Adhyaya 19
The Slaying of Hiraṇyākṣa and the Triumph of Varāha
পূৰ্ব অধ্যায়ৰ দ্বন্দ্বযুদ্ধৰ পিছত এই অধ্যায়ত শ্ৰীৱৰাহ আৰু হিৰণ্যাক্ষৰ একক যুদ্ধ অধিক তীব্ৰ হয়। ভগৱানে ব্ৰহ্মাৰ শুদ্ধহৃদয় প্ৰাৰ্থনা গ্ৰহণ কৰি নিকটযুদ্ধত দানৱক মুখামুখি হয়। বৰাহৰ গদা ক্ষণিক সৰি যোৱাত দানৱে সাময়িক সুবিধা পায়, তথাপি সি ক্ষত্ৰিয়-মৰ্যাদা মানে; তেতিয়া প্ৰভু সুদৰ্শন চক্ৰ আহ্বান কৰে। ক্ৰোধত হিৰণ্যাক্ষ অস্ত্ৰবৃষ্টি কৰে আৰু শেষত যোগমায়াৰে প্ৰলয়ৰ ভ্ৰম সৃষ্টি কৰে—অন্ধকাৰ বতাহ, দুৰ্গন্ধ বৰষুণ, ভূতীয়া সেনা—যিয়ে দেৱলোকৰ দৰ্শকক আতংকিত কৰে। বৰাহে চক্ৰেৰে সেই মায়া ছিন্ন কৰি যোগমায়াৰ ওপৰত দিৱ্য অধিপত্য প্ৰকাশ কৰে। দানৱে শাৰীৰিক বলৰে দমাবলৈ চেষ্টা কৰিলেও প্ৰভু অস্পৰ্শিত থাকি নিৰ্ণায়ক আঘাতে তাক বধ কৰি ‘পুণ্যমৃত্যু’ দান কৰে; ব্ৰহ্মাই বিজয় স্তৱ কৰে। শেষত সূতে কয়—এই লীলা শ্ৰৱণ পাপনাশক, ইহলোক-পরলোকৰ মঙ্গলদায়ক, আৰু অন্তত শ্ৰোতাক ভগৱদ্ধামলৈ লৈ যায়।
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच अवधार्य विरिञ्चस्य निर्व्यलीकामृतं वच: । प्रहस्य प्रेमगर्भेण तदपाङ्गेन सोऽग्रहीत् ॥ १ ॥
শ্ৰীমৈত্ৰেয় ক’লে—বিৰিঞ্চি ব্ৰহ্মাৰ নিষ্কপট, পাপ-সঙ্কল্পবিহীন আৰু অমৃতসম মধুৰ বাক্য শুনি ভগৱানে প্ৰেমগৰ্ভিত হাঁহি হাঁহিলে আৰু স্নেহভৰা দৃষ্টিৰে তেওঁৰ প্ৰাৰ্থনা গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 2
तत: सपत्नं मुखतश्चरन्तमकुतोभयम् । जघानोत्पत्य गदया हनावसुरमक्षज: ॥ २ ॥
তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ নাসাৰন্ধ্ৰৰ পৰা প্ৰকট হোৱা ভগৱান অক্ষজে, নিৰ্ভয়ে সন্মুখত ঘূৰি ফুৰা শত্রু হিৰণ্যাক্ষ অসুৰৰ ওপৰত ঝাঁপ দি গদাৰে তাৰ থুতনিত আঘাত কৰিলে।
Verse 3
सा हता तेन गदया विहता भगवत्करात् । विघूर्णितापतद्रेजे तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३ ॥
