Adhyaya 18
The Appearance of Vāmanadeva and His Arrival at Bali’s Sacrifice
ব্ৰহ্মাৰ স্তৱ আৰু দেৱতাসকলৰ ৰক্ষা-প্ৰাৰ্থনা শুনি পৰমেশ্বৰ বিষ্ণু অদিতিৰ গৰ্ভৰ পৰা প্ৰকট হ’ল—চতুৰ্ভুজ, শঙ্খ-চক্ৰ-গদা-পদ্মধাৰী, দিৱ্য তেজোময়। শ্ৰৱণ-দ্বাদশী, অভিজিত মুহূৰ্ত আৰু বিজয়া-দ্বাদশীৰ শুভ যোগত সৰ্বলোকে মঙ্গলোৎসৱ উঠিল; দেৱ, ঋষি আৰু দিৱ্যজনাই অৱতাৰৰ বন্দনা কৰিলে। তাৰ পাছত ভগৱানে নাট্যৰূপে বামন ব্ৰহ্মচাৰীৰ বেশ ধৰি উপনয়ন আদি সংস্কাৰ গ্ৰহণ কৰিলে; দেৱতাই দণ্ড, কমণ্ডলু, অজিন, মেখলা, ৰুদ্ৰাক্ষ আদি দান কৰিলে আৰু যজ্ঞাগ্নি স্থাপন হ’ল—অতীত প্ৰভুৱেও ধৰ্মৰ বিধানক সন্মান কৰে বুলি প্ৰকাশ পায়। নৰ্মদা তীৰৰ ভৃগুকচ্ছত বলি মহাৰাজৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সংবাদ শুনি বামন তাত গ’ল; তেওঁৰ তেজে সভা বিস্মিত হ’ল। ভৃগু পুৰোহিত আৰু বলি উঠি আদৰণি জনালে; বলিয়ে ভগৱানৰ চৰণ ধুই পূজা কৰি বৰ বিচাৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে—পৰৱৰ্তী অধ্যায়ত ‘তিন পদ ভূমি’ৰ যাচনাৰ জৰিয়তে দান, সত্য আৰু শৰণাগতিৰ নিৰ্ণায়ক পৰীক্ষাৰ ভূমিকা ইয়াতেই গঢ়ি উঠে।
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच इत्थं विरिञ्चस्तुतकर्मवीर्य: प्रादुर्बभूवामृतभूरदित्याम् । चतुर्भुज: शङ्खगदाब्जचक्र: पिशङ्गवासा नलिनायतेक्षण: ॥ १ ॥
শ্ৰীশুকদেৱ গোস্বামী ক’লে—ব্ৰহ্মাই এইদৰে ভগৱানৰ কৰ্ম আৰু বীৰ্য স্তুতি কৰাৰ পাছত, অমৃতস্বৰূপ অবিনাশী পৰমেশ্বৰ অদিতিৰ গৰ্ভৰ পৰা প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। তেওঁ চতুৰ্ভুজ; শঙ্খ, গদা, পদ্ম আৰু চক্ৰ ধাৰণ কৰিছিল; পীতাম্বৰ পৰিধান কৰিছিল, আৰু তেওঁৰ নয়ন বিকশিত পদ্মদলৰ দৰে আছিল।
Verse 2
श्यामावदातो झषराजकुण्डल- त्विषोल्लसच्छ्रीवदनाम्बुज: पुमान् । श्रीवत्सवक्षा बलयाङ्गदोल्लस- त्किरीटकाञ्चीगुणचारुनूपुर: ॥ २ ॥
