंल्लंबोदरः स तु
ভূত, ভৱিষ্যৎ আৰু বৰ্তমান—যি কিছু আছে, আৰু সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ডসমূহ—যাঁৰ ভিতৰত অৱস্থিত, তেঁৱেই লম্বোদৰ।
Verse 35
यः स्थिरो देवयोगेन च्छिन्नं संयोजितं पुनः / गजस्य शिरसा देवितेन प्रोक्तो गजाननः
যি দেৱযোগে স্থিৰ হৈ, ছিন্ন হোৱা বস্তু পুনৰ সংযোজিত কৰে; দেৱে গজশিৰ-যুক্ত বুলি যাক ঘোষণা কৰিলে, তেঁৱেই গজানন।
Verse 36
चतुर्थ्यामुदितश्चन्द्रो दर्भिणा शप्त आतुरः / अनेन विधृतो भाले भालचन्द्रस्ततः स्मृतः
চতুৰ্থীত উদিত চন্দ্ৰ দৰ্ভিণীৰ শাপে আতুৰ হ’ল; তেওঁ তাক ললাটত ধাৰণ কৰিলে, সেয়ে ‘ভালচন্দ্ৰ’ বুলি স্মৃত।
Verse 37
शप्तः पुरा सप्तभिस्तु मुनिभिः संक्षयं गतः / जातवेदा दीपितो ऽभूद्येनासौशूर्पकर्मकः
পূৰ্বে সাতজন মুনিৰ শাপে সি ক্ষয়লৈ গ’ল; যাৰ দ্বাৰা জাতবেদা (অগ্নি) দীপ্ত হ’ল, সি ‘শূৰ্পকৰ্মক’ বুলি স্মৃত।
Verse 38
पुरा देवासुरे युद्धे पूजितो दिविषद्गणैः / विघ्नं निवारयामास विघ्ननाशस्ततः स्मृतः
পূৰ্বে দেৱাসুৰ যুদ্ধত দেৱগণে পূজা কৰাৰ পাছত তেওঁ বিঘ্ন নিবারণ কৰিলে; সেয়ে ‘বিঘ্ননাশ’ বুলি স্মৃত।
Verse 39
अद्यायं देवि रामेण कुठारेण निपात्य च / दशनं दैवतो भद्रे ह्येकदन्तः कृतो ऽमुना
হে দেবী, আজি ৰামে কুঠাৰেৰে তাৰ এটা দাঁত পেলাই দিলে; সেয়ে ভদ্ৰে, সেই দেৱ ‘একদন্ত’ হ’ল।
Verse 40
भविष्यत्यथ पर्याये ब्रह्मणो हरवल्लभे / वक्रीभविष्यत्तुण्डत्वाद्वक्रतुण्डः स्मृतो बुधैः
হে হৰৱল্লভে, ব্ৰহ্মাৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত তাৰ শুঁড় বেঁকা হ’ব; সেয়ে বুধসকলে তাক ‘বক্ৰতুণ্ড’ বুলি স্মৰে।
Verse 41
एवं तवास्य पुत्रस्य संति नामानि पार्वति / स्मरणात्पापहारीणि त्रिकालानुगतान्यपि
হে পাৰ্বতী, এইদৰে তোমাৰ এই পুত্ৰৰ বহু নাম আছে; সেই নামসমূহ স্মৰণ কৰিলে ত্ৰিকালৰ পাপো হৰণ হয়।
Verse 42
अस्मात्त्रयोदशीकल्पात्पूर्वस्मिन्दशमीभवे / मयास्मै तु वरो दत्तः सर्गदेवाग्रपूजने
এই ত্ৰয়োদশী কল্পৰ আগতে, দশমী-ভৱত মই তাক বৰ দিছিলোঁ—সৃষ্টিৰ দেৱসকলৰ মাজত তাৰ অগ্ৰপূজা হ’ব।
Verse 43
जातकर्मादिसंस्कारे गर्भाधानादिके ऽपि च / यात्रायां च वणिज्यादौ युद्धे देवार्चने शुभे
জাতকৰ্ম আদি সংস্কাৰত, গৰ্ভাধান আদিতো, যাত্ৰা আৰু বাণিজ্যত, যুদ্ধত আৰু শুভ দেৱাৰ্চনাত (তাঁৰ পূজা মঙ্গলদায়ক)।
Verse 44
संकष्टे काम्यसिद्ध्यर्थं पूजयेद्यो गजाननम् / तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्ध्यन्त्येव न संशयः
সঙ্কটত কাম্যসিদ্ধিৰ বাবে যিয়ে গজাননক পূজা কৰে, তাৰ সকলো কাৰ্য নিশ্চয় সিদ্ধ হয়—সন্দেহ নাই।
Verse 45
वसिष्ठ उवाच इत्युक्तं तु समाकर्ण्य कृष्णेन सुमहात्मना / पार्वती जगतां नाथा विस्मितासीच्छुभानना
বসিষ্ঠ ক’লে—মহাত্মা কৃষ্ণৰ এই বাক্য শুনি জগতৰ নাথা, শুভমুখী পাৰ্বতী বিস্মিত হ’ল।
Verse 46
यदा नैवोत्तरं प्रादात्पार्वती शिवसन्निधौ / तदा राधाब्रवीद्देवीं शिवरूपा सनातनी
শিৱসন্নিধিত পাৰ্বতীয়ে যেতিয়া কোনো উত্তৰ ন দিলে, তেতিয়া শিৱৰূপিণী সনাতনী ৰাধাই দেবীক ক’লে।
Verse 47
श्रीराधोवाच / प्रकृतिः पुरुषश्चोभावन्योन्याश्रयविग्रहौ / द्विधा भिन्नौ प्रकाशेते प्रपञ्चे ऽस्मिन् यथा तथा
