Sutra 33
Devanagari script
शक्तिस्त्रिविधा ज्ञानबलं मन्त्रशक्तिः कोशदण्डबलं प्रभुशक्तिः विक्रमबलमुत्साहशक्तिः ॥ कZ_०६.२.३३ ॥
Transliteration
śaktis trividhā jñānabalaṃ mantraśaktiḥ kośadaṇḍabalaṃ prabhuśaktiḥ vikramabalam utsāhaśaktiḥ
Translation
শক্তি ত্ৰিবিধ— (১) জ্ঞানবল: মন্ত্ৰশক্তি; (২) কোষ আৰু দণ্ডবল: প্ৰভুশক্তি; (৩) বিক্ৰমবল: উৎসাহশক্তি।
Word by Word
शक्तिःpower; capacity
शक्तिः:
TypeNoun
Rootशक्ति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
त्रिविधाthreefold
त्रिविधा:
TypeAdjective
Rootत्रिविध
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; शक्तिः इति विशेषणम्
ज्ञानबलम्strength consisting in knowledge
ज्ञानबलम्:
TypeNoun
Rootज्ञान-बल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समासः = ज्ञानस्य बलम्
मन्त्रशक्तिःpower of counsel (ministerial/policy power)
मन्त्रशक्तिः:
TypeNoun
Rootमन्त्र-शक्ति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासः = मन्त्रस्य शक्तिः
कोशदण्डबलम्strength of treasury and coercive force (army/punishment apparatus)
कोशदण्डबलम्:
TypeNoun
Rootकोश-दण्ड-बल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समासः = (कोशः च दण्डः) तयोः बलम्
प्रभुशक्तिःpower of the sovereign (authority)
प्रभुशक्तिः:
TypeNoun
Rootप्रभु-शक्ति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासः = प्रभोः शक्तिः
विक्रमबलम्strength of valor/enterprise
विक्रमबलम्:
TypeNoun
Rootविक्रम-बल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समासः = विक्रमस्य बलम्
उत्साहशक्तिःpower of energy/enthusiasm
उत्साहशक्तिः:
TypeNoun
Rootउत्साह-शक्ति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासः = उत्साहस्य शक्तिः
Entities Mentioned
M
ministers/council (implied by mantra)T
treasury (kośa)C
coercive apparatus (daṇḍa)S
sovereign (prabhu)FAQs
Mantra-śakti ≈ strategy/intelligence and policy planning; prabhu-śakti ≈ fiscal capacity plus enforcement institutions; utsāha-śakti ≈ leadership initiative and operational tempo.