Adhyaya 3
Karmic Aspirations, Demigod Worship, and the Supreme Duty of Bhakti (Hari-kathā as Life’s True Gain)
শুকদেৱে পৰীক্ষিতক নিশ্চিত কৰে যে মৃত্যুৰ দুৱাৰমুখত থকা ব্যক্তিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় উপদেশৰ উত্তৰ দিয়া হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ কামনাপ্ৰেৰিত বৈদিক উপাসনাৰ পৰিসৰ দেখুৱায়—বল, সন্তান, ধন, যশ, সৌন্দৰ্য, দীঘলীয়া আয়ু, ৰাজ্য আৰু স্বৰ্গাৰোহণ আদি ফলৰ বাবে মানুহে বিভিন্ন দেৱতাৰ আশ্ৰয় লয়; ই কাম (ভৌতিক প্ৰেৰণা) আৰু তাৰ বহু কৰ্মকাণ্ড পথৰ এক নিৰ্ণায়ক তালিকা। তাৰ পাছত অধ্যায়টো ঘূৰি যায়—আধ্যাত্মিক উন্নতিৰ বাবে বিষ্ণু বা তেওঁৰ ভক্তক আৰাধনা কৰা উচিত; কামনাযুক্ত, নিষ্কাম বা মোক্ষকামী—উদাৰবুদ্ধিৰ সকলোয়ে কেৱল পৰম পুৰুষ ভগৱানকেই ভজনা কৰিব। শুদ্ধ ভক্তৰ সঙ্গত ভগৱানত দৃঢ় আসক্তিয়েই পৰম সিদ্ধি, আৰু হৰিৰ সত্য জ্ঞান সেই যি গুণৰ ঢৌ শান্ত কৰে বুলি কোৱা হয়। নৈমিষাৰণ্য সংলাপত শৌনকে সূতক আগবঢ়াই ক’বলৈ অনুৰোধ কৰে—আয়ু ক্ষয় হ’লে হৰিকথাই সময়ৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্যৱহাৰ; শ্ৰৱণ-কিীৰ্তনবিহীন জীৱন আধ্যাত্মিকভাৱে মৃতসম বুলি নিন্দা কৰে। এইদৰে কৰ্ম-শ্ৰেণীবিভাগৰ পৰা একান্ত ভক্তিলৈ ৰূপান্তৰ ঘটাই, পৰৱৰ্তী স্মৰণকেন্দ্ৰিক প্ৰশ্নৰ ভূমি সাজে।
Shlokas
Verse 1
श्री शुक उवाच एवमेतन्निगदितं पृष्टवान् यद्भवान् मम । नृणां यन्म्रियमाणानां मनुष्येषु मनीषिणाम् ॥ १ ॥
শ্ৰী শুকদেৱ গোস্বামীয়ে ক’লে: হে মহাৰাজ পৰীক্ষিত, মৃত্যুৰ দৰজাৰ মুখত থকা বুদ্ধিমান মানুহৰ কৰ্তব্য বিষয়ে আপুনি মোক যি সুধিছিল, তাৰ উত্তৰ মই এইদৰে দিছোঁ।
Verse 2
ब्रह्मवर्चसकामस्तु यजेत ब्रह्मण: पतिम् । इन्द्रमिन्द्रियकामस्तु प्रजाकाम: प्रजापतीन् ॥ २ ॥ देवीं मायां तु श्रीकामस्तेजस्कामो विभावसुम् । वसुकामो वसून रुद्रान् वीर्यकामोऽथ वीर्यवान् ॥ ३ ॥ अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदिते:सुतान् । विश्वान्देवान् राज्यकाम: साध्यान्संसाधको विशाम् ॥ ४ ॥ आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत् । प्रतिष्ठाकाम: पुरुषो रोदसी लोकमातरौ ॥ ५ ॥ रूपाभिकामो गन्धर्वान् स्त्रीकामोऽप्सर उर्वशीम् । आधिपत्यकाम: सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम् ॥ ६ ॥ यज्ञं यजेद् यशस्काम: कोशकाम: प्रचेतसम् । विद्याकामस्तु गिरिशं दाम्पत्यार्थ उमां सतीम् ॥ ७ ॥
