Adhyaya 1
Prāyaścitta, the ‘Elephant Bath’ Problem, and the Opening of Ajāmila-Upākhyāna
পৰীক্ষিত মহাৰাজে শুকদেৱৰ পূৰ্ব উপদেশ—নিবৃত্তি-মাৰ্গ, প্ৰবৃত্তি-মাৰ্গ, মন্বন্তৰ-বৃত্তান্ত আৰু নৰকগতি—স্মৰণ কৰি সুধে: মানুহ নৰকৰ পৰা কেনেকৈ ৰক্ষা পাব? শুকদেৱে প্ৰথমে ধৰ্মশাস্ত্ৰীয় ভাষাত কয়—মৃত্যুৰ আগতে পাপৰ অনুপাতে বিধিনিৰ্দিষ্ট প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব লাগে, যেন ৰোগৰ চিকিৎসা। তেতিয়া পৰীক্ষিতে নিৰ্ণায়ক আপত্তি তোলে: প্ৰায়শ্চিত্তৰ পাছতো মানুহে জানি-বুজি পুনৰ পাপ কৰে; ই ‘গজস্নান’ৰ দৰে—স্নান কৰি পুনৰ মাটি মাখা। শুকদেৱে সন্মতি দি কয় যে ফলকামী প্ৰায়শ্চিত্তে বাসনা-মূল উচ্ছেদ কৰিব নোৱাৰে; সত্য প্ৰায়শ্চিত্ত হ’ল জ্ঞানজাগৰণ, যি ভক্তিত পৰিণত হয়। ব্ৰহ্মচৰ্য, সংযম, দান, সত্য, শৌচ, অহিংসা আৰু নামকীৰ্তনে তাত্ক্ষণিক শুদ্ধি দিয়ে, কিন্তু নিৰ্মল ভক্তিয়ে সম্পূৰ্ণ বিনাশ কৰে—এই ভেদ তেওঁ বুজায়। তাৰ পাছত অজামিল উপাখ্যান আৰম্ভ হয়: এজন বিদ্বান ব্ৰাহ্মণ কাম আৰু কুসঙ্গৰ বাবে পতিত হৈ পাপময় জীৱন যাপন কৰে; মৃত্যুকালে “নাৰায়ণ” বুলি চিঞৰিলে বিষ্ণুদূত আহি যমদূতক বাধা দিয়ে—পৰৱৰ্তী অধ্যায়ত ধৰ্ম-পাপ আৰু নাম-মহিমাৰ বিতৰ্কৰ ভূমিকা গঢ়ে।
Shlokas
Verse 1
श्रीपरीक्षिदुवाच निवृत्तिमार्ग: कथित आदौ भगवता यथा । क्रमयोगोपलब्धेन ब्रह्मणा यदसंसृति: ॥ १ ॥
শ্ৰী পৰীক্ষিতে ক’লে—হে প্ৰভু শুকদেৱ গোস্বামী! আপুনি আগতেই নিবৃত্তি-মাৰ্গ বৰ্ণনা কৰিছে। সেই ক্ৰমযোগে জীৱে ব্ৰহ্মলোক লাভ কৰি ব্ৰহ্মাৰ সৈতে পৰম ধামলৈ গমন কৰে, তেতিয়া জন্ম-মৃত্যুৰ সংসাৰ শেষ হয়।
Verse 2
प्रवृत्तिलक्षणश्चैव त्रैगुण्यविषयो मुने । योऽसावलीनप्रकृतेर्गुणसर्ग: पुन: पुन: ॥ २ ॥
হে মুনি! প্ৰবৃত্তি-লক্ষণ এই পথ ত্ৰিগুণ-বিষয়ক। প্ৰকৃতিত লীন জীৱে গুণসৰ্গৰ ফলত পুনঃ পুনঃ নানা দেহ লাভ কৰে; দেহানুসাৰে নানা প্ৰবণতা লৈ সুখ-দুখ ভোগ কৰি প্ৰবৃত্তি-মাৰ্গে চলি থাকে।
Verse 3
अधर्मलक्षणा नाना नरकाश्चानुवर्णिता: । मन्वन्तरश्च व्याख्यात आद्य: स्वायम्भुवो यत: ॥ ३ ॥
আপুনি অধৰ্মৰ লক্ষণৰ ফলত হোৱা নানা নৰকৰ বৰ্ণনাও কৰিছে, আৰু ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ স্বায়ম্ভুৱ মনুৰ অধিষ্ঠিত প্ৰথম মন্বন্তৰৰ ব্যাখ্যাও দিছে।
Verse 4
प्रियव्रतोत्तानपदोर्वंशस्तच्चरितानि च । द्वीपवर्षसमुद्राद्रिनद्युद्यानवनस्पतीन् ॥ ४ ॥ धरामण्डलसंस्थानं भागलक्षणमानत: । ज्योतिषां विवराणां च यथेदमसृजद्विभु: ॥ ५ ॥
আপুনি প্ৰিয়ব্ৰত আৰু উত্তানপাদৰ বংশ আৰু চৰিত্ৰ বৰ্ণনা কৰিছে। প্ৰভুৱে দ্বীপ-বৰ্ষ, সাগৰ, পৰ্বত, নদী, উদ্যান আৰু বনস্পতি সৃষ্টি কৰিলে; ভূ-মণ্ডলৰ বিন্যাস, তাৰ বিভাগ-লক্ষণ, আকাশৰ জ্যোতিষ্কমণ্ডল আৰু অধোলোক—বিভুৱে যেনেকৈ সৃষ্টি কৰিলে, আপুনি তেনেকৈ স্পষ্টকৈ কৈছে।
Verse 5
प्रियव्रतोत्तानपदोर्वंशस्तच्चरितानि च । द्वीपवर्षसमुद्राद्रिनद्युद्यानवनस्पतीन् ॥ ४ ॥ धरामण्डलसंस्थानं भागलक्षणमानत: । ज्योतिषां विवराणां च यथेदमसृजद्विभु: ॥ ५ ॥
আপুনি প্ৰিয়ব্ৰত আৰু উত্তানপাদৰ বংশ আৰু চৰিত্ৰ বৰ্ণনা কৰিছে। প্ৰভুৱে দ্বীপ-বৰ্ষ, সাগৰ, পৰ্বত, নদী, উদ্যান আৰু বনস্পতি সৃষ্টি কৰিলে; ভূ-মণ্ডলৰ বিন্যাস, তাৰ বিভাগ-লক্ষণ, আকাশৰ জ্যোতিষ্কমণ্ডল আৰু অধোলোক—বিভুৱে যেনেকৈ সৃষ্টি কৰিলে, আপুনি তেনেকৈ স্পষ্টকৈ কৈছে।
Verse 6
अधुनेह महाभाग यथैव नरकान्नर: । नानोग्रयातनान्नेयात्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ ६ ॥
হে মহাভাগ্যৱান শ্ৰীশুকদেৱ গোস্বামী, অনুগ্ৰহ কৰি কওক—মানৱে ভয়ংকৰ যাতনাময় নৰকত পৰাৰ পৰা কেনেকৈ ৰক্ষা পাব পাৰে?
