Adhyaya 40
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
এই অধ্যায়ত উপোদ্ঘাত-প্ৰসঙ্গত বশিষ্ঠৰ বচনানুসাৰে ভার্গৱ-চৰিত আগবাঢ়ে। ৰাজশিৰোমণি সুচন্দ্ৰ পতিত হোৱাৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ পুষ্কৰাক্ষ ৰাম জামদগ্ন্য (পৰশুৰাম)ৰ সৈতে যুদ্ধলৈ আগুৱাই আহে। অস্ত্ৰশস্ত্ৰত নিপুণ পুষ্কৰাক্ষ ঘন শৰজাল মেলি ৰণভূমি ঢাকি কিছুক্ষণ ৰামক ৰোধ কৰে। ৰামে বৰুণাস্ত্ৰ প্ৰয়োগ কৰি মেঘ-ঝড় আৰু প্ৰবল বৰষুণেৰে প্লাৱন ঘটায়; পুষ্কৰাক্ষে বায়ব্যাস্ত্ৰে মেঘ ছিন্নভিন্ন কৰি তাক নিবারণ কৰে। তাৰ পাছত ৰামে ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ স্থিৰ কৰিলে, তাৰ বেগে পুষ্কৰাক্ষ দণ্ডাহত সাপৰ দৰে টানি পৰাভূত হয়। ওচৰলৈ গৈ সি বহু বাণেৰে ৰামৰ মস্তক আৰু বাহু বিদ্ধ কৰি আঘাত কৰে; কিন্তু ক্ৰুদ্ধ ৰামে ভয়ংকৰ পৰশু লৈ পুষ্কৰাক্ষক শিখাৰ পৰা পাদান্তলৈ চিৰি পেলায়, মানুহ আৰু দেৱতা বিস্মিত হয়। শেষত ৰামে অগ্নিৰ দৰে প্ৰতিপক্ষ সেনাক দহি নাশ কৰে—ই বীৰকথাৰ লগতে বংশসমাপ্তিৰ সংকেতো প্ৰকাশ কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकोनचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ३९// वसिष्ठ उवाच सुचन्द्रे पतिते राजन् राजेन्द्राणां शिरोमणौ / तत्पुत्रः पुष्कराक्षस्तु रामं योद्धुमथागतः
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদৰ ভাৰ্গৱচৰিতত একোনচত্বাৰিংশত্তম অধ্যায় সমাপ্ত। বসিষ্ঠ ক’লে— হে ৰাজন! ৰাজেন্দ্ৰসকলৰ শিৰোমণি সুচন্দ্ৰ পতিত হোৱাত, তাৰ পুত্ৰ পুষ্কৰাক্ষ ৰামৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিবলৈ আহিল।
Verse 2
स रथस्थो महावीर्यः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदः / अभिवीक्ष्य रणेत्युग्रं रामं कालातकोपमम्
সেই ৰথস্থ মহাবীৰ্য, সকলো শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰত কুশলী; ৰণত উগ্ৰ, কালান্তকৰ দৰে ভয়ংকৰ ৰামক দেখি।
Verse 3
चकार शरजालं च भार्गवेन्द्रस्य सर्वतः / मुहूर्त्तं जामदग्न्यो ऽपि बाणैः संझदितो ऽभवत्
সিয়ে ভাৰ্গৱেন্দ্ৰ (পৰশুৰাম)ৰ চাৰিওফালে শৰজাল সৃষ্টি কৰিলে; কিছু মুহূৰ্ত্তলৈ জামদগ্ন্যও বাণে আচ্ছন্ন হ’ল।
Verse 4
ततो निष्कम्य सहसा भार्गवेन्द्रो महाबलः / शरबन्धान्महाराज समुदैक्षत सर्वतः
তাৰ পিছত মহাবলী ভাৰ্গৱেন্দ্ৰ (পৰশুৰাম) হঠাৎ ওলাই আহিল; হে মহাৰাজ, সেই শৰবন্ধনৰ পৰা সৰ্বদিকে চালে।
Verse 5
दृष्ट्वा तं पुष्काराक्षं तु सुचन्द्रतनयं तदा / क्रोधमाहारयामास दिधक्षन्निव पावकः