যিজনে ব্ৰহ্মতেজ বা বৈদিক জ্ঞান কামনা কৰে, তেওঁ বেদৰ পতি ব্ৰহ্মা বা বৃহস্পতিৰ পূজা কৰা উচিত; যিজনে ইন্দ্ৰিয়সুখ কামনা কৰে তেওঁ ইন্দ্ৰৰ আৰু যিজনে সন্তান কামনা কৰে তেওঁ প্ৰজাপতিসকলৰ পূজা কৰা উচিত।
Verse 3
ब्रह्मवर्चसकामस्तु यजेत ब्रह्मण: पतिम् । इन्द्रमिन्द्रियकामस्तु प्रजाकाम: प्रजापतीन् ॥ २ ॥ देवीं मायां तु श्रीकामस्तेजस्कामो विभावसुम् । वसुकामो वसून रुद्रान् वीर्यकामोऽथ वीर्यवान् ॥ ३ ॥ अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदिते:सुतान् । विश्वान्देवान् राज्यकाम: साध्यान्संसाधको विशाम् ॥ ४ ॥ आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत् । प्रतिष्ठाकाम: पुरुषो रोदसी लोकमातरौ ॥ ५ ॥ रूपाभिकामो गन्धर्वान् स्त्रीकामोऽप्सर उर्वशीम् । आधिपत्यकाम: सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम् ॥ ६ ॥ यज्ञं यजेद् यशस्काम: कोशकाम: प्रचेतसम् । विद्याकामस्तु गिरिशं दाम्पत्यार्थ उमां सतीम् ॥ ७ ॥
যিজনে ঐশ্বৰ্য বা শ্ৰী কামনা কৰে, তেওঁ দেৱী মায়া বা দুৰ্গাৰ পূজা কৰা উচিত। যিজনে তেজ কামনা কৰে তেওঁ অগ্নিৰ, যিজনে ধন কামনা কৰে তেওঁ বসুসকলৰ আৰু যিজনে বীৰত্ব কামনা কৰে তেওঁ ৰুদ্ৰসকলৰ পূজা কৰা উচিত।
Verse 4
ब्रह्मवर्चसकामस्तु यजेत ब्रह्मण: पतिम् । इन्द्रमिन्द्रियकामस्तु प्रजाकाम: प्रजापतीन् ॥ २ ॥ देवीं मायां तु श्रीकामस्तेजस्कामो विभावसुम् । वसुकामो वसून रुद्रान् वीर्यकामोऽथ वीर्यवान् ॥ ३ ॥ अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदिते:सुतान् । विश्वान्देवान् राज्यकाम: साध्यान्संसाधको विशाम् ॥ ४ ॥ आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत् । प्रतिष्ठाकाम: पुरुषो रोदसी लोकमातरौ ॥ ५ ॥ रूपाभिकामो गन्धर्वान् स्त्रीकामोऽप्सर उर्वशीम् । आधिपत्यकाम: सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम् ॥ ६ ॥ यज्ञं यजेद् यशस्काम: कोशकाम: प्रचेतसम् । विद्याकामस्तु गिरिशं दाम्पत्यार्थ उमां सतीम् ॥ ७ ॥
যিজনে প্ৰচুৰ অন্ন কামনা কৰে, তেওঁ অদিতিৰ পূজা কৰা উচিত। যিজনে স্বৰ্গলোক কামনা কৰে, তেওঁ অদিতিৰ পুত্ৰসকলৰ পূজা কৰা উচিত। যিজনে ৰাজ্য কামনা কৰে তেওঁ বিশ্বদেৱসকলৰ আৰু যিজনে জনপ্ৰিয়তা বিচাৰে তেওঁ সাধ্যদেৱসকলৰ পূজা কৰা উচিত।
Verse 5
ब्रह्मवर्चसकामस्तु यजेत ब्रह्मण: पतिम् । इन्द्रमिन्द्रियकामस्तु प्रजाकाम: प्रजापतीन् ॥ २ ॥ देवीं मायां तु श्रीकामस्तेजस्कामो विभावसुम् । वसुकामो वसून रुद्रान् वीर्यकामोऽथ वीर्यवान् ॥ ३ ॥ अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदिते:सुतान् । विश्वान्देवान् राज्यकाम: साध्यान्संसाधको विशाम् ॥ ४ ॥ आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत् । प्रतिष्ठाकाम: पुरुषो रोदसी लोकमातरौ ॥ ५ ॥ रूपाभिकामो गन्धर्वान् स्त्रीकामोऽप्सर उर्वशीम् । आधिपत्यकाम: सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम् ॥ ६ ॥ यज्ञं यजेद् यशस्काम: कोशकाम: प्रचेतसम् । विद्याकामस्तु गिरिशं दाम्पत्यार्थ उमां सतीम् ॥ ७ ॥