Verse 7
श्रीशुक उवाच न चेदिहैवापचितिं यथांहस: कृतस्य कुर्यान्मनउक्तपाणिभि: । ध्रुवं स वै प्रेत्य नरकानुपैति ये कीर्तिता मे भवतस्तिग्मयातना: ॥ ७ ॥
শ্ৰীশুকদেৱ ক’লে—হে ৰাজন, এই জীৱনত মন, বাক্য আৰু দেহেৰে কৰা পাপৰ শাস্ত্ৰানুসাৰে প্ৰায়শ্চিত্ত নকৰিলে, মৃত্যুৰ পিছত সি নিশ্চিতভাৱে নৰকলোকলৈ গৈ, মই আগতে কোৱা ভয়ংকৰ যাতনা ভোগ কৰে।
Verse 8
तस्मात्पुरैवाश्विह पापनिष्कृतौ यतेत मृत्योरविपद्यतात्मना । दोषस्य दृष्ट्वा गुरुलाघवं यथा भिषक् चिकित्सेत रुजां निदानवित् ॥ ८ ॥
সেয়ে মৃত্যু অহাৰ আগতেই, যেতিয়ালৈকে দেহ সক্ষম, শাস্ত্ৰানুসাৰে পাপ-নিষ্কৃতিৰ বাবে শীঘ্ৰে চেষ্টা কৰা উচিত। যেনেকৈ ৰোগৰ কাৰণ জানোতা চিকিৎসকে ৰোগৰ গুৰু-লঘুতা দেখি চিকিৎসা কৰে, তেনেকৈ পাপৰ তীব্ৰতা অনুসাৰে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰা উচিত।
Verse 9
श्रीराजोवाच दृष्टश्रुताभ्यां यत्पापं जानन्नप्यात्मनोऽहितम् । करोति भूयो विवश: प्रायश्चित्तमथो कथम् ॥ ९ ॥
ৰাজাই ক’লে—দেখি আৰু শুনি মানুহে জানে যে পাপ নিজৰ অমঙ্গল কৰে, তথাপি সি বাধ্য হৈ বাৰে বাৰে পাপ কৰে। প্ৰায়শ্চিত্ত কৰাৰ পিছতো কিয় পুনৰ পাপত পৰে? তেন্তে তেনে প্ৰায়শ্চিত্তৰ মূল্য কি?
Verse 10
क्वचिन्निवर्ततेऽभद्रात्क्वचिच्चरति तत्पुन: । प्रायश्चित्तमथोऽपार्थं मन्ये कुञ्जरशौचवत् ॥ १० ॥
কেতিয়াবা সি অকল্যাণৰ পৰা আঁতৰি যায়, কেতিয়াবা পুনৰ সেইটো কৰে। সেয়ে মই এনে প্ৰায়শ্চিত্তক অৰ্থহীন বুলি মানো—ই হাতীৰ স্নানৰ দৰে; হাতী স্নান কৰি উঠি লগে লগে গাত ধূলি ছটিয়ায়।
Verse 11
श्रीबादरायणिरुवाच कर्मणा कर्मनिर्हारो न ह्यात्यन्तिक इष्यते । अविद्वदधिकारित्वात्प्रायश्चित्तं विमर्शनम् ॥ ११ ॥
শ্ৰীশুকদেৱ ক’লে—হে ৰাজন, কৰ্মেৰে কৰ্মৰ নিৰ্হাৰ চূড়ান্ত মুক্তি নহয়, কিয়নো সেয়াও ফলদায়ী কৰ্ম। অজ্ঞানবশত প্ৰায়শ্চিত্তত লিপ্ত হোৱা বুদ্ধিমত্তা নহয়; প্ৰকৃত প্ৰায়শ্চিত্ত হ’ল বেদান্ত-জ্ঞানৰে পৰম সত্যৰ বোধ।
Verse 12
नाश्नत: पथ्यमेवान्नं व्याधयोऽभिभवन्ति हि । एवं नियमकृद्राजन् शनै: क्षेमाय कल्पते ॥ १२ ॥
হে ৰাজন, যেনেকৈ ৰোগীয়ে বৈদ্যৰ নিৰ্দেশিত শুদ্ধ পথ্য আহাৰ গ্ৰহণ কৰিলে ধীৰে ধীৰে আৰোগ্য লাভ কৰে, তেনেকৈ জ্ঞানৰ নিয়ম মানিলে মানুহে ক্ৰমে জড় কলুষৰ পৰা মুক্তিৰ দিশে আগবাঢ়ে।
Verse 13
तपसा ब्रह्मचर्येण शमेन च दमेन च । त्यागेन सत्यशौचाभ्यां यमेन नियमेन वा ॥ १३ ॥ देहवाग्बुद्धिजं धीरा धर्मज्ञा: श्रद्धयान्विता: । क्षिपन्त्यघं महदपि वेणुगुल्ममिवानल: ॥ १४ ॥
তপ, ব্ৰহ্মচৰ্য, শম, দম, ত্যাগ, সত্য-শৌচ, যম-নিয়ম আদিৰ দ্বাৰা—শ্ৰদ্ধাযুক্ত ধৰ্মজ্ঞ ধীৰ ব্যক্তি দেহ, বাক্য আৰু বুদ্ধিৰে কৰা মহাপাপো দূৰ কৰে; যেনেকৈ বাঁহৰ ঝোপৰ তলৰ শুকান লতা আগুনে জ্বলাই দিয়ে।
Verse 14
तपसा ब्रह्मचर्येण शमेन च दमेन च । त्यागेन सत्यशौचाभ्यां यमेन नियमेन वा ॥ १३ ॥ देहवाग्बुद्धिजं धीरा धर्मज्ञा: श्रद्धयान्विता: । क्षिपन्त्यघं महदपि वेणुगुल्ममिवानल: ॥ १४ ॥
তপ, ব্ৰহ্মচৰ্য, শম-দম, ত্যাগ, সত্য-শৌচ আৰু যম-নিয়মৰ দ্বাৰা—শ্ৰদ্ধাযুক্ত ধৰ্মজ্ঞ ধীৰ ব্যক্তি দেহ-বাক্য-বুদ্ধিৰ পাপ দূৰ কৰে; যেনেকৈ বাঁহৰ ঝোপৰ তলৰ শুকান লতা আগুনে পুড়ি যায়।
Verse 15