তেতিয়া সুচন্দ্ৰৰ পুত্ৰ পুষ্কৰাক্ষক দেখি, দহিবলৈ উদ্যত অগ্নিৰ দৰে সি ক্ৰোধেৰে উথলি উঠিল।
Verse 6
स क्रोधेन समाविष्टो वारुणं समवासृजत् / ततो मेघाः समुत्पन्ना गर्जन्तो भैरवान्नवान्
সি ক্ৰোধেৰে আৱিষ্ট হৈ বৰুণাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে; তেতিয়া ভয়ংকৰ গর্জন কৰা নতুন নতুন মেঘ উঠিল।
Verse 7
ववृषुर्जलधाराभिः प्लावयन्तो धरां नृप / पुष्कराक्षो महावीर्यो वायव्यास्त्रुमवासृजत्
হে নৃপ! সিহঁতে জলধাৰাৰে বৰষুণ কৰি পৃথিৱী প্লাৱিত কৰিবলৈ ধৰিলে; তেতিয়া মহাবীৰ পুষ্কৰাক্ষে বায়ব্যাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 8
तेन ते ऽदर्शनं नीताः सद्य एव बलाहकाः / अथ रामो भृशं क्रुद्धो ब्राह्मं तत्राभिसंदधे
তাৰ ফলত সেই মেঘবোৰ তৎক্ষণাৎ অদৃশ্য হ’ল; তাৰপিছত ৰাম অতি ক্ৰুদ্ধ হৈ তাত ব্ৰাহ্মাস্ত্ৰ সংধান কৰিলে।
Verse 9
पुष्कराक्षो ऽपि तेनैव विचकर्ष महाबलः / ब्राह्म सो ऽप्याहितं दृष्ट्वा दण्डाहत इवारगः
মহাবলী পুষ্কৰাক্ষো সেই একে শক্তিতেই টানি নিয়া হ’ল; আৰু ব্ৰাহ্মাস্ত্ৰ সংধান হোৱা দেখি সি দণ্ডাঘাতে আহত সাপৰ দৰে হৈ পৰিল।
Verse 10
घोरं परशुमादाय निःश्वसंस्तमधावत / रामस्याधावतस्तत्र पुष्कराक्षो धनुर्धरः
ভয়ংকৰ কুঠাৰ লৈ, দীঘলকৈ উশাহ লৈ তেওঁ দৌৰিলে। ৰাম যেতিয়া দৌৰি আছিল, তেতিয়া ধনুৰ্ধৰ পুষ্কৰাক্ষ তাত উপস্থিত আছিল।
Verse 11
संदधे पञ्चविशिखान्दीप्तास्यानुरगानिव / एकैकेन च बाणेन हृदि शीर्षे भुजद्वये
তেওঁ জ্বলি থকা মুখৰ সাপৰ দৰে পাঁচডাল কাঁড় লগালে। হৃদযন্ত্ৰ, মূৰ আৰু দুয়োখন হাতত একোডালকৈ কাঁড় মাৰিলে।
Verse 12
शिखायां च क्रमाद्भित्त्वा तस्तंभ भृश मातुरम् / स चैवं पीडीतो रामः पुष्कराक्षेण संयुगे
আৰু টিকনিতো ক্ৰমানুসাৰে বিন্ধি তেওঁ অত্যন্ত ব্যাকুল ৰামক স্তব্ধ কৰি দিলে। এইদৰে যুদ্ধত পুষ্কৰাক্ষৰ দ্বাৰা ৰাম পীড়িত হ'ল।
Verse 13
क्षणं स्थित्वा भृशं धावन्परशुं मूर्ध्न्यपतयात् / शिखामारभ्य पादान्तं पुथ्कराक्षं द्विधाकरोत्
এক মুহূৰ্ত ৰৈ, বেগেৰে দৌৰি গৈ তেওঁ কুঠাৰখন মূৰত মাৰিলে। টিকনিৰ পৰা ভৰিলৈকে পুষ্কৰাক্ষক দুটুকুৰা কৰি পেলালে।
Verse 14
पतिते शकले भूमौ तत्कालं पश्यता नृणाम् / आश्चर्यं सुमाहज्जातं दिवि चैव दिवौ कसाम्
যেতিয়া শৰীৰৰ টুকুৰাবোৰ মাটিত পৰিল, তেতিয়া দৰ্শক মানুহ আৰু স্বৰ্গত দেৱতাসকলৰ মাজত মহৎ বিস্ময়ৰ সৃষ্টি হ'ল।
Verse 15
विदार्य रामस्तं क्रोधात्पुष्कराक्ष महाबलम् / तत्सैन्यमदहत्क्रुद्धः पावको विपिनं यथा
ৰামে ক্ৰোধত মহাবলী পুষ্কৰাক্ষক বিদীৰ্ণ কৰিলে আৰু ক্ৰুদ্ধ অগ্নিয়ে যেনেকৈ বনক দগ্ধ কৰে, তেনেকৈ তেওঁৰ সৈন্যবাহিনীক জ্বলাই দিলে।