যিজনে দীৰ্ঘায়ু কামনা কৰে, তেওঁ অশ্বিনীকুমাৰসকলৰ পূজা কৰা উচিত আৰু যিজনে বলিষ্ঠ শৰীৰ কামনা কৰে, তেওঁ পৃথিৱীৰ পূজা কৰা উচিত। যিজনে নিজৰ পদত স্থিৰতা বা প্ৰতিষ্ঠা কামনা কৰে, তেওঁ আকাশ আৰু পৃথিৱী উভয়ৰে পূজা কৰা উচিত।
Verse 6
ब्रह्मवर्चसकामस्तु यजेत ब्रह्मण: पतिम् । इन्द्रमिन्द्रियकामस्तु प्रजाकाम: प्रजापतीन् ॥ २ ॥ देवीं मायां तु श्रीकामस्तेजस्कामो विभावसुम् । वसुकामो वसून रुद्रान् वीर्यकामोऽथ वीर्यवान् ॥ ३ ॥ अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदिते:सुतान् । विश्वान्देवान् राज्यकाम: साध्यान्संसाधको विशाम् ॥ ४ ॥ आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत् । प्रतिष्ठाकाम: पुरुषो रोदसी लोकमातरौ ॥ ५ ॥ रूपाभिकामो गन्धर्वान् स्त्रीकामोऽप्सर उर्वशीम् । आधिपत्यकाम: सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम् ॥ ६ ॥ यज्ञं यजेद् यशस्काम: कोशकाम: प्रचेतसम् । विद्याकामस्तु गिरिशं दाम्पत्यार्थ उमां सतीम् ॥ ७ ॥
যিজনে সৌন্দৰ্য কামনা কৰে, তেওঁ গন্ধৰ্ৱসকলৰ পূজা কৰা উচিত আৰু যিজনে ভাল পত্নী কামনা কৰে, তেওঁ অপ্সৰা আৰু উৰ্ৱশীৰ পূজা কৰা উচিত। যিজনে আনৰ ওপৰত আধিপত্য কামনা কৰে, তেওঁ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মুৰব্বী ব্ৰহ্মাৰ পূজা কৰা উচিত।
Verse 7
ब्रह्मवर्चसकामस्तु यजेत ब्रह्मण: पतिम् । इन्द्रमिन्द्रियकामस्तु प्रजाकाम: प्रजापतीन् ॥ २ ॥ देवीं मायां तु श्रीकामस्तेजस्कामो विभावसुम् । वसुकामो वसून रुद्रान् वीर्यकामोऽथ वीर्यवान् ॥ ३ ॥ अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदिते:सुतान् । विश्वान्देवान् राज्यकाम: साध्यान्संसाधको विशाम् ॥ ४ ॥ आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत् । प्रतिष्ठाकाम: पुरुषो रोदसी लोकमातरौ ॥ ५ ॥ रूपाभिकामो गन्धर्वान् स्त्रीकामोऽप्सर उर्वशीम् । आधिपत्यकाम: सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम् ॥ ६ ॥ यज्ञं यजेद् यशस्काम: कोशकाम: प्रचेतसम् । विद्याकामस्तु गिरिशं दाम्पत्यार्थ उमां सतीम् ॥ ७ ॥