শ্ৰী ৰাধাই ক’লে—প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ দুয়ো পৰস্পৰাশ্ৰিত স্বৰূপ; এই প্ৰপঞ্চত সিহঁতে তেনেকৈ দুটা ভিন্ন ৰূপে প্ৰকাশ পায়।
Verse 48
त्वं चाहमावयोर्देवि भेदो नैवास्ति कश्चन / विष्णुस्त्वमहमेवास्मि शिवो द्विगुणतां गतः
হে দেবী, তুমি আৰু মই—আমাৰ মাজত কোনো ভেদ নাই। তুমি বিষ্ণু, মইয়েই সেই; শিৱ দ্বিগুণ ৰূপে প্ৰকাশিত হৈছে।
Verse 49
शिवस्य हृदये विष्णुर्भवत्या रूपमास्थितः / मम रूपं समास्थाय विष्णोश्च हृदये शिवः
শিৱৰ হৃদয়ত বিষ্ণু ভৱতীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি আছে; আৰু মোৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বিষ্ণুৰ হৃদয়ত শিৱ বিরাজমান।
Verse 50
एष रामो महाभागे वैष्णवः शैवतां गतः / गणेशो ऽयं शिवः साक्षाद्वैष्णवत्वं समास्थितः
হে মহাভাগে! এই ৰাম বৈষ্ণৱ হৈও শৈৱভাব লাভ কৰিছে; আৰু এই গণেশ—সাক্ষাৎ শিৱ—বৈষ্ণৱত্ব ধাৰণ কৰিছে।
Verse 51
एतयोरोवयोः प्रभवोश्चापि भेदो न दृश्यते / एवामुक्त्वा तु सा राधा क्रोडे कृत्वा गजाननम्
এই দুয়োটা দেৱস্বৰূপ প্ৰভুৰ মাজত কোনো ভেদ দেখা নাযায়। এইদৰে কৈ ৰাধাই গজাননক কোলাত বহুৱালে।
Verse 52
मूर्ध्न्युपाघ्राय पस्पर्श स्वहस्तेन कपोलके / स्पृष्टमात्रे कपोले तु क्षतं पूर्त्तिमुदागतम्
তেওঁ মূৰটো স্নেহেৰে ঘ্ৰাণ কৰি নিজৰ হাতেৰে তাৰ কপোল স্পৰ্শ কৰিলে; কপোল স্পৰ্শমাত্ৰতেই ক্ষত পূৰ্ণ হৈ উঠিল।
Verse 53
पार्वती मुप्रसन्नाभूदनुनीताथ राधया / पादयोः पतितं राममुत्थाप्य निजपाणिना
ৰাধাৰ অনুনয়ত পাৰ্বতী অতিশয় প্ৰসন্ন হ’ল; আৰু নিজৰ হাতেৰে পাদতলত পৰি থকা ৰামক উঠাই দিলে।
Verse 54
क्रोडीचकार सुप्रीता मूर्ध्न्यु पाघ्राय पार्वती / एवं तयोस्तु सत्कारं दृष्ट्वा रामगणेशयोः
অতি প্ৰসন্ন পাৰ্বতীয়ে তেওঁক কোলাত তুলিলে আৰু মূৰ্ধাত ঘ্ৰাণ কৰি স্নেহ প্ৰকাশ কৰিলে; ৰাম আৰু গণেশৰ সেই সৎকাৰ দেখি এনেদৰে হ’ল।
Verse 55
कृष्णः स्कन्दमुपाकृष्य स्वाङ्के प्रेम्णा न्यवेशयत् / अथ शंभुरपि प्रीतः श्रीदामानम् पस्थितम्
কৃষ্ণে স্কন্দক ওচৰলৈ টানি আনি প্ৰেমেৰে নিজৰ কোলাত বহুৱালে; তাৰ পিছত প্ৰীত শম্ভুৱে উপস্থিত শ্ৰীদামকো সৎকাৰ কৰিলে।
Verse 56
स्वोत्संगे स्थापयामास प्रेम्णा मत्कृत्य मानदः
মানদ সেই প্ৰভুৱে প্ৰেমেৰে তেওঁক নিজৰ কোলাত বহুৱালে, যেন এয়া মোৰ কৰ্তব্য।
Frequently Asked Questions
Rather than listing a full dynasty, the chapter reinforces Bhārgava (Paraśurāma) tradition as vaṃśānucarita-support: it situates a major lineage-hero within divine household politics, clarifying his status and consequences of his actions.
The severed tusk’s fall is narrated as producing universal disturbance—earth tremors and divine alarm—signaling that deity-body events can function as cosmological triggers and not merely local incidents.
Gaṇeśa accepts the axe-blow (originally Śiva’s gift) so it remains ‘amogha’ (infallible), sacrificing a tusk; the etiological outcome is Gaṇeśa’s enduring iconographic identity as Ekadantin.