Adhyaya 26

Verse 1

राजोवाच महर्ष एतद्वैचित्र्यं लोकस्य कथमिति ॥ १ ॥

ৰাজা পৰীক্ষিত ক’লে—হে মহৰ্ষি, জীৱসকলৰ এই বৈচিত্ৰ্যময় অৱস্থা কেনেকৈ হয়? কৃপা কৰি কওক।

Verse 2

ऋषिरुवाच त्रिगुणत्वात्कर्तु: श्रद्धया कर्मगतय: पृथग्विधा: सर्वा एव सर्वस्य तारतम्येन भवन्ति ॥ २ ॥

ঋষিয়ে ক’লে—হে ৰাজন, কৰ্তাৰ ওপৰত ত্ৰিগুণৰ প্ৰভাৱ আৰু যি দৰে শ্ৰদ্ধা, সেইদৰে কৰ্মগতি নানা; ফলও গুণৰ তাৰতম্য অনুসাৰে ভিন্ন হয়।

Verse 3

अथेदानीं प्रतिषिद्धलक्षणस्याधर्मस्य तथैव कर्तु: श्रद्धाया वैसाद‍ृश्यात्कर्मफलं विसद‍ृशं भवति या ह्यनाद्यविद्यया कृतकामानां तत्परिणामलक्षणा: सृतय: सहस्रश: प्रवृत्तास्तासां प्राचुर्येणानुवर्णयिष्याम: ॥ ३ ॥

এতিয়া নিষিদ্ধ লক্ষণযুক্ত অধৰ্মতো কৰ্তাৰ শ্ৰদ্ধাৰ বৈসাদৃশ্যৰ বাবে কৰ্মফল ভিন্ন হয়। অনাদি অবিদ্যাৰ বাবে কামনাত আবদ্ধ জীৱসকলৰ ফলস্বরূপ সহস্ৰ সহস্ৰ নৰকমাৰ্গ প্ৰবৃত্ত; মই যিমান পাৰোঁ বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 4

राजोवाच नरका नाम भगवन्किं देशविशेषा अथवा बहिस्त्रिलोक्या आहोस्विदन्तराल इति ॥ ४ ॥

ৰাজা ক’লে—হে ভগৱন, নৰক নামৰ স্থানসমূহ কি কোনো বিশেষ দেশত, নে ত্ৰিলোকৰ বাহিৰত, নে মধ্যৱৰ্তী অন্তৰালত?

Verse 5

ऋषिरुवाच अन्तराल एव त्रिजगत्यास्तु दिशि दक्षिणस्यामधस्ताद्भ‍ूमेरुपरिष्टाच्च जलाद्यस्यामग्निष्वात्तादय: पितृगणा दिशि स्वानां गोत्राणां परमेण समाधिना सत्या एवाशिष आशासाना निवसन्ति ॥ ५ ॥

ঋষিয়ে ক’লে—সকলো নৰকলোক ত্ৰিজগতৰ মধ্যৱৰ্তী অন্তৰালতে, দক্ষিণ দিশত, ভূ-মণ্ডলৰ তলত আৰু গৰ্ভোদক সাগৰৰ পানীৰ অলপ ওপৰত অৱস্থিত। এই অঞ্চলতে পিতৃলোকো আছে; অগ্নিষ্বাত্ত আদি পিতৃগণে পৰম সমাধিত ভগৱানক ধ্যান কৰি নিজৰ গোত্ৰসমূহৰ মঙ্গলৰ বাবে সদা সত্য আশীৰ্বাদ কামনা কৰি বাস কৰে।

Verse 6

यत्र ह वाव भगवान् पितृराजो वैवस्वत: स्वविषयं प्रापितेषु स्वपुरुषैर्जन्तुषु सम्परेतेषु यथाकर्मावद्यं दोषमेवानुल्लङ्घितभगवच्छासन: सगणो दमं धारयति ॥ ६ ॥

পিতৃসকলৰ ৰজা যমৰাজ, যি সূৰ্যদেৱৰ অত্যন্ত শক্তিশালী পুত্ৰ, তেওঁ পিতৃলোকত বাস কৰে। ভগৱানৰ নিয়ম পালন কৰি, তেওঁ নিজৰ যমদূতসকলৰ দ্বাৰা পাপী জীৱবোৰক মৃত্যুৰ পিছত লগে লগে নিজৰ ওচৰলৈ আনে আৰু তেওঁলোকৰ পাপকৰ্ম অনুসাৰে উচিত দণ্ড দিবলৈ বিভিন্ন নৰকলৈ প্ৰেৰণ কৰে।

Verse 7

तत्र हैके नरकानेकविंशतिं गणयन्ति अथ तांस्ते राजन्नामरूपलक्षणतोऽनुक्रमिष्यामस्तामिस्रोऽन्धतामिस्रो रौरवो महारौरव: कुम्भीपाक: कालसूत्रमसिपत्रवनं सूकरमुखमन्धकूप: कृमिभोजन: सन्दंशस्तप्तसूर्मिर्वज्रकण्टकशाल्मली वैतरणी पूयोद: प्राणरोधो विशसनं लालाभक्ष: सारमेयादनमवीचिरय:पानमिति । किञ्च क्षारकर्दमो रक्षोगणभोजन: शूलप्रोतो दन्दशूकोऽवटनिरोधन: पर्यावर्तन: सूचीमुखमित्यष्टाविंशतिर्नरका विविधयातनाभूमय: ॥ ७ ॥

