Sutra 25
Devanagari script
प्रम्रियमाणे वा राजन्यमात्यः कुल्यकुमारमुख्यान्परस्परं मुख्येषु वा विक्रमयेत् ॥ कZ_०५.६.२५ ॥
Transliteration
pramriyamāṇe vā rājanyamātyaḥ kulyakumāra-mukhyān parasparaṃ mukhyeṣu vā vikramayet
Translation
ৰজা মৃত্যুপথযাত্রী হলে, ৰাজবংশীয় আমাত্যই উপশাখাৰ ৰাজকুমাৰ আৰু মুখ্য লোকসকলক পৰস্পৰৰ বিৰুদ্ধে লগাব লাগে, অথবা তেওঁলোকক আন মুখ্য লোকৰ সৈতে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাত নামাব লাগে, যাতে কোনোেও একক দাবী দৃঢ় কৰিব নোৱাৰে।
Word by Word
प्रम्रियमाणेwhen (he) is dying / in the event of impending death
प्रम्रियमाणे:
TypeVerb (participial)
Rootमृ
Formप्र-√मृ (म्रियते) ; वर्तमानकाले कर्मणि शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्तः (प्रम्रियमाण) ; सप्तमी एकवचनम् (सप्तमी-सम्बन्धे/सप्तमी-absolute) ; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे प्रयोगः सन्दर्भानुसारः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
राजन्यa royal (kṣatriya) person
राजन्य:
TypeNoun/Adjective
Rootराजन्य
Formपुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (सन्दर्भे विशेषणरूपेण)
अमात्यःthe minister
अमात्यः:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्तृपदम्
कुल्यof good family / clan-related (nobly born)
कुल्य:
TypeNoun/Adjective
Rootकुल्य
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; (कुमारमुख्यान् इत्यस्य विशेषणम्)
कुमारprinces / young nobles
कुमार:
TypeNoun
Rootकुमार
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; (मुख्यान् इत्यस्य विशेष्यः)
मुख्यान्the leading/chief ones
मुख्यान्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमुख्य
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; कर्मपदम्
परस्परम्against one another / mutually
परस्परम्:
TypeAdverb
Rootपरस्पर
Formअव्ययीभावप्रयोगः; क्रियाविशेषणम्
मुख्येषुamong the chief persons
मुख्येषु:
TypeNoun/Adjective
Rootमुख्य
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी बहुवचनम्; अधिकरणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
विक्रमयेत्should set (them) against each other / should instigate
विक्रमयेत्:
TypeVerb
Rootक्रम्
Formवि-√क्रम् (क्रमते/क्रमति) ; णिच् (प्रेरणार्थक) → विक्रमयति; विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्
Entities Mentioned
K
kingR
royal minister (rājanyamātya)C
collateral princes (kulyakumāra)C
chief nobles/leaders (mukhyāḥ)FAQs
Prevent any single claimant from consolidating power by actively balancing and pitting rival elite factions against each other.
A rājanyamātya—an influential minister tied to the royal establishment.