Adhyaya 32
Śivaloka–Brahmaloka Varnana (Description of Śivaloka and the Upper Worlds)
এই অধ্যায়ত বশিষ্ঠে ৰামৰ তপোবলজনিত দিব্য দৰ্শনৰ বৰ্ণনা কৰে; সেই দৰ্শনত ৰামে শিৱলোক দৰ্শন কৰে। আৰম্ভণিতে সংক্ষিপ্ত সংযোগৰ পাছত ব্ৰহ্মলোকৰ অতি ঊৰ্ধ্বস্থিতি (লক্ষ যোজন) আৰু ই যোগীসকলৰ বাবে মাত্ৰ গম্য বুলি কোৱা হয়। তাৰ পিছত উচ্চ লোকসমূহৰ দিশা-অনুক্ৰম—এফালে বৈকুণ্ঠ, আনফালে গৌৰীলোক, তলত ধ্ৰুৱলোক—স্থাপন কৰা হয়। শিৱলোকৰ ঐশ্বৰ্য পাৰিজাতসদৃশ বৃক্ষ, কামধেনুৰ উপমা, ৰত্নময় মঞ্চ, স্বৰ্ণ-ৰত্ননির্মিত প্ৰাকাৰ, নির্মল জ্যোতি আৰু চাৰিদ্বাৰবিশিষ্ট প্ৰাসাদ-সমূহেৰে বৰ্ণিত। শেষত ত্ৰিশূল আদি অস্ত্ৰধাৰী, ভস্মলিপ্ত, ব্যাঘ্ৰচর্মধাৰী ভয়ংকৰ দ্বাৰপাল দেখা দিয়ে; ৰামে দেৱাজ্ঞা অনুসৰি শংকৰ দৰ্শনৰ বাবে বিনয়ৰে প্ৰৱেশ প্ৰাৰ্থনা কৰে। ইয়াত যোগীন্দ্ৰ, সিদ্ধ আৰু পাশুপতসকলৰ নিবাস আৰু যোগ-তপস্যাৰে মাত্ৰ প্ৰৱেশযোগ্যতা সূচিত।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३१// वसिष्ठ उवाच ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा स प्रणम्य जगद्गुरुम् / प्रसन्नचेताः सुभृशं शिवलोकं जगाम ह
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যভাগ, তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদ, ভাৰ্গৱচৰিতত একত্ৰিশতম অধ্যায়। বসিষ্ঠ ক’লে—ব্ৰহ্মাৰ বচন শুনি সি জগদ্গুৰুক প্ৰণাম কৰিলে; অতি প্ৰসন্নচিত্তে সি শিৱলোকলৈ গ’ল।
Verse 2
लक्षयोजनमूर्द्ध्वं च ब्रह्मलोका द्विलक्षणम् / अथनिर्वचनीयं च योगिगम्यं परात्परम्
ব্ৰহ্মলোকৰ ওপৰত দু’লক্ষ যোজন ঊৰ্ধ্বে সেই লোক। সেয়া অবৰ্ণনীয়, যোগীৰেই গম্য, আৰু পৰাত্পৰ।
Verse 3
वैकुण्ठो दक्षिणे यस्माद्गौरीलोकश्च वामतः / यदधो ध्रुवलोकश्च सर्वलोकपरस्तु सः
যাৰ দক্ষিণে বৈকুণ্ঠ আৰু বামফালে গৌৰীলোক; আৰু যাৰ তলত ধ্ৰুৱলোক—সেই লোক সকলো লোকৰ ওপৰত।
Verse 4
तपोवीर्यगती रामः शिवलोकं ददर्श च / उपमानेन रहितं नानाकौतुकसंयुतम्
তপস্যা আৰু বীৰ্যৰ গতি লৈ ৰামে শিৱলোক দৰ্শন কৰিলে। সেয়া উপমাহীন আৰু নানাবিধ আশ্চৰ্য কৌতুকে ভৰপূৰ আছিল।
Verse 5
वसंति यत्र योगीन्द्राः सिद्धाः पाशुपताः शुभाः / कोटिकल्पतपः पुण्याः शान्ता निर्मत्सरा जनाः
