Adhyaya 15
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
এই অধ্যায়ত ঋষিসকলে সূতক সম্বোধন কৰি পূৰ্বে বৰ্ণিত শ্রাদ্ধ-কল্পৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু শ্রাদ্ধ আচৰণত ঋষিৰ প্ৰামাণ্য মত অধিক বিস্তাৰে বিচাৰে। সূতে কয়—মূল বিধি আগতেই কোৱা হৈছে; এতিয়া ‘পৰিশিষ্ট’ ৰূপে ব্ৰাহ্মণ পৰীক্ষা/নিৰ্বাচনৰ নিয়ম আৰু অতিথি-ধৰ্ম বৰ্ণনা কৰা হ’ব। যাৰ দোষ দেখা যায় তাক কৰ্মত এৰাই চলিব লাগে; কিন্তু শ্রাদ্ধত অচিনাকি দ্বিজক অতিমাত্ৰা পৰীক্ষা নকৰিব, কিয়নো সিদ্ধসকল ব্ৰাহ্মণৰূপে বিচৰণ কৰে। সেয়ে আগত অতিথিক কৃতাঞ্জলিৰে আদৰণি কৰি অৰ্ঘ্য-পাদ্য, অভ্যংগ আৰু ভোজনৰে সৎকাৰ কৰিব লাগে। দেৱ আৰু যোগীশ্বৰ বহু ৰূপে ধৰ্মপথলৈ নি যায়; অতিথি-সৎকাৰ অগ্নিষ্টোমাদি যজ্ঞফলৰ সমান, আৰু শ্রাদ্ধত অৱমাননা কৰিলে দেৱ-পিতৃসকলে প্ৰত্যাখ্যান কৰে। দেৱ-পিতৃসকল ব্ৰাহ্মণত প্ৰৱেশ কৰি অনুগ্ৰহ কৰে; অসম্মানিত হ’লে তেওঁ ‘দহে’, সন্মানিত হ’লে কামনা পূৰণ কৰে—সেয়ে অতিথিৰ নিত্য আদৰ বিধেয়।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ऽशौचविधिर्नाम चतुर्दशो ऽध्योयः // १४// ऋषय ऊचुः अहो धन्यस्त्वया सूत श्राद्धकल्पः प्रकीर्तितः / श्रुता नः श्राद्धकल्पास्तु ऋषिभिर्ये प्रकीर्त्तिताः
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণত, বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত, শ্ৰাদ্ধকল্পৰ অন্তৰ্গত ‘অশৌচবিধি’ নামৰ চতুৰ্দশ অধ্যায়। ঋষিসকলে ক’লে—হে সূত! তুমি ধন্য; তুমি শ্ৰাদ্ধকল্প কীৰ্তন কৰিলা; ঋষিসকলে প্ৰকীৰ্তিত কৰা শ্ৰাদ্ধকল্পসমূহো আমি শুনিছোঁ।
Verse 2
अतीव विस्तरो ह्यस्य विशेषेण तु कीर्त्तितः / देवाशेषं महाप्राज्ञ ऋषेस्तस्य मतं यथा
ইয়াক অতি বিস্তাৰে, বিশেষভাৱে কীৰ্তিত কৰা হৈছে; হে মহাপ্ৰাজ্ঞ! দেৱ-সম্পৰ্কীয় অৱশিষ্টসহ, সেই ঋষিৰ মত যিদৰে, তিদৰে কওক।
Verse 3
सूत उवाच कीर्त्तयिष्यामि वो विप्रा ऋषेस्तस्य मतं तु यत् / श्राद्धं प्रति महाभागस्तन्मे श्रुणुत विस्तरात्
সূতে ক’লে—হে বিপ্ৰসকল! সেই ঋষিৰ যি মত, মই তাক কীৰ্তন কৰিম; শ্ৰাদ্ধ সম্পৰ্কে, হে মহাভাগ্যবানসকল, মোৰ পৰা বিস্তাৰে শুনা।
Verse 4
उक्तं श्राद्धंमया पूर्वं विधिश्च श्राद्धकर्मणि / परिशिष्टं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणानां परिक्षणम्
মই আগতে শ্ৰাদ্ধ আৰু শ্ৰাদ্ধকৰ্মৰ বিধি কৈছোঁ। এতিয়া অৱশিষ্ট ৰূপে ব্ৰাহ্মণসকলৰ পৰীক্ষা ক’ম।
Verse 5
