Adhyaya 3
Book 1 frames statecraft as disciplined governance (vinaya) rather than mere conquest. In 1.3 Kautilya anchors political order in “Trayī” (the Vedic knowledge-complex) and its auxiliary sciences, then operationalizes it through varṇa-āśrama svadharma. The pragmatic aim is not ritual piety but administrative predictability: fixed duties create legible social roles, stable production, dependable service obligations, and a clear hierarchy for command and adjudication. By enumerating obligations of Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya, Śūdra, and the four āśramas, the text supplies the king with a normative template for appointments, exemptions, discipline, and welfare expectations. The closing warning—transgressing svadharma causes societal extinction through saṅkara—functions as a governance risk statement: role-confusion erodes authority, revenue, defense readiness, and trust. Thus, 1.3 strengthens the Vijigīṣu’s internal base (svāmī + janapada) by converting sacred learning into a policy instrument for cohesion, compliance, and continuity.
Sutras
Sutra 1
सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयस्त्रयी ॥ कZ_०१.३.०१ ॥
সাম, ঋগ্ আৰু যজুৰ—এই তিন বেদেই ত্ৰয়ী।
Sutra 2
अथर्ववेदेतिहासवेदौ च वेदाः ॥ कZ_०१.३.०२ ॥
অথৰ্ববেদ আৰু ইতিহাসবেদো (গণ্য) বেদ।
Sutra 3
शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दोविचितिर्ज्योतिषमिति चाङ्गानि ॥ कZ_०१.३.०३ ॥
শিক্ষা, কল্প, ব্যাকৰণ, নিৰুক্ত, ছন্দোবিচিতি আৰু জ্যোতিষ—এইবোৰেই বেদাঙ্গ।
Sutra 4
एष त्रयीधर्मश्चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां च स्वधर्मस्थापनादौपकारिकः ॥ कZ_०१.३.०४ ॥
এই ত্ৰয়ী (বৈদিক ত্ৰয়) চাৰি বৰ্ণ আৰু আশ্ৰমসমূহৰ স্বধৰ্ম স্থাপন আদি কাৰণত উপকাৰী।
Sutra 5
स्वधर्मो ब्राह्मणस्य अध्ययनमध्यापनं यजनं याजनं दानं प्रतिग्रहश्च ॥ कZ_०१.३.०५ ॥
ব্ৰাহ্মণৰ স্বধৰ্ম—অধ্যয়ন, অধ্যাপন, যজন (যজ্ঞ কৰা), যাজন (অন্যৰ বাবে যজ্ঞ কৰোৱা), দান আৰু প্ৰতিগ্ৰহ (দান গ্ৰহণ)।
Sutra 6
क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शस्त्राजीवो भूतरक्षणं च ॥ कZ_०१.३.०६ ॥
ক্ষত্ৰিয়ৰ (স্বধৰ্ম)—অধ্যয়ন, যজন, দান, শস্ত্ৰাজীৱ (অস্ত্ৰ-আধাৰিত জীৱিকা/সামৰিক বৃত্তি) আৰু ভূতৰক্ষণ (প্ৰজা/জীৱৰ ৰক্ষা)।
Sutra 7
वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च ॥ कZ_०१.३.०७ ॥
বৈশ্যৰ (স্বধৰ্ম)—অধ্যয়ন, যজন, দান, কৃষি আৰু পশুপালন, আৰু বাণিজ্য (ব্যৱসায়)।
Sutra 8
शूद्रस्य द्विजातिशुश्रूषा वार्त्ता कारुकुशीलवकर्म च ॥ कZ_०१.३.०८ ॥
শূদ্ৰৰ বাবে (নিৰ্ধাৰিত উপায়)—দ্বিজসকলৰ সেৱা, কৃষি‑পশুপালন‑বাণিজ্য (ৱাৰ্ত্তা), আৰু কাৰিগৰ তথা শিল্পী/নটসকলৰ কৰ্ম।
Sutra 9
गृहस्थस्य स्वधर्माजीवस्तुल्यैरसमानर्षिभिर्वैवाह्यमृतुगामित्वं देवपित्रतिथिपूजा भृत्येषु त्यागः शेषभोजनं च ॥ कZ_०१.३.०९ ॥