য’ত যোগীন্দ্ৰ, সিদ্ধ আৰু শুভ পাশুপতসকল বাস কৰে; কোটি-কল্প তপস্যাৰ পুণ্যৰে পবিত্ৰ, শান্ত আৰু নিৰ্মৎসৰ জনসকল তাত থাকে।
Verse 6
पारिजातमुखैर्वृक्षैः शोभितं कामधेनुभिः / योगेन योगिना सृष्टं स्वेच्छया शङ्करेण हि
পাৰিজাত আদি বৃক্ষৰে শোভিত আৰু কামধেনুৰে পৰিপূৰ্ণ; যোগী শংকৰে নিজৰ স্বেচ্ছাৰে যোগবলত ই সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 7
शिल्पिनां गुरुणा स्वप्ने न दृष्टं निश्वकर्मणा / सरोवरशतैर्दिव्यैः पद्मरागविराजितैः
শিল্পীৰ গুৰু বিশ্বকৰ্মাইও স্বপ্নতো এনে দেখা নাছিল; পদ্মৰাগ মণিৰ দীপ্তিৰে উজ্জ্বল দিৱ্য শত সৰোবৰৰে ই শোভিত।
Verse 8
शोभितं चातिरम्यं च संयुक्तं मणिवेदिभिः / सुवर्णरत्नरचितप्राकारेण समावृतम्
ই শোভাময় আৰু অতি ৰমণীয়, মণিবেদীৰে সংযুক্ত; আৰু সোণ-ৰত্নে গঢ়া প্ৰাকাৰেৰে আৱৃত।
Verse 9
अत्यूर्द्ध्वमंबरस्पर्शि स्वच्छं क्षीरनिभंपरम् / चतुर्द्वारसमायुक्तं शोभितं मणिवेदिभिः
ই অতি উচ্চ, আকাশস্পৰ্শী, স্বচ্ছ আৰু ক্ষীৰসদৃশ উজ্জ্বল; চাৰি দুৱাৰেৰে যুক্ত আৰু মণিবেদীৰে অলংকৃত।
Verse 10
रक्तसोपानयुक्तैश्च रत्नस्तंभकपाटकैः / नानाचित्रविचित्रैश्च शोभितैः सुमनोहरैः
ৰক্তবৰ্ণ সোপানযুক্ত, ৰত্নময় স্তম্ভ আৰু কপাটে নিৰ্মিত, নানা চিত্ৰৰ বৈচিত্ৰ্যে শোভিত—অতি মনোহৰ আছিল।
Verse 11
तन्मधये भवनं रम्यं सिंहद्वारोपशोभितम् / ददर्शरामो धर्मात्मा विचित्रमिव संगतः
তাৰ মাজভাগত সিংহদ্বাৰে শোভিত এক ৰম্য ভৱন আছিল; ধৰ্মাত্মা ৰামে তাক যেন আশ্চৰ্য বৈভৱে সংযুক্ত দেখা পালে।
Verse 12
तत्र स्थितौ द्वार पालौ ददर्शातिभयङ्करौ / महाकरालदन्तास्यौ विकृतारक्तलोचनौ
সেখানে থকা দুজন দ্বাৰপাল অতি ভয়ংকৰ আছিল; তেওঁলোকৰ মুখত মহা কৰাল দাঁত আৰু চকু বিকৃত ৰক্তবৰ্ণ আছিল।
Verse 13
दग्धशैलप्रतीकाशौ महाबलपराक्रमौ / विभूतिभूषिताङ्गौ च व्याघ्रचर्मांबरौ च तौ
তেওঁলোক দুজন দগ্ধ পৰ্বতৰ দৰে দীপ্ত, মহাবল আৰু পৰাক্ৰমশালী আছিল; অঙ্গে বিভূতিৰে ভূষিত আৰু ব্যাঘ্ৰচৰ্মক বস্ত্ৰৰূপে ধাৰণ কৰিছিল।
Verse 14
त्रिशूलपट्टिशधरौ ज्वलन्तौ ब्रह्मतेजसा / तौ दृष्ट्वा मनसा भीतः किञ्चिदाह विनीतवत्
ত্ৰিশূল আৰু পট্টিশ ধাৰণ কৰি ব্ৰহ্মতেজে জ্বলন্ত তেওঁলোক দুজনক দেখি, সি মনে ভয় পাই বিনীতভাৱে অলপ কথা ক’লে।