न मीमांस्याः सदा विप्राः पवित्रंह्येतदुत्तमम् / दैवे पित्र्ये च नियतं श्रूयते वै परीक्षणम्
হে বিপ্ৰসকল, সদায় মীমাংসা-তৰ্কত নপৰা; এইটো উত্তম পবিত্ৰ বিধান। দেৱকাৰ্য আৰু পিতৃকাৰ্যত নিয়ত পৰীক্ষা শ্ৰুত।
Verse 6
यस्मिन्दोषाः प्रदृश्येरम्स हि कार्येषु वर्जितः / जानीयाद्वापि संवासाद्वर्जयेत्तं प्रयत्नतः
যাৰ ভিতৰত দোষ দেখা যায়, সি কাৰ্যত বর্জনীয়। সহবাসৰ পৰাও চিনে তাক যত্নেৰে পৰিহাৰ কৰিব লাগে।
Verse 7
अविज्ञातं द्विजं श्राद्धे न परीक्षेत पण्डितः / सिद्धा हि विप्ररूपेण चरन्ति पृथिवीमिमाम्
শ্ৰাদ্ধত অচিনাকি দ্বিজক পণ্ডিতে পৰীক্ষা নকৰিব; কিয়নো সিদ্ধসকল বিপ্ৰৰূপ ধৰি এই পৃথিৱীত বিচৰণ কৰে।
Verse 8
तस्मादतिथिमायान्तमभिगच्छेत्कृताञ्जलिः / पूजयेच्चार्घ्यपाद्याभ्यां तथाभ्यञ्जनभोजनैः
সেয়ে আহি থকা অতিথিৰ ওচৰলৈ কৰযোৰে আগবাঢ়িব লাগে। অৰ্ঘ্য-পাদ্য দি, লগতে অভ্যঞ্জন আৰু ভোজনৰে পূজা কৰিব লাগে।
Verse 9
उर्वी सागरपर्यन्तां देवा योगेश्वरः सदा / नानारूपैश्चरन्त्येते प्रजा धर्मेण योजयन्
সাগৰ-পর্যন্ত বিস্তৃত পৃথিৱীত যোগেশ্বৰ দেৱসকল সদা নানা ৰূপে বিচৰণ কৰি প্ৰজাক ধৰ্মপথত নিয়োজিত কৰে।
Verse 10
तस्माद्दद्यात्सदा दान्तः समभ्यार्च्यातिथिं नरः / व्यञ्जनानि तु वक्ष्यामि फलं तेषां तथैव च
সেয়ে সংযত নৰে সদায় দান দিব লাগে আৰু অতিথিক যথাযথভাবে আৰ্চনা কৰিব লাগে। এতিয়া মই ব্যঞ্জন আৰু সিহঁতৰ ফল ক’ম।
Verse 11
अग्निष्टोमं पयसा प्राप्नुयाद्वै फलं तथोक्थस्य च पायसेन / सषोडशी सत्रफलं घृतेन मध्वातिरात्रस्य फलं तथैव
দুধে অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়, পায়সে উক্থ্যৰ ফল; ঘৃতত ষোড়শী আৰু সত্রৰ ফল, আৰু মধুত অতিরাত্ৰৰ ফলও তেনেদৰে পোৱা যায়।
Verse 12
तथाप्नुयाच्छ्रद्दधा नो नरो वै सर्वैः कामैर्भोजयेद्यस्तु विप्रान् / सर्वार्थदं सर्वविप्रातिथेयं फलं च भुङ्क्ते सर्वमेधस्य नित्यम्
শ্ৰদ্ধাৱান নৰে যদি বিপ্ৰসকলক সকলো কাম্য বস্তুৰে ভোজন কৰায়, তেন্তে সি তেনেদৰে ফল পায়; সি সৰ্বাৰ্থদায়ক, সকলো বিপ্ৰ-অতিথিসেৱাৰ ফল আৰু নিত্য সৰ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল ভোগ কৰে।
Verse 13
यस्तु श्राद्धे ऽतिथिं प्राप्तं दैवे चाप्यवमन्यते / तं वै देवा निरस्यन्ति हतो यद्वत्परावसुः
যি শ্ৰাদ্ধত অহা অতিথিক আৰু দেৱকাৰ্যতো অপমান কৰে, তাক দেৱসকলে ত্যাগ কৰে; সি পৰাৱসুৰ দৰে বিনষ্ট হয়।
Verse 14
देवाश्च पितरश्चैव तेमेवान्तर्हिता द्विजम् / आविश्य विप्रं मोक्ष्यन्ति लोकानुग्रहकारणात्