যি ব্ৰহ্মতেজ বিচাৰে সি ব্ৰাহ্মণ-পতিক পূজা কৰক; ইন্দ্ৰিয়সুখ বিচৰা ইন্দ্ৰক; সন্তান বিচৰা প্ৰজাপতিসকলক। শ্ৰী-সমৃদ্ধিৰ বাবে দেৱী মায়া (দুৰ্গা)ক; তেজৰ বাবে অগ্নিক; ধনৰ বাবে বসুসকলক; বীৰ্যৰ বাবে ৰুদ্ৰসকলক। অন্ন-ধান্যৰ বাবে অদিতিক; স্বৰ্গৰ বাবে অদিতিপুত্ৰসকলক; ৰাজ্যৰ বাবে বিশ্বদেৱসকলক; জনপ্ৰিয়তাৰ বাবে সাধ্যদেৱসকলক। দীঘলীয়া আয়ুৰ বাবে অশ্বিনীকুমাৰক; পুষ্ট দেহৰ বাবে পৃথিৱীক; পদ-প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে দ্যাৱা-পৃথিৱীক। ৰূপৰ বাবে গন্ধৰ্বসকলক; উত্তম পত্নীৰ বাবে অপ্সৰা উৰ্বশীক; আধিপত্যৰ বাবে পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাক। যশৰ বাবে ভগৱানৰ যজ্ঞক; কোষৰ বাবে প্ৰচেতস (বৰুণ)ক; বিদ্যাৰ বাবে গিৰীশ শিৱক; দাম্পত্যসুখৰ বাবে সতী উমাক পূজা কৰক।
Verse 8
धर्मार्थ उत्तमश्लोकं तन्तु: तन्वन् पितृन् यजेत् । रक्षाकाम: पुण्यजनानोजस्कामो मरुद्गणान् ॥ ८ ॥
ধৰ্ম আৰু পৰমাৰ্থৰ বাবে উত্তমশ্লোক ভগৱানক পূজা কৰক; আৰু বংশৰক্ষা তথা কুলবৃদ্ধিৰ বাবে পিতৃসকলক পূজা কৰক। ৰক্ষা বিচৰা পুণ্যজনক, আৰু ওজ-বল বিচৰা মৰুদ্গণক আৰাধনা কৰক।
Verse 9
राज्यकामो मनून् देवान् निऋर्तिं त्वभिचरन् यजेत् । कामकामो यजेत् सोममकाम: पुरुषं परम् ॥ ९ ॥
ৰাজ্য বা সাম্ৰাজ্য বিচৰা মনুসকলক পূজা কৰক; শত্রুবিজয়ৰ বাবে অভিচাৰ কৰা নিৰৃতি দেৱীক পূজা কৰক। ভোগকামনা থাকিলে সোমক পূজা কৰক; কিন্তু নিষ্কাম জনে পৰম পুৰুষ ভগৱানক পূজা কৰক।
Verse 10
अकाम: सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधी: । तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम् ॥ १० ॥
নিষ্কাম হওক, সৰ্বকামনাৰে ভৰা হওক, বা মোক্ষকাম হওক—উদাৰবুদ্ধি জনে তীব্ৰ ভক্তিযোগে পৰম পুৰুষ ভগৱানকেই পূজা কৰক।
Verse 11
एतावानेव यजतामिह नि:श्रेयसोदय: । भगवत्यचलो भावो यद् भागवतसंगत: ॥ ११ ॥
ইয়াত যজন কৰা সকলৰ পৰম শ্ৰেয়স ইমানেই—ভাগৱত (শুদ্ধ ভক্ত) সঙ্গৰ দ্বাৰা ভগৱানত অচল, স্বাভাৱিক প্ৰেমভাবৰ উদয়।
Verse 12
ज्ञानं यदाप्रतिनिवृत्तगुणोर्मिचक्र - मात्मप्रसाद उत यत्र गुणेष्वसङ्ग: । कैवल्यसम्मतपथस्त्वथ भक्तियोग: को निर्वृतो हरिकथासु रतिं न कुर्यात् ॥ १२ ॥
হৰিসম্বন্ধীয় যি জ্ঞান, সি গুণৰ ঢৌ-চক্ৰক সম্পূৰ্ণ নিবৃত্ত কৰে। গুণাসক্তি নথকাৰ বাবে ই আত্মাক প্ৰসন্ন কৰে আৰু কৈবল্যপথতো স্বীকৃত; তেন্তে হৰিকথাত ৰতি কোনে নকৰিব?
Verse 13
शौनक उवाच इत्यभिव्याहृतं राजा निशम्य भरतर्षभ: । किमन्यत्पृष्टवान् भूयो वैयासकिमृषिं कविम् ॥ १३ ॥
শৌনকে ক’লে—এইদৰে কোৱা সকলো কথা শুনি ভৰতশ্ৰেষ্ঠ ৰজা পৰীক্ষিতে পুনৰ কবি-ঋষি ব্যাসপুত্ৰ শ্ৰী শুকদেৱ গোস্বামীক কি সুধিছিল?