Verse 15
नमस्करोमि वामीशौ शङ्करं द्रष्टुमागतः / ईश्वराज्ञां समादाय मामथाज्ञप्तुमर्हथ
হে বামীশৌ! মই নমস্কাৰ কৰোঁ; শংকৰৰ দৰ্শনলৈ আহিছোঁ। ঈশ্বৰৰ আজ্ঞা লৈ আহিছোঁ; সেয়ে মোক আদেশ দিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰক।
Verse 16
तौतु तद्वचनं श्रुत्वा गृहीत्वाज्ञां शिवस्य च / प्रवेष्टुमाज्ञां ददतुरीश्वरानुचरौ च तौ
তেওঁলোকে সেই কথা শুনি শিৱৰ আজ্ঞা গ্ৰহণ কৰিলে; ঈশ্বৰৰ অনুচৰ সেই দুজনেই তেওঁক প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিলে।
Verse 17
स तदाज्ञामनुप्राप्य विवेशान्तः पुरं मुदा / तत्रातिरम्यां सिद्धौघैः समाकीर्णां सभां द्विजः
সেই আজ্ঞা পাই সেই দ্বিজে আনন্দে অন্তঃপুৰত প্ৰৱেশ কৰিলে। তাত তেওঁ সিদ্ধসমূহে ভৰপূৰ অতি মনোৰম সভা দেখিলে।
Verse 18
दृष्ट्वा विस्मयमापेदे सुगन्धबहुलां विभोः / तत्रापश्यच्छिवं शान्तं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्
সেয়া দেখি তেওঁ বিস্মিত হ’ল; প্ৰভুৰ সেই স্থান সুগন্ধে পৰিপূৰ্ণ আছিল। তাত তেওঁ শান্ত শিৱক—ত্রিনেত্ৰ, চন্দ্ৰশেখৰ—দৰ্শন কৰিলে।
Verse 19
त्रिशूलशोभितकरं व्याघ्रचर्मवरांबरम् / विभूतिभूषिताङ्गं च नागयज्ञोपवीतिनम्
তেওঁৰ হাতত ত্ৰিশূল শোভিত আছিল; ব্যাঘ্ৰচৰ্মেই আছিল তেওঁৰ উত্তম বস্ত্ৰ। দেহত বিভূতি শোভা পাইছিল আৰু নাগেই আছিল তেওঁৰ যজ্ঞোপবীত।
Verse 20
आत्मारामं पूर्णकामं कोटिसूर्यसमप्रभम् / पञ्चाननं दशभुजं भक्तानुग्रहविग्रहम्
আত্মাৰাম, পূৰ্ণকাম, কোটি সূৰ্যসম প্ৰভাযুক্ত; পঞ্চানন, দশভুজ, ভক্তানুগ্ৰহময় মূৰ্তি।
Verse 21
योगज्ञाने प्रब्रुवन्तं सिद्धेभ्यस्तर्कमुद्रया / स्तूयमानं च योकीन्द्रैः प्रमथप्रकरैर्मुदा
যোগজ্ঞান উপদেশ দিয়া, সিদ্ধসকলক তর্কমুদ্ৰাৰে বোধ কৰাই; আৰু যোগীন্দ্ৰ আৰু প্ৰমথগণে আনন্দে যাঁক স্তৱ কৰে।
Verse 22
भैरवैर्योगिनीभिश्च वृतं रुद्रगणैस्तथा / मूर्ध्ना नमाम तं दृष्ट्वा रामः परमया मुदा
ভৈৰৱ, যোগিনী আৰু ৰুদ্ৰগণে ঘেৰাও কৰা তাঁক দেখি ৰামে পৰমানন্দে মূৰ নোৱাই প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 23
वामभागे कार्त्तिकेयं दक्षिणे च गणेश्वरम् / नन्दीश्वरं महाकालं वीरभद्रं च तत्पुरः