গৃহস্থৰ বাবে—নিজ ধৰ্ম আৰু জীৱিকাত সমতুল্য (আৰু অসমান ঋষি/তপস্বীৰ সৈতে নহয়) সঙ্গীৰ সৈতে বিবাহ; ঋতুকালত সীমিত দাম্পত্য‑সম্পৰ্ক; দেৱ‑পিতৃ‑অতিথি‑পূজা; ভৃত্যসকলৰ প্ৰতি দানশীলতা; আৰু আনক পৰিবেশন কৰাৰ পাছত অৱশিষ্ট আহাৰ গ্ৰহণ।
Sutra 10
ब्रह्मचारिणः स्वाध्यायो अग्निकार्याभिषेकौ भैक्षव्रतित्वमाचार्ये प्राणान्तिकी वृत्तिस्तदभावे गुरुपुत्रे सब्रह्मचारिणि वा ॥ कZ_०१.३.१० ॥
ব্ৰহ্মচাৰীৰ বাবে—স্বাধ্যায়; অগ্নিকার্য আৰু অভিষেক‑সেৱা; ভিক্ষাব্ৰতে জীৱনযাপন। তাৰ আচাৰ—আচাৰ্যক প্ৰাণান্তলৈকে সেৱা কৰা; আচাৰ্য নাথাকিলে গুৰুপুত্ৰ বা সহব্ৰহ্মচাৰীক।
Sutra 11
वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जटाजिनधारणमग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ॥ कZ_०१.३.११ ॥
বানপ্ৰস্থৰ বাবে—ব্ৰহ্মচৰ্য; ভূমিত শয়ন; জটা আৰু মৃগচৰ্ম ধাৰণ; অগ্নিহোত্ৰ আৰু অভিষেক; দেৱতা‑পিতৃ‑অতিথি‑পূজা; আৰু বনজাত আহাৰ।
Sutra 12
परिव्राजकस्य जितेन्द्रियत्वमनारम्भो निष्किंचनत्वं सङ्गत्यागो भैक्षव्रतमनेकत्रारण्ये च वासो बाह्याभ्यन्तरं च शौचम् ॥ कZ_०१.३.१२ ॥
পৰিব্ৰাজকৰ বাবে—ইন্দ্ৰিয়জয়; উদ্যোগ/আৰম্ভ ত্যাগ; নিষ্কিঞ্চনতা; সংগত্যাগ; ভিক্ষাব্ৰত; বহু ঠাইত—বিশেষকৈ অৰণ্যত—বাস; আৰু বাহ্য‑আভ্যন্তৰ শৌচ।
Sutra 13
सर्वेषामहिंसा सत्यं शौचमनसूय आनृशंस्यं क्षमा च ॥ कZ_०१.३.१३ ॥
সকলৰ বাবে আৱশ্যক গুণসমূহ—অহিংসা, সত্য, শৌচ (পবিত্ৰতা), অনসূয়া (ঈৰ্ষ্যাহীনতা), আনৃশংস্য (মানৱতা/অক্ৰূৰতা) আৰু ক্ষমা।
Sutra 14
स्वधर्मः स्वर्गायानन्त्याय च ॥ कZ_०१.३.१४ ॥
স্বধৰ্মে স্বৰ্গলৈ আৰু স্থায়ী মঙ্গললৈ লৈ যায়।
Sutra 15
तस्यातिक्रमे लोकः संकरादुच्छिद्येत ॥ कZ_०१.३.१५ ॥
সেই (নিয়ম/শৃঙ্খলা) লঙ্ঘন কৰিলে সংকৰ আৰু বিশৃঙ্খলাৰ ফলত সমাজ ধ্বংস হ’ব।
Sutra 16
स्वधर्मं संदधानो हि प्रेत्य चेह च नन्दति ॥ कZ_०१.३.१६च्द् ॥
যি নিজৰ স্বধৰ্ম দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখে, সি ইহলোকে আৰু পৰলোকে দুয়োতে আনন্দিত হয়।
Sutra 17
व्यवस्थितार्यमर्यादः कृतवर्णाश्रमस्थितिः ॥ कZ_०१.३.१७अब् ॥
তেওঁৰ (ৰজা/ৰাজ্যৰ) আৰ্য (সভ্য) সমাজৰ বাবে সুপ্ৰতিষ্ঠিত আচৰণ-নিয়ম থাকিব লাগে আৰু বৰ্ণ আৰু আশ্ৰম-ব্যৱস্থাৰ যথাযথভাৱে স্থাপিত স্থিতিশীলতা থাকিব লাগে।
Sutra 19
त्रय्याभिरक्षितो लोकः प्रसीदति न सीदति ॥ ॥
ত্রয়ী (তিন বেদ) দ্বাৰা সুৰক্ষিত লোক শান্ত আৰু স্থিৰ হয়; বিশৃঙ্খলাত নপৰে।
Frequently Asked Questions
Role-clarity yields social cohesion, predictable production and service, lower conflict, and higher compliance—stabilizing revenue, defense readiness, and adjudication capacity (i.e., durable internal security and prosperity).
This passage does not specify a tariffed punishment; it provides the state-logic: svadharma breach produces saṅkara and threatens collective ruin. In Arthashastra practice, such destabilizing deviation authorizes corrective danda through royal officers under general law-and-order and discipline provisions elsewhere.