কিন্তু অসুৰৰ গদাৰ আঘাতত ভগৱানৰ গদা তেওঁৰ হাতৰ পৰা সৰি পৰিল। ঘূৰি ঘূৰি পৰোঁতে পৰোঁতে সেয়া দীপ্তিময় হৈ জ্বলজ্বল কৰিলে—ই আশ্চৰ্য, কিয়নো গদাখন দিৱ্য তেজে জ্বলি আছিল।
Verse 4
स तदा लब्धतीर्थोऽपि न बबाधे निरायुधम् । मानयन् स मृधे धर्मं विष्वक्सेनं प्रकोपयन् ॥ ४ ॥
সেই সময়ত ভাল সুযোগ থাকিলেও সি নিৰায়ুধ শত্রুক আঘাত নকৰিলে। একক যুদ্ধধৰ্ম মানি সি বিষ্বক্সেন ভগৱানৰ ক্ৰোধ অধিক উসকাই দিলে।
Verse 5
गदायामपविद्धायां हाहाकारे विनिर्गते । मानयामास तद्धर्मं सुनाभं चास्मरद्विभु: ॥ ५ ॥
ভগৱানৰ গদা মাটিত পৰাৰ লগে লগে দেৱ-ঋষিসমূহৰ মাজৰ পৰা ‘হাহা’ আর্তনাদ উঠিল। তেতিয়া বিভু ভগৱানে তাৰ ধৰ্মপালনক সন্মান কৰি, সুনাভ সুধৰ্শন চক্ৰক স্মৰণ কৰি আহ্বান কৰিলে।
Verse 6
तं व्यग्रचक्रं दितिपुत्राधमेन स्वपार्षदमुख्येन विषज्जमानम् । चित्रा वाचोऽतद्विदां खेचराणां तत्र स्मासन् स्वस्ति तेऽमुं जहीति ॥ ६ ॥
ভগৱানৰ হাতত সুদৰ্শনচক্ৰ ব্যগ্ৰভাৱে ঘূৰিবলৈ ধৰিলে আৰু দিতিপুত্ৰ অধম হিৰণ্যাক্ষ—যি বৈকুণ্ঠ-পাৰ্ষদমুখ্য ৰূপে জন্মিছিল—নিকট যুদ্ধত জড়াই পৰিল। তেতিয়া বিমানত থকা অজ্ঞ দৰ্শকৰ মুখৰ পৰা চাৰিওফালে বিচিত্ৰ বাক্য উঠিল—“আপোনাৰ জয় হওক, মঙ্গল হওক; তাক বধ কৰক; এতিয়া আৰু ক্ৰীড়া নকৰিব।”
Verse 7
स तं निशाम्यात्तरथाङ्गमग्रतो व्यवस्थितं पद्मपलाशलोचनम् । विलोक्य चामर्षपरिप्लुतेन्द्रियो रुषा स्वदन्तच्छदमादशच्छ्वसन् ॥ ७ ॥
দানৱে সন্মুখত পদ্মপত্ৰ সদৃশ নয়ন থকা ভগৱানক সুদৰ্শনচক্ৰ ধৰি স্থিৰ হৈ থকা দেখিলে। অপমান-ক্রোধে তাৰ ইন্দ্ৰিয় আচ্ছন্ন হ’ল; সাপৰ দৰে ফোঁসফোঁস কৰি, তীব্ৰ ৰোষত ওঁঠ দাতে কামুৰিলে।
Verse 8
करालदंष्ट्रश्चक्षुर्भ्यां सञ्चक्षाणो दहन्निव । अभिप्लुत्य स्वगदया हतोऽसीत्याहनद्धरिम् ॥ ८ ॥
ভয়ংকৰ দন্তবিশিষ্ট দানৱে হৰিক যেন জ্বলাই পেলাব তেনেকৈ চকুৰে চাই থাকিল। সি জপিয়াই ওপৰলৈ উঠি নিজৰ গদা লক্ষ্য কৰি প্ৰহাৰ কৰিবলৈ উদ্যত হৈ একেলগে চিঞৰি উঠিল—“তই হতা!”