তাঁৰ বাওঁফালে কাৰ্ত্তিকেয়, সোঁফালে গণেশ্বৰ; আৰু সন্মুখত নন্দীশ্বৰ, মহাকাল আৰু বীৰভদ্ৰ অৱস্থিত আছিল।
Verse 24
क्रोडे दुर्गां शतभुजां दृष्ट्वा नत्वाथ तामपि / स्तोतुं प्रचक्रमे विद्वान्गिरा गद्गदया विभुम्
কোলাত বিৰাজমান শতভুজা দুৰ্গাক দেখি, তেঁওকো প্ৰণাম কৰি; তাৰপিছত বিদ্বান ৰামে গদগদ কণ্ঠে সেই বিভুক স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 25
नमस्ये शिवमीशानं विभुं व्यापकमव्ययम् / भुजङ्गभूषणं चोग्रं नृकपालस्रगुज्ज्वलम्
মই ঈশান শিৱক নমস্কাৰ কৰোঁ—তেওঁ সৰ্বব্যাপী, বিভু আৰু অব্যয়; ভুজংগ-ভূষণধাৰী, উগ্ৰ, আৰু নৰকপাল-মালাৰে দীপ্তিমান।
Verse 26
यो विभुः सर्वलोकानां सृष्टिस्थितिविनाशकृत् / ब्रह्मादिरूपधृग्ज्येष्ठस्तं त्वां वेद कृपार्णवम्
যি বিভু সৰ্বলোকৰ সৃষ্টি-স্থিতি-লয় কৰে; যি ব্ৰহ্মা আদি ৰূপ ধাৰণ কৰা জ্যেষ্ঠ—সেই কৰুণাসাগৰ তোমাকেই (যথাৰ্থতে) জনা যায়।
Verse 27
वेदा न शक्ता यं स्तोतु मवाङ्मनसगोचरम् / ज्ञानबुद्ध्योरसाध्यं च निराकारं नमाम्यहम्
যাক বেদেও স্তৱ কৰিব নোৱাৰে, যি বাক্ আৰু মনৰ অগোচৰ; যি জ্ঞান আৰু বুদ্ধিৰো অগম্য, সেই নিৰাকাৰক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 28
शक्रादयः सुरगणा ऋषयो मनवो ऽसुराः / न यं विदुर्यथातत्त्वं तं नमामि परात्परम्
শক্ৰ আদি দেৱগণ, ঋষি, মনু আৰু অসুৰেও যাক যথাতত্ত্ব নাজানে—সেই পৰাত্পৰক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 29
यस्यांशांशेन सृजयन्ते लोकाः सर्वे चराचराः / लीयन्ते च पुनर्यस्मिंस्तं नमामि जगन्मयम्
যাৰ অংসৰ অংসে সৰ্ব চল-অচল লোক সৃষ্টি হয়, আৰু পুনৰ যাৰ মাজতেই লীন হয়—সেই জগন্ময়ক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 30
यस्येषत्कोपसंभूतो हुताशो दहते ऽखिलम् / सोर्द्ध्वलोकं सपातालं तं नमामि हरं परम्
যাঁৰ সামান্য ক্ৰোধৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা হুতাশনে সকলো জগত দহে; যি ঊৰ্ধ্বলোকৰ পৰা পাতাললৈকে ব্যাপ্ত—সেই পৰম হৰক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 31
पृथ्वीपवन वह्न्यभभोनभोयज्वेन्दुभास्कराः / मूर्त्तयो ऽष्टौ जगत्पूज्यास्तं यज्ञं प्रणमाम्यहम्
