बहिर्जानुभञ्जनीशूलप्रकरकूपकूटावपातकण्टकप्रतिसराहिपृष्ठतालपत्त्रशृङ्गाटकश्वदंष्ट्रार्गलोपस्कन्दनपादुकाम्बरीषोदपानकैः प्रतिच्छन्नं छन्नपथं कारयेत् ॥ कZ_०२.३.१५ ॥
bahir jānubhañjanīśūlaprakarakūpakūṭāvapātakaṇṭakapratisarāhipṛṣṭhatālapattraśṛṅgāṭakaśvadaṃṣṭrārgalopaskandanapādukāmbarīṣodapānakaiḥ praticchannaṃ channapathaṃ kārayet
বাহিৰত সি এটা গোপন আৱৃত পথ নিৰ্মাণ কৰিব, যি বিভিন্ন বাধা-যন্ত্ৰেৰে আড়াল কৰা—হাঁটু-ভঙা ফাঁদ, শূল/কাঁটা, বেৰিকেড, গাঁত, ভুৱা ধস, কাঁটাৰ শয্যা, প্ৰতিখন্দক, ‘সাপ-পিঠ’ সদৃশ মাটি-মেড, তালপাতৰ আড়, শৃংগাটক (কেল্ট্ৰপ), ‘কুকুৰ-দাঁত’ সদৃশ কাঁটা, অৰ্গলা (বাৰ/কুন্ডি), আৰোহণ-নিষেধক যন্ত্ৰ আদি; আৰু এনেধৰণৰ অন্য গোপন বাধা আৰু পানীৰ ঠাই/কুঁৱা।
It channels enemy movement into predictable lanes while preserving protected mobility for defenders—maximizing response speed and minimizing exposure.
Layered redundancy: if one measure fails or is neutralized, others still impose cost, delay, and confusion on the attacker.