পৰম পুৰুষৰ দেহ শ্যামবৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁ সকলো ধৰণৰ মদ-অহংকাৰৰ পৰা মুক্ত আছিল। ঝষৰাজ সদৃশ কুণ্ডলৰ দীপ্তিত তেওঁৰ কমলমুখ অপূৰ্ব শোভিত; বক্ষে শ্রীৱৎসচিহ্ন আছিল। কব্জিত বলয়, বাহুত অঙ্গদ, মস্তকে কিৰীট, কটিত কাঁচী, বক্ষে যজ্ঞোপবীত আৰু পদযুগলে মধুৰ নূপুৰ শোভা পাইছিল।
Verse 3
मधुव्रतव्रातविघुष्टया स्वया विराजित: श्रीवनमालया हरि: । प्रजापतेर्वेश्मतम: स्वरोचिषा विनाशयन् कण्ठनिविष्टकौस्तुभ: ॥ ३ ॥
হৰি নিজৰ বক্ষে শ্ৰীৱনমালাৰে বিরাজিত আছিল; ফুলৰ তীব্ৰ সুবাসত মৌমাখিৰ জাক স্বাভাৱিক গুঞ্জনে মুখৰিত হ’ল। কণ্ঠত কৌস্তুভমণি ধাৰণ কৰি প্ৰভু প্ৰাদুৰ্ভূত হোৱাত, তেওঁৰ প্ৰভাই প্ৰজাপতি কশ্যপৰ গৃহৰ অন্ধকাৰ বিনষ্ট কৰিলে।
Verse 4
दिश: प्रसेदु: सलिलाशयास्तदा प्रजा: प्रहृष्टा ऋतवो गुणान्विता: । द्यौरन्तरीक्षं क्षितिरग्निजिह्वा गावो द्विजा: सञ्जहृषुर्नगाश्च ॥ ४ ॥
সেই সময়ত সকলো দিশা প্ৰসন্ন হ’ল; নদী-সমুদ্ৰ আদি জলাশয়সমূহো আনন্দিত হ’ল, আৰু প্ৰজাসকল হর্ষিত হ’ল। ঋতুবোৰ নিজ নিজ গুণে শোভিত হ’ল। স্বৰ্গ, অন্তৰীক্ষ আৰু পৃথিৱীৰ জীৱসমূহ উল্লসিত হ’ল; দেৱতা, গাভী, ব্ৰাহ্মণ আৰু পৰ্বত-গিৰিসকল আনন্দে ভৰি উঠিল।
Verse 5
श्रोणायां श्रवणद्वादश्यां मुहूर्तेऽभिजिति प्रभु: । सर्वे नक्षत्रताराद्याश्चक्रुस्तज्जन्म दक्षिणम् ॥ ५ ॥
ভাদ্ৰ শুক্ল দ্বাদশীত, চন্দ্ৰ যেতিয়া শ্ৰৱণ নক্ষত্ৰত আছিল আৰু অভিজিত্ মুহূৰ্তৰ পৰম শুভ ক্ষণ উপস্থিত, তেতিয়া প্ৰভু এই জগতত প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। এই আবিৰ্ভাৱক মহামঙ্গল জানি সূৰ্যৰ পৰা শনি পৰ্যন্ত সকলো গ্ৰহ-নক্ষত্ৰে উদাৰ দান-দক্ষিণা কৰিলে।
Verse 6
द्वादश्यां सवितातिष्ठन्मध्यन्दिनगतो नृप । विजयानाम सा प्रोक्ता यस्यां जन्म विदुर्हरे: ॥ ६ ॥
হে ৰাজন, যি দ্বাদশীত প্ৰভু প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল, সেই সময় সূৰ্য মধ্যাহ্নস্থানত আছিল—ই কথা পণ্ডিতসকলৰ মাজত প্ৰসিদ্ধ। সেই দ্বাদশীক ‘বিজয়া’ বুলি কোৱা হয়।
Verse 7
