Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 34
Devanagari script
शुष्कसारदारुमयं समं चतुर्भागशिखं मानं कारयेत् अन्तःशिखं वा ॥ कZ_०२.१९.३४ ॥
Transliteration
śuṣkasāradārumayaṃ samaṃ caturbhāgaśikhaṃ mānaṃ kārayet antaḥśikhaṃ vā
Translation
তেওঁ মাপ-পাত্ৰটো শুকান, দৃঢ় গাভা-কাঠেৰে সম আৰু সঠিককৈ, মানদণ্ড হিচাপে এক-চতুৰ্থাংশ ‘শিখা’ (ধাৰ/উঁচু অংশ) থকা কৰি বনাব; নতুবা ভিতৰমুখী ‘অন্তঃশিখা’ থকা।
Word by Word
शुष्कसारदारुमयम्made of dry, solid timber
शुष्कसारदारुमयम्:
TypeAdjective
Rootदारु / मयट् (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; शुष्क-सार-दारु-मय (शुष्कं च तत् सारं च दारु च, तन्मयम्)
समम्even, straight
समम्:
TypeAdjective
Rootसम
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; (मानम् इत्यस्य विशेषणम्)
चतुर्भागशिखम्having a tip/marking divided into four parts
चतुर्भागशिखम्:
TypeAdjective
Rootशिखा
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; चतुर्भागस्य शिखा यस्य तत्
मानम्a standard measure / measuring rod
मानम्:
TypeNoun
Rootमा (माने) / मान
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कर्म (कारयेत्)
कारयेत्should have (it) made / should cause (it) to be made
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
Formलोट् (आज्ञार्थे) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; णिच् (causative) — ‘करयेत्/कारयेत्’ = ‘कारयति’ (to cause to be