केचित्केवलया भक्त्या वासुदेवपरायणा: । अघं धुन्वन्ति कार्त्स्न्येन नीहारमिव भास्कर: ॥ १५ ॥
কেৱল নিৰ্মল ভক্তিৰে বাসুদেৱত সম্পূৰ্ণ আশ্ৰিত কিছুমান বিৰল ভক্তে সকলো পাপ মূলসহ ঝাৰি পেলায়; যেনেকৈ সূৰ্যৰ কিৰণে কুঁৱাশা তৎক্ষণাৎ আঁতৰি যায়।
Verse 16
न तथा ह्यघवान् राजन्पूयेत तपआदिभि: । यथा कृष्णार्पितप्राणस्तत्पुरुषनिषेवया ॥ १६ ॥
হে ৰাজন, পাপী কেৱল তপস্যা, প্ৰায়শ্চিত্ত, ব্ৰহ্মচৰ্য আদি কৰিলেও তেনেদৰে শুদ্ধ নহয়; যিদৰে ভগৱদ্ভক্তৰ সেৱা কৰি প্ৰাণ শ্ৰীকৃষ্ণৰ পদপদ্মত অৰ্পণ কৰিলে সম্পূৰ্ণ শুদ্ধ হয়।
Verse 17
सध्रीचीनो ह्ययं लोके पन्था: क्षेमोऽकुतोभय: । सुशीला: साधवो यत्र नारायणपरायणा: ॥ १७ ॥
এই জগতত সুশীল সাধু, নাৰায়ণ-পরায়ণ শুদ্ধ ভক্তসকলে যি পথ অনুসৰণ কৰে, সেই পথেই সৰ্বাধিক মঙ্গলময়, ক্ষেমদায়ক আৰু নিৰ্ভয়; ই শাস্ত্ৰসম্মত পন্থা।
Verse 18
प्रायश्चित्तानि चीर्णानि नारायणपराङ्मुखम् । न निष्पुनन्ति राजेन्द्र सुराकुम्भमिवापगा: ॥ १८ ॥
হে ৰাজেন্দ্ৰ, নাৰায়ণৰ পৰা বিমুখ লোকৰ দ্বাৰা যিমানেই ভালকৈ প্ৰায়শ্চিত্ত কৰা হওক, সেয়া তাক শুদ্ধ নকৰে; যেনে সুৰাভৰা কলহ বহু নদীৰ পানীত ধুলেও শুদ্ধ নহয়।
Verse 19
सकृन्मन: कृष्णपदारविन्दयो- र्निवेशितं तद्गुणरागि यैरिह । न ते यमं पाशभृतश्च तद्भटान् स्वप्नेऽपि पश्यन्ति हि चीर्णनिष्कृता: ॥ १९ ॥
যিসকলে একবাৰো মন শ্ৰীকৃষ্ণৰ পদপদ্মত সম্পূৰ্ণভাৱে নিবিষ্ট কৰি, তেওঁৰ নাম-ৰূপ-গুণ-লীলা প্ৰতি আসক্ত হয়, তেওঁলোক সকলো পাপফলৰ পৰা মুক্ত—ইয়াই সত্য নিষ্কৃতি; তেনে শৰণাগতসকলে সপোনতো যমৰাজ বা পাষধাৰী যমদূতক নেদেখে।
Verse 20
अत्र चोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । दूतानां विष्णुयमयो: संवादस्तं निबोध मे ॥ २० ॥
এই বিষয়ত পণ্ডিত আৰু সাধুসকলে এক প্ৰাচীন ইতিহাসৰ দৃষ্টান্ত দিয়ে; বিষ্ণুদূত আৰু যমদূতৰ মাজত হোৱা সংলাপটো মোৰ পৰা শুনা।
Verse 21
कान्यकुब्जे द्विज: कश्चिद्दासीपतिरजामिल: । नाम्ना नष्टसदाचारो दास्या: संसर्गदूषित: ॥ २१ ॥
কান্যকুব্জ নগৰত অজামিল নামৰ এজন দ্বিজ আছিল; সি দাসী-বেশ্যাৰ সৈতে সংসৰ্গ কৰি তাক পত্নীৰূপে ৰাখিলে। নীচ সঙ্গৰ দোষত তাৰ সদাচাৰ নষ্ট হ’ল আৰু ব্রাহ্মণ্য গুণ লোপ পালে।
Verse 22
बन्द्यक्षै: कैतवैश्चौर्यैर्गर्हितां वृत्तिमास्थित: । बिभ्रत्कुटुम्बमशुचिर्यातयामास देहिन: ॥ २२ ॥
সেই পতিত অজামিলে মানুহ ধৰি বন্দী কৰা, জুৱাত ঠগা আৰু চুৰি-লুণ্ঠনৰ দৰে নিন্দিত জীৱিকা গ্ৰহণ কৰিলে। অশুচি হৈ সি আন জীৱক কষ্ট দি পত্নী-পুত্ৰক পোহপাল দিছিল।
Verse 23
एवं निवसतस्तस्य लालयानस्य तत्सुतान् । कालोऽत्यगान्महान् राजन्नष्टाशीत्यायुष: समा: ॥ २३ ॥
হে ৰাজন, এইদৰে বাস কৰি আৰু পুত্ৰসকলক লালন-পালন কৰি সি পাপময় কৰ্মত সময় কটালে। এইভাৱে তাৰ জীৱনৰ আঠাশি বছৰ পাৰ হৈ গ’ল।
Verse 24
तस्य प्रवयस: पुत्रा दश तेषां तु योऽवम: । बालो नारायणो नाम्ना पित्रोश्च दयितो भृशम् ॥ २४ ॥
সেই বৃদ্ধ অজামিলৰ দহজন পুত্ৰ আছিল; তাৰে সৰ্বকনিষ্ঠটো আছিল ‘নাৰায়ণ’ নামৰ এটি শিশু। সৰ্বকনিষ্ঠ হোৱাৰ বাবে সি পিতৃ-মাতৃ উভয়ৰে অতি প্ৰিয় আছিল।
Verse 25
स बद्धहृदयस्तस्मिन्नर्भके कलभाषिणि । निरीक्षमाणस्तल्लीलां मुमुदे जरठो भृशम् ॥ २५ ॥