शङ्खदुन्दुभयो नेदुर्मृदङ्गपणवानका: । चित्रवादित्रतूर्याणां निर्घोषस्तुमुलोऽभवत् ॥ ७ ॥
শঙ্খ আৰু দুন্দুভি নিনাদিত হ’ল; মৃদঙ্গ, পণৱ আৰু আনক একেলগে বাজিল। নানা বাদ্য আৰু তূৰ্যৰ ধ্বনি তেতিয়া অতি তুমুল হৈ উঠিল।
Verse 8
प्रीताश्चाप्सरसोऽनृत्यन्गन्धर्वप्रवरा जगु: । तुष्टुवुर्मुनयो देवा मनव: पितरोऽग्नय: ॥ ८ ॥
অত্যন্ত প্ৰীত হৈ অপ্সৰাসসকলে নৃত্য কৰিলে, শ্ৰেষ্ঠ গন্ধৰ্বসকলে গীত গালে। মহর্ষি, দেৱতা, মনু, পিতৃসকল আৰু অগ্নিদেৱসকল—সকলোৱে প্ৰভুক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ স্তৱ-প্ৰাৰ্থনা নিবেদন কৰিলে।
Verse 9
सिद्धविद्याधरगणा: सकिम्पुरुषकिन्नरा: । चारणा यक्षरक्षांसि सुपर्णा भुजगोत्तमा: ॥ ९ ॥ गायन्तोऽतिप्रशंसन्तो नृत्यन्तो विबुधानुगा: । अदित्या आश्रमपदं कुसुमै: समवाकिरन् ॥ १० ॥
সিদ্ধ, বিদ্যাধৰ, কিম্পুৰুষ, কিন্নৰ, চাৰণ, যক্ষ, ৰাক্ষস, সুপৰ্ণ, শ্ৰেষ্ঠ নাগ আৰু দেৱানুচৰসকল—সকলোৱে অদিতিৰ আশ্ৰমত পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে। তেওঁলোকে ভগৱানৰ গুণগান কৰি, অতিশয় প্ৰশংসা কৰি, নৃত্য কৰি সমগ্ৰ গৃহ ফুলেৰে আচ্ছাদিত কৰিলে।
Verse 10
सिद्धविद्याधरगणा: सकिम्पुरुषकिन्नरा: । चारणा यक्षरक्षांसि सुपर्णा भुजगोत्तमा: ॥ ९ ॥ गायन्तोऽतिप्रशंसन्तो नृत्यन्तो विबुधानुगा: । अदित्या आश्रमपदं कुसुमै: समवाकिरन् ॥ १० ॥
সিদ্ধ, বিদ্যাধৰ, কিম্পুৰুষ, কিন্নৰ, চাৰণ, যক্ষ, ৰাক্ষস, সুপৰ্ণ, শ্ৰেষ্ঠ নাগ আৰু দেৱানুচৰসকল—সকলোৱে অদিতিৰ আশ্ৰমত পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে। তেওঁলোকে ভগৱানৰ গুণগান কৰি, অতিশয় প্ৰশংসা কৰি, নৃত্য কৰি সমগ্ৰ গৃহ ফুলেৰে আচ্ছাদিত কৰিলে।
Verse 11
दृष्ट्वादितिस्तं निजगर्भसम्भवं परं पुमांसं मुदमाप विस्मिता । गृहीतदेहं निजयोगमायया प्रजापतिश्चाह जयेति विस्मित: ॥ ११ ॥
অদিতিয়ে নিজৰ গৰ্ভৰ পৰা প্ৰকাশিত পৰম পুৰুষক দেখিলে; তেওঁ নিজৰ যোগমায়াৰে দিব্য দেহ ধাৰণ কৰিছিল। তাই বিস্ময়ে অভিভূত হৈ পৰমানন্দ লাভ কৰিলে। সেই শিশুক দেখি প্ৰজাপতি কশ্যপো হর্ষ-বিস্ময়ে “জয়! জয়!” বুলি উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 12
