Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 22

The Kuru Line, Bhīṣma and Vyāsa; Pāṇḍavas, Parīkṣit, and Future Kings

Chandravaṁśa Continuation

विचित्रवीर्यश्चावरजो नाम्ना चित्राङ्गदो हत: । यस्यां पराशरात् साक्षादवतीर्णो हरे: कला ॥ २१ ॥ वेदगुप्तो मुनि: कृष्णो यतोऽहमिदमध्यगाम् । हित्वा स्वशिष्यान् पैलादीन्भगवान् बादरायण: ॥ २२ ॥ मह्यं पुत्राय शान्ताय परं गुह्यमिदं जगौ । विचित्रवीर्योऽथोवाह काशीराजसुते बलात् ॥ २३ ॥ स्वयंवरादुपानीते अम्बिकाम्बालिके उभे । तयोरासक्तहृदयो गृहीतो यक्ष्मणा मृत: ॥ २४ ॥

vicitravīryaś cāvarajo nāmnā citrāṅgado hataḥ yasyāṁ parāśarāt sākṣād avatīrṇo hareḥ kalā

চিত্ৰাঙ্গদ নামৰ গন্ধৰ্বৰ হাতে চিত্ৰাঙ্গদ নিহত হ’ল। সত্যৱতীয়ে শান্তনুৰ সৈতে বিবাহৰ আগতে পৰাশৰ মুনিৰ দ্বাৰা হৰিৰ কলা-ৰূপ শ্ৰীকৃষ্ণ দ্বৈপায়ন বেদব্যাসক জন্ম দিলে। তেওঁৰ পৰাই মই শুকদেৱ জন্মিলোঁ আৰু তেওঁৰ পৰাই শ্ৰীমদ্ভাগৱত অধ্যয়ন কৰিলোঁ। পৈল আদি শিষ্যক ত্যাগ কৰি ভগৱান বাদৰায়ণ ব্যাসে মোক এই পৰম গুহ্য ভাগৱত উপদেশ দিলে।

विचित्रवीर्यःVicitravīrya
विचित्रवीर्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविचित्र-वीर्य (प्रातिपदिक; विचित्र + वीर्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः कर्मधारयः
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अवरजःthe younger brother
अवरजः:
कर्ता (Karta; apposition to subject)
TypeNoun
Rootअवरज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-सम्बन्धे (appositional)
नाम्नाby name
नाम्ना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
चित्राङ्गदःCitrāṅgada
चित्राङ्गदः:
कर्ता (Karta; apposition)
TypeNoun
Rootचित्र-अङ्गद (प्रातिपदिक; चित्र + अङ्गद)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः
हतःwas slain
हतः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate; passive)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘slain’
यस्याम्in whom/wherein
यस्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative)
पराशरात्from Parāśara
पराशरात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootपराशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
साक्षात्directly, manifestly
साक्षात्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अवतीर्णःdescended
अवतीर्णः:
कर्ता (Karta; participial predicate)
TypeVerb
Rootअव-तॄ (धातु) → अवतीर्ण (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘descended’
हरेःof Hari
हरेः:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Possessor)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
कलाa portion/partial manifestation
कला:
कर्ता (Karta; subject complement)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
V
Vicitravīrya
C
Citrāṅgada
P
Parāśara
H
Hari

FAQs

In this verse, 'kalā' indicates a plenary portion or partial expansion of Lord Hari—divine presence manifesting through a specific birth for a particular purpose within the dynasty narrative.

Śukadeva highlights Parāśara because, through him, a divine portion of Hari descended—showing how the Lord arranges preservation of dharma and continuity of sacred lineages.

It teaches that divine providence can work through saintly persons and unexpected turns of history, encouraging faith, responsibility, and respect for spiritually guided solutions.