Sutra 13
Devanagari script
अङ्कुशवेणुयन्त्रादिकमुपकरणम् ॥ कZ_०२.३२.१३ ॥
Transliteration
aṅkuśaveṇuyantrādikam upakaraṇam
Translation
উপকৰণৰ ভিতৰত অঙ্কুশ (গোড), বেণু (বাঁহৰ সঁজুলি), যন্ত্ৰ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
Word by Word
अङ्कुशgoad, hook (control tool)
अङ्कुश:
TypeNoun
Rootअङ्कुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग; समाहार-द्वन्द्वे अव्यक्तवचनत्वात् समस्तपदस्य नपुंसक-एकवचनप्रयोगः)
वेणुbamboo (rod/material)
वेणु:
TypeNoun
Rootवेणु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
यन्त्रdevice, mechanism, instrument
यन्त्र:
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
आदिand the like, etc.
आदि:
TypeIndeclinable/Particle
Rootआदि (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
Formअव्यय; ‘इत्यादि’ अर्थे समासे प्रयुज्यते
उपकरणम्equipment, implements, tools
उपकरणम्:
TypeNoun
Rootउप√कृ (करणे) → उपकरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विधेयपदम् (समस्तस्य ‘…आदिकम्’ इत्यस्य विशेष्य/विधेयम्)
Entities Mentioned
E
elephantsM
mahouts/handlers (implied)FAQs
Bandhana are restraints that bind/contain; upakaraṇa are active handling tools used to direct movement and behavior.