কিছুমান পণ্ডিতে একৈশ প্ৰকাৰৰ নৰকৰ কথা কয়, আৰু কিছুমানে আঠাইশ বুলি কয়। হে ৰাজন, মই সেইবোৰৰ নাম, ৰূপ আৰু লক্ষণ অনুসাৰে বৰ্ণনা কৰিম। নৰকবোৰৰ নাম হ'ল: তামিস্ৰ, অন্ধতামিস্ৰ, ৰৌৰৱ, মহাৰৌৰৱ, কুম্ভীপাক, কালসূত্ৰ, অসিপত্ৰবন, সূকৰমুখ, অন্ধকূপ, কৃমিভোজন, সন্দংশ, তপ্তসূৰ্মি, বজ্ৰকণ্টক-শাল্মলী, বৈতৰণী, পূয়োদ, প্ৰাণৰোধ, বিশসন, লালাভক্ষ, সাৰমেযাদন, অবীচি, অয়ঃপান, ক্ষাৰকৰ্দম, ৰক্ষোগণ-ভোজন, শূলপ্ৰোত, দন্দশূক, অৱট-নিৰোধন, পৰ্যাৱৰ্তন আৰু সূচীমুখ। এই সকলোবোৰ স্থান জীৱক দণ্ড দিবলৈ নিৰ্দিষ্ট।

Verse 8

तत्र यस्तु परवित्तापत्यकलत्राण्यपहरति स हि कालपाशबद्धो यमपुरुषैरतिभयानकैस्तामिस्रे नरके बलान्निपात्यते अनशनानुदपानदण्डताडनसन्तर्जनादिभिर्यातनाभिर्यात्यमानो जन्तुर्यत्र कश्मलमासादित एकदैव मूर्च्छामुपयाति तामिस्रप्राये ॥ ८ ॥

হে ৰাজন, যি ব্যক্তিয়ে আনৰ ধন, সন্তান বা পত্নীক অপহৰণ কৰে, তেওঁক মৃত্যুৰ সময়ত ভয়ংকৰ যমদূতসকলে কালপাশত বান্ধি লয় আৰু বলপূৰ্বক 'তামিস্ৰ' নামৰ নৰকত পেলাই দিয়ে। এই ঘোৰ অন্ধকাৰময় নৰকত তেওঁক অন্ন-জল দিয়া নহয়, আৰু যমদূতসকলে তেওঁক প্ৰহাৰ কৰে তথা তিৰস্কাৰ কৰে। এই ভীষণ যাতনাৰ ফলত তেওঁ কেতিয়াবা মূৰ্ছিত হৈ পৰে।

Verse 9

एवमेवान्धतामिस्रे यस्तु वञ्चयित्वा पुरुषं दारादीनुपयुङ्क्ते यत्र शरीरी निपात्यमानो यातनास्थो वेदनया नष्टमतिर्नष्टद‍ृष्टिश्च भवति यथा वनस्पतिर्वृश्‍च्यमानमूलस्तस्मादन्धतामिस्रं तमुपदिशन्ति ॥ ९ ॥

যি ব্যক্তিয়ে আনক প্ৰতাৰণা কৰি তেওঁৰ পত্নী আৰু সন্তানক উপভোগ কৰে, তেওঁৰ গন্তব্যস্থান হ'ল 'অন্ধতামিস্ৰ' নামৰ নৰক। তাত তেওঁৰ অৱস্থা ঠিক শিপাৰ পৰা কাটি পেলোৱা গছৰ দৰে হয়। অন্ধতামিস্ৰ পোৱাৰ আগতেই পাপী জীৱই বিভিন্ন চৰম দুখ-কষ্ট ভোগ কৰিবলগীয়া হয়। এই যন্ত্ৰণা ইমান তীব্ৰ যে তেওঁ নিজৰ বুদ্ধি আৰু দৃষ্টিশক্তি হেৰুৱাই পেলায়। এই কাৰণেই জ্ঞানী ঋষিসকলে এই নৰকক অন্ধতামিস্ৰ বুলি কয়।

Verse 10

यस्त्विह वा एतदहमिति ममेदमिति भूतद्रोहेण केवलं स्वकुटुम्बमेवानुदिनं प्रपुष्णाति स तदिह विहाय स्वयमेव तदशुभेन रौरवे निपतति ॥ १० ॥

যি ব্যক্তিয়ে নিজৰ শৰীৰটোকে আত্মা বুলি ভাৱে আৰু 'মই' আৰু 'মোৰ' বুলি অহংকাৰ কৰি নিজৰ পৰিয়ালক পোহপাল দিবলৈ দিন-ৰাতি একাকাৰ কৰি পৰিশ্ৰম কৰে, তেওঁ আন জীৱৰ প্ৰতি হিংসা কৰিব পাৰে। মৃত্যুৰ সময়ত তেনে ব্যক্তিয়ে নিজৰ শৰীৰ আৰু পৰিয়াল ত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হয়, আৰু আন জীৱৰ প্ৰতি কৰা দ্ৰোহৰ ফলত তেওঁ 'ৰৌৰৱ' নামৰ নৰকত নিক্ষিপ্ত হয়।