यत् तद् वपुर्भाति विभूषणायुधै- रव्यक्तचिद्वयक्तमधारयद्धरि: । बभूव तेनैव स वामनो वटु: सम्पश्यतोर्दिव्यगतिर्यथा नट: ॥ १२ ॥
প্ৰভু নিজৰ মূল ৰূপত প্ৰকাশিত হ’ল—অলংকাৰ আৰু হাতে অস্ত্ৰধাৰী হৈ দীপ্তিমান। এই চিৰন্তন ৰূপ ভৌতিক জগতত সাধাৰণতে অব্যক্ত হলেও হৰিয়ে তাক ধাৰণ কৰিলে। তাৰপিছত পিতৃ-মাতৃৰ সন্মুখত তেওঁ বামন বটুক, ব্ৰহ্মচাৰী বামন ব্ৰাহ্মণ ৰূপ ল’লে—যেন মঞ্চৰ অভিনেতা।
Verse 13
तं वटुं वामनं दृष्ट्वा मोदमाना महर्षय: । कर्माणि कारयामासु: पुरस्कृत्य प्रजापतिम् ॥ १३ ॥
বটুক-ব্ৰহ্মচাৰী বামন ৰূপ দেখি মহর্ষিসকল পৰম আনন্দিত হ’ল। তেওঁলোকে প্ৰজাপতি কশ্যপক আগত ৰাখি জন্মকর্ম আদি সকলো বৈদিক সংস্কাৰ বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন কৰালে।
Verse 14
तस्योपनीयमानस्य सावित्रीं सविताब्रवीत् । बृहस्पतिर्ब्रह्मसूत्रं मेखलां कश्यपोऽददात् ॥ १४ ॥
তেওঁৰ উপনয়ন সময়ত সূৰ্যদেৱে স্বয়ং সাৱিত্ৰী-গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিলে। বৃহস্পতিয়ে যজ্ঞোপবীত দিলে আৰু কশ্যপ মুনিয়ে মেখলা অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 15
ददौ कृष्णाजिनं भूमिर्दण्डं सोमो वनस्पति: । कौपीनाच्छादनं माता द्यौश्छत्रं जगत: पते: ॥ १५ ॥
ভূমিদেৱীয়ে তেওঁক কৃষ্ণাজিন দিলে, আৰু বনস্পতিৰ অধিপতি সোমদেৱে ব্ৰহ্মদণ্ড দিলে। মাতা অদিতিয়ে কৌপীন-আচ্ছাদন দিলে আৰু দ্যৌদেৱে জগত্পতিৰ বাবে ছত্ৰ অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 16
कमण्डलुं वेदगर्भ: कुशान्सप्तर्षयो ददु: । अक्षमालां महाराज सरस्वत्यव्ययात्मन: ॥ १६ ॥
হে মহাৰাজ! বেদগৰ্ভ ব্ৰহ্মাই অব্যয় পৰমেশ্বৰক কমণ্ডলু দিলে, সপ্তর্ষিসকলে কুশ ঘাঁহ দিলে, আৰু মাতা সৰস্বতীয়ে ৰুদ্ৰাক্ষৰ অক্ষমালা অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 17