Verse 14
एतच्छुश्रूषतां विद्वन् सूत नोऽर्हसि भाषितुम् । कथा हरिकथोदर्का: सतां स्यु: सदसि ध्रुवम् ॥ १४ ॥
হে বিদ্বান সূত! আমি সকলোৱে শুনিবলৈ আগ্ৰহী; সেয়ে আপুনি এই কথা আগবঢ়াই ক’ব। কিয়নো যিবোৰ বিষয় হৰিকথালৈ লৈ যায়, সেয়া সাধুসভাত নিশ্চয় আলোচনা হ’ব লাগে।
Verse 15
स वै भागवतो राजा पाण्डवेयो महारथ: । बालक्रीडनकै: क्रीडन् कृष्णक्रीडां य आददे ॥ १५ ॥
পাণ্ডৱবংশীয় মহাৰথ ৰজা পৰীক্ষিত সত্য ভাগৱত আছিল। শৈশৱতেই খেলনা লৈ খেলোঁতে ঘৰৰ দেৱতাৰ পূজাৰ অনুকৰণে শ্ৰীকৃষ্ণক আৰাধনা কৰিছিল।
Verse 16
वैयासकिश्च भगवान् वासुदेवपरायण: । उरुगायगुणोदारा: सतां स्युर्हि समागमे ॥ १६ ॥
ব্যাসপুত্ৰ শ্ৰী শুকদেৱ গোস্বামী পৰিপূৰ্ণ জ্ঞানসম্পন্ন আৰু বাসুদেৱ-পরায়ণ মহাভক্ত আছিল। সেয়ে সাধুসঙ্গত উৰুগায়—মহিমাৰে কীৰ্তিত শ্ৰীকৃষ্ণৰ—গুণগানৰ কথাই নিশ্চয় হয়।
Verse 17
आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ । तस्यर्ते यत्क्षणो नीत उत्तमश्लोकवार्तया ॥ १७ ॥
উদয় আৰু অস্তৰ দ্বাৰা সূৰ্যই সকলো মানুহৰ আয়ু হৰণ কৰে; কিন্তু যিয়ে উত্তমশ্লোক ভগৱানৰ কথাত ক্ষণ ব্যয় কৰে, তাৰ সময় সাৰ্থক হয়।
Verse 18
तरव: किं न जीवन्ति भस्त्रा: किं न श्वसन्त्युत । न खादन्ति न मेहन्ति किं ग्रामे पशवोऽपरे ॥ १८ ॥
গছবোৰ কি নাজীয়ে? কামাৰৰ ধমনী কি শ্বাস নলয়? আৰু গাঁৱৰ আন পশুবোৰে কি নাখায় আৰু বীৰ্যত্যাগ নকৰে?
Verse 19
श्वविड्वराहोष्ट्रखरै: संस्तुत: पुरुष: पशु: । न यत्कर्णपथोपेतो जातु नाम गदाग्रज: ॥ १९ ॥
কুকুৰ, গাহৰি, উট আৰু গাধাৰ দৰে লোকসকলে সেই পশুসদৃশ মানুহক প্ৰশংসা কৰে, যিয়ে কেতিয়াও গদাগ্ৰজ শ্ৰীকৃষ্ণৰ নাম-লীলা কাণে নুশুনে।
Verse 20
बिले बतोरुक्रमविक्रमान् ये न शृण्वत: कर्णपुटे नरस्य । जिह्वासती दार्दुरिकेव सूत न चोपगायत्युरुगायगाथा: ॥ २० ॥
যিয়ে উৰুক্ৰম ভগৱানৰ পৰাক্ৰম আৰু আশ্চৰ্য কৰ্ম কাণে নুশুনে, আৰু উৰুগায় প্ৰভুৰ গাথা উচ্চস্বৰে নুগায়, তাৰ কাণ সাপৰ বিলৰ দৰে আৰু জিভা বেঙৰ দৰে বুলি গণ্য।
Verse 21
भार: परं पट्टकिरीटजुष्ट - मप्युत्तमाङ्गं न नमेन्मुकुन्दम् । शावौ करौ नो कुरुते सपर्यां हरेर्लसत्काञ्चनकङ्कणौ वा ॥ २१ ॥
ৰেচমি পাগুৰি আৰু মুকুটে শোভিত মূৰো যদি মুকুন্দৰ আগত ননমে তেন্তে সেয়া কেৱল ভাৰ; আৰু ঝলমল সোনাৰ কঙ্কণে সজোৱা হাতো যদি হৰিৰ সেৱা নকৰে তেন্তে সেয়া শৱৰ হাতৰ দৰে।
Verse 22
बर्हायिते ते नयने नराणां लिङ्गानि विष्णोर्न निरीक्षतो ये । पादौ नृणां तौ द्रुमजन्मभाजौ क्षेत्राणि नानुव्रजतो हरेर्यौ ॥ २२ ॥
