Devanagari scriptवाग्मी प्रगल्भः स्मृतिमतिबलवानुदग्रः स्ववग्रहः कृतशिल्पोऽव्यसनो दण्डनाय्युपकारापकारयोर्दृष्टप्रतीकारी ह्रीमानापत्प्रकृत्योर्विनियोक्ता दीर्घदूरदर्शी देशकालपुरुषकारकार्यप्रधानः संधिविक्रमत्यागसम्यमपणपरच्छिद्रविभागी संवृतोऽदीनाभिहास्यजिह्मभ्रुकुटीक्षणः कामक्रोधलोभस्तम्भचापलोपतापपैशुन्यहीनः शक्लः स्मितोदग्राभिभाषी वृद्धोपदेशाचार इत्यात्मसम्पत् ॥ कZ_०६.१.०६ ॥
Transliterationvāgmī pragalbhaḥ smṛtimatibalavānudagraḥ svavagrahaḥ kṛtaśilpo'vyasano daṇḍanāyy upakārāpakārayor dṛṣṭapratīkārī hrīmān āpatprakṛtyor viniyoktā dīrghadūradarśī deśakālapuruṣakārakāryapradhānaḥ saṃdhivikramatyāgasamyamapaṇaparacchidravibhāgī saṃvṛto'dīnābhihāsyajihmabhrukuṭīkṣaṇaḥ kāmakrodhalobhastambhacāpalopatāpapaiśunyahīnaḥ śaklaḥ smitodagrābhibhāṣī vṛddhopadeśācāra ity ātmasampat
Translationৰজাৰ আত্ম-সম্পদ হ’ল: বাক্পটুতা; আত্মবিশ্বাস; দৃঢ় স্মৃতি আৰু বুদ্ধি; শাৰীৰিক আৰু নৈতিক বল; উচ্চমনস্কতা; আত্মসংযম; কলা/কৌশলত প্ৰশিক্ষণ; ব্যসন-মুক্ততা; দণ্ড সঠিকভাৱে প্ৰয়োগ কৰাৰ ক্ষমতা; উপকাৰ-অপকাৰৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰত্যক্ষ আৰু সময়োচিত প্ৰতিদান/প্ৰতিকাৰ; লাজ/নৈতিক সংযম; স্বাভাৱিক সময় আৰু আপদ—দুয়োটাতে সম্পদৰ যথাযথ বিনিয়োগৰ দক্ষতা; দূৰদৰ্শিতা; দেশ-কাল, জনবল, প্ৰচেষ্টা আৰু কৰণীয় কাৰ্যৰ প্ৰাধান্য অনুসৰি সিদ্ধান্ত; সন্ধি, বলপ্ৰয়োগ, ত্যাগ, সংযম, বাণিজ্য আৰু শত্রুৰ দুৰ্বলতা ব্যৱহাৰ—ইয়াৰ ভেদ-বিবেচনা আৰু প্ৰয়োগ; গোপনীয়তা/সাৱধানতা; হতাশা, উপহাস, কুটিলতা আৰু ক্ৰোধভৰা ভ্ৰূকুটি-দৃষ্টিৰ পৰা মুক্ত স্থিৰতা; কাম, ক্ৰোধ, লোভ, অহংকাৰ, চঞ্চলতা, বিদ্বেষ, ঈৰ্ষা আৰু পৰনিন্দাৰ পৰা মুক্ততা; মনোৰম উপস্থিতি; মৃদু হাঁহিৰ সৈতে উষ্ণ আৰু মিতভাষণ; আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ উপদেশ অনুসৰি আচৰণ—ইয়েই আত্ম-সম্পদ।
Word by Wordवाग्मीeloquent; possessing command of speech प्रगल्भःbold; confident; self-possessed स्मृतिमत्having good memory; mindful उदग्रःenergetic; high-spirited; elevated स्ववग्रहःself-controlled; having restraint over oneself कृतशिल्पःtrained; skilled; educated in arts/skills अव्यसनःfree from vices/addictions दण्डनायीable to administer punishment; skilled in penal policy उपकारbenefit; service; help अपकारयोःharm; injury; wrongdoing दृष्टप्रतीकारीone who responds appropriately to evident benefit or harm; prompt in countermeasures ह्रीमान्modest; possessing a sense of shame/propriety प्रकृत्योःof the state-elements (prakṛtis) विनियोक्ताan assigner/administrator; one who deploys resources appropriately दीर्घदूरदर्शीfar-sighted; able to foresee long-range outcomes देशकालपुरुषकारकार्यप्रधानःone who gives primacy to place, time, human effort, and the nature of the task सन्धिtreaty/peace (as a policy option) विक्रमadvance/attack; exertion of force त्यागconcession; relinquishment; giving up सम्यमrestraint; self-control/holding back परच्छिद्रenemy’s weak points/vulnerabilities विभागीdiscerning; able to distinguish and allocate appropriately (among policies/contexts) संवृतःguarded; discreet; self-contained अदीनःnot dejected; not mean-spirited अभिहास्यnot laughable; not a subject of ridicule अजिह्मnot crooked; straightforward भ्रुकुटीक्षणःwith a frown/knitted-brow look (i.e., stern in appearance when needed) स्तम्भstubbornness; arrogance-induced rigidity उपतापdistress; vexation; anxiety पैशुन्यslander; malicious gossip; tale-bearing शक्लःwell-formed; of good appearance/physique स्मितsmile; gentle smiling उदग्रuplifted/bright (tone) अभिभाषीspeaks in a pleasant, bright manner; courteous speaker उपदेशinstruction; counsel आचारःone whose conduct follows elders’ instruction; disciplined by counsel इतिthus; so (marking the end of the list) आत्मसम्पत्personal endowments/qualities (of the ruler/minister) FAQs
Capacity-based allocation: the ruler must reassign funds, personnel, and priorities differently in emergencies versus normal administration.
As credibility management: rewarding service and responding to harm in visible, timely ways to shape incentives and deter opportunism.