পৃথিৱী, পৱন, অগ্নি, জল, আকাশ, যজ্বা (যজ্ঞ-স্বৰূপ), চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য—এই অষ্ট মূৰ্তি জগতপূজ্য; সেই যজ্ঞক মই প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 32
यः कालरूपो जगदादिकर्त्ता पाता पृथग्रूपधरो जगन्मयः / रर्त्ता पुना रुद्रवपुस्तथान्ते तं कालरूपं शरणं प्रपद्ये
যি কালৰূপে জগতৰ আদিকৰ্তা, নানাৰূপ ধৰি জগত পালন কৰা জগন্ময়; আৰু অন্তত ৰুদ্ৰবপু হৈ সংহাৰ কৰা—সেই কালৰূপৰ শৰণ মই গ্ৰহণ কৰোঁ।
Verse 33
इत्येवमुक्त्वा स तु भार्गवो मुदा पषात तस्याङ्घ्रि समीप आतुरः / उत्थाप्य तं वामकरेण लीलया दध्रे तदा मूर्ध्नि करं कृपार्णवः
এইদৰে কৈ সেই ভাৰ্গৱ আনন্দত আকৰ্ষিত হৈ তেওঁৰ চৰণসন্নিধিত পৰি শৰণ ল’লে। তেতিয়া কৃপাসাগৰ প্ৰভুৱে বাওঁ হাতে লীলাৰে তাক উঠাই তাৰ মূৰ্ধাত হাত ৰাখিলে।
Verse 34
आशीर्भिरेनं ह्यभिनन्द्य सादरं निवेशयामास गणेशपूर्वतः / उवाच वामामभिवीक्ष्य चाप्युमां कृपार्द्रदृष्ट्याखिलकामपूरकः
আশীৰ্বাদবাক্যৰে সাদৰে তাক অভিনন্দন কৰি গণেশৰ আগত বহুৱালে। তাৰ পিছত কৃপাৰে সিক্ত দৃষ্টিৰে বামা উমালৈ চাই, সকলো কামনা পূৰণকাৰী প্ৰভুৱে ক’লে।
Verse 35
शिव उवाच कस्त्वं वटो कस्यकुले प्रसूतः किं कार्यमुद्दिश्य भवानिहागतः / विनिर्द्दिशाहं तव भक्तिभावतः प्रीतः प्रदद्यां भवतो मनोगतम्
শিৱে ক’লে—হে বৎস, তুমি কোন? কোন কুলত জন্মিছা? কি কাৰ্য উদ্দেশ্যে ইয়ালৈ আহিছা? তোমাৰ ভক্তিভাৱে মই প্ৰসন্ন; কোৱা, মনৰ অভীষ্ট মই তোমাক দিম।
Verse 36
इत्येवमुक्तः स भृगुर्महात्मना हरेण विश्वार्त्तिहरेण सादरम् / पुनश्च नत्वा विबुधां पति गुरुं कृपासमुद्रं समुवाच सत्वरम्
এনেদৰে বিশ্বাৰ্ত্তি হৰণকাৰী মহাত্মা হৰিয়ে সাদৰে ক’লে; সেয়া শুনি ভৃগুৱে পুনৰায় দেবাধিপতি গুৰু, কৃপাসাগৰক প্ৰণাম কৰি তৎক্ষণাৎ ক’লে।
Verse 37
परशुराम उवाच भृगोश्चाहं कुले जातो जमदग्निसुतौ विभो / रामो नाम जगद्वन्द्यं त्वामहं शरणं गतः
পৰশুৰামে ক’লে—হে বিভো, মই ভৃগুৰ কুলত জন্মা, জমদগ্নিৰ পুত্ৰ। মোৰ নাম ৰাম; হে জগতবন্দ্য, মই তোমাৰ শৰণ লৈছোঁ।
Verse 38
यत्कार्यार्थमहं नाथ तव सांनिध्यमागतः / तं प्रसाधय विश्वेश वाञ्छितं काममेव मे