যিসকল মানুহে বিষ্ণুৰ ৰূপ-নাম-গুণ আদি লিঙ্গসমূহ দৰ্শন নকৰে, তেওঁলোকৰ চকু ময়ূৰপুচ্ছত আঁকা চকুৰ দৰে; আৰু যিসকলে হৰি-স্মৰণৰ পুণ্যক্ষেত্ৰলৈ নাযায়, তেওঁলোকৰ ভৰি গছৰ কাণ্ডৰ দৰে গণ্য।
Verse 23
जीवञ्छवो भागवताङ्घ्रिरेणुं न जातु मर्त्योऽभिलभेत यस्तु । श्रीविष्णुपद्या मनुजस्तुलस्या: श्वसञ्छवो यस्तु न वेद गन्धम् ॥ २३ ॥
যি মর্ত্যই কেতিয়াও ভাগৱত ভক্তৰ চৰণধূলি মূৰত নাপায়, সি জীৱন্ত শৱ; আৰু যিয়ে শ্ৰী বিষ্ণুৰ পদপদ্মৰ তুলসীৰ সুবাস নাজানে, সি শ্বাস ল’লেও শৱেই।
Verse 24
तदश्मसारं हृदयं बतेदं यद् गृह्यमाणैर्हरिनामधेयै: । न विक्रियेताथ यदा विकारो नेत्रे जलं गात्ररुहेषु हर्ष: ॥ २४ ॥
একাগ্ৰ হৈ হৰিনাম গ্ৰহণ কৰিলেও যি হৃদয় নাবদলে, সেয়া নিশ্চয় ইস্পাতৰ দৰে কঠোৰ; ভাবোদ্ৰেক হ’লে চকুত পানী নাহে আৰু দেহত ৰোমাঞ্চ নুঠে।
Verse 25
अथाभिधेह्यङ्ग मनोऽनुकूलं प्रभाषसे भागवतप्रधान: । यदाह वैयासकिरात्मविद्या- विशारदो नृपतिं साधु पृष्ट: ॥ २५ ॥
হে সূত গোস্বামী, আপুনি ভাগৱত-প্ৰধান; আপোনাৰ বাক্য আমাৰ মনলৈ অনুকূল। সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি সেই কথাই বৰ্ণনা কৰক, যি আত্মবিদ্যাত নিপুণ মহাভক্ত শুকদেৱ গোস্বামীয়ে যথাযথ প্ৰশ্নত মহাৰাজ পৰীক্ষিতক কৈছিল।
Frequently Asked Questions
The list illustrates the Vedic system of karma-kāṇḍa where specific desires are paired with specific cosmic administrators (devatās). The Bhāgavata uses this as a teaching device: it acknowledges the reality of desire-based religiosity while showing its limitations and redirecting the aspirant toward Viṣṇu-bhakti as the comprehensive and final goal.
The chapter states that a ‘broader intelligence’ worships the supreme whole regardless of being kāmī (full of desires), akāma (desireless), or mokṣa-kāma (seeking liberation). The principle is that Bhagavān is the root of all outcomes; devotion purifies desire, and through sādhu-saṅga it matures into steady attraction to Hari, which is presented as the highest perfection.
The text teaches that time (marked by sunrise and sunset) drains life for everyone except the person who uses time for hari-kathā—hearing and discussing the all-good Lord. The point is not a literal suspension of time, but that life’s purpose is fulfilled when time is invested in remembrance and devotion, making such living ‘truly alive’ in the Bhāgavata’s valuation.