হে দ্বিজ! দেৱ আৰু পিতৃসকল অদৃশ্য হৈ সেই বিপ্ৰত প্ৰৱেশ কৰি, লোকানুগ্ৰহৰ কাৰণে তাক মুক্ত কৰে।
Verse 15
अपूजितो दहत्येष दिशेत्कामांश्च पूजितः / सर्वस्वेनापि तस्माद्धि पूजयेदतिथिं सदा
অতিথি অপূজিত হ’লে দহাই দিয়ে, আৰু পূজিত হ’লে কাম্য ফল দিয়ে; সেয়ে সৰ্বস্ব দিয়েও সদায় অতিথিক পূজা কৰা উচিত।
Verse 16
वानप्रस्थो गृहस्थश्च सतामभ्यागतो यथा / वालखिल्यो यतिश्चैव विज्ञेयो ह्यतिथिः सदा
সৎলোকৰ ঘৰত অহা বনপ্ৰস্থ বা গৃহস্থ, আৰু বালখিল্য তথা যতি—এই সকলোকে সদায় ‘অতিথি’ বুলি জানিব লাগে।
Verse 17
अभ्यागतः पाकचारदतिथिः स्यादपावकः / अतिथेरतिथिः प्रोक्तः सो ऽतिथिर्योग उच्यते
ভোজনকালত অহা অতিথি ‘অপাৱক’ বুলি কোৱা হয়; আৰু অতিথিৰ অতিথি যি, তাক ‘যোগ’ নামৰ অতিথি বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 18
नाव्रती न च संकीर्णो नाविद्यो नाविशेषवित् / न च संतानसंबद्धो न देवी नागसे ऽतिथिः
অতিথি ন ব্ৰতহীন, ন সংকৰ আচৰণৰ; ন অজ্ঞ, ন বিশেষভেদ নাজান; ন সন্তান-সম্পৰ্কীয়, ন দেবী, ন অপৰাধী—এনেকুৱা লোক অতিথি নহয়।
Verse 19
पिपासिताय श्रान्ताय भ्रान्तायातिबुभुक्षते / तस्मै सत्कृत्य दातव्यं यज्ञम्य फलमिच्छता
যি তৃষ্ণাতুৰ, ক্লান্ত, বিভ্ৰান্ত আৰু অতিশয় ক্ষুধিত, যজ্ঞফল কামনাকাৰীজনে তাক সন্মানসহ দান দিব লাগে।
Verse 20
न वक्तव्यं सदा विप्र क्षुधिते नास्ति किञ्चन / तस्मै सत्कृत्य दातव्यं सदापचितिरेव सः
হে বিপ্ৰ! ক্ষুধিতজনক ‘একো নাই’ বুলি সদায় ক’ব নালাগে; তাক সন্মানসহ দান কৰাই নিত্য সৎকাৰ।
Verse 21
अक्लिष्ट मव्रणं युक्तं कृशवृत्तिमयाचकम् / एकान्तशीलं धीमन्तं सदा श्राद्धेषु भोजयेत्
যি অক্লিষ্ট, অব্ৰণ, সংযত, অল্পবৃত্তিৰ, অযাচক, একান্তশীল আৰু ধীমান—তাক শ্ৰাদ্ধত সদায় ভোজন কৰাব লাগে।
Verse 22
नो ददामि तमित्येवं ब्रूयाद्यो वै दुरात्मवान् / अपि जातिशतं गत्वा न स मुच्येत किल्बिषात्
যি দুৰাত্মা ‘মই নেদিম’ বুলি কয়, সি শত জন্ম পাৰ হলেও পাপৰ পৰা মুক্ত নহয়।
Verse 23
समोदं भोजयेद्विप्रानेकपङ्क्त्यां तु यो नरः / नियुक्तो ह्यनि युक्तो वा पङ्क्त्या हरति किल्बिषम्
যি মানুহে বহু পংক্তিত বিপ্ৰসকলক আনন্দে ভোজন কৰায়, সি নিযুক্ত হওক বা অনিযুক্ত—পংক্তিভোজনে পাপ নাশ কৰে।
Verse 24
पाप्मानं गृह्यते क्षिप्रमिष्टापूर्त्तं च नश्यति / यतिस्तु सर्वविप्राणां सर्वेषामग्रतो भवेत्
পাপ সোনকালে গ্ৰাস কৰে আৰু ইষ্ট‑পূৰ্তৰ ফলো নষ্ট হয়; কিন্তু যতি (সন্ন্যাসী) সকলো বিপ্ৰৰ মাজত সকলোৰে আগত প্ৰতিষ্ঠিত হয়।