Verse 9
पदा सव्येन तां साधो भगवान् यज्ञसूकर: । लीलया मिषत: शत्रो: प्राहरद्वातरंहसम् ॥ ९ ॥
হে সাধু বিদুৰ! শত্ৰু চাই থাকোঁতেই, যজ্ঞভোগী ভগৱান যজ্ঞসূকৰ (ৱৰাহ) এ ধুমুহাৰ বেগেৰে আহি থকা সেই গদাখন বাওঁ পাৱে লীলাভাৱে ঠেলি তললৈ পেলাই দিলে।
Verse 10
आह चायुधमाधत्स्व घटस्व त्वं जिगीषसि । इत्युक्त:स तदा भूयस्ताडयन् व्यनदद् भृशम् ॥ १० ॥
তাৰ পিছত ভগৱানে ক’লে—“অস্ত্ৰ ধৰা, মুখামুখি হও; তই তো মোক জয় কৰিব বিচাৰিছ।” এই কথা শুনি দানৱে পুনৰ গদা তুলিলে আৰু অতি জোৰে গর্জন কৰিলে।
Verse 11
तां स आपततीं वीक्ष्य भगवान् समवस्थित: । जग्राह लीलया प्राप्तां गरुत्मानिव पन्नगीम् ॥ ११ ॥
নিজৰ ফালে উৰি অহা গদাখন দেখি ভগৱান স্থিৰ হৈ থিয় দিলে আৰু গৰুড়ে যেনেকৈ সাপ ধৰে, তেনেকৈ লীলাৰে সহজে ধৰি ল’লে।
Verse 12
स्वपौरुषे प्रतिहते हतमानो महासुर: । नैच्छद्गदां दीयमानां हरिणा विगतप्रभ: ॥ १२ ॥
নিজৰ পুৰুষাৰ্থ ব্যৰ্থ হোৱাত মহাসুৰ অপমানিত হৈ দীপ্তিহীন হ’ল; হৰিয়ে উভতাই দিয়া গদাখন ল’বলৈ সি অনিচ্ছুক আছিল।
Verse 13
जग्राह त्रिशिखं शूलं ज्वलज्ज्वलनलोलुपम् । यज्ञाय धृतरूपाय विप्रायाभिचरन् यथा ॥ १३ ॥
তাৰ পিছত সি জ্বলি থকা অগ্নিৰ দৰে লোভী ত্ৰিশিখ শূল উঠাই, সকলো যজ্ঞৰ ভোক্তা ধৃতৰূপ ভগৱানৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰিলে—যেন দুষ্টে তপস্যাক পবিত্ৰ ব্ৰাহ্মণৰ বিৰুদ্ধে অভিচাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে।
Verse 14
तदोजसा दैत्यमहाभटार्पितं चकासदन्त:ख उदीर्णदीधिति । चक्रेण चिच्छेद निशातनेमिना हरिर्यथा तार्क्ष्यपतत्रमुज्झितम् ॥ १४ ॥
দৈত্য মহাবটে সকলো বেগে নিক্ষেপ কৰা শূল আকাশত উজ্জ্বল হৈ জিলিকিল; কিন্তু হৰিয়ে তীক্ষ্ণ-ধাৰ সुदৰ্শন চক্ৰে তাক খণ্ড-বিখণ্ড কৰিলে, যেন ইন্দ্ৰে গৰুড়ৰ পাখি কাটি পেলাইছিল।
Verse 15
वृक्णे स्वशूले बहुधारिणा हरे: प्रत्येत्य विस्तीर्णमुरो विभूतिमत् । प्रवृद्धरोष: स कठोरमुष्टिना नदन् प्रहृत्यान्तरधीयतासुर: ॥ १५ ॥
নিজৰ শূল হৰিৰ চক্ৰে খণ্ড-বিখণ্ড হোৱা দেখি সি প্ৰচণ্ড ক্ৰোধে জ্বলি উঠিল। সি আগবাঢ়ি গর্জন কৰি, শ্ৰীবৎসচিহ্নিত ভগৱানৰ বিস্তৃত বক্ষত কঠোৰ মুষ্টিঘাত কৰি পাছত অদৃশ্য হ’ল।