Verse 16
यतो यतो धावति भार्गवेन्द्रो मनो ऽनिलौजाः प्रहरन्परश्वधम् / ततस्ततो वाजिरथेभमानवा निकृत्तगात्राः शतशो निपेतुः
মন আৰু বতাহৰ দৰে বেগবান ভাৰ্গৱেন্দ্ৰই য’তে য’তে কুঠাৰ প্ৰহাৰ কৰি দৌৰিলে, ত’তে ত’তে শ শ ঘোঁৰা, ৰথ, হাতী আৰু মানুহ ছিন্ন-ভিন্ন হৈ পৰিল।
Verse 17
रामेण तत्रा तिबलेन संगरे निहन्यमानास्तु परश्वधेन / हा तात मातस्त्विति जल्पमांना भस्मीबभूवुः सुविचूर्णितास्तदा
সেই যুদ্ধত অতি বলশালী ৰামৰ কুঠাৰৰ আঘাতত নিহত হোৱাৰ সময়ত 'হায় পিতা! হায় মাতা!' বুলি বিলাপ কৰি তেওঁলোক চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হৈ ভস্মীভূত হ'ল।
Verse 18
मुहूर्त्तमात्रेण च भार्गवेण तत्पुष्कराक्षस्य बलं समग्रम् / अनेकराजन्यकुलं हतेश्वरं इतं नवाक्षौहिणिकं भृशातुरम्
মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে ভাৰ্গৱে পুষ্কৰাক্ষৰ সমগ্ৰ ন-অক্ষৌহিণী সেনা আৰু অনেক ৰাজবংশক নেতা নোহোৱা কৰি অত্যন্ত ব্যাকুল অৱস্থাত বিনাশ কৰিলে।
Verse 19
पतिते पुष्कराक्षे तु कार्त्तवीर्यार्जुनः स्वयम् / आजगाम महावीर्यः सुवर्णरथमास्थितः
পুষ্কৰাক্ষৰ পতন হোৱাত, মহাবীৰ্যবান কাৰ্তবীৰ্য অৰ্জুন স্বয়ং সোণৰ ৰথত আৰোহণ কৰি তাত উপস্থিত হ'ল।
Verse 20
नानाशस्त्रसमाकीर्णं नानारत्नपरिच्छदम् / दशनल्वप्रमाणं च शतवाजियुतं नृपः
সেই নৃপ নানা শস্ত্ৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু নানা ৰত্নালংকাৰৰে বিভূষিত আছিল; তেওঁৰ ৰথ দশনাল্ব-প্ৰমাণৰ আৰু শত অশ্বে যুক্ত আছিল।
Verse 21
युते बाहुसहस्रेण नानायुधधरेण च / बभौ स्वर्लोकमारोक्ष्यन्देहति सुकृती यथा
সহস্ৰ বাহু আৰু নানা অস্ত্ৰধাৰীৰ সৈতে যুক্ত হৈ তেওঁ তেনেকৈ দীপ্ত হ’ল, যেন পুণ্যবান দেহ ত্যাগ কৰি স্বৰ্গলোকত আৰোহণ কৰে।
Verse 22
पुत्रास्तस्य महावीर्याः शतं युद्धविशारदाः / सेनाः संव्यूह्य संतस्थुः संग्रामे पितुराज्ञया
তেওঁৰ মহাবীৰ্যশালী, যুদ্ধবিশাৰদ শত পুত্ৰে সেনাবাহিনী ব্যূহবদ্ধ কৰি পিতৃৰ আজ্ঞাৰে ৰণত অৱস্থান কৰিলে।
Verse 23
कार्त्तवीर्यस्तु बलवान्रामं दृष्ट्वा रणाजिरे / कालान्तकयमप्रख्यं योद्धुं समुपचक्रमे
বলৱান কাৰ্ত্তবীৰ্যই ৰণাঙ্গনত ৰামক দেখি—যি কালান্তক যমৰ দৰে প্ৰত্যক্ষ—যুদ্ধ কৰিবলৈ উপক্রম কৰিলে।
Verse 24
दक्षे पञ्चशतं बाणान्वामे पञ्चशतं धनुः / जग्रा ह भार्गवेन्द्रस्य समरे जेतुमुद्यतः
সমৰত ভার্গবেন্দ্ৰক জয় কৰিবলৈ উদ্যত হৈ তেওঁ সোঁহাতে পাঁচশ বাণ আৰু বাঁওহাতে পাঁচশ ধনু ধাৰণ কৰিলে।
Verse 25
बाणवर्षं चकाराथ रामस्योपरि भूपते / यथा बलाहको वीर पर्वतोपरि वर्षति