Verse 11

ये त्विह यथैवामुना विहिंसिता जन्तव: परत्र यमयातनामुपगतं त एव रुरवो भूत्वा तथा तमेव विहिंसन्ति तस्माद्रौरवमित्याहू रुरुरिति सर्पादतिक्रूरसत्त्वस्यापदेश: ॥ ११ ॥

যি ব্যক্তি এই জীৱনত ঈৰ্ষ্যাৰে বহু জীৱক হিংসা কৰে, সি মৃত্যুৰ পাছত যমৰাজৰ নৰকলৈ নিয়া হয়। যিসকল জীৱক সি কষ্ট দিছিল, সিহঁতে তাত ‘ৰুৰু’ নামৰ জন্তু হৈ সিকেই ভয়ংকৰ যন্ত্ৰণা দিয়ে; সেয়ে সেই নৰকৰ নাম ‘ৰৌৰৱ’। ৰুৰু সাপতকৈও অধিক ক্ৰূৰ আৰু দ্বেষী বুলি কোৱা হয়।

Verse 12

एवमेव महारौरवो यत्र निपतितं पुरुषं क्रव्यादा नाम रुरवस्तं क्रव्येण घातयन्ति य: केवलं देहम्भर: ॥ १२ ॥

এইদৰে ‘মহাৰৌৰৱ’ নামৰ নৰকত সি পতিত হয়, যি কেৱল নিজৰ দেহধাৰণৰ বাবে আনক কষ্ট দিয়ে। তাত ‘ক্ৰব্যাদ’ নামে ৰুৰু জন্তুবোৰে তাক যন্ত্ৰণা দিয়ে আৰু তাৰ মাংস ভক্ষণ কৰে।

Verse 13

यस्त्विह वा उग्र: पशून् पक्षिणो वा प्राणत उपरन्धयति तमपकरुणं पुरुषादैरपि विगर्हितममुत्र यमानुचरा: कुम्भीपाके तप्ततैले उपरन्धयन्ति ॥ १३ ॥

যি ব্যক্তি ইয়াত দেহধাৰণ আৰু জিভাৰ তৃপ্তিৰ বাবে নিষ্ঠুৰ হৈ পশু বা পক্ষীক জীয়াই থাকোঁতেই ৰান্ধে, সেই নিৰ্দয় মানুহক নৰভক্ষকেও নিন্দা কৰে। পৰলোকে যমদূতে তাক ‘কুম্ভীপাক’ নৰকলৈ লৈ গৈ ফুটন্ত তেলত সিদ্ধ কৰে।

Verse 14

यस्त्विह ब्रह्मध्रुक स कालसूत्रसंज्ञके नरके अयुतयोजनपरिमण्डले ताम्रमये तप्तखले उपर्यधस्तादग्‍न्‍यर्काभ्यामतितप्यमानेऽभिनिवेशित: क्षुत्पिपासाभ्यां च दह्यमानान्तर्बहि:शरीर आस्ते शेते चेष्टतेऽवतिष्ठति परिधावति च यावन्ति पशुरोमाणि तावद्वर्षसहस्राणि ॥ १४ ॥

যি ব্ৰাহ্মণহন্তা, তাক ‘কালসূত্ৰ’ নামৰ নৰকত পেলোৱা হয়। সেই নৰক তাম্ৰে নিৰ্মিত, অয়ুত-যোজন পৰিধিযুক্ত; তলত অগ্নি আৰু ওপৰত দগ্ধ সূৰ্যৰ তাপে ই অতি উত্তপ্ত। তাত সি ক্ষুধা-তৃষ্ণাৰে ভিতৰে আৰু অগ্নি-সূৰ্যতাপে বাহিৰে দগ্ধ হয়; সেয়ে কেতিয়াবা শুৱে, কেতিয়াবা বহে, কেতিয়াবা থিয় হয়, কেতিয়াবা ইফালে-সিফালে দৌৰে। পশুৰ দেহত যত লোম, তত সহস্ৰ বছৰ সি এই যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে।

Verse 15

यस्त्विह वै निजवेदपथादनापद्यपगत: पाखण्डं चोपगतस्तमसिपत्रवनं प्रवेश्य कशया प्रहरन्ति तत्र हासावितस्ततो धावमान उभयतोधारैस्तालवनासिपत्रैश्छिद्यमानसर्वाङ्गो हा हतोऽस्मीति परमया वेदनया मूर्च्छित: पदे पदे निपतति स्वधर्महा पाखण्डानुगतं फलं भुङ्क्ते ॥ १५ ॥

যি ব্যক্তি কোনো আপদ নথকাৰ সত্ত্বেও নিজৰ বৈদিক পথ ত্যাগ কৰি পাখণ্ডত পৰে, যমৰাজৰ দাসে তাক ‘অসিপত্ৰবন’ নৰকত প্ৰৱেশ কৰাই চাবুকেৰে মাৰে। সি অসহ্য বেদনাৰে ইফালে-সিফালে দৌৰে, কিন্তু দুয়োফালে তলোৱাৰধাৰ সদৃশ পাত থকা তালগছবোৰে তাৰ সৰ্বাঙ্গ কাটি ফালে। ‘হায়, মই মৰিলোঁ!’ বুলি চিঞৰি সি তীব্ৰ যন্ত্রণাত মূৰ্ছিত হৈ পদে পদে লুটি পৰে। স্বধৰ্ম নাশ কৰা পাখণ্ডীয়ে এই ফলেই ভোগ কৰে।