Verse 16
तेनेत्थमाहत: क्षत्तर्भगवानादिसूकर: । नाकम्पत मनाक् क्वापि स्रजा हत इव द्विप: ॥ १६ ॥
হে বিদুৰ, সেই অসুৰৰ দ্বাৰা এইদৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈও আদি-বৰাহৰূপী ভগৱান বিন্দুমাত্ৰও কম্পিত নহ’ল, যেনেকৈ পুষ্পমাল্যৰ আঘাতত হাতী বিচলিত নহয়।
Verse 17
अथोरुधासृजन्मायां योगमायेश्वरे हरौ । यां विलोक्य प्रजास्त्रस्ता मेनिरेऽस्योपसंयमम् ॥ १७ ॥
তাৰ পাছত সেই অসুৰে যোগমায়াৰ অধীশ্বৰ শ্ৰীহৰিৰ ওপৰত বহুবিধ মায়া বিস্তাৰ কৰিলে। সেয়া দেখি প্ৰজাসকল অত্যন্ত ভীত হৈ ভাবিলে যে প্ৰলয়কাল উপস্থিত হৈছে।
Verse 18
प्रववुर्वायवश्चण्डास्तम: पांसवमैरयन् । दिग्भ्यो निपेतुर्ग्रावाण: क्षेपणै: प्रहिता इव ॥ १८ ॥
চাৰিওফালৰ পৰা প্ৰচণ্ড ধুমুহা ব বলিবলৈ ধৰিলে, ধূলি আৰু শিলাবৃষ্টিৰ ফলত অন্ধকাৰ নামি আহিল। যেন যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা নিক্ষেপ কৰা হৈছে, তেনেদৰে চাৰিওফালৰ পৰা শিলবৰষুণ হ’বলৈ ধৰিলে।
Verse 19
द्यौर्नष्टभगणाभ्रौघै: सविद्युत्स्तनयित्नुभि: । वर्षद्भि: पूयकेशासृग्विण्मूत्रास्थीनि चासकृत् ॥ १९ ॥
আকাশ মেঘেৰে আৱৰি ধৰাত নক্ষত্ৰবোৰ অদৃশ্য হৈ পৰিল, বিজুলী আৰু ধেৰেকনিৰ সৃষ্টি হ’ল। আকাশৰ পৰা পূজ, চুলি, তেজ, মল, মূত্ৰ আৰু হাড়ৰ বৰষুণ হ’বলৈ ধৰিলে।
Verse 20
गिरय: प्रत्यदृश्यन्त नानायुधमुचोऽनघ । दिग्वाससो यातुधान्य: शूलिन्यो मुक्तमूर्धजा: ॥ २० ॥
হে নিষ্পাপ বিদুৰ, পৰ্বতবোৰে নানা ধৰণৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বৰ্ষণ কৰিবলৈ ধৰিলে আৰু হাতত ত্ৰিশূল লৈ মুক্তকেশী উলংগ ৰাক্ষসীসকল আৱিৰ্ভাৱ হ’ল।
Verse 21
बहुभिर्यक्षरक्षोभि: पत्त्यश्वरथकुञ्जरै: । आततायिभिरुत्सृष्टा हिंस्रा वाचोऽतिवैशसा: ॥ २१ ॥
পদাতি, ঘোঁৰা, ৰথ আৰু হাতীত আৰোহণ কৰা যক্ষ আৰু ৰাক্ষসসকলে নিষ্ঠুৰ আৰু হিংসাত্মক বাক্য উচ্চাৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 22
प्रादुष्कृतानां मायानामासुरीणां विनाशयत् । सुदर्शनास्त्रं भगवान् प्रायुङ्क्त दयितं त्रिपात् ॥ २२ ॥
