Sutra 18

Devanagari script

चतुररत्निर्दण्डो धनुर्नालिका पौरुषं च गार्हपत्यम् ॥ कZ_०२.२०.१८ ॥

Transliteration

caturaratnirdaṇḍo dhanurnālikā pauruṣaṃ ca gārhapatyam

Translation

চাৰ অৰত্নিৰ দণ্ডেই ধনু (ধনুক) আৰু নালিকা; আৰু এই পৌৰুষেই গাৰ্হপত্য (গৃহস্থ/ঘৰুৱা) মানদণ্ড।

Word by Word

• चतुररत्निः: four cubits (in length)
• Type: Noun (measure term)
• Root: चतुर् + रत्नि
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; परिमाणवाचकः (लम्बपरिमाणम्)

• दण्डः: a measuring rod / staff
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुल्लिङ्गम्

• धनुः: a bow; (as a unit of length)
• Type: Noun
• Root: धनुस्
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• नालिका: a tube/pipe; a measuring tube (measure vessel)
• Type: Noun
• Root: नालिका
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्

• पौरुषम्: a man’s measure; human-based measure
• Type: Noun
• Root: पौरुष
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• गार्हपत्यम्: the household (gārhapatya) standard/measure
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: गार्हपत्य
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; ‘गार्हपत्य’ (गृहपति-सम्बन्धि) शब्दः, वस्तुनामवत् प्रयुक्तः

Entities Mentioned

• daṇḍa
• aratni
• dhanu
• nālikā
• pauruṣa
• gārhapatya

More Details

FAQs

Why mention a household (gārhapatya) standard in a state manual?

To align everyday trade and domestic practice with state-recognized units, reducing litigation and easing tax/market supervision.