प्रचारचरित्रसंस्थानान्यनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयमज्ञानेन परिहापयति उत्थानक्लेशासहत्वादालस्येन शब्दादिष्विन्द्रियार्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन संक्रोशाधर्मानर्थभीरुभायेन कार्यार्थिष्वनुग्रहबुद्धिः कामेन हिंसाबुद्धिः कोपेन विद्याद्रव्यवल्लभापाश्रयाद्दर्पेण तुलामानतर्कगणितान्तरोपधानाल्लोभेन ॥ कZ_०२.७.१० ॥
pracāracaritrasaṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati; utthānakleśāsahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriyārtheṣu prasaktaḥ pramādena, saṃkrośādharmānarthabhīrubhāyena, kāryārthiṣv anugrahabuddhiḥ kāmena, hiṃsābuddhiḥ kopena, vidyādravyavallabhāpāśrayād darpeṇa, tulāmānatarkagaṇitāntaropadhānāl lobhena.
যি বিষয়াই প্ৰচাৰ (ক্ষেত্ৰ-কাৰ্যকলাপ), আচৰণ আৰু কাৰ্য-অৱস্থা নিৰ্ণয় কৰিব নোৱাৰে, সি অজ্ঞানে সমষ্টিগত ৰাজস্বৰ ক্ষতি কৰে; কৰ্তব্যলৈ উঠাৰ পৰিশ্ৰম সহ্য কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে আলস্যে; শব্দ আদি ইন্দ্ৰিয়বিষয়ত আসক্ত হৈ প্ৰমাদে; জন-আক্রোশ, অধৰ্ম বা অনৰ্থৰ ভয়ে; কামবশত আবেদনকাৰী/কাৰ্যাৰ্থীৰ প্ৰতি অনুচিত অনুগ্ৰহবুদ্ধিয়ে; ক্ৰোধে হিংসাবুদ্ধিয়ে; বিদ্যা, ধন আৰু প্ৰিয়জনৰ আশ্ৰয়ত নিৰ্ভৰ কৰি দৰ্পে; আৰু লোভে তোল-মাপত জালিয়াতি কৰি, তৰ্ক-হিচাবত লুকুৱাই থোৱা ফাৰাক ৰাখি।
Kauṭilya links revenue loss to predictable behavioral drivers; governance must therefore monitor both processes (movement, status, accounts) and character/temptations that generate fraud.
Manipulation of weights and measures (tulā-māna) and accounting/calculation tricks with concealed discrepancies (gaṇitāntaropadhāna), i.e., quantitative falsification.