সকলো যজ্ঞৰ ভোক্তা ভগৱানে তেওঁৰ প্ৰিয় সুদৰ্শন চক্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে, যি অসুৰৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত মায়াবী শক্তিক বিনাশ কৰিবলৈ সক্ষম আছিল।
Verse 23
तदा दिते: समभवत्सहसा हृदि वेपथु: । स्मरन्त्या भर्तुरादेशं स्तनाच्चासृक् प्रसुस्रुवे ॥ २३ ॥
সেই মুহূৰ্ততে হিৰণ্যাক্ষৰ মাতৃ দিতিৰ হৃদয়ত হঠাত কম্পন অনুভৱ হ’ল। স্বামী কশ্যপৰ কথা স্মৰণ কৰি তেওঁৰ স্তনৰ পৰা তেজ নিৰ্গত হ’বলৈ ধৰিলে।
Verse 24
विनष्टासु स्वमायासु भूयश्चाव्रज्य केशवम् । रुषोपगूहमानोऽमुं ददृशेऽवस्थितं बहि: ॥ २४ ॥
অসুৰে যেতিয়া দেখিলে যে তাৰ মায়াবী শক্তি বিনাশ হৈছে, সি পুনৰ কেশৱৰ ওচৰলৈ আহিল আৰু ক্ৰোধত তেওঁক আলিংগন কৰি পিহি পেলাবলৈ চেষ্টা কৰিলে, কিন্তু ভগৱানক বাহিৰত থিয় হৈ থকা দেখিলে।
Verse 25
तं मुष्टिभिर्विनिघ्नन्तं वज्रसारैरधोक्षज: । करेण कर्णमूलेऽहन् यथा त्वाष्ट्रं मरुत्पति: ॥ २५ ॥
অসুৰে এতিয়া তাৰ বজ্ৰ কঠিন মুঠিৰে প্ৰহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, কিন্তু ভগৱান অধোক্ষজই তাৰ কাণৰ গুৰিত এনেদৰে চৰ মাৰিলে, যেনেকৈ ইন্দ্ৰই বৃৎৰাসুৰক মাৰিছিল।
Verse 26
स आहतो विश्वजिता ह्यवज्ञया परिभ्रमद्गात्र उदस्तलोचन: । विशीर्णबाह्वङ्घ्रिशिरोरुहोऽपतद् यथा नगेन्द्रो लुलितो नभस्वता ॥ २६ ॥
যদিও সৰ্বজয়ী ভগৱানে তেওঁক অৱজ্ঞাৰে আঘাত কৰিছিল, তথাপি অসুৰৰ শৰীৰটো ঘূৰিবলৈ ধৰিলে। তাৰ চকুৰ মণি ওলাই আহিল। হাত-ভৰি ভাঙি আৰু চুলি সিঁচৰতি হৈ সি বতাহত উভালি পৰা এজোপা বিশাল গছৰ দৰে মাটিত ঢলি পৰিল।
Verse 27
क्षितौ शयानं तमकुण्ठवर्चसं करालदंष्ट्रं परिदष्टदच्छदम् । अजादयो वीक्ष्य शशंसुरागता अहो इमां को नु लभेत संस्थितिम् ॥ २७ ॥
ব্ৰহ্মা আৰু অন্যান্য দেৱতাসকল সেই স্থানত উপস্থিত হৈ ভয়ংকৰ দাঁত থকা অসুৰটোক ওঁঠ কামুৰি মাটিত পৰি থকা দেখিলে। তাৰ মুখৰ উজ্জ্বলতা তেতিয়াও ম্লান হোৱা নাছিল, আৰু ব্ৰহ্মাই প্ৰশংসা কৰি ক’লে: অহো! এনেকুৱা সদ্গতি বাৰু কোনে লাভ কৰিব পাৰে?