শিশুটোৰ তোতলা কথা আৰু টলমল গতি দেখি তাৰ হৃদয় তাতেই বাঁধ খালে। বৃদ্ধ অজামিলে তাৰ লীলা চাই, তাক যত্ন কৰি অতি আনন্দ পালে।
Verse 26
भुञ्जान: प्रपिबन् खादन् बालकं स्नेहयन्त्रित: । भोजयन् पाययन् मूढो न वेदागतमन्तकम् ॥ २६ ॥
অজামিল খাই-চোবাই থাকোঁতে স্নেহবশত শিশুটোকোও চোবাই খাবলৈ মাতিছিল, আৰু পান কৰোঁতে তাকো পান কৰাইছিল। সদায় পুত্ৰৰ যত্নত আৰু ‘নাৰায়ণ’ নাম উচ্চাৰণত মগ্ন থাকি সি বুজিব নোৱাৰিলে যে তাৰ আয়ু শেষ হৈছে আৰু মৃত্যু ওচৰ চাপিছে।
Verse 27
स एवं वर्तमानोऽज्ञो मृत्युकाल उपस्थिते । मतिं चकार तनये बाले नारायणाह्वये ॥ २७ ॥
এইদৰে অজ্ঞতাত থাকোঁতে, যেতিয়া মৃত্যুকাল উপস্থিত হ’ল, তেতিয়া অজামিলে ‘নাৰায়ণ’ নামে ডকা নিজৰ সৰু পুত্ৰৰ ওপৰতে মন স্থিৰ কৰিলে।
Verse 28
स पाशहस्तांस्त्रीन्दृष्ट्वा पुरुषानतिदारुणान् । वक्रतुण्डानूर्ध्वरोम्ण आत्मानं नेतुमागतान् ॥ २८ ॥ दूरे क्रीडनकासक्तं पुत्रं नारायणाह्वयम् । प्लावितेन स्वरेणोच्चैराजुहावाकुलेन्द्रिय: ॥ २९ ॥
তেতিয়া অজামিলে দেখিলে—হাতত পাষ ধৰা, অতি ভয়ংকৰ, বেঁকা মুখ আৰু দেহৰ ৰোম খাড়া হোৱা তিনিজন পুৰুষ, যিসকলে তাক যমৰাজৰ ধামলৈ লৈ যাবলৈ আহিছিল। তেওঁলোকক দেখি সি অতিশয় বিভ্ৰান্ত হ’ল; অলপ দূৰত খেলি থকা ‘নাৰায়ণ’ নামে ডকা পুত্ৰৰ প্ৰতি আসক্তিৰে, চকুত অশ্ৰু লৈ উচ্চস্বৰে তাক মাতিলে—এইদৰে কোনো মতে তাৰ মুখৰ পৰা ‘নাৰায়ণ’ পবিত্ৰ নাম উচ্চাৰিত হ’ল।
Verse 29
स पाशहस्तांस्त्रीन्दृष्ट्वा पुरुषानतिदारुणान् । वक्रतुण्डानूर्ध्वरोम्ण आत्मानं नेतुमागतान् ॥ २८ ॥ दूरे क्रीडनकासक्तं पुत्रं नारायणाह्वयम् । प्लावितेन स्वरेणोच्चैराजुहावाकुलेन्द्रिय: ॥ २९ ॥
অজামিলে হাতত পাষ ধৰা, বেঁকা মুখ আৰু দেহৰ ৰোম খাড়া হোৱা তিনিজন অতি ভয়ংকৰ পুৰুষক দেখিলে; তেওঁলোকে তাক যমৰাজৰ ধামলৈ লৈ যাবলৈ আহিছিল। সি ব্যাকুল হ’ল; দূৰত খেলি থকা ‘নাৰায়ণ’ নামে ডকা পুত্ৰৰ মোহে, অশ্ৰুসিক্ত স্বৰে উচ্চস্বৰে তাক মাতিলে—এইদৰে ‘নাৰায়ণ’ পবিত্ৰ নাম তাৰ মুখৰ পৰা ওলাই আহিল।
Verse 30
निशम्य म्रियमाणस्य मुखतो हरिकीर्तनम् । भर्तुर्नाम महाराज पार्षदा: सहसापतन् ॥ ३० ॥
হে মহাৰাজ! মৰণাসন্ন অজামিলৰ মুখৰ পৰা হৰিকীৰ্তন, অৰ্থাৎ নিজৰ প্ৰভুৰ পবিত্ৰ নাম শুনামাত্ৰেই বিষ্ণুৰ পাৰ্ষদ—বিষ্ণুদূতসকল—তৎক্ষণাৎ তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 31
विकर्षतोऽन्तर्हृदयाद्दासीपतिमजामिलम् । यमप्रेष्यान् विष्णुदूता वारयामासुरोजसा ॥ ३१ ॥
যমৰাজৰ দূতসকলে দাসীপতি অজামিলৰ হৃদয়ৰ অন্তৰভাগৰ পৰা জীৱক টানি লৈ গৈ আছিল; তেতিয়া বিষ্ণুদূতসকলে গম্ভীৰ ঘোষে বলপূৰ্বক তেওঁলোকক নিবাৰণ কৰিলে।
Verse 32
ऊचुर्निषेधितास्तांस्ते वैवस्वतपुर:सरा: । के यूयं प्रतिषेद्धारो धर्मराजस्य शासनम् ॥ ३२ ॥
এদৰে নিষেধিত হোৱাত বৈবস্বত (যমৰাজ)ৰ দূতসকলে ক’লে—হে মহাশয়সকল, ধৰ্মৰাজৰ শাসনক প্ৰতিহত কৰিবলৈ সাহস কৰা আপোনালোক কোন?
Verse 33
कस्य वा कुत आयाता: कस्मादस्य निषेधथ । किं देवा उपदेवा या यूयं किं सिद्धसत्तमा: ॥ ३३ ॥
আপোনালোক কাৰ সেৱক, ক’ৰ পৰা আহিছে, আৰু অজামিলক স্পৰ্শ কৰিবলৈ আমাক কিয় নিষেধ কৰিছে? আপোনালোক দেৱ নে উপদেৱ, নে সিদ্ধসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ?
