Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 11

अपसृतातिक्षिप्तयोरपसृतमेकराज्यातिक्रान्तं मन्त्रव्यायामाभ्यां सत्त्रमित्रापाश्रयं युध्येत नातिक्षिप्तमनेकराज्यातिक्रान्तं बह्वाबाधत्वात् ॥ कZ_०८.५.११ ॥

apasṛtātikṣiptayor apasṛtam ekarājyātikrāntaṃ mantravyāyāmābhyāṃ sattramitrāpāśrayaṃ yudhyeta nātikṣiptam anekarājyātikrāntaṃ bahvābādhatvāt

পিছু হটা বাহিনী আৰু অতিমাত্ৰা বিস্তাৰিত বাহিনী—এই দুয়োৰ মাজত, যি বাহিনী পিছু হটি কেৱল এটা ৰাজ্য অতিক্ৰম কৰিছে, তাৰ সৈতে মন্ত্ৰণা আৰু কাৰ্যকৰী প্ৰচেষ্টাৰে, মিত্ৰ-আশ্ৰয় লৈ যুদ্ধ কৰা উচিত; যি বাহিনী বহু ৰাজ্য অতিক্ৰম কৰি অতিমাত্ৰা বিস্তাৰিত, তাৰ সৈতে যুদ্ধ কৰা উচিত নহয়, কিয়নো তাত বহু বাধা থাকে।

अपसृतातिक्षिप्तयोःof the retreated and the over-extended (one)
अपसृतातिक्षिप्तयोः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअपसृ (अप+सृ), अतिक्षिप् (अति+क्षिप्)
Formषष्ठी-द्विवचनम् (m./n.); ‘of the retreated and the over-extended (king/army)’
अपसृतम्the retreated (one)
अपसृतम्:
TypeAdjective (past participle)
Rootअपसृ (अप+सृ)
Formद्वितीया-एकवचनम् (m./n.); कर्मपद—‘the retreated (one)’
एकराज्यातिक्रान्तम्one who has crossed into (only) one kingdom
एकराज्यातिक्रान्तम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootएक, राज्य, अतिक्रम् (अति+क्रम्)
Formद्वितीया-एकवचनम् (m./n.); ‘one who has crossed into a single kingdom/one kingdom’s territory’
मन्त्रव्यायामाभ्याम्by counsel (strategy) and exertion (military effort)
मन्त्रव्यायामाभ्याम्:
TypeNoun
Rootमन्त्र, व्यायाम
Formतृतीया-द्विवचनम् (m./n.); करण—‘by counsel and exertion/force’
सत्त्रमित्रापाश्रयम्one supported by sattras (associations) and allies
सत्त्रमित्रापाश्रयम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसत्त्र, मित्र, अपाश्रय (अप+आश्रय)
Formद्वितीया-एकवचनम् (m./n.); ‘one having refuge/support in sattras and allies’
युध्येतshould fight
युध्येत:
TypeVerb
Rootयुध्
Formविधिलिङ्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘should fight’
not
:
TypeParticle (negation)
Root
Formनिषेध
अतिक्षिप्तम्the over-extended (one)
अतिक्षिप्तम्:
TypeAdjective (past participle)
Rootअतिक्षिप् (अति+क्षिप्)
Formद्वितीया-एकवचनम् (m./n.); ‘the over-extended (one)’
अनेकराज्यातिक्रान्तम्one who has crossed into many kingdoms
अनेकराज्यातिक्रान्तम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनेक, राज्य, अतिक्रम् (अति+क्रम्)
Formद्वितीया-एकवचनम् (m./n.); ‘one who has crossed into many kingdoms’
बह्वाबाधत्वात्because of many impediments/harassments
बह्वाबाधत्वात्:
TypeNoun (abstract)
Rootबहु, आबाध, -त्व, (abl. -त्)
Formपञ्चमी-एकवचनम् (नपुंसक); हेतौ—‘because of much obstruction/harassment’
K
king
E
enemy
A
ally

FAQs

Kauṭilya flags that deep multi-kingdom penetration creates too many variables (routes, politics, supplies), making engagement costly and uncertain.