Verse 16

यस्त्विह वै राजा राजपुरुषो वा अदण्ड्ये दण्डं प्रणयति ब्राह्मणे वा शरीरदण्डं स पापीयान्नरकेऽमुत्र सूकरमुखे निपतति तत्रातिबलैर्विनिष्पिष्यमाणावयवो यथैवेहेक्षुखण्ड आर्तस्वरेण स्वनयन् क्‍वचिन्मूर्च्छित: कश्मलमुपगतो यथैवेहाद‍ृष्टदोषा उपरुद्धा: ॥ १६ ॥

পৰৱৰ্তী জীৱনত, যিজন পাপী ৰজা বা চৰকাৰী প্ৰতিনিধিয়ে নিৰ্দোষী ব্যক্তিক শাস্তি দিয়ে, তেওঁক যমদূতসকলে সূকৰমুখ নামৰ নৰকলৈ লৈ যায়। তাত তেওঁক কুঁহিয়াৰৰ দৰে চেপি পেলোৱা হয়।

Verse 17

यस्त्विह वै भूतानामीश्वरोपकल्पितवृत्तीनामविविक्तपरव्यथानां स्वयं पुरुषोपकल्पितवृत्तिर्विविक्तपरव्यथो व्यथामाचरति स परत्रान्धकूपे तदभिद्रोहेण निपतति तत्र हासौ तैर्जन्तुभि: पशुमृगपक्षिसरीसृपैर्मशकयूकामत्कुणमक्षिकादिभिर्ये के चाभिद्रुग्धास्तै: सर्वतोऽभिद्रुह्यमाणस्तमसि विहतनिद्रानिर्वृतिरलब्धावस्थान: परिक्रामति यथा कुशरीरे जीव: ॥ १७ ॥

যিজন মানুহে জ্ঞান থকাৰ পিছতো সৰু সৰু জীৱক অত্যাচাৰ কৰে, তেওঁ অন্ধকূপ নৰকত পৰে। তাত চৰাই, জন্তু আৰু পোক-পৰুৱাই তেওঁক চাৰিওফালৰ পৰা আক্ৰমণ কৰে।

Verse 18

यस्त्विह वा असंविभज्याश्नाति यत्किञ्चनोपनतमनिर्मितपञ्चयज्ञो वायससंस्तुत: स परत्र कृमिभोजने नरकाधमे निपतति तत्र शतसहस्रयोजने कृमिकुण्डे कृमिभूत: स्वयं कृमिभिरेव भक्ष्यमाण: कृमिभोजनो यावत्तदप्रत्ताप्रहूतादोऽनिर्वेशमात्मानं यातयते ॥ १८ ॥

যিজন ব্যক্তিয়ে অতিথিক খাদ্য ভাগ কৰি নিদিয়াকৈ নিজেই খায়, তেওঁ কাউৰীৰ সমান। মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ কৃমিভোজন নৰকত পৰে, য’ত তেওঁ পোক হৈ আন পোকবোৰক ভক্ষণ কৰে।

Verse 19

यस्त्विह वै स्तेयेन बलाद्वा हिरण्यरत्नादीनि ब्राह्मणस्य वापहरत्यन्यस्य वानापदि पुरुषस्तममुत्र राजन् यमपुरुषा अयस्मयैरग्निपिण्डै: सन्दंशैस्त्वचि निष्कुषन्ति ॥ १९ ॥

হে ৰাজন, যিজন ব্যক্তিয়ে জৰুৰীকালীন অৱস্থা নোহোৱাকৈ ব্ৰাহ্মণ বা আনৰ সোণ চুৰি কৰে, তেওঁক সন্দংশ নৰকত তপ্ত লোৰ চেপেনাৰে ছাল বখলিয়াই শাস্তি দিয়া হয়।

Verse 20

यस्त्विह वा अगम्यां स्त्रियमगम्यं वा पुरुषं योषिदभिगच्छति तावमुत्र कशया ताडयन्तस्तिग्मया सूर्म्या लोहमय्या पुरुषमालिङ्गयन्ति स्त्रियं च पुरुषरूपया सूर्म्या ॥ २० ॥

যিজন পুৰুষ বা মহিলাই অবৈধ যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে, তেওঁলোকক তপ্তসূৰ্মি নৰকত চাবুকেৰে কোবোৱা হয়। পুৰুষে তপ্ত লোৰ স্ত্ৰী মূৰ্তি আৰু মহিলাই তপ্ত লোৰ পুৰুষ মূৰ্তিক আলিঙ্গন কৰিব লগা হয়।

Verse 21

यस्त्विह वै सर्वाभिगमस्तममुत्र निरये वर्तमानं वज्रकण्टकशाल्मलीमारोप्य निष्कर्षन्ति ॥ २१ ॥