হে ভূপতে, তেতিয়া সি ৰামৰ ওপৰত বাণৰ বৰষুণ কৰিলে; যেন বীৰ, মেঘ পৰ্বতৰ ওপৰত বৰষে।
Verse 26
बाणवर्षेण नेनाजौ सत्कृतो भृगुनन्दनः / जग्राह स्वघनुर्दिव्यं बाणवर्षं तथाकरोत्
এই বাণবৰষুণে যুঁজত সৎকৃত ভৃগুনন্দনে নিজৰ দিব্য ধনু ধৰিলে আৰু তেনেদৰেই বাণবৰষুণ কৰিলে।
Verse 27
तावुभौरणसंदृप्तौ तदा भार्गवहैहयौ / चक्रतुर्यद्धमतुलं तुमुलं लोमहर्षणम्
তেতিয়া ৰণমত্ত সেই দুয়ো—ভাৰ্গৱ আৰু হৈহয়—অতুল, ভয়ংকৰ আৰু লোমহৰ্ষক যুদ্ধ কৰিলে।
Verse 28
ब्रह्मास्त्रं च सभूपालः संदधे रणमूर्द्धनि / वधाय भार्गवेन्द्रस्य सर्वशस्त्रास्त्रधृगबली
সকলো শস্ত্ৰাস্ত্ৰ ধাৰণকাৰী বলৱান সেই ৰজাই ৰণৰ শীৰ্ষত ভাৰ্গৱেন্দ্ৰৰ বধৰ বাবে ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ সংধান কৰিলে।
Verse 29
रामो ऽपि वार्युपस्पृश्य ब्रह्मं ब्राह्मय संदधे / ततो व्योम्नि सदा सक्ते द्वे चाप्य स्त्रे नराधिप
হে নৰাধিপ, ৰামেও জল স্পৰ্শ কৰি ব্ৰাহ্ম (ব্ৰহ্ম) অস্ত্ৰ সংধান কৰিলে; তাৰপিছত আকাশত সেই দুয়ো অস্ত্ৰ স্থিৰ হৈ ৰ’ল।
Verse 30
ववृधाते जगत्प्रान्ते तेजसा ज्वलनार्कवत् / त्रयो लोकाः सपाताला दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम्
জগতৰ প্ৰান্তত সি অগ্নি-সূৰ্যৰ দৰে তেজে বৃদ্ধি পালে। পাতালসহ ত্ৰিলোকে সেই মহা-অদ্ভুত দৃশ্য দেখিলে।
Verse 31
ज्वलदस्त्रयुगं तप्ता मेनिरे ऽस्योपसंयमम् / रामस्तदा वीक्ष्य जगत्प्रणाशं जगन्निवासोक्तमथास्मरत्तदा
জ্বলি থকা অস্ত্ৰযুগ্মে দগ্ধ হৈ সকলোৱে তাৰ উপসংহাৰ কামনা কৰিলে। তেতিয়া ৰামে জগতৰ বিনাশ দেখি জগন্নিবাসৰ বাক্য স্মৰণ কৰিলে।
Verse 32
रक्षा विधेयाद्य मयास्य संयमो निवारणीयः परमांशधारिणा / इति व्यवस्य प्रभुरुग्रतेजा नेत्रद्वयेनाथ तदस्त्रयुगमम्
‘আজি মই ৰক্ষা কৰিব লাগিব; পৰমাংশধাৰীৰ দ্বাৰা ইয়াৰ সংযম আৰু নিবাৰণ আৱশ্যক’—এনে স্থিৰ কৰি উগ্ৰতেজ প্ৰভুৱে দুটা নয়নে সেই অস্ত্ৰযুগ্মক নিবৃত্ত কৰিলে।
Verse 33
पीत्वातिरामं जगदाकलय्य तस्थौ क्षणं ध्यानगतो महात्मा / ध्यानप्रभावेण ततस्तु तस्य ब्रह्मास्त्रयुग्मं विगतप्रभावम्
অতিৰামক শোষণ কৰি আৰু জগত সংহৰি সেই মহাত্মা ক্ষণমাত্ৰ ধ্যানস্থ হ’ল। ধ্যানপ্ৰভাৱে তাৰ ব্ৰহ্মাস্ত্ৰযুগ্মৰ তেজ লুপ্ত হ’ল।
Verse 34
पपात भूमौ सहसाथ तत्क्षणं सर्वं जगत्स्वास्थ्यमुपाजगाम / स जामदग्न्यो महातां महीयान्स्रष्टुं तथा पालयितुं निहन्तुम्
সেই ক্ষণতে সি হঠাৎ ভূমিত পৰিল আৰু সমগ্ৰ জগত স্বাস্থ্যে উপনীত হ’ল। সেই জামদগ্ন্য মহাত্মাসকলৰ মাজতো মহীয়ান—সৃষ্টি, পালন আৰু সংহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম।