Verse 34
सर्वे पद्मपलाशाक्षा: पीतकौशेयवासस: । किरीटिन: कुण्डलिनो लसत्पुष्करमालिन: ॥ ३४ ॥ सर्वे च नूत्नवयस: सर्वे चारुचतुर्भुजा: । धनुर्निषङ्गासिगदाशङ्खचक्राम्बुजश्रिय: ॥ ३५ ॥ दिशो वितिमिरालोका: कुर्वन्त: स्वेन तेजसा । किमर्थं धर्मपालस्य किङ्करान्नो निषेधथ ॥ ३६ ॥
যমদূতসকলে ক’লে—আপোনালোকৰ চকু পদ্মপাতৰ দৰে; পীত ৰেশমি বস্ত্ৰধাৰী, কিৰীট-কুণ্ডলৰে শোভিত, দীপ্ত পদ্মমালাৰে অলংকৃত। আপোনালোক সকলোৱে নৱযৌৱন, মনোহৰ চতুৰ্ভুজ; ধনু-নিষঙ্গ, খড়্গ, গদা, শঙ্খ, চক্ৰ আৰু পদ্ম ধাৰণ কৰিছে। আপোনালোকৰ তেজে দিশসমূহৰ অন্ধকাৰ দূৰ হৈছে; তেন্তে ধৰ্মপালৰ কিঙ্কৰ আমাক কিয় নিষেধ কৰিছে?
Verse 35
सर्वे पद्मपलाशाक्षा: पीतकौशेयवासस: । किरीटिन: कुण्डलिनो लसत्पुष्करमालिन: ॥ ३४ ॥ सर्वे च नूत्नवयस: सर्वे चारुचतुर्भुजा: । धनुर्निषङ्गासिगदाशङ्खचक्राम्बुजश्रिय: ॥ ३५ ॥ दिशो वितिमिरालोका: कुर्वन्त: स्वेन तेजसा । किमर्थं धर्मपालस्य किङ्करान्नो निषेधथ ॥ ३६ ॥
যমদূতসকলে ক’লে—আপোনালোকৰ চকু পদ্মপাতৰ দৰে; পীত ৰেশমি বস্ত্ৰধাৰী, কিৰীট-কুণ্ডলৰে শোভিত, দীপ্ত পদ্মমালাৰে অলংকৃত। আপোনালোক সকলোৱে নৱযৌৱন, মনোহৰ চতুৰ্ভুজ; ধনু-নিষঙ্গ, খড়্গ, গদা, শঙ্খ, চক্ৰ আৰু পদ্ম ধাৰণ কৰিছে। আপোনালোকৰ তেজে দিশসমূহৰ অন্ধকাৰ দূৰ হৈছে; তেন্তে ধৰ্মপালৰ কিঙ্কৰ আমাক কিয় নিষেধ কৰিছে?
Verse 36
सर्वे पद्मपलाशाक्षा: पीतकौशेयवासस: । किरीटिन: कुण्डलिनो लसत्पुष्करमालिन: ॥ ३४ ॥ सर्वे च नूत्नवयस: सर्वे चारुचतुर्भुजा: । धनुर्निषङ्गासिगदाशङ्खचक्राम्बुजश्रिय: ॥ ३५ ॥ दिशो वितिमिरालोका: कुर्वन्त: स्वेन तेजसा । किमर्थं धर्मपालस्य किङ्करान्नो निषेधथ ॥ ३६ ॥
যমৰাজৰ দূতসকলে ক’লে—আপোনালোকৰ চকু পদ্মপত্ৰৰ দৰে। আপোনালোক পীত ৰেশমি বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, পদ্মমালাৰে ভূষিত, মূৰত মনোহৰ কিৰীট আৰু কাণত কুণ্ডল ধৰি, সকলো নবযৌৱনে দীপ্ত। আপোনালোকৰ চাৰি বাহু ধনু-নিষংগ, খড়্গ, গদা, শঙ্খ, চক্ৰ আৰু পদ্মে শোভিত। আপোনালোকৰ তেজে দিশসমূহৰ অন্ধকাৰ দূৰ কৰিছে। তেন্তে ধৰ্মপাল যমৰাজৰ দাসসকলক আমাক কিয় বাধা দিছে?
Verse 37
श्रीशुक उवाच इत्युक्ते यमदूतैस्ते वासुदेवोक्तकारिण: । तान् प्रत्यूचु: प्रहस्येदं मेघनिर्ह्रादया गिरा ॥ ३७ ॥
শ্ৰীশুকদেৱ গোস্বামী ক’লে—যমদূতসকলে এনেদৰে কোৱাৰ পাছত, বাসুদেৱৰ আদেশ পালন কৰা সেই সেবকসকলে মৃদু হাঁহি মাৰি, মেঘগর্জনৰ দৰে গম্ভীৰ কণ্ঠে তেওঁলোকক এইদৰে উত্তৰ দিলে।
Verse 38
श्रीविष्णुदूता ऊचु: यूयं वै धर्मराजस्य यदि निर्देशकारिण: । ब्रूत धर्मस्य नस्तत्त्वं यच्चाधर्मस्य लक्षणम् ॥ ३८ ॥
শ্ৰীবিষ্ণুদূতসকলে ক’লে—যদি তোমালোক সঁচাকৈ ধৰ্মৰাজ যমৰাজৰ নিৰ্দেশ পালন কৰা, তেন্তে আমাক ধৰ্মৰ তত্ত্ব আৰু অধৰ্মৰ লক্ষণ ক’বা।
Verse 39
कथं स्विद् ध्रियते दण्ड: किं वास्य स्थानमीप्सितम् । दण्ड्या: किं कारिण: सर्वे आहो स्वित्कतिचिन्नृणाम् ॥ ३९ ॥
দণ্ড কেনেকৈ প্ৰয়োগ কৰা হয় আৰু তাৰ উপযুক্ত স্থান কি? দণ্ডৰ যোগ্য কোন? ফলকামনাৰে কৰ্ম কৰা সকলো কৰ্মী দণ্ডনীয় নে কেৱল কিছুমান মানুহ?