যিজন ব্যক্তিয়ে এই জগতত অবৈধ যৌন সম্ভোগত লিপ্ত হয়, মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক 'বজ্ৰকণ্টক-শাল্মলী' নামৰ নৰকলৈ লৈ যোৱা হয়। তাত যমদূতসকলে তেওঁক বজ্ৰৰ দৰে কঠিন কাইট থকা শিমলু গছত উঠাই জোৰকৈ তললৈ টানি আনে, যাৰ ফলত তেওঁৰ শৰীৰ বিদীৰ্ণ হৈ যায়।

Verse 22

ये त्विह वै राजन्या राजपुरुषा वा अपाखण्डा धर्मसेतून् भिन्दन्ति ते सम्परेत्य वैतरण्यां निपतन्ति भिन्नमर्यादास्तस्यां निरयपरिखाभूतायां नद्यां यादोगणैरितस्ततो भक्ष्यमाणा आत्मना न वियुज्यमानाश्चासुभिरुह्यमाना: स्वाघेन कर्मपाकमनुस्मरन्तो विण्मूत्रपूयशोणितकेशनखास्थिमेदोमांसवसावाहिन्यामुपतप्यन्ते ॥ २२ ॥

যিজন ব্যক্তিয়ে ৰাজবংশ বা চৰকাৰী পদত থাকিও ধৰ্ম পালন নকৰে, তেওঁ মৃত্যুৰ পিছত 'বৈতৰণী' নদীত পৰে। মল, মূত্ৰ আৰু তেজেৰে ভৰা এই নদীত জলচৰ প্ৰাণীবোৰে তেওঁক কামুৰি খায়, আৰু তেওঁ নিজৰ পাপবোৰ মনত পেলাই তাত যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে।

Verse 23

ये त्विह वै वृषलीपतयो नष्टशौचाचारनियमास्त्यक्तलज्जा: पशुचर्यां चरन्ति ते चापि प्रेत्य पूयविण्मूत्रश्लेष्ममलापूर्णार्णवे निपतन्ति तदेवातिबीभत्सितमश्नन्ति ॥ २३ ॥

যিসকল নিৰ্লজ্জ ব্যক্তিয়ে শূদ্ৰ তিৰোতাৰ পতি হৈ পশুৰ দৰে আচৰণ কৰে, তেওঁলোক মৃত্যুৰ পিছত 'পূয়োদ' নৰকত পৰে। পূজ, মল, মূত্ৰ আৰু কফেৰে ভৰা সাগৰত তেওঁলোকে সেই ঘৃণনীয় বস্তুবোৰ খাবলগীয়া হয়।

Verse 24

ये त्विह वै श्वगर्दभपतयो ब्राह्मणादयो मृगयाविहारा अतीर्थे च मृगान्निघ्नन्ति तानपि सम्परेताँल्लक्ष्यभूतान् यमपुरुषा इषुभिर्विध्यन्ति ॥ २४ ॥

যদি উচ্চ বৰ্ণৰ কোনো ব্যক্তিয়ে কুকুৰ বা গাধ লগত লৈ অকাৰণতে পশু চিকাৰ কৰে, তেন্তে মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক 'প্ৰাণৰোধ' নৰকত পেলোৱা হয়। তাত যমদূতসকলে তেওঁক লক্ষ্য কৰি কাঁড়েৰে বিন্ধি পেলায়।

Verse 25

ये त्विह वै दाम्भिका दम्भयज्ञेषु पशून् विशसन्ति तानमुष्मिँल्लोके वैशसे नरके पतितान्निरयपतयो यातयित्वा विशसन्ति ॥ २५ ॥

যিসকল দম্ভী লোকে কেৱল প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে যজ্ঞত পশুবলি দিয়ে, তেওঁলোক মৃত্যুৰ পিছত 'বিশসন' নৰকত পৰে। তাত যমদূতসকলে তেওঁলোকক অশেষ যন্ত্ৰণা দি হত্যা কৰে।

Verse 26

यस्त्विह वै सवर्णां भार्यां द्विजो रेत: पाययति काममोहितस्तं पापकृतममुत्र रेत:कुल्यायां पातयित्वा रेत: सम्पाययन्ति ॥ २६ ॥

যদি কোনো দ্বিজই কামত মোহিত হৈ নিজ পত্নীক বীৰ্য পান কৰায়, তেন্তে মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক 'লালাভক্ষ' নামৰ নৰকত পেলোৱা হয়। তাত তেওঁক বীৰ্যৰ নদীত পেলাই সেই বীৰ্য পান কৰিবলৈ বাধ্য কৰোৱা হয়।

Verse 27

ये त्विह वै दस्यवोऽग्निदा गरदा ग्रामान् सार्थान् वा विलुम्पन्ति राजानो राजभटा वा तांश्चापि हि परेत्य यमदूता वज्रदंष्ट्रा: श्वान: सप्तशतानि विंशतिश्च सरभसं खादन्ति ॥ २७ ॥

যিসকল লোকে ডকাইত হৈ আনৰ ঘৰত জুই লগাই দিয়ে বা বিষ দিয়ে, আৰু যিসকল ৰজা বা ৰাজকৰ্মচাৰীয়ে ব্যৱসায়ীসকলক লুণ্ঠন কৰে, মৃত্যুৰ পাছত তেওঁলোকক 'সাৰমেয়াদন' নৰকত পেলোৱা হয়। তাত বজ্ৰৰ দৰে দাঁত থকা ৭২০টা কুকুৰে তেওঁলোকক কামুৰি খায়।