तस्मा इत्युपनीताय यक्षराट् पात्रिकामदात् । भिक्षां भगवती साक्षादुमादादम्बिका सती ॥ १७ ॥
এইদৰে উপনীত হোৱাৰ পাছত যক্ষৰাজ কুবেৰে তেওঁক ভিক্ষাপাত্ৰ দিলে। আৰু স্বয়ং ভগৱতী উমা—অম্বিকা সতী—এ তেওঁক প্ৰথম ভিক্ষা প্ৰদান কৰিলে।
Verse 18
स ब्रह्मवर्चसेनैवं सभां सम्भावितो वटु: । ब्रह्मर्षिगणसञ्जुष्टामत्यरोचत मारिष: ॥ १८ ॥
এইদৰে সকলোৱে সন্মানিত কৰা সেই বটুক—ব্ৰহ্মচাৰীৰ শ্ৰেষ্ঠ—নিজ ব্ৰহ্মৱৰ্চসে দীপ্ত হৈ উঠিল। ব্ৰহ্মর্ষিগণে ভৰা সেই সভাত তেওঁ সৌন্দৰ্যৰে সকলোকে অতিক্ৰম কৰিলে।
Verse 19
समिद्धमाहितं वह्निं कृत्वा परिसमूहनम् । परिस्तीर्य समभ्यर्च्य समिद्भिरजुहोद् द्विज: ॥ १९ ॥
শ্ৰী বামনদেৱে যজ্ঞাগ্নি প্ৰজ্বলিত কৰি যজ্ঞভূমি সজাই, বিস্তাৰ কৰি বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি সমিধাৰে হোম কৰিলে।
Verse 20
श्रुत्वाश्वमेधैर्यजमानमूर्जितं बलिं भृगूणामुपकल्पितैस्तत: । जगाम तत्राखिलसारसम्भृतो भारेण गां सन्नमयन्पदे पदे ॥ २० ॥
ভৃগুবংশীয় ব্ৰাহ্মণসকলৰ তত্ত্বাৱধানত বলি মহাৰাজে শক্তিশালী অশ্বমেধ যজ্ঞ কৰি আছে বুলি শুনি, সৰ্বসাম্পূৰ্ণ ভগৱানে কৃপা দেখুৱাবলৈ তাত গ’ল; তেওঁৰ ভাৰে প্ৰতি পদে পৃথিৱী নুই পৰিল।
Verse 21
तं नर्मदायास्तट उत्तरे बले- र्य ऋत्विजस्ते भृगुकच्छसंज्ञके । प्रवर्तयन्तो भृगव: क्रतूत्तमं व्यचक्षतारादुदितं यथा रविम् ॥ २१ ॥
নর্মদাৰ উত্তৰ তীৰৰ ‘ভৃগুকচ্ছ’ নামৰ বলিৰ যজ্ঞক্ষেত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ ক্রতু চলাই থকা ভৃগুবংশীয় ঋত্বিজসকলে বামনদেৱক ওচৰত উদিত সূৰ্যৰ দৰে দেখিলে।
Verse 22
ते ऋत्विजो यजमान: सदस्या हतत्विषो वामनतेजसा नृप । सूर्य: किलायात्युत वा विभावसु: सनत्कुमारोऽथ दिदृक्षया क्रतो: ॥ २२ ॥
হে ৰাজা, বামনদেৱৰ দীপ্ত তেজে ঋত্বিজ, যজমান বলি আৰু সভাসদসকলৰ কান্তি হৰণ হ’ল। তেতিয়া তেওঁলোকে পৰস্পৰে সুধিলে—ই কি সূৰ্যদেৱ? নে অগ্নিদেৱ? নে যজ্ঞ দৰ্শন কৰিবলৈ সনৎকুমাৰ আহিছে?