Verse 40
यमदूता ऊचु: वेदप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्यय: । वेदो नारायण: साक्षात्स्वयम्भूरिति शुश्रुम ॥ ४० ॥
যমদূতসকলে ক’লে—বেদত যি বিধান কৰা হৈছে সেয়াই ধৰ্ম, আৰু তাৰ বিপৰীতেই অধৰ্ম। আমি যমৰাজৰ পৰা শুনিছোঁ—বেদ সাক্ষাৎ নাৰায়ণ, আৰু স্বয়ম্ভূ।
Verse 41
येन स्वधाम्न्यमी भावा रज:सत्त्वतमोमया: । गुणनामक्रियारूपैर्विभाव्यन्ते यथातथम् ॥ ४१ ॥
স্বধামত অৱস্থিত নাৰায়ণেও ৰজঃ-সত্ত্ব-তমঃ ত্ৰিগুণ অনুসাৰে সমগ্ৰ জগত নিয়ন্ত্ৰণ কৰে; তেওঁৰ দ্বাৰাই জীৱসকলৰ গুণ, নাম, কৰ্ম আৰু ৰূপৰ ভেদ যথাযথ নিৰ্ধাৰিত হয়; তেওঁৱেই বিশ্বৰ কাৰণ।
Verse 42
सूर्योऽग्नि: खं मरुद्देव: सोम: सन्ध्याहनी दिश: । कं कु: स्वयं धर्म इति ह्येते दैह्यस्य साक्षिण: ॥ ४२ ॥
সূৰ্য, অগ্নি, আকাশ, বায়ু, দেৱগণ, চন্দ্ৰ, সন্ধ্যা, দিন, ৰাতি, দিশাসমূহ, জল, ভূমি আৰু স্বয়ং পৰমাত্মা—এই সকলোয়ে জীৱৰ কৰ্মৰ সাক্ষী।
Verse 43
एतैरधर्मो विज्ञात: स्थानं दण्डस्य युज्यते । सर्वे कर्मानुरोधेन दण्डमर्हन्ति कारिण: ॥ ४३ ॥
এই সাক্ষীসকলৰ দ্বাৰা অধৰ্ম প্ৰমাণিত হ’লে দণ্ড বিধান কৰা যুক্তিসংগত। ফলকাম কৰ্মত লিপ্ত প্ৰতিজন কৰ্তা নিজৰ পাপ অনুসাৰে শাস্তিৰ যোগ্য।
Verse 44
सम्भवन्ति हि भद्राणि विपरीतानि चानघा: । कारिणां गुणसङ्गोऽस्ति देहवान्न ह्यकर्मकृत् ॥ ४४ ॥
হে বৈকুণ্ঠবাসীসকল, তোমালোক নিষ্পাপ; কিন্তু এই ভৌতিক জগতত দেহধাৰী সকলোৱেই কৰ্মী—পুণ্য হওক বা পাপ। ত্ৰিগুণ-সংগৰ দোষে তেওঁলোকে তদনুযায়ী কৰ্ম কৰিবলৈ বাধ্য। দেহ গ্ৰহণ কৰা জনা নিষ্ক্ৰিয় থাকিব নোৱাৰে; সেয়ে ইয়াৰ সকলো জীৱ দণ্ডনীয়।
Verse 45
येन यावान्यथाधर्मो धर्मो वेह समीहित: । स एव तत्फलं भुङ्क्ते तथा तावदमुत्र वै ॥ ४५ ॥
এই জীৱনত যিমান আৰু যেনেকৈ ধৰ্ম বা অধৰ্ম কৰা হয়, পৰজীৱনত সিমানেই আৰু তেনেকৈ কৰ্মফল ভোগ কৰিব লাগে।
Verse 46
यथेह देवप्रवरास्त्रैविध्यमुपलभ्यते । भूतेषु गुणवैचित्र्यात्तथान्यत्रानुमीयते ॥ ४६ ॥
হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! যেনেকৈ ইয়াত তিন গুণৰ বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে জীৱসমূহৰ তিনিধৰণৰ অৱস্থা দেখা যায়—শান্ত, চঞ্চল আৰু মূঢ়; সুখী, দুখী আৰু মিশ্ৰ; ধৰ্মিষ্ঠ, অধৰ্মিষ্ঠ আৰু অৰ্ধধৰ্মী—তেনেকৈ পৰজন্মতো প্ৰকৃতিৰ এই ত্ৰিগুণ একে ধৰণে কাৰ্য কৰিব বুলি অনুমান হয়।
Verse 47
वर्तमानोऽन्ययो: कालो गुणाभिज्ञापको यथा । एवं जन्मान्ययोरेतद्धर्माधर्मनिदर्शनम् ॥ ४७ ॥
যেনেকৈ বৰ্তমানৰ বসন্তকাল অতীত আৰু ভৱিষ্যৎ বসন্তৰ স্বভাৱ সূচায়, তেনেকৈ সুখ, দুখ বা মিশ্ৰ অনুভৱৰ এই জীৱন পূৰ্ব আৰু পৰৱৰ্তী জন্মৰ ধৰ্ম-অধৰ্ম কৰ্মৰ নিদৰ্শন হয়।
Verse 48
मनसैव पुरे देव: पूर्वरूपं विपश्यति । अनुमीमांसतेऽपूर्वं मनसा भगवानज: ॥ ४८ ॥
সৰ্বশক্তিমান যমৰাজ ব্ৰহ্মদেৱৰ সমান; তেওঁ নিজ ধামত অৱস্থিত থাকিলেও পৰমাত্মাৰ দৰে সকলোৰে হৃদয়ত স্থিত হৈ মনৰে জীৱৰ পূৰ্বকৰ্ম চায় আৰু তাৰ পৰা ভৱিষ্য জন্মত সি কেনেকৈ আচৰণ কৰিব সেয়া বুজে।
Verse 49
यथाज्ञस्तमसा युक्त उपास्ते व्यक्तमेव हि । न वेद पूर्वमपरं नष्टजन्मस्मृतिस्तथा ॥ ४९ ॥
যেনেকৈ অজ্ঞ ব্যক্তি তমসাৰে আচ্ছন্ন হৈ সপোনত প্ৰকাশিত দেহ অনুসৰি আচৰণ কৰে আৰু তাকেই ‘মই’ বুলি গ্ৰহণ কৰে, তেনেকৈ জন্মস্মৃতি নষ্ট হোৱা জীৱে পূৰ্বৰ ধৰ্ম-অধৰ্ম কৰ্মফলত পোৱা এই বৰ্তমান দেহকেই আত্মা বুলি মানে; সি ন পূৰ্বজন্ম জানে, ন পৰজন্ম।
Verse 50
पञ्चभि: कुरुते स्वार्थान् पञ्च वेदाथ पञ्चभि: । एकस्तु षोडशेन त्रीन् स्वयं सप्तदशोऽश्नुते ॥ ५० ॥
পাঁচ জ্ঞানেন্দ্ৰিয়, পাঁচ কৰ্মেন্দ্ৰিয় আৰু পাঁচ বিষয়—এই পনৰৰ ওপৰত মন, যি ষোড়শ তত্ত্ব। মনৰ ওপৰত সপ্তদশ তত্ত্ব জীৱাত্মা; সেয়েই এই ষোড়শৰ সহযোগে একাই ভোগ কৰে আৰু সুখ, দুখ, মিশ্ৰ—এই তিনিধৰণৰ অৱস্থা আস্বাদন কৰে।
Verse 51
तदेतत्षोडशकलं लिङ्गं शक्तित्रयं महत् । धत्तेऽनुसंसृतिं पुंसि हर्षशोकभयार्तिदाम् ॥ ५१ ॥