হে নাথ, যি কাৰ্যৰ বাবে মই তোমাৰ সান্নিধ্যলৈ আহিছোঁ, হে বিশ্বেশ, সেয়া সিদ্ধ কৰা; সেয়াই মোৰ বাঞ্ছিত কামনা।
Verse 39
मृगयामागतस्यापि कार्त्तवीर्यस्य भूपतेः / आतिथ्यं कृतवान् देव जमदग्निः पिता मम
হে দেৱ, মৃগয়া কৰিবলৈ অহা ৰজা কাৰ্ত্তবীৰ্যকো মোৰ পিতা জমদগ্নিয়ে অতিথিসেৱা কৰিছিল।
Verse 40
राजा तं स बलाल्लोभात्पातयामास मन्दधीः / सा धेनुस्तं मृतं दृष्ट्वा गवां लोकं जगाम ह
মন্দবুদ্ধি ৰজাই লোভত বলপ্ৰয়োগ কৰি তাক পেলাই দিলে। তাক মৃত দেখি সেই ধেনু গাভীৰ লোকলৈ গ’ল।
Verse 41
राजा न शोचन्मरणं पितुर्मम निरागसः / जगाम स्वपुरं पश्चान्माता मे प्रारुदद्भृशम्
নিৰ্দোষ মোৰ পিতাৰ মৃত্যুত ৰজাই শোক নকৰিলে। পাছত সি নিজৰ নগৰলৈ গ’ল; মোৰ মাতৃয়ে বৰকৈ কান্দিলে।
Verse 42
तज्ज्ञात्वा लोकवृत्तज्ञो भृगुर्नः प्रपितामहः / आजगाम महादेव ह्यहमप्यागतो वनात्
হে মহাদেৱ, এই কথা জানি লোকবৃত্ত-জ্ঞ আমাৰ প্ৰপিতামহ ভৃগু আহিল; আৰু মইও বনৰ পৰা আহিলোঁ।
Verse 43
मया मह सुदुःखार्त्तान्भ्रातॄन्मात्रासहैव मे / सांत्वयित्वा स मन्त्रज्ञो ऽजीवयत्पितरं मम
মই মাতৃসহ অতি দুখাৰ্ত ভাতৃসকলক সান্ত্বনা দিলোঁ। তাৰ পাছত মন্ত্ৰজ্ঞ তেওঁ মোৰ পিতাক পুনৰ জীৱিত কৰিলে।
Verse 44
आनागते भृगौ मातुर्दुःखेनाहं प्रकोपितः / प्रतिज्ञां कृतवान्देव सात्वयन्मातरंस्वकाम्
ভৃগু অহাৰ আগতেই মাতৃৰ দুখে মই ক্ৰোধিত হৈ উঠিলোঁ। হে দেৱ, মাতৃক সান্ত্বনা দি দি মই এক প্ৰতিজ্ঞা কৰিলোঁ।
Verse 45
त्रिःसप्तकृत्वो यदुरस्ताडितं मातुरात्मनः / तावत्संख्यमहं पृथ्वीं करिष्ये क्षत्रवर्जिताम्
মাতৃৰ আত্মস্বৰূপে যদুৰ বুকুত ত্ৰিঃসপ্তকৃত্বঃ যিমান আঘাত হ’ল, তিমান সংখ্যালৈকে মই পৃথিৱীক ক্ষত্ৰিয়বর্জিত কৰিম।
Verse 46
इत्येवं परिपूर्णा मे कर्त्ता देवो जगत्पतिः / महादेवो ह्यतो नाथ त्वत्सकाणमिहागतः
এইদৰে মোৰ প্ৰতিজ্ঞা পৰিপূৰ্ণ হ’ল। জগত্পতি দেৱ মহাদেৱ, হে নাথ, এতিয়া তোমাৰ সখাসকলৰ সৈতে ইয়ালৈ আহিছে।
Verse 47
वसिष्ठ उवाच इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा दुर्गामुखं हरः / बभूवानम्रवदनस्छिन्तयानः क्षणं तदा
বসিষ্ঠ ক’লে—এনেদৰে সেই বাক্য শুনি আৰু দুৰ্গাৰ মুখ দেখি হৰ (শিৱ) তেতিয়া ক্ষণমাত্ৰ নত-মুখে চিন্তামগ্ন হ’ল।
Verse 48