Verse 25
पञ्च वेदान्सेतिहासान्यः पठेद्द्विजसत्तमः / योगादनन्तरं सो ऽथ नियोक्तव्यो विजानता
যি শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজে ইতিহাসসহ পাঁচ বেদ পাঠ কৰে, যোগৰ পাছত তাক জ্ঞানীয়ে কৰ্তব্যত নিয়োজিত কৰিব লাগে।
Verse 26
त्रिवेदो ऽनन्तरं तस्य द्विवेदस्तदनन्तरम् / एकवेदस्ततः पश्चादुपाध्यायस्ततः परम्
তাৰ পাছত ত্ৰিবেদী, তাৰ পাছত দ্বিবেদী; তাৰপিছত একবেদী; আৰু তাৰ ওপৰত উপাধ্যায়—এই ক্ৰম।
Verse 27
पावना ये ऽत्र संख्यातास्तान्प्रवक्ष्ये निबोधत / य एते पूर्वनिर्द्दिष्टाः सर्वे ते ह्यनुपूर्वशः
ইয়াত যিসকলক পাৱন বুলি গণনা কৰা হৈছে, সিহঁতক মই ক’ম—মন দি শুনা; আগতে নিৰ্দেশিত সকলোৱে ক্ৰম অনুসাৰে।
Verse 28
षडङ्गविद्ध्यानयोगौ सर्वतत्रस्तथैव च / यायावरश्च पञ्चैते विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
ষড়ঙ্গবিদ্, ধ্যান‑যোগী, সৰ্বতন্ত্ৰজ্ঞ, আৰু যাযাবৰ—এই পাঁচজনক পংক্তি‑পাৱন বুলি জানিব লাগে।
Verse 29
श्राद्धकल्पे भवेद्यस्तु सन्निपत्य तु पावनः / चतुर्दशानां विद्यानामेकस्यामपि पारगाः
শ্ৰাদ্ধবিধিত যি একেলগে সমবেত হৈ পৱিত্ৰ হয়, সি চৌদ বিদ্যাৰ মাজত অন্তত এটা বিদ্যাতো পাৰদৰ্শী হওক।
Verse 30
यथावद्वर्त्तमानाश्च सर्वे ते पङ्क्तिपावनाः / असंदेहस्तु सौपर्णाः पञ्चाग्नेयाश्च सामगाः
যিসকলে বিধিমতে আচৰণ কৰে, তেওঁলোক সকলেই পংক্তি পৱিত্ৰ কৰে; তেওঁলোক সন্দেহহীন, সৌপৰ্ণ, পঞ্চাগ্নি-নিষ্ঠ আৰু সামগানকাৰী।
Verse 31
यश्चरेद्विधिवद्विप्र समा द्वादश संततः / त्रिनाचिकेतस्त्रै विद्यो यश्च धर्मान्द्विजः पठेत्
হে বিপ্ৰ! যি বাৰ বছৰ ধৰি অবিৰত বিধিমতে আচৰণ কৰে, সি ত্ৰিনাচিকেত আৰু ত্ৰৈবিদ্য; আৰু যি দ্বিজে ধৰ্মসমূহ পাঠ কৰে।
Verse 32
बार्हस्पत्ये महाशास्त्रे यश्च पारङ्गतो द्विजः / सर्वे ते पावना विप्राः पङ्क्तीनां समुदात्दृताः
বাৰ্হস্পত্য মহাশাস্ত্ৰত যি দ্বিজ পাৰদৰ্শী, তেওঁলোক সকলেই পাৱন বিপ্ৰ আৰু পংক্তিত আদৰে গ্ৰহণীয়।
Verse 33
आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे योषितं सेवते द्विजः / पितरस्तस्य तन्मासं तस्मिन्रितसि शेरते
শ্ৰাদ্ধত আমন্ত্ৰিত হৈ যি দ্বিজে স্ত্ৰীসঙ্গ কৰে, তাৰ পিতৃগণ সেই ঋতুত সেই মাহজুৰি শয়ন কৰি থাকে।
Verse 34
ध्याननिष्ठाय दातव्यं सानुक्रोशाय धीमते / यतिं वा वालखिल्यं वा भोजयेच्छ्राद्दकर्मणि