এই ষোড়শকলাযুক্ত সূক্ষ্ম লিঙ্গশৰীৰ ত্ৰিগুণশক্তিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মহৎ। প্ৰবল বাসনাৰ বশে ই জীৱক হৰ্ষ-শোক-ভয়-আৰ্তিদায়ী সংসৃতিত ঘূৰাই ফুৰায়।
Verse 52
देह्यज्ञोऽजितषड्वर्गो नेच्छन्कर्माणि कार्यते । कोशकार इवात्मानं कर्मणाच्छाद्य मुह्यति ॥ ५२ ॥
অজ্ঞ দেহী, ষড়বৰ্গ জয় কৰিব নোৱাৰি, ইচ্ছা নথাকিলেও গুণপ্ৰভাৱত কৰ্ম কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ৰেচম পোকৰ দৰে সি নিজৰ কৰ্মজালৰে নিজকে ঢাকি মোহিত হয়।
Verse 53
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् । कार्यते ह्यवश: कर्म गुणै: स्वाभाविकैर्बलात् ॥ ५३ ॥
কোনো জীৱই এক মুহূৰ্তও অকর্ম হৈ থাকিব নোৱাৰে। স্বাভাৱিক গুণৰ বলত সি অবশ হৈ কৰ্ম কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
Verse 54
लब्ध्वा निमित्तमव्यक्तं व्यक्ताव्यक्तं भवत्युत । यथायोनि यथाबीजं स्वभावेन बलीयसा ॥ ५४ ॥
অব্যক্ত নিমিত্ত (অদৃশ্য কাৰণ) পালে কৰ্মফল ব্যক্ত হয়। প্ৰবল স্বভাৱ আৰু বীজ অনুসাৰে জীৱ যথাযোনি জন্ম লয়; ইচ্ছা অনুসাৰে স্থূল-সূক্ষ্ম দেহ গঠিত হয়।
Verse 55
एष प्रकृतिसङ्गेन पुरुषस्य विपर्यय: । आसीत्स एव नचिरादीशसङ्गाद्विलीयते ॥ ५५ ॥
প্ৰকৃতি-সঙ্গৰ ফলত জীৱৰ এই বিপৰ্যয় হয়; কিন্তু মানৱজীৱনত ঈশ্বৰ বা তেওঁৰ ভক্তৰ সঙ্গ পালে ই অচিৰেই লয় পায়।
Verse 56
अयं हि श्रुतसम्पन्न: शीलवृत्तगुणालय: । धृतव्रतो मृदुर्दान्त: सत्यवाङ्मन्त्रविच्छुचि: ॥ ५६ ॥ गुर्वग्न्यतिथिवृद्धानां शुश्रूषुरनहङ्कृत: । सर्वभूतसुहृत्साधुर्मितवागनसूयक: ॥ ५७ ॥
আদিতে অজামিল নামৰ এই ব্ৰাহ্মণজন সকলো বৈদিক শাস্ত্ৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ শীল-সদাচাৰ-গুণৰ আধাৰ, ব্ৰতপালনত দৃঢ়, মৃদু, ইন্দ্ৰিয়-মন সংযমী, সত্যভাষী, মন্ত্রজ্ঞ আৰু অতি পবিত্ৰ আছিল।
Verse 57
अयं हि श्रुतसम्पन्न: शीलवृत्तगुणालय: । धृतव्रतो मृदुर्दान्त: सत्यवाङ्मन्त्रविच्छुचि: ॥ ५६ ॥ गुर्वग्न्यतिथिवृद्धानां शुश्रूषुरनहङ्कृत: । सर्वभूतसुहृत्साधुर्मितवागनसूयक: ॥ ५७ ॥
তেওঁ গুৰু, অগ্নিদেৱ, অতিথি আৰু ঘৰৰ বৃদ্ধসকলৰ সেৱাত সদা নিয়োজিত আছিল আৰু অহংকাৰশূন্য আছিল। তেওঁ সকলো জীৱৰ হিতৈষী, সাধু, মিতভাষী আৰু অসূয়াহীন আছিল।
Verse 58
एकदासौ वनं यात: पितृसन्देशकृद् द्विज: । आदाय तत आवृत्त: फलपुष्पसमित्कुशान् ॥ ५८ ॥ ददर्श कामिनं कञ्चिच्छूद्रं सह भुजिष्यया । पीत्वा च मधु मैरेयं मदाघूर्णितनेत्रया ॥ ५९ ॥ मत्तया विश्लथन्नीव्या व्यपेतं निरपत्रपम् । क्रीडन्तमनुगायन्तं हसन्तमनयान्तिके ॥ ६० ॥
এদিন পিতাৰ আদেশ পালন কৰি সেই দ্বিজজন বনলৈ গৈ ফল, ফুল, সমিধ আৰু কুশ সংগ্ৰহ কৰি উভতি আহিবলৈ ধৰিলে।
Verse 59
एकदासौ वनं यात: पितृसन्देशकृद् द्विज: । आदाय तत आवृत्त: फलपुष्पसमित्कुशान् ॥ ५८ ॥ ददर्श कामिनं कञ्चिच्छूद्रं सह भुजिष्यया । पीत्वा च मधु मैरेयं मदाघूर्णितनेत्रया ॥ ५९ ॥ मत्तया विश्लथन्नीव्या व्यपेतं निरपत्रपम् । क्रीडन्तमनुगायन्तं हसन्तमनयान्तिके ॥ ६० ॥
পথতে তেওঁ এক কামাতুৰ শূদ্ৰক এজনী বেশ্যাৰ সৈতে দেখিলে; দুয়ো মধু-মৈৰেয় পান কৰি মত্ত আছিল, আৰু সেই নাৰীৰ চকু নেশাত ঘূৰি আছিল।
Verse 60
एकदासौ वनं यात: पितृसन्देशकृद् द्विज: । आदाय तत आवृत्त: फलपुष्पसमित्कुशान् ॥ ५८ ॥ ददर्श कामिनं कञ्चिच्छूद्रं सह भुजिष्यया । पीत्वा च मधु मैरेयं मदाघूर्णितनेत्रया ॥ ५९ ॥ मत्तया विश्लथन्नीव्या व्यपेतं निरपत्रपम् । क्रीडन्तमनुगायन्तं हसन्तमनयान्तिके ॥ ६० ॥
সেই নাৰী মদত মত্ত হৈ বস্ত্ৰ ঢিলা পৰি লজ্জাহীন হৈছিল; আৰু সেই শূদ্ৰজন তাইৰ ওচৰত ক্ৰীড়া কৰি, গান গাই, হাঁহি নিৰ্লজ্জভাৱে ৰমণ কৰিছিল—অজামিলে তেনেকৈয়ে দেখিলে।
Verse 61
दृष्ट्वा तां कामलिप्तेन बाहुना परिरम्भिताम् । जगाम हृच्छयवशं सहसैव विमोहित: ॥ ६१ ॥
হালধি লেপা বাহুৰে শূদ্ৰজনে সেই বেশ্যাক আলিঙ্গন কৰি আছিল। তাক দেখি অজামিলৰ হৃদয়ত সুপ্ত কাম জাগি উঠিল আৰু মোহবশ হৈ সি তাৰ অধীন হ’ল।
Verse 62
स्तम्भयन्नात्मनात्मानं यावत्सत्त्वं यथाश्रुतम् । न शशाक समाधातुं मनो मदनवेपितम् ॥ ६२ ॥