एतस्मिन्नन्तरे दुर्गा विस्मिता प्राहसद्भृशम् / उवाच च महाराज भार्गवं वैरसाधकम्
এই মাজতে দুৰ্গা বিস্মিত হৈ জোৰেৰে হাঁহিলে আৰু, হে মহাৰাজ, বৈৰসাধক ভাৰ্গৱক ক’লে।
Verse 49
तपस्विन्द्विजपुत्र क्ष्मां निर्भूपां कर्त्तुमिच्छसि / त्रिः सप्तकृत्वः कोपेन साहसस्ते महान्बटो
হে তপস্বী দ্বিজপুত্ৰ! তুমি কি পৃথিৱীক ৰজাহীন কৰিব বিচাৰিছা? ক্ৰোধে ত্ৰিঃসপ্তকৃত্বঃ—বটা, তোমাৰ সাহস মহৎ!
Verse 50
हन्तुमिच्छसि निःशस्त्रः सहस्रार्जुनमीश्वरम् / भ्रूभङ्गलीलया येन रावणो ऽपि निराकृतः
তুমি নিৰস্ত্ৰ হৈ সেই ঈশ্বৰ সহস্ৰাৰ্জুনক বধ কৰিব বিচাৰিছা নে? যিয়ে ভ্ৰূভংগৰ লীলামাত্ৰে ৰাৱণকো নিৰাকৃত কৰিছিল।
Verse 51
तस्मै प्रदत्तं दत्तेन श्रीहरेः कवचं पुरा / शक्तिरत्यर्थवीर्या च तं कथं हन्तुमिच्छसि
দত্তে পূৰ্বে তেওঁক শ্ৰীহৰিৰ কবচ দান কৰিছে, আৰু তেওঁৰ শক্তি অতি প্ৰবল; তেন্তে তুমি তেওঁক কেনেকৈ বধ কৰিব বিচাৰিছা?
Verse 52
शङ्करः करुणासिद्धः कर्त्तुं चाप्यन्यथा विभुः / न चान्यः शङ्करात्पुत्र सत्कार्यं कर्त्तुमीश्वरः
শংকৰ কৰুণাৰে সিদ্ধ, আৰু বিভু হৈ ইচ্ছা কৰিলে অন্যথাও কৰিব পাৰে; কিন্তু হে পুত্ৰ, শংকৰৰ বাহিৰে সৎকাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ আন কোনো ঈশ্বৰ নাই।
Verse 53
अथ देव्या अनुमतिं प्राप्य शंभुर्द्दयार्णवः / अभ्यधाद्भद्रया वाया जमदग्निसुतं विभुः
তাৰ পিছত দেৱীৰ অনুমতি পাই দয়াৰ্ণৱ শম্ভুৱে, বিভু হৈ, জমদগ্নিপুত্ৰক মঙ্গলময় বাক্যৰে ক’লে।
Verse 54
शिव उवाच अद्यप्रभृति विप्र त्वं मम स्कन्दसमो भव / दास्यामि मन्त्रं दिव्यं ते कवचं च महामते
শিৱে ক’লে—হে বিপ্ৰ, আজিৰ পৰা তুমি মোৰ স্কন্দসম হও। হে মহামতি, মই তোমাক দিব্য মন্ত্ৰ আৰু কবচ দিম।
Verse 55
लीलया यत्प्रसादेन कार्त्तवीर्यं हनिष्यसि / त्रिः सप्तकृत्वो निर्भूपां महीं चापि करिष्यसि
যাঁৰ লীলামাত্ৰ প্ৰসাদে তুমি কাৰ্ত্তবীৰ্যক বধ কৰিবা, আৰু একুশবাৰ পৃথিৱীক ৰজাহীন কৰিবা।
Verse 56
इत्युक्त्वा शङ्करस्तस्मै ददौ मन्त्रं सुदुर्लभम् / त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमाद्भुतम्
এইদৰে কৈ শংকৰে তাক অতি দুৰ্লভ মন্ত্র দিলে—‘ত্রৈলোক্যবিজয়’ নামৰ পৰম অদ্ভুত কবচ।
Verse 57