Verse 23
इत्थं सशिष्येषु भृगुष्वनेकधा वितर्क्यमाणो भगवान्स वामन: । छत्रं सदण्डं सजलं कमण्डलुं विवेश बिभ्रद्धयमेधवाटम् ॥ २३ ॥
ভৃগুবংশীয় ঋত্বিজসকল আৰু তেওঁলোকৰ শিষ্যসকলে নানা ধৰণে বিতৰ্ক কৰি থাকোঁতেই, ভগৱান বামনদেৱে দণ্ড, ছত্ৰ আৰু পানীৰে ভৰা কমণ্ডলু ধৰি অশ্বমেধ যজ্ঞমণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 24
मौञ्ज्या मेखलया वीतमुपवीताजिनोत्तरम् । जटिलं वामनं विप्रं मायामाणवकं हरिम् ॥ २४ ॥ प्रविष्टं वीक्ष्य भृगव: सशिष्यास्ते सहाग्निभि: । प्रत्यगृह्णन्समुत्थाय सङ्क्षिप्तास्तस्य तेजसा ॥ २५ ॥
মৌঞ্জী-মেখলা, যজ্ঞোপৱীত, হৰিণচৰ্মৰ উত্তৰীয় আৰু জটা ধাৰণ কৰি ব্ৰাহ্মণ-বালক ৰূপে ভগৱান বামনদেৱ যজ্ঞমণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিলে। তেওঁৰ তেজে ঋত্বিজ আৰু শিষ্যসকলৰ দীপ্তি ম্লান হ’ল; সিহঁতে উঠি প্ৰণাম কৰি বিধিপূৰ্বক আদৰণি জনালে।
Verse 25
मौञ्ज्या मेखलया वीतमुपवीताजिनोत्तरम् । जटिलं वामनं विप्रं मायामाणवकं हरिम् ॥ २४ ॥ प्रविष्टं वीक्ष्य भृगव: सशिष्यास्ते सहाग्निभि: । प्रत्यगृह्णन्समुत्थाय सङ्क्षिप्तास्तस्य तेजसा ॥ २५ ॥
যজ্ঞমণ্ডপত প্ৰভুৰ প্ৰৱেশ দেখি ভৃগুবংশীয় ঋত্বিজসকল শিষ্য আৰু অগ্নিসহ উঠি থিয় হ’ল। তেওঁৰ তেজে সিহঁতে সংকুচিত হৈ প্ৰণাম কৰি বিধিপূৰ্বক আদৰণি জনালে।
Verse 26
यजमान: प्रमुदितो दर्शनीयं मनोरमम् । रूपानुरूपावयवं तस्मा आसनमाहरत् ॥ २६ ॥
দৰ্শনীয় আৰু মনোৰম, অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গত সমানভাৱে শোভিত ভগৱান বামনদেৱক দেখি যজমান বলি মহাৰাজ পৰম আনন্দিত হ’ল আৰু সন্তোষেৰে তেওঁক আসন আগবঢ়ালে।
Verse 27
स्वागतेनाभिनन्द्याथ पादौ भगवतो बलि: । अवनिज्यार्चयामास मुक्तसङ्गमनोरमम् ॥ २७ ॥
মুক্তাত্মাসকলৰ বাবে সদায় মনোৰম ভগৱানক যথোচিতভাৱে আদৰণি জনাই বলি মহাৰাজে তেওঁৰ পদপদ্ম ধুই আৰাধনা কৰিলে।
Verse 28
तत्पादशौचं जनकल्मषापहं स धर्मविन्मूर्ध्न्यदधात् सुमङ्गलम् । यद् देवदेवो गिरिशश्चन्द्रमौलि- र्दधार मूर्ध्ना परया च भक्त्या ॥ २८ ॥
ভগৱানৰ পদপ্ৰক্ষালনৰ সেই জল জনকল্মষ নাশক আৰু পৰম মঙ্গলময়। ধৰ্মজ্ঞানী বলি মহাৰাজে তাক নিজৰ মস্তকত ধাৰণ কৰিলে; কিয়নো দেৱদেৱ মহাদেৱ—চন্দ্ৰমৌলি গিৰীশ—ও বিষ্ণুৰ পদাঙ্গুষ্ঠৰ পৰা নিৰ্গত গঙ্গাজল পৰম ভক্তিৰে শিৰত ধাৰণ কৰে।
Verse 29
श्रीबलिरुवाच स्वागतं ते नमस्तुभ्यं ब्रह्मन्किं करवाम ते । ब्रह्मर्षीणां तप: साक्षान्मन्ये त्वार्य वपुर्धरम् ॥ २९ ॥
বলি মহাৰাজে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ, আপোনাক স্বাগতম জনাইছোঁ আৰু প্ৰণাম জনাইছোঁ। আমি আপোনাৰ বাবে কি কৰিব পাৰোঁ? মই আপোনাক ব্ৰহ্মৰ্ষিসকলৰ মূৰ্তিমন্ত তপস্যা বুলি গণ্য কৰোঁ।
Verse 30
अद्य न: पितरस्तृप्ता अद्य न: पावितं कुलम् । अद्य स्विष्ट: क्रतुरयं यद् भवानागतो गृहान् ॥ ३० ॥