Verse 35
विभुस्तथापीह निजंप्रभावं गोपायितुं लोकविधिं चकार / धनुर्द्धरः शूरतमो महस्वान्सदग्रणीः संसदि तथ्यवक्ता
সৰ্বশক্তিমান হৈও তেওঁ ইয়াত নিজৰ মহিমা গোপন কৰিবলৈ লোক-মৰ্যাদা স্থাপন কৰিলে। তেওঁ ধনুৰ্ধৰ, পৰম বীৰ, মহাতেজস্বী, সজ্জনৰ অগ্ৰণী আৰু সভাত সত্যবক্তা আছিল।
Verse 36
कलाकलापेषु कृतप्रयत्नो विद्यासु शास्त्रेषु बुधो विधिज्ञः / एवं नृलोके प्रथयन्स्वभावं सर्वाणि कल्यानि करोति नित्यम्
তেওঁ কলাসমূহত পৰিশ্ৰমী, বিদ্যা আৰু শাস্ত্ৰত প্ৰাজ্ঞ, আৰু বিধি-নিয়মজ্ঞানী। এইদৰে মানৱলোকে নিজৰ স্বভাৱ প্ৰকাশ কৰি তেওঁ সদায় সকলো মঙ্গল কাৰ্য কৰে।
Verse 37
सर्वे तु लोका विजितास्तु तेन रामेण राजन्यनिषूदनेन / एवं स रामः प्रथितप्रभावः प्रशामयित्वा तु तदस्त्रयुग्मम्
ৰাজন্য-নিষূদন সেই ৰামে সকলো লোক জয় কৰিছিল। এইদৰে প্ৰথিত প্ৰভাৱশালী ৰামে সেই যুগল অস্ত্ৰক শান্ত কৰি নিষ্ফল কৰিলে।
Verse 38
पुनः प्रवृत्तो निधनं प्रकर्तुं रणागणे हैहयवंशकेतोः / तुणीरतः पत्रियुगं गृहीत्वा पुङ्खे निधायाथ धनुर्ज्यकायाम्
পুনৰায় তেওঁ ৰণাঙ্গনত হৈহয়বংশকেতুৰ নিধন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। তূণীৰৰ পৰা দুটা বাণ লৈ, পুঙ্খসহ ধনুৰ জ্যাৰ ওপৰত স্থাপন কৰিলে।
Verse 39
आलक्ष्य लक्ष्यं नृपकर्णयुग्मं चकर्त्त चूडामणिहर्तुकामः / स कृत्तकर्णो नृपतिर्महात्मा विनिर्जिताशेषजगत्प्रवीरः
লক্ষ্য স্থিৰ কৰি তেওঁ ৰজাৰ দুয়োটা কাণ লক্ষ্য কৰিলে আৰু চূড়ামণি হৰণৰ ইচ্ছাৰে সেয়া কাটি পেলালে। কাণ কটা হ’লেও, সমগ্ৰ জগতৰ বীৰসকলক জয় কৰা সেই মহাত্মা নৃপতি (অচল) ৰ’ল।
Verse 40
मेने निजं वीर्यमिह प्रणष्टं रामेण भूमीशतिरस्कृतात्मा / क्षणं धराधीशतनुर्विवर्णा गतानुभावा नृपतेर्बभूव
ৰামে তিৰস্কৃত হোৱা সেই নৃপতিয়ে ভাবিলে—ইয়াত মোৰ নিজ বীৰ্য নষ্ট হ’ল। ক্ষণমাত্ৰতে ভূধৰাধীশৰ দেহ বিবৰ্ণ হ’ল আৰু পূৰ্বৰ প্ৰভাৱ লুপ্ত হ’ল।
Verse 41
लेख्येव सच्चित्रकरप्रयुक्ता सुदीनचित्तस्य विलक्ष्यते ऽग / ततः स राजा निजवीर्यवैभवं समस्तलोकाधिकतां प्रयातम्
অতি দীনচিত্ত সেই ৰজাৰ অৱস্থা যেন নিপুণ চিত্ৰকৰৰ আঁকা ছবিৰ দৰে স্পষ্ট দেখা গ’ল। তাৰপিছত সি নিজৰ বীৰ্য-ৱৈভৱক সকলো লোকৰ ওপৰত উঠা বুলি দেখিলে।
Verse 42
विचिन्त्य पौलस्त्यजयादिलब्धं शोचन्निवासीत्स जयाभिकाङ्क्षीं / दध्यौ पुनर्मीलितलोचनो नृपौ दत्तं तमात्रेयकुलप्रदीपम्
পৌলস্ত্য-জয় আদি দ্বাৰা লাভ কৰা বস্তু চিন্তা কৰি, জয়াকাঙ্ক্ষী সেই ৰজা শোক কৰি বহি থাকিল। পাছত চকু মুদি আত্রেয়কুলৰ দীপক মহাত্মা দত্তক ধ্যান কৰিলে।