नागपाशं पाशुपतं ब्रह्मास्त्रं च सुदुर्ल्लभम् / नारायणास्त्रमाग्नेयं वायव्यं वारुणं तथा
নাগপাশ, পাশুপত, অতি দুৰ্লভ ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ; লগতে নাৰায়ণাস্ত্ৰ, আগ্নেয়, বায়ব্য আৰু বাৰুণো।
Verse 58
घान्धर्वं गारुडं चैव जृंभणास्त्रं महाद्भुतम् / गदां शक्तिं च परशुं शूलं दण्डमनुत्तमम्
গান্ধৰ্ব, গাৰুড় আৰু মহা অদ্ভুত জৃম্ভণাস্ত্ৰ; লগতে গদা, শক্তি, পৰশু, শূল আৰু অনুত্তম দণ্ড।
Verse 59
शस्त्रास्त्रग्राममखिलं प्रहृष्टः संबभूव ह / नमस्कृत्य शिवं शान्तं दुर्गां स्कन्दं गणेश्वरम्
সকলো শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰৰ সমাহাৰ পাই সি পৰম হর্ষিত হ’ল; আৰু শান্ত শিৱ, দুৰ্গা, স্কন্দ আৰু গণেশ্বৰক নমস্কাৰ কৰিলে।
Verse 60
परिक्रम्य ययौ रामः पुष्करं तीर्थमुत्तमम् / सिद्धं कृत्वा शिवोक्तं तु मन्त्रं कवचमुत्तमम्
পৰিক্ৰমা কৰি ৰামে উত্তম তীৰ্থ পুষ্কৰলৈ গ’ল। শিৱোক্ত উত্তম মন্ত্ৰ-কৱচ সিদ্ধ কৰিলে।
Verse 61
साधयामास निखिलं स्वकार्यं भृगुनन्दनः / निहत्य कार्त्तवीर्यं तं ससैन्यं सकुलं मुदा / विनिवृत्तो गृहं प्रागात्पितुः स्वस्य भृगूद्वहः
ভৃগুনন্দনে নিজৰ সকলো কাৰ্য সম্পূৰ্ণ কৰিলে। কাৰ্ত্তবীৰ্যক তাৰ সৈন্য আৰু কুলসহ বধ কৰি আনন্দে, ভৃগুশ্ৰেষ্ঠ পিতৃগৃহলৈ উভতি গ’ল।
Frequently Asked Questions
This chapter is primarily cosmological rather than genealogical; it focuses on the placement and phenomenology of higher lokas (Śivaloka/Brahmaloka) and their inhabitants (yogins, siddhas, pāśupatas), not on a royal or sage vaṃśa list.
A key vertical-distance marker appears in the placement of Brahmaloka as ‘lakṣa-yojana’ above (a high-order measure), alongside directional relations among Vaikuṇṭha, Gaurīloka, and the lower Dhruvaloka, forming a tiered upper-world coordinate system.
This adhyāya is not a Lalitopākhyāna passage; it does not present Śākta vidyā/yantra material. Its esoteric emphasis is instead yogic access to supernal realms and the symbolic architecture of Śivaloka guarded by dvārapālas.