ধ্যানত নিষ্ঠ, কৰুণাশীল আৰু ধীমন্তজনক দান দিব লাগে; শ্ৰাদ্ধকৰ্মত যতি বা বালখিল্য মুনিক ভোজন কৰাব লাগে।
Verse 35
वानप्रस्थाय कुर्वाणः पूजामात्रेण तुष्यते / गृहस्थं भोजयेद्यस्तु विश्वेदेवास्तु पूजिताः
বানপ্ৰস্থক কেৱল পূজামাত্ৰে তুষ্ট হয়; কিন্তু যিয়ে গৃহস্থক ভোজন কৰায়, তাৰ দ্বাৰা বিশ্বেদেৱসকলেও পূজিত হয়।
Verse 36
वानप्रस्थेन ऋषयो वालखिल्यैः पुरन्दरः / यतीनां तु कृता पूजा साक्षाद्ब्रह्मा तुं पूजितः
বানপ্ৰস্থৰ দ্বাৰা ঋষিসকল পূজিত হয়; বালখিল্যসকলৰ দ্বাৰা পুরন্দৰ (ইন্দ্ৰ) পূজিত হয়; আৰু যতি-সকলক পূজা কৰিলে সাক্ষাৎ ব্ৰহ্মাই পূজিত হয়।
Verse 37
आश्रमो ऽपावनो यस्तु पञ्चमस्संकरात्मकः / चत्वारस्त्वाश्रमाः पूच्याः श्राद्धे देवे तथैव च
সংকৰ-স্বভাৱৰ পঞ্চম আশ্ৰম অপাৱন; শ্ৰাদ্ধ আৰু দেৱপূজাত কেৱল চাৰিটা আশ্ৰমেই পূজ্য।
Verse 38
चतुराश्रमबाह्येभ्य स्तेभ्यः श्राद्धे न दापयेत् / यस्तिष्ठेद्वायुभक्षश्च चातुराश्रमबाह्यतः
চতুৰাশ্ৰমৰ বাহিৰত থকা লোকক শ্ৰাদ্ধত দান দিব নালাগে; যি বায়ুভক্ষ হলেও চাতুৰাশ্ৰমবাহ্য, তাকো দান নকৰিব।
Verse 39
अनाश्रमीतपस्तेपे न तं तत्र निमन्त्रयेत् / अयतिर्मोक्षवादी च श्रुतौ तौ पङ्क्तिदूषकौ
যিজন আশ্ৰমবিহীন হৈ তপস্যা কৰে, তেওঁক নিমন্ত্ৰণ কৰা উচিত নহয়। যিজন অসংযমী হৈ মোক্ষৰ কথা কয়, তেওঁলোকক পংক্তিদূষক বুলি কোৱা হয়।
Verse 40
उग्रेण तपसा युक्ता बहुज्ञाश्चित्रवादिनः / निन्दन्ति च द्विजातिभ्यः सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः
যিসকলে উগ্ৰ তপস্যা কৰে, বহুজ্ঞানী হৈও বিচিত্ৰ কথা কয় আৰু যিসকলে দ্বিজসকলক নিন্দা কৰে, তেওঁলোক সকলোৱেই পংক্তিদূষক।
Verse 41
औपवस्तास्तथा सांख्या नास्तिका वेदनिन्दकाः / ध्यानं निन्दन्ति ये केचित्सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः
যিসকলে কপট উপবাস কৰে, সাংখ্যমতাৱলম্বী, নাস্তিক, বেদনিন্দুক আৰু যিসকলে ধ্যানৰ নিন্দা কৰে, তেওঁলোক সকলোৱেই পংক্তিদূষক।
Verse 42
वृथा मुण्डाश्च जटिलाः सर्वे कार्पटिकास्तथा / निर्घृणान्भिन्नवृत्तांश्च सर्वभक्षांश्च वर्जयेत्
যিসকলে অকাৰণত মূৰ খুৰায় বা জটা ধাৰণ কৰে, যিসকলে কপট ভিখাৰীৰ বেশ ধৰে, নিৰ্দয়, দুশ্চৰিত্ৰ আৰু সৰ্বভুক—এওঁলোকক বৰ্জন কৰা উচিত।
Verse 43
कारुकादीननाचारांल्लोकवेदबहिष्कृतान् / गाय नान्वेदवृत्तांश्च हव्यकव्ये न भोजयेत्
কাৰুশিল্পী, অনাচাৰী, সমাজ আৰু বেদৰ পৰা বহিষ্কৃত ব্যক্তি আৰু গায়কসকলক হব্য আৰু কব্য কৰ্মত ভোজন কৰোৱা উচিত নহয়।
Verse 44