Verse 43
यस्य प्रभावानुगृहीत ओजसा तिरश्चकारा खिललोकपालकान् / यदास्य हृद्येष महानुभावो दत्तः प्रयातो न हि दर्शनं तदा
যাৰ প্ৰভাৱ-অনুগ্ৰহিত ওজসাৰে দত্তে সকলো লোকপালককো তুচ্ছ কৰিছিল—যেতিয়া সেই মহানুভাৱ দত্ত তাৰ হৃদয়ৰ পৰা প্ৰস্থান কৰিলে, তেতিয়া দৰ্শন নাছিল।
Verse 44
खिन्नो ऽतिमात्रं धरणीपतिस्तदा पुनः पुनर्ध्यानपथं जगाम / स ध्यायमानो ऽपि न चाजगाम दत्तो मनोगोचरमस्य राजन्
তেতিয়া সেই ভূপতি অতিমাত্ৰা খিন্ন হৈ পুনঃ পুনঃ ধ্যানপথলৈ গ’ল। হে ৰাজন, ধ্যান কৰিলেও দত্ত তাৰ মনৰ গ’চৰত নাহিল।
Verse 45
तपस्विनो दान्ततमस्य साधोरनागसो दुष्कृतिकारिणो विभुः / एवं यदात्रेस्तनयो महात्मा दृष्टो न च ध्यानपथे नृपेण
তপস্বী, ইন্দ্ৰিয়দমনকাৰী নিৰ্দোষ সাধু আৰু দুষ্কৰ্মকাৰীৰ ওপৰতো সমৰ্থ প্ৰভু—এনে অত্রিপুত্ৰ মহাত্মাক ৰজাই দেখিলে, কিন্তু ধ্যানপথত দেখা নাপালে।
Verse 46
तदातिदुः खेन विदूयमानः शोकेन मोहेन युतो बभूव / तं शोकमग्नं नृपतिं महात्मा रामो जगादाखिलचित्तदर्शी
তেতিয়া তেওঁ অতিদুখে বিদীৰ্ণ হৈ শোক আৰু মোহত আচ্ছন্ন হ’ল। শোকমগ্ন সেই নৃপতিক সৰ্বচিত্তদৰ্শী মহাত্মা ৰামে ক’লে।
Verse 47
मा शोकभावं नृपते प्रयाहि नैवानुशोचन्ति महानुभावाः / यस्ते वरायाभवमादिसर्गे स एव चाहं तंव सादनाय
হে নৃপতি, শোকভাবলৈ নাযাবা; মহানুভাৱসকলে শোক নকৰে। আদিসৃষ্টিত তোমাক বৰ দিবলৈ যি প্ৰকাশ পাইছিল, সেয়াই মই—তোমাৰ কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবে।
Verse 48
समागतस्त्वं भवधीरचित्तः संग्रामकाले न विषादचर्चा / सर्वो हि लोकः स्वकृतं भुनक्ति शुभाशुभं दैवकृतं विपाके
তুমি ইয়ালৈ আহিছা; চিত্তত ধৈৰ্য ধৰা—যুদ্ধকালত বিষাদৰ আলোচনা নহয়। সকলো লোকে নিজৰ কৃতকৰ্মৰ ফল ভোগে; শুভ-অশুভ ফল দেৱবিধানত পৰিপাকে আহে।
Verse 49
अन्योनको ऽप्यस्य शुभाशुभस्य विपर्ययं कर्तुमलं नरेश / यत्ते सुपुण्यं बहुजन्मसंचितं तेनेह दत्तस्य वरार्हपात्रम्
হে নৰেশ, এই শুভ-অশুভৰ উলটফেৰ কোনেও কৰিব নোৱাৰে। তোমাৰ বহু জন্মত সঞ্চিত সুপুণ্যৰ বলতেই ইয়াত দিয়া বৰ গ্ৰহণৰ যোগ্য পাত্ৰত্ব তোমাৰ হৈছে।
Verse 50
जातो भवानद्य तु दुष्कृतस्य फलं प्रभुङ्क्ष्व त्वमिहार्जितस्य / गुरुर्विमत्यापकृतस्त्वया मे यतस्ततः कर्णनिकृन्तनं ते
তুমি জন্ম লৈছা সঁচা, কিন্তু আজি তোমাৰ অৰ্জিত পাপৰ ফল ভোগ কৰা। যিহেতু তুমি মোৰ গুৰুক (পিতৃক) অসন্মান কৰি অনিষ্ট কৰিছা, সেয়ে মই তোমাৰ কাণ কাটিম।
Verse 51
कृतं मया पश्य हरन्तमोजसा चूडामणिं मामपत्दृत्य ते यशः / इत्येवमुक्त्वा स भृगुर्महात्मा नियोज्य बाणं च विकृष्य चापम्