Verse 28

यस्त्विह वा अनृतं वदति साक्ष्ये द्रव्यविनिमये दाने वा कथञ्चित्स वै प्रेत्य नरकेऽवीचिमत्यध:शिरा निरवकाशे योजनशतोच्छ्रायाद् गिरिमूर्ध्न: सम्पात्यते यत्र जलमिव स्थलमश्मपृष्ठमवभासते तदवीचिमत्तिलशो विशीर्यमाणशरीरो न म्रियमाण: पुनरारोपितो निपतति ॥ २८ ॥

যিজন ব্যক্তিয়ে মিছা সাক্ষী দিয়ে বা ব্যৱসায় আৰু দানত মিছা কথা কয়, মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক 'অৱীচিমৎ' নৰকত ৮০০ মাইল ওখ পাহাৰৰ পৰা তললৈ পেলাই দিয়া হয়। শিলৰ মাটিত পৰি তেওঁৰ শৰীৰ চূর্ণ-বিচূর্ণ হৈ যায়, কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যু নহয় আৰু বাৰে বাৰে শাস্তি ভোগ কৰে।

Verse 29

यस्त्विह वै विप्रो राजन्यो वैश्यो वा सोमपीथस्तत्कलत्रं वा सुरां व्रतस्थोऽपि वा पिबति प्रमादतस्तेषां निरयं नीतानामुरसि पदाऽऽक्रम्यास्ये वह्निना द्रवमाणं कार्ष्णायसं निषिञ्चन्ति ॥ २९ ॥

যদি কোনো ব্ৰাহ্মণ বা তেওঁৰ পত্নীয়ে মদ্যপান কৰে, অথবা কোনো ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য বা ব্ৰতধাৰীয়ে সোমৰস পান কৰে, তেন্তে তেওঁলোকক 'অয়ঃপান' নৰকলৈ লৈ যোৱা হয়। তাত যমদূতসকলে তেওঁলোকৰ বুকুত ভৰি দি মুখত গলি যোৱা গৰম লো ঢালি দিয়ে।

Verse 30

अथ च यस्त्विह वा आत्मसम्भावनेन स्वयमधमो जन्मतपोविद्याचारवर्णाश्रमवतो वरीयसो न बहु मन्येत स मृतक एव मृत्वा क्षारकर्दमे निरयेऽवाक्‌शिरा निपातितो दुरन्ता यातना ह्यश्नुते ॥ ३० ॥

যিজন নীচ ব্যক্তিয়ে মিছা অহংকাৰত নিজকে মহান বুলি ভাবি জন্ম, তপ, বিদ্যা বা আচৰণত শ্ৰেষ্ঠ ব্যক্তিসকলক অপমান কৰে, তেওঁ জীয়াই থাকোতেই মৃতকৰ দৰে। মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক 'ক্ষাৰকৰ্দম' নৰকত মূৰ তললৈ কৰি পেলোৱা হয়, য'ত তেওঁ ভয়ংকৰ যাতনা ভোগ কৰে।

Verse 31

ये त्विह वै पुरुषा: पुरुषमेधेन यजन्ते याश्च स्त्रियो नृपशून्खादन्ति तांश्च ते पशव इव निहता यमसदने यातयन्तो रक्षोगणा: सौनिका इव स्वधितिनावदायासृक्‌पिबन्ति नृत्यन्ति च गायन्ति च हृष्यमाणा यथेह पुरुषादा: ॥ ३१ ॥

এই জগতত এনে পুৰুষ আৰু মহিলা আছে যিয়ে ভৈৰৱ বা ভদ্রকালীক নৰবলি দিয়ে আৰু তাৰ পিছত সেই বলিৰ মাংস ভক্ষণ কৰে। মৃত্যুৰ পিছত যমৰাজে তেওঁলোকক যমালয়লৈ লৈ যায়, য’ত তেওঁলোকৰ বলি হোৱা ব্যক্তিসকলে ৰাক্ষসৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি তীব্ৰ তৰোৱালেৰে তেওঁলোকক টুকুৰা-টুকুৰকৈ কাটে। যেনেকৈ ইয়াত নৰখাদকসকলে তেজ পান কৰি উল্লাস কৰিছিল, তেনেকৈ তাত সেই ৰাক্ষসসকলে তেওঁলোকৰ তেজ পান কৰি উৎসৱ পালন কৰে।

Verse 32

ये त्विह वा अनागसोऽरण्ये ग्रामे वा वैश्रम्भकैरुपसृतानुपविश्रम्भय्य जिजीविषून् शूलसूत्रादिषूपप्रोतान्क्रीडनकतया यातयन्ति तेऽपि च प्रेत्य यमयातनासु शूलादिषु प्रोतात्मान: क्षुत्तृड्भ्यां चाभिहता: कङ्कवटादिभिश्चेतस्ततस्तिग्मतुण्डैराहन्यमाना आत्मशमलं स्मरन्ति ॥ ३२ ॥