एतैस्तु वर्त्तयेद्यस्तु कृष्णवर्णं स गच्छति / यो ऽश्नाति सह शूद्रेणा सर्वे ते पङ्क्तिदूषणाः
যি এই আচাৰ অনুসৰি চলে, সি কৃষ্ণবৰ্ণতা লাভ কৰে। যি শূদ্ৰৰ সৈতে একেলগে ভোজন কৰে, তেওঁলোক সকলো পংক্তি-দূষক বুলি কোৱা হয়।
Verse 45
व्याकर्षणं सत्त्वनिबर्हणं च कृषिर्वणिज्या पशुपालनं च / शुश्रूषणं चाप्यगुरोररेर्वाप्यकार्यमेतद्धि सदा द्विजानाम्
হাল টনা, প্ৰাণিহিংসা, কৃষি, বাণিজ্য আৰু পশুপালন; লগতে গুৰুসেৱা আৰু শত্রুৰ বাবেও অনুচিত কাৰ্য—এইবোৰ সদায় দ্বিজসকলৰ বাবে বর্জনীয়।
Verse 46
मिथ्यासंकल्पिनः सर्वानुद्वृत्तांश्च विवर्जयेत् / मिथ्याप्रवादी निन्दाकृत्तथा सूचकदांभिकौ
মিছা সংকল্প কৰা আৰু উদ্ধত লোকসকলক সকলোকে বর্জন কৰিব লাগে। মিছাবাদী, নিন্দাকাৰী, চুগলখোৰ আৰু দম্ভীকো ত্যাগ কৰিব লাগে।
Verse 47
उपपातकसंयुक्ताः पातकैश्च विशेषतः / वेदे नियोगदातारो लोभमोहफलर्थिनः
উপপাতকৰ সৈতে যুক্ত আৰু বিশেষকৈ মহাপাতকতো লিপ্ত; বেদত নিয়োগ দাতা সেজি লোভ-মোহে ফল কামনা কৰা লোকসকল।
Verse 48
ब्रह्मविक्रयिणस्तान्वै श्राद्धकर्मणि वर्जयेत् / न वियोगास्तु वेदानां यो नियुङ्क्ते स पापकृत्
যিসকলে ব্ৰহ্মবিদ্যা/বেদ বিক্ৰী কৰে, তেওঁলোকক শ্ৰাদ্ধকর্মত নিশ্চয় বর্জন কৰিব লাগে। বেদসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি যি নিয়োগ কৰে, সি পাপকর্মী।
Verse 49
वक्ता वेदफलाद्भ्रश्येद्दाता दानफलात्तथा / भृतको ऽध्यापयेद्यस्तु भृतकाध्यापितस्तु यः
যি বেদ উপদেশ কৰে সি বেদফলৰ পৰা পতিত হয়; আৰু যি দান দি পঢ়োৱায় সি দানফলৰ পৰাও বঞ্চিত হয়। যি ভৃতিত পঢ়োৱায় বা ভৃতিত পঢ়ে—দুয়ো নিন্দিত।
Verse 50
नार्हतस्तावपि श्राद्धे ब्रह्माणः क्रयविक्रयी / क्रयश्च विक्रयश्चैवाजीवितार्थे विगर्हितौ
শ্ৰাদ্ধত ক্ৰয়-বিক্ৰয় কৰা ব্ৰাহ্মণো অৰ্হ নহয়; কিয়নো জীৱিকাৰ্থে কৰা ক্ৰয় আৰু বিক্ৰয় নিন্দিত।
Verse 51
वृत्तिरेषा तु वैश्यस्य ब्राह्मणस्य तु पातकम् / आहरेद्भृतितो वेदान् वेदेभ्यश्चोपजीवति
এই বৃত্তি বৈশ্যৰ বাবে যোগ্য, কিন্তু ব্ৰাহ্মণৰ বাবে পাতক। যি ভৃতিৰ বাবে বেদ আনে/পঢ়োৱায় আৰু বেদৰ দ্বাৰাই জীৱিকা কৰে, সি দোষী।
Verse 52
उभौ तौ नार्हतः श्राद्धं पुत्रिकापतिरेव च / वृथा दारांश्च यो गच्छेद्यो यजेत वृथाध्वरैः
সেই দুয়ো শ্ৰাদ্ধত অৰ্হ নহয়; পুত্ৰিকাপতিও নহয়। যি বৃথা স্ত্ৰীৰ ওচৰলৈ যায় আৰু যি বৃথা যজ্ঞ কৰে—সিও অৰ্হ নহয়।
Verse 53
नार्हतस्तावपि श्राद्धं द्विजो यश्चैव वार्धुषी / स्त्रियो रक्तान्तरा येषां परदारपराश्च ये