Verse 28
यं योगिनो योगसमाधिना रहो ध्यायन्ति लिङ्गादसतो मुमुक्षया । तस्यैष दैत्यऋषभ: पदाहतो मुखं प्रपश्यंस्तनुमुत्ससर्ज ह ॥ २८ ॥
ব্ৰহ্মাই পুনৰ ক’লে: যোগীসকলে নিজৰ নশ্বৰ দেহৰ পৰা মুক্তি পাবলৈ নিৰ্জনত যোগ-সমাধিৰ দ্বাৰা যাৰ ধ্যান কৰে, সেই ভগৱানৰ চৰণৰ আঘাত পাই আৰু তেওঁৰ মুখমণ্ডল দৰ্শন কৰি দিতিৰ এই শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰই নিজৰ দেহ ত্যাগ কৰিলে।
Verse 29
एतौ तौ पार्षदावस्य शापाद्यातावसद्गतिम् । पुन: कतिपयै: स्थानं प्रपत्स्येते ह जन्मभि: ॥ २९ ॥
এই দুজন ভগৱানৰ পাৰ্ষদ, যি অভিশাপৰ বাবে অসুৰ যোনিত জন্ম লৈছে। কেইটামান জন্মৰ পাছত তেওঁলোকে পুনৰ নিজৰ স্থানলৈ উভতি যাব।
Verse 30
देवा ऊचु: नमो नमस्तेऽखिलयज्ञतन्तवे स्थितौ गृहीतामलसत्त्वमूर्तये । दिष्टया हतोऽयं जगतामरुन्तुद- स्त्वत्पादभक्त्या वयमीश निर्वृता: ॥ ३० ॥
দেৱতাসকলে ক’লে: হে প্ৰভু! আপোনাক বাৰম্বাৰ নমস্কাৰ! আপুনি সকলো যজ্ঞৰ ভোক্তা আৰু জগত পালনৰ বাবে আপুনি শুদ্ধ সত্ত্বময় বৰাহ ৰূপ ধাৰণ কৰিছে। আমাৰ সৌভাগ্যবশতঃ জগতক কষ্ট দিয়া এই অসুৰ আপোনাৰ দ্বাৰা নিহত হ’ল। আপোনাৰ চৰণত ভক্তিৰ প্ৰভাৱত আমি এতিয়া আশ্বস্ত হ’লো।
Verse 31
मैत्रेय उवाच एवं हिरण्याक्षमसह्यविक्रमं स सादयित्वा हरिरादिसूकर: । जगाम लोकं स्वमखण्डितोत्सवं समीडित: पुष्करविष्टरादिभि: ॥ ३१ ॥
মৈত্ৰেয় ক’লে—এইদৰে অসহ্য পৰাক্ৰমী হিৰণ্যাক্ষক বধ কৰি আদিবৰাহ-ৰূপ ভগৱান হৰি নিজৰ স্বধামলৈ গ’ল, য’ত উৎসৱ অখণ্ড। ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাই তেখেতক স্তুতি কৰিলে।
Verse 32
मया यथानूक्तमवादि ते हरे: कृतावतारस्य सुमित्र चेष्टितम् । यथा हिरण्याक्ष उदारविक्रमो महामृधे क्रीडनवन्निराकृत: ॥ ३२ ॥
মৈত্ৰেয় ক’লে—প্ৰিয় বিদুৰ, মই যেনেকৈ শুনিছিলোঁ তেনেকৈ ভগৱান হৰিৰ আদিবৰাহ অৱতাৰৰ পবিত্ৰ লীলা তোমাক ক’লোঁ; মহাযুদ্ধত অপূৰ্ব পৰাক্ৰমী হিৰণ্যাক্ষক তেখেতে খেলনাৰ দৰে তুচ্ছ কৰিলে।
Verse 33
सूत उवाच इति कौषारवाख्यातामाश्रुत्य भगवत्कथाम् । क्षत्तानन्दं परं लेभे महाभागवतो द्विज ॥ ३३ ॥
সূত ক’লে—হে দ্বিজ, কৌষাৰৱ (মৈত্ৰেয়) ঋষিয়ে অধিকাৰপূৰ্বক কোৱা ভগৱৎকথা শুনি মহাভাগৱত ক্ষত্তা (বিদুৰ) পৰমানন্দ লাভ কৰিলে আৰু অতি সন্তুষ্ট হ’ল।
Verse 34
अन्येषां पुण्यश्लोकानामुद्दामयशसां सताम् । उपश्रुत्य भवेन्मोद: श्रीवत्साङ्कस्य किं पुन: ॥ ३४ ॥
অন্য পুণ্যশ্লোক, অমৰ যশস্বী সৎজনৰ কৰ্মকথা শুনিলেও আনন্দ হয়; তেন্তে যাঁৰ বক্ষত শ্ৰীবৎস-চিহ্ন, সেই প্ৰভুৰ লীলা শুনিলে কিমান অধিক পৰমানন্দ!