এই জীৱনত কিছুমান মানুহে গাঁও বা অৰণ্যত আশ্ৰয় বিচাৰি অহা নিৰীহ জীৱ-জন্তুক আশ্ৰয় দিয়ে আৰু সিহঁতক বিশ্বাস জন্মায় যে সিহঁত সুৰক্ষিত থাকিব। তাৰ পিছত তেওঁলোকে সিহঁতক বৰশা বা সূতাৰে বিন্ধি পুতলাৰ দৰে খেলে আৰু প্ৰচণ্ড যন্ত্ৰণা দিয়ে। মৃত্যুৰ পিছত যমদূতসকলে তেওঁলোকক 'শূলপ্ৰোত' নামৰ নৰকলৈ লৈ যায়, য’ত তেওঁলোকৰ শৰীৰ বেজিৰ দৰে তীব্ৰ বৰশাৰে বিন্ধা হয়। তেওঁলোকে ভোক আৰু পিয়াহত কাতৰ হয় আৰু শগুণ বা বগলীৰ দৰে তীব্ৰ ঠোঁট থকা চৰাইবোৰে আহি তেওঁলোকৰ শৰীৰ খুটি খায়। যন্ত্ৰণা ভোগ কৰি থাকোঁতে তেওঁলোকে নিজৰ অতীতৰ পাপকৰ্মবোৰ মনত পেলায়।

Verse 33

ये त्विह वै भूतान्युद्वेजयन्ति नरा उल्बणस्वभावा यथा दन्दशूकास्तेऽपि प्रेत्य नरके दन्दशूकाख्ये निपतन्ति यत्र नृप दन्दशूका: पञ्चमुखा: सप्तमुखा उपसृत्य ग्रसन्ति यथा बिलेशयान् ॥ ३३ ॥

যিসকল লোকে এই জীৱনত ঈৰ্ষাপৰায়ণ সাপৰ দৰে সদায় ক্ৰোধিত হৈ থাকে আৰু আন জীৱক কষ্ট দিয়ে, তেওঁলোক মৃত্যুৰ পিছত 'দন্দশূক' নামৰ নৰকত পৰে। হে ৰাজন, এই নৰকত পাঁচ বা সাতটা ফণা থকা সাপ থাকে। সাপে যেনেকৈ নিগনি খায়, তেনেকৈ এই সাপবোৰে সেই পাপী ব্যক্তিসকলক গ্ৰাস কৰে।

Verse 34

ये त्विह वा अन्धावटकुसूलगुहादिषु भूतानि निरुन्धन्ति तथामुत्र तेष्वेवोपवेश्य सगरेण वह्निना धूमेन निरुन्धन्ति ॥ ३४ ॥

যিসকল লোকে এই জীৱনত আন জীৱক অন্ধকাৰ কুঁৱা, ভঁৰাল বা পাহাৰৰ গুহাত আৱদ্ধ কৰি ৰাখে, তেওঁলোকক মৃত্যুৰ পিছত 'অৱট-নিৰোধন' নামৰ নৰকত পেলোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক নিজে অন্ধকাৰ কুঁৱাত ঠেলি দিয়া হয়, য’ত বিষাক্ত ধোঁৱা আৰু ভাপত তেওঁলোকৰ উশাহ বন্ধ হৈ যায় আৰু তেওঁলোকে অত্যন্ত কষ্ট ভোগ কৰে।

Verse 35

यस्त्विह वा अतिथीनभ्यागतान् वा गृहपतिरसकृदुपगतमन्युर्दिधक्षुरिव पापेन चक्षुषा निरीक्षते तस्य चापि निरये पापद‍ृष्टेरक्षिणी वज्रतुण्डा गृध्रा: कङ्ककाकवटादय: प्रसह्योरु- बलादुत्पाटयन्ति ॥ ३५ ॥

যিজন গৃহস্থই অতিথি বা দৰ্শনাৰ্থীক এনে ক্ৰুৰ দৃষ্টিৰে চায় যেন তেওঁলোকক ভস্ম কৰি পেলাব, তেওঁক 'পৰ্যাৱৰ্তন' নামৰ নৰকত পেলোৱা হয়। তাত বজ্ৰৰ দৰে কঠিন ঠোঁট থকা শগুণ, বগলী, কাউৰী আৰু তেনে চৰাইবোৰে তেওঁলৈ চাই থাকে আৰু হঠাত জপিয়াই পৰি প্ৰবল শক্তিৰে তেওঁৰ চকু দুটা উলিয়াই লয়।

Verse 36

यस्त्विह वा आढ्याभिमतिरहङ्कृतिस्तिर्यक्प्रेक्षण: सर्वतोऽभिविशङ्की अर्थव्ययनाशचिन्तया परिशुष्यमाणहृदयवदनो निर्वृतिमनवगतो ग्रह इवार्थमभिरक्षति स चापि प्रेत्य तदुत्पादनोत्कर्षणसंरक्षणशमलग्रह: सूचीमुखे नरके निपतति यत्र ह वित्तग्रहं पापपुरुषं धर्मराजपुरुषा वायका इव सर्वतोऽङ्गेषु सूत्रै: परिवयन्ति ॥ ३६ ॥

যি মানুহ ধনৰ গৰ্বত অহংকাৰী, বেঁকা দৃষ্টিৰে চায় আৰু চাৰিওফালে সন্দেহ কৰে, ধন খৰচ বা নষ্ট হ’ব বুলি চিন্তাত যাৰ হৃদয়-মুখ শুকাই যায়, সি গ্ৰহৰ দৰে ধন আঁকোৱালি ৰক্ষা কৰে। ধন উপাৰ্জন, বৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষাৰ পাপফলত সি মৃত্যুৰ পিছত ‘সূচীমুখ’ নৰকত পৰে; তাত যমৰাজৰ দূতসকলে তাঁতীৰ দৰে তাৰ সৰ্বাঙ্গত সূতা গাঁথি সেলাই কৰি শাস্তি দিয়ে।