শ্ৰাদ্ধত সুধ/ব্যাজৰ বৃত্তি কৰা দ্বিজো অৰ্হ নহয়। যিসকলৰ স্ত্ৰী ৰজস্বলা (অশৌচত) থাকে আৰু যিসকল পৰস্ত্ৰী-আসক্ত—তেওঁলোকো অৰ্হ নহয়।
Verse 54
अर्थकामरताश्चैव न ताञ्छ्राद्धेषु भोजयेत् / वर्णाश्रमाणां धर्मेषु विरुद्धाःसर्वकर्मणि
যিসকল অৰ্থ আৰু কামত আসক্ত, তেওঁলোকক শ্ৰাদ্ধত ভোজন কৰাব নালাগে। যিসকল বৰ্ণাশ্ৰম-ধৰ্মৰ বিৰোধী, তেওঁলোক সকলো কৰ্মতেই প্ৰতীকূল।
Verse 55
स्तेनश्च सर्वयाजी च सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः / यश्च सूकरवद्भुङ्क्ते यश्च पाणितले द्विजः
চোৰ আৰু যি সকলোৰে বাবে যজ্ঞ কৰে—সকলোেই পংক্তি-দূষক। আৰু যি গাহৰিৰ দৰে খায়, আৰু যি দ্বিজ হাতৰ তালুত ৰাখি খায়।
Verse 56
न तदश्नन्ति पितरो यश्च वाच्यं समश्नुते / स्त्रीशूद्रायान्नमेतद्वै श्राद्धोच्छिष्टं न दापयेत्
এনে অন্ন পিতৃসকলে গ্ৰহণ নকৰে; আৰু যি নিন্দ্য (বর্জিত) বস্তু ভক্ষণ কৰে, তাৰ ক্ষেত্ৰতো তেনেই। স্ত্ৰী আৰু শূদ্ৰক শ্ৰাদ্ধৰ উচ্ছিষ্ট অন্ন দিব নালাগে।
Verse 57
यो दद्याच्चानुसंमोहान्न तद्गच्छति वै पितॄन् / तस्मान्न देयमन्नाद्यमुच्छिष्टं श्राद्धकर्मणि
যি মোহবশত (অজ্ঞানতাৰে) তেনে দান কৰে, সেয়া পিতৃসকললৈ নাযায়। সেয়ে শ্ৰাদ্ধকর্মত উচ্ছিষ্ট অন্নাদি দান নকৰিব।
Verse 58
अन्यच्च दधिसर्पिर्भ्यां शिष्टं पुत्राय नान्यथा / अवशेषं तु दातव्यमन्नाद्यं तु विशेषतः
আৰু দধি আৰু ঘীৰ পৰা যি শিষ্ট থাকে, সেয়া পুত্ৰকেই দিব লাগে, অন্যথা নহয়। কিন্তু যি অৱশিষ্ট থাকে, সেয়া দান কৰিব লাগে—বিশেষকৈ অন্নাদি।
Verse 59
पुष्पमूलफलैर्वापि तुष्टा गच्छेयुरन्ततः / यावन्न श्रपितं चान्नं यावतौष्ण्यं न मुञ्चति
পুষ্প, মূল আৰু ফলৰ দ্বাৰাও পিতৃসকল শেষত তৃপ্ত হৈ গমন কৰে—যেতিয়ালৈকে সিজা অন্নে নিজৰ উষ্ণতা নাছাৰে।
Verse 60
तावदश्नन्ति पितरो यावदश्नन्ति वाग्यताः / दत्तं प्रतिग्रहो होमो भोजनं बलिरेव च
বাক্-সংযমী (ব্ৰাহ্মণ) যিমান সময় ভোজন কৰে, সিমান সময়েই পিতৃসকল আহাৰ কৰে; দান, প্ৰতিগ্ৰহ, হোম, ভোজন আৰু বলি—এই সকলো (শ্ৰাদ্ধত) অন্তৰ্ভুক্ত।
Verse 61
सांगुष्ठेन तथा पाद्यं नासुरेभ्यो यथा भवेत् / एतान्येव च सर्वाणि दानानि च विशेषतः
অঙ্গুষ্ঠসহ বিধিমতে পাদ্য অৰ্পণ কৰিব লাগে, যাতে সেয়া অসুৰসকললৈ নাযায়; আৰু বিশেষকৈ এইবোৰেই সকলো দান (শ্ৰাদ্ধত) কৰণীয়।
Verse 62
अन्तर्जानूपविष्टेन तद्वदाचमनं भवेत् / मुण्डाञ्जटिलकाषायाञ्श्राद्धकर्मणि वर्जयेत्