মোৰ কৰ্ম চোৱা, মই বলপূৰ্বক তোমাৰ চূড়ামণি হৰণ কৰিছো আৰু তোমাৰ যশস্যা নষ্ট কৰিছো। এইদৰে কৈ সেই ভৃগুবংশীয় মহাত্মাই বাণ সংযোগ কৰি ধনু টানিলে।
Verse 52
चिक्षेप राज्ञः स तु लाघवेन च्छित्त्वा मणिं रामममुपाजगाम / तद्वीक्ष्य कर्मास्य मुनेः सुतस्य स चार्जुनो हैहयवंशधर्त्ता
তেওঁ ৰজাৰ ওপৰত বাণ নিক্ষেপ কৰিলে আৰু লঘুতাৰে মণিটো কাটি বাণটো ৰামৰ ওচৰলৈ ঘূৰি আহিল। মুনিপুত্ৰৰ এই কৰ্ম দেখি হৈহয় বংশৰ ধাৰক অৰ্জুনে...
Verse 53
समुद्यतो ऽभूत्पुनरप्युदायुधस्तं हन्तुमाजौ द्विजमात्मशत्रुम् / शूलशक्तिगदाचक्रखढ्गपट्टिशतोमरैः
...যুদ্ধত নিজৰ শত্ৰু সেই ব্ৰাহ্মণক মাৰিবলৈ পুনৰ অস্ত্ৰ তুলি লৈ সাজু হ’ল। শূল, শক্তি, গদা, চক্ৰ, খড়্গ, পট্টিশ আৰু তোমৰ...
Verse 54
नानाप्रहरणैश्चान्यैराजघान द्विजात्मजम् / स रामो लाघवेनैव संप्रक्षिप्तान्यनेन च
...আৰু অন্যান্য নানা প্ৰকাৰৰ অস্ত্ৰৰে তেওঁ দ্বিজপুত্ৰক আঘাত কৰিলে। সেই ৰামে অতি লঘুতাৰে তেওঁৰ দ্বাৰা নিক্ষিপ্ত অস্ত্ৰসমূহক...
Verse 55
शूलादीनि चकर्त्ताशु मध्य एव निजाशुगैः / स राजा वार्युपस्पृश्य ससर्जाग्नेयमुत्तमम्
ৰজাই নিজৰ তীক্ষ্ণ বাণে মাজতেই শূল আদি অস্ত্ৰ তৎক্ষণাৎ ছেদন কৰিলে। তাৰ পিছত জল স্পৰ্শ কৰি তেওঁ উত্তম আগ্নেয় অস্ত্ৰ প্ৰয়োগ কৰিলে।
Verse 56
अस्त्रं रामो वारुणेन शमयामास सत्वरम् / गान्धर्वं विदधे राजा वायव्येनाहनद्विभुम्
ৰামে বাৰুণ অস্ত্ৰে সেই অস্ত্ৰ তৎক্ষণাৎ শমাই দিলে। তাৰ পিছত ৰজাই বায়ব্য অস্ত্ৰে গান্ধৰ্ব অস্ত্ৰ বিধান কৰি সেই মহাবলীক আঘাত কৰিলে।
Verse 57
नागास्त्रं गारुडेनापि रामश्चिच्छेद भूपते / दत्तेन दत्तं यच्छूलमव्यर्थं मन्त्रपूर्वकम्
হে ভূপতে! ৰামে গাৰুড় অস্ত্ৰে নাগাস্ত্ৰো ছেদন কৰিলে। দত্তে মন্ত্রপূৰ্বক দিয়া সেই শূল কেতিয়াও ব্যৰ্থ নহয়।
Verse 58
जग्राह समरे राजा भार्गवस्य वधाय च / तच्छूलं शतसूर्याभमनिवार्यं सुरासुरैः
সমৰত ৰজাই ভাৰ্গৱৰ বধৰ বাবে সেই শূল গ্ৰহণ কৰিলে। সেই শূল শত সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত, দেৱ-অসুৰেও যাক ৰোধ কৰিব নোৱাৰে।
Verse 59
चिक्षेप राममुद्दिश्य समग्रेण बलेन सः / मूर्ध्नि तद्भार्गवस्याथ निपपात महीपते
তেওঁ সমগ্ৰ বলৰে ৰামক লক্ষ্য কৰি তাক নিক্ষেপ কৰিলে। হে মহীপতে! সেয়া তেতিয়া ভাৰ্গৱৰ মূৰত আহি পৰিল।
Verse 60
तेन शूलप्रहारेण व्यथितो भार्गवस्तदा / मूर्च्छामवाप राजेन्द्र पपात च हरिं स्मरन्
সেই শূল-প্ৰহাৰে ব্যথিত হৈ তেতিয়া ভাৰ্গৱ মূৰ্ছা গ’ল, হে ৰাজেন্দ্ৰ; আৰু হৰিক স্মৰণ কৰি কৰি ভূমিত পৰিল।