Verse 35
यो गजेन्द्र झषग्रस्तं ध्यायन्तं चरणाम्बुजम् । क्रोशन्तीनां करेणूनां कृच्छ्रतोऽमोचयद् द्रुतम् ॥ ३५ ॥
মকৰৰ গ্ৰাসত পৰি গজেন্দ্ৰে প্ৰভুৰ চৰণকমল ধ্যান কৰোঁতে, সেই ভগৱানে তেওঁক তৎক্ষণাৎ মহাকষ্টৰ পৰা মুক্ত কৰিলে; তেতিয়া সংগী হস্তিনীবোৰ আর্তনাদ কৰি কঁদিছিল।
Verse 36
तं सुखाराध्यमृजुभिरनन्यशरणैर्नृभि: । कृतज्ञ: को न सेवेत दुराराध्यमसाधुभि: ॥ ३६ ॥
যিসকল সৰল, নিৰ্মল আৰু একান্তভাৱে কেৱল তেওঁৰ শৰণ লয়, তেনে ভক্তসকলৰ দ্বাৰা ভগৱান সহজে প্ৰসন্ন হয়। তেনে প্ৰভুৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞ আত্মা কোনে সেৱা নকৰিব? কিন্তু অসাধুসকলৰ বাবে তেওঁ দুঃসাধ্য আৰাধ্য।
Verse 37
यो वै हिरण्याक्षवधं महाद्भुतं विक्रीडितं कारणसूकरात्मन: । शृणोति गायत्यनुमोदतेऽञ्जसा विमुच्यते ब्रह्मवधादपि द्विजा: ॥ ३७ ॥
হে দ্বিজসকল! জগত উদ্ধাৰৰ বাবে কাৰণ-শূকৰ (আদি-বৰাহ) ৰূপে প্ৰকট হোৱা প্ৰভুৱে হিৰণ্যাক্ষক বধ কৰা মহা-অদ্ভুত লীলা যিয়ে শোনে, গায় বা আনন্দে অনুমোদন কৰে, সি তৎক্ষণাৎ পাপফলৰ পৰা মুক্ত হয়—ব্ৰাহ্মণবধৰ পাপৰ পৰাও।
Verse 38
एतन्महापुण्यमलं पवित्रं धन्यं यशस्यं पदमायुराशिषाम् । प्राणेन्द्रियाणां युधि शौर्यवर्धनं नारायणोऽन्ते गतिरङ्ग शृण्वताम् ॥ ३८ ॥
এই কাহিনী মহাপুণ্যময়, নিৰ্মল আৰু পৰম পবিত্ৰ; ই ধন, যশ, আয়ু আৰু কাম্য আশীৰ্বাদ দান কৰে। যুদ্ধত ই প্ৰাণ-ইন্দ্ৰিয়ৰ বল আৰু শৌৰ্য বৃদ্ধি কৰে। হে প্ৰিয় শৌনক! অন্তিম ক্ষণত যিয়ে ই শোনে, সি নাৰায়ণৰ পৰম ধামলৈ গমন কৰে।
Frequently Asked Questions
The text highlights the demon’s adherence to the kṣātra code of single combat (yuddha-dharma), which paradoxically becomes the cause of his downfall: his “righteousness” is external and ego-driven, whereas the Lord’s dharma is protective and absolute. The episode underscores that dharma without surrender (bhakti) cannot override the Lord’s will.
By releasing Sudarśana, the Lord nullifies the asura’s conjurations and restores clarity and order. In Bhāgavata theology, Sudarśana represents the Lord’s supreme power and ‘right vision’ that cuts through illusion—showing that even cosmic-scale fear effects cannot stand before Bhagavān’s sovereignty over yoga-māyā.
Brahmā praises the demon’s death as blessed because he dies directly by the Lord’s contact while beholding Him. Even antagonists who are slain by Bhagavān receive extraordinary purification due to the Lord’s transcendental nature; the event also foreshadows the return of the cursed gatekeepers to Vaikuṇṭha after completing their destined births.
Sūta states that hearing/chanting the account of Varāha killing Hiraṇyākṣa immediately relieves sinful reactions (even grave sins), grants merit and auspicious worldly outcomes (fame, longevity, strength), and, if heard at the time of death, transfers the hearer to the Lord’s supreme abode—affirming śravaṇa as a primary bhakti practice.