হে প্ৰভু, আজি আপোনাৰ আগমনত মোৰ পিতৃপুৰুষসকল তৃপ্ত হ’ল, আমাৰ বংশ পবিত্ৰ হ’ল আৰু আপোনাৰ উপস্থিতিত এই যজ্ঞ সম্পূৰ্ণ হ’ল।
Verse 31
अद्याग्नयो मे सुहुता यथाविधि द्विजात्मज त्वच्चरणावनेजनै: । हतांहसो वार्भिरियं च भूरहो तथा पुनीता तनुभि: पदैस्तव ॥ ३१ ॥
হে ব্ৰাহ্মণপুত্ৰ, আজি শাস্ত্ৰৰ বিধান অনুসৰি যজ্ঞৰ অগ্নি প্ৰজ্বলিত হৈছে। আপোনাৰ চৰণ ধোৱা পানীৰে মই সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ আৰু আপোনাৰ সৰু ভৰিৰ স্পৰ্শত এই পৃথিৱী পবিত্ৰ হ’ল।
Verse 32
यद् वटो वाञ्छसि तत्प्रतीच्छ मे त्वामर्थिनं विप्रसुतानुतर्कये । गां काञ्चनं गुणवद् धाम मृष्टं तथान्नपेयमुत वा विप्रकन्याम् । ग्रामान् समृद्धांस्तुरगान् गजान् वा रथांस्तथार्हत्तम सम्प्रतीच्छ ॥ ३२ ॥
হে ব্ৰহ্মচাৰী, আপুনি যি বিচাৰে তাকেই মোৰ পৰা লওক। গৰু, সোণ, সুসজ্জিত ঘৰ, সুস্বাদু খাদ্য, ব্ৰাহ্মণ কন্যা, সমৃদ্ধ গাঁও, ঘোঁৰা, হাতী বা ৰথ - হে পূজনীয়, আপোনাৰ যি ইচ্ছা গ্ৰহণ কৰক।
Frequently Asked Questions
The text anchors the avatāra in sacred time to show that divine descent is not random but dharma-structured: tithi (dvadāśī), nakṣatra (Śravaṇa), and muhūrta (Abhijit) collectively signify auspicious alignment. The calendrical precision also reinforces Īśānukathā by portraying the cosmos itself—planets, seasons, and beings—responding harmoniously to the Lord’s manifestation.
Vāmana’s saṁskāras are līlā: the Lord, though aja (unborn) and pūrṇa (complete), adopts the social-religious form of a brāhmaṇa student to teach by example. By honoring dharma’s institutions (upanayana, yajña etiquette, brahmacarya symbols), He demonstrates that spiritual authority is compatible with humility and that dharma’s outer forms should culminate in devotion and surrender to the Supreme.
The celebration is pan-cosmic: devas, sages (ṛṣis), Manus, Pitās, fire-gods, Gandharvas, Apsarās, Siddhas, Vidyādharas, Kinnaras, Yakṣas, and others. Their collective worship signals that the avatāra serves universal welfare, not a sectarian interest—an expression of Poṣaṇa and the restoration of dharmic balance.
It highlights bhakti embedded in royal dharma: Bali recognizes the sanctity of Viṣṇu’s pāda-tīrtha, recalling that even Śiva bears Gaṅgā from Viṣṇu’s toe. The act foreshadows Bali’s deeper offering—moving from ceremonial hospitality to existential surrender—central to the theological arc of the Vāmana–Bali narrative.