যথাসাধ্য সি শাস্ত্ৰৰ উপদেশ স্মৰণ কৰি—স্ত্ৰীক দেখাো উচিত নহয়—নিজকে সংযত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। কিন্তু হৃদয়ত মদনৰ বেগে মন কঁপি উঠিল, আৰু সি তাক স্থিৰ কৰিব নোৱাৰিলে।
Verse 63
तन्निमित्तस्मरव्याजग्रहग्रस्तो विचेतन: । तामेव मनसा ध्यायन् स्वधर्माद्विरराम ह ॥ ६३ ॥
সেই কাৰণতে স্মৰণৰূপ গ্ৰহণে গ্ৰস্ত হৈ সি বিবেকহীন হ’ল, যেন সূৰ্য-চন্দ্ৰ গ্ৰহণে আচ্ছন্ন হয়। মনতে সি কেৱল সেই বেশ্যাক ধ্যান কৰি থাকিল আৰু অচিৰেই স্বধৰ্ম ত্যাগ কৰিলে।
Verse 64
तामेव तोषयामास पित्र्येणार्थेन यावता । ग्राम्यैर्मनोरमै: कामै: प्रसीदेत यथा तथा ॥ ६४ ॥
পিতৃসম্পত্তিৰ যিমান ধন আছিল, সেয়াই সি সেই বেশ্যাক তুষ্ট কৰিবলৈ খৰচ কৰিবলৈ ধৰিলে। তাই সন্তুষ্ট থাকিবলৈ গ্ৰাম্য আৰু মনোৰম ভোগবস্তু দি থাকিল আৰু ব্ৰাহ্মণোচিত কৰ্ম ত্যাগ কৰিলে।
Verse 65
विप्रां स्वभार्यामप्रौढां कुले महति लम्भिताम् । विससर्जाचिरात्पाप: स्वैरिण्यापाङ्गविद्धधी: ॥ ६५ ॥
বেশ্যাৰ কামুক দৃষ্টিয়ে যাৰ বুদ্ধি বিদ্ধ হৈছিল, সেই পাপী বিপ্ৰ তাইৰ সঙ্গতে পাপকর্মত লিপ্ত হ’ল। অচিৰেই সি মহৎ ব্ৰাহ্মণ কুলত জন্ম লোৱা অতি সুন্দৰ, কোমল যুৱতী পত্নীকো ত্যাগ কৰিলে।
Verse 66
यतस्ततश्चोपनिन्ये न्यायतोऽन्यायतो धनम् । बभारास्या: कुटुम्बिन्या: कुटुम्बं मन्दधीरयम् ॥ ६६ ॥
ব্ৰাহ্মণ কুলত জন্ম লৈও বেশ্যাৰ সঙ্গৰ ফলত সি মন্দবুদ্ধি হ’ল। ন্যায়-অন্যায় যিকোনো উপায়ে ধন উপাৰ্জন কৰি সি সেই কুটুম্বিনীৰ পুত্ৰ-কন্যাসহ পৰিয়াল পোহপাল দিছিল।
Verse 67
यदसौ शास्त्रमुल्लङ्घ्य स्वैरचार्यतिगर्हित: । अवर्तत चिरं कालमघायुरशुचिर्मलात् ॥ ६७ ॥
সি শাস্ত্ৰ উল্লংঘন কৰি স্বেচ্ছাচাৰী আৰু নিন্দিত আচৰণত দীঘলীয়া সময় কটালে। বেশ্যাই ৰান্ধা অন্ন খাই সি পাপে পূৰ্ণ, অশুচি, মলিন আৰু নিষিদ্ধ কৰ্মত আসক্ত হ’ল।
Verse 68
तत एनं दण्डपाणे: सकाशं कृतकिल्बिषम् । नेष्यामोऽकृतनिर्वेशं यत्र दण्डेन शुद्ध्यति ॥ ६८ ॥
সেয়ে প্ৰায়শ্চিত্ত নকৰা এই পাপীজনক আমি দণ্ডধাৰী যমৰাজৰ সন্নিধিলৈ লৈ যাম। তাত তাৰ পাপকর্মৰ পৰিমাণ অনুসাৰে দণ্ড পাই সি শুদ্ধ হ’ব।
Frequently Asked Questions
Because mechanical atonement can remove the immediate ‘dirt’ of reactions but does not remove the underlying impulse to sin (the root desire). Like an elephant that bathes and then throws dust on itself, a person may perform expiation yet return to the same habits. The Bhāgavata’s critique is that without inner transformation—knowledge culminating in devotion—atonement remains within fruitive conditioning and cannot ensure lasting purity.
The chapter emphasizes the objective potency of the Lord’s name and the extraordinary mercy connected with nāma. Ajāmila’s utterance—though prompted by attachment—was a real chanting of the divine name at the critical moment of death, and the text states it was without offense due to his intense anxiety. This invocation brings him under Viṣṇu’s protection, interrupting karmic arrest and initiating the later doctrinal clarification: bhakti and surrender shift one’s jurisdiction beyond ordinary karmic punishment.
Yamadūtas are Yamarāja’s order carriers who seize sinful souls for judgment and punishment according to dharma/adharma. Viṣṇudūtas are Viṣṇu’s messengers who protect those connected to Viṣṇu-bhakti. Their conflict centers on authority and eligibility: whether a man with grave sins who has uttered the holy name is still punishable under karma, or exempt due to taking shelter of Nārāyaṇa—an issue developed through their debate on the definition of dharma and the scope of punishment.