Verse 61
पतिते भार्गवे तत्र सर्वे देवा भयाकुलाः / समाजग्मुः पुरस्कृत्य ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान्
তাতে ভাৰ্গৱ পতিত হোৱামাত্ৰ সকলো দেৱতা ভয়াকুল হ’ল; আৰু ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহেশ্বৰক আগত ৰাখি একেলগে সমবেত হ’ল।
Verse 62
शङ्करस्तु महाज्ञानी साक्षान्मृत्युञ्जयः प्रभुः / भार्गवं जीवयामास संजीवन्या स विद्यया
মহাজ্ঞানী শংকৰ, যি সাক্ষাৎ মৃত্যুঞ্জয় প্ৰভু, তেওঁ সংজীৱনী বিদ্যাৰে ভাৰ্গৱক পুনৰ জীৱিত কৰিলে।
Verse 63
रामस्तु चेतनां प्राप्य ददर्श पुरतः सुरान् / प्रणनाम च राजेन्द्र भक्त्या ब्रह्मादिकांस्तु तान्
ৰামে চেতনা পাই সন্মুখত দেৱসকলক দেখিলে; হে ৰাজেন্দ্ৰ, ব্ৰহ্মা আদি তেওঁলোকক ভক্তিৰে প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 64
ते स्तुता भार्गवेन्द्रेण सद्यो ऽदर्शनमागताः / स रामो वार्युस्पृश्य जजाप कवचं तु तत्
ভাৰ্গৱেন্দ্ৰে স্তৱ কৰাত তেওঁলোক তৎক্ষণাৎ অদৃশ্য হ’ল; তাৰ পাছত ৰামে জল স্পৰ্শ কৰি আচমন কৰি সেই কবচ-মন্ত্ৰ জপ কৰিলে।
Verse 65
उत्थितश्च सुसंरब्धो निर्दहन्निव चक्षुषा / स्मृत्वा पाशुपतं चास्त्रं शिवदत्तं स भार्गवः
তেতিয়া ভাৰ্গৱ অতি ক্ৰোধে উঠি দাঁড়াল, যেন চকুৰে দহি পেলাব। তেওঁ শিৱদত্ত পাশুপত অস্ত্ৰ স্মৰণ কৰিলে।
Verse 66
सद्यः संहृतवांस्तत्तु कार्त्तवीर्यं महाबलम् / स राजा दत्तभक्तस्तु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् / प्रविष्टो भस्मसाज्जातं शरीरं बाहुनन्दन
ক্ষণতে তেওঁ মহাবলী কাৰ্ত্তবীৰ্যক সংহাৰ কৰিলে। দত্তভক্ত সেই ৰজা বিষ্ণুৰ সুদৰ্শন চক্ৰে দহি ভস্মীভূত দেহ হ’ল—হে বাহুনন্দন!
Frequently Asked Questions
It marks a dynastic transition by narrating the fall of Sucandra and the death of his son Puṣkarākṣa, functioning as a termination/turning-point episode within the surrounding royal genealogy.
Puṣkarākṣa’s arrow-net is answered by Rāma’s Vāruṇa astra (storm/flood), countered by Puṣkarākṣa’s Vāyavya astra (wind dispersal), culminating in Rāma’s Brahma astra as a decisive, hierarchy-topping force—illustrating counter-astra pairing and escalation.
No; the sampled material is Bhārgava-carita centered on Paraśurāma and royal opponents, emphasizing martial-dynastic narration rather than the Śākta esoterica and yantra/vidyā frameworks typical of the Lalitopākhyāna section.