জানুৰ ভিতৰত বহি তেনেদৰে আচমন কৰিব লাগে; আৰু শ্ৰাদ্ধকর্মত মুণ্ডিত, জটাধাৰী আৰু কাষায়বস্ত্ৰধাৰী (সন্ন্যাস-চিহ্ন) পৰিহাৰ কৰিব লাগে।
Verse 63
ये तु वृत्ते स्थिता नित्यं ज्ञानिनो ध्यानिनस्तथा / देवभक्ता महात्मानः पुनीयुर्दर्शनादपि
যিসকল সদায় সদাচাৰত স্থিত, জ্ঞানী আৰু ধ্যানী, দেৱভক্ত মহাত্মা—তেওঁলোকে কেৱল দৰ্শনমাত্ৰেই পবিত্ৰ কৰে।
Verse 64
शिखिभ्यो धातुरक्तेभ्यस्त्रिदण्डेभ्यः प्रदापयेत् / सर्वं योगेश्वरैर्व्याप्तं त्रैलोक्यं हि निरन्तरम्
ধাতু-ৰক্ত শিখা আৰু ত্ৰিদণ্ডধাৰীক দান দিব লাগে; কিয়নো যোগেশ্বৰসকলে নিৰন্তৰ ব্যাপ্ত কৰা এই ত্ৰৈলোক্য সৰ্বত্ৰ পৰিপূৰ্ণ।
Verse 65
तस्मात्पश्यन्ति ते सर्वं यत्किञ्चिज्जगतीगतम् / व्यक्ताव्यक्तं वशे कृत्वा सर्वस्यापि च यत्परम्
সেয়েহে জগতত যি কিবা আছে সেয়া সকলো তেওঁলোকে দেখে; ব্যক্ত-অব্যক্তক বশ কৰি, সৰ্বৰ ওপৰত থকা পৰম তত্ত্বকো জানে।
Verse 66
सत्यासत्यं च यद्दृष्टं सद सच्च महात्मभिः / सर्वज्ञानानि सृष्टानि मोक्षादीनिमहात्मभिः
মহাত্মাসকলে যি সত্য-অসত্য, সৎ-অসৎ দেখিছে; সেই মহাত্মাসকলেই মোক্ষ আদি সহ সকলো জ্ঞান সৃষ্টি কৰিছে।
Verse 67
तस्मात्तेषां सदा भक्तः फलं प्राप्नोति वोत्तमम्
সেয়েহে যি সদায় তেওঁলোকৰ ভক্ত থাকে, সি উত্তম ফল লাভ কৰে।
Verse 68
ऋचश्च यो वेद स वेद वेदान्यजूंषि यो वेद यज्ञम् / सामानि यो वेद स वेद ब्रह्म यो मानसं वेद स वेद सर्वम्
যি ঋচা জানে সি বেদসমূহ জানে; যি যজুঃ জানে সি যজ্ঞ জানে। যি সাম জানে সি ব্ৰহ্ম জানে; যি মানস (মন) জানে সি সকলো জানে।
Frequently Asked Questions
It is primarily ritual-legal: a supplement to śrāddha-kalpa focusing on aśauca-related conduct, Brahmana selection cautions, and the dharma of honoring the atithi; no explicit royal/sage genealogy is cataloged in the sampled verses.
Because siddhas are said to move through the world disguised as Brahmanas; excessive suspicion risks offending a potentially divine visitor, so the text prioritizes respectful hospitality while still advising avoidance when clear faults are observed.
Devas and pitrs are described as ‘entering’ the Brahmana/guest as an instrument of lokānugraha (world-benefit); honoring him yields sacrifice-like merit and desired results, while disrespect leads to divine rejection—making hospitality a cosmically consequential act.