Verse 37

एवंविधा नरका यमालये सन्ति शतश: सहस्रशस्तेषु सर्वेषु च सर्व एवाधर्मवर्तिनो ये केचिदिहोदिता अनुदिताश्चावनिपते पर्यायेण विशन्ति तथैव धर्मानुवर्तिन इतरत्र इह तु पुनर्भवे त उभयशेषाभ्यां निविशन्ति ॥ ३७ ॥

যমৰাজৰ ৰাজ্যত এনেধৰণৰ শ শ, হাজাৰ হাজাৰ নৰক আছে। মই উল্লেখ কৰা আৰু নকৰা সকলো অধৰ্মচাৰী নিজৰ পাপৰ পৰিমাণ অনুসাৰে ক্ৰমে সেই নৰকসমূহত প্ৰৱেশ কৰে। ধৰ্মানুসাৰীসকল দেৱলোক আদি অন্য লোকলৈ যায়; কিন্তু পুণ্য-পাপৰ ফল ক্ষয় হ’লে উভয়েই পুনৰ পৃথিৱীত জন্ম লয়।

Verse 38

निवृत्तिलक्षणमार्ग आदावेव व्याख्यात: । एतावानेवाण्डकोशो यश्चतुर्दशधा पुराणेषु विकल्पित उपगीयते यत्तद्भ‍गवतो नारायणस्य साक्षान्महापुरुषस्य स्थविष्ठं रूपमात्ममायागुणमयमनुवर्णितमाद‍ृत: पठति श‍ृणोति श्रावयति स उपगेयं भगवत: परमात्मनोऽग्राह्यमपि श्रद्धाभक्तिविशुद्धबुद्धिर्वेद ॥ ३८ ॥

নিবৃত্তি-লক্ষণ মুক্তিৰ পথ মই আৰম্ভণিতেই ব্যাখ্যা কৰিছোঁ। পুৰাণসমূহত চৌদ ভাগত বিভক্ত ডিম্বাকাৰ ব্ৰহ্মাণ্ডৰ যি বৰ্ণনা গীত হয়, সেয়া সাক্ষাৎ মহাপুৰুষ ভগৱান নাৰায়ণৰ স্থূল বাহ্য ৰূপ—তাঁৰ আত্মমায়া আৰু গুণময় ‘বিৰাট্-ৰূপ’। যিয়ে এই বৰ্ণনা গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰে পঢ়ে, শুনে বা ভাগৱত-ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে আনক শুনুৱায়, তাৰ শ্ৰদ্ধা-ভক্তি আৰু বিশুদ্ধ বুদ্ধি ক্ৰমে বৃদ্ধি পায় আৰু দুৰ্গ্ৰাহ্য হ’লেও ধীৰে ধীৰে পৰমাত্মা ভগৱানৰ তত্ত্ব বুজি উঠে।

Verse 39

श्रुत्वा स्थूलं तथा सूक्ष्मं रूपं भगवतो यति: । स्थूले निर्जितमात्मानं शनै: सूक्ष्मं धिया नयेदिति ॥ ३९ ॥

ভগৱানৰ স্থূল (বিৰাট) আৰু সূক্ষ্ম (আধ্যাত্মিক) ৰূপ শুনি, মুক্তি কামনা কৰা যতি প্ৰথমে স্থূল ৰূপত মনক জয় কৰিব লাগে; তাৰ পিছত ধীৰে ধীৰে বুদ্ধিৰে সূক্ষ্ম ৰূপৰ দিশে মনক নিবলৈ লাগে। এইদৰে মন সমাধিত স্থিৰ হয় আৰু ভক্তিসেৱাৰ দ্বাৰা ভগৱানৰ সচ্চিদানন্দ বিগ্ৰহৰ সাক্ষাৎ লাভ কৰে।

Verse 40

भूद्वीपवर्षसरिदद्रिनभ:समुद्र- पातालदिङ्‌नरकभागणलोकसंस्था । गीता मया तव नृपाद्भ‍ुतमीश्वरस्य स्थूलं वपु: सकलजीवनिकायधाम ॥ ४० ॥ तस्मात् सङ्कीर्तनं विष्णोर्जगन्मङ्गलमंहसाम् । महतामपि कौरव्य विद्ध्यैकान्तिकनिष्कृतम् ॥ ३१ ॥

হে ৰাজা! পৃথিৱী, অন্য লোকসমূহ, সিহঁতৰ বৰ্ষ, নদী, পৰ্বত, আকাশ, সাগৰ, পাতাল, দিশ, নৰকলোক আৰু নক্ষত্ৰ—এই সকলো মই তোমাক বৰ্ণনা কৰিলোঁ। এই সকলো ঈশ্বৰৰ আশ্চৰ্য স্থূল ‘বিৰাট্-ৱপু’ৰ বিস্তাৰ, যাৰ ওপৰত সমগ্ৰ জীৱসমষ্টি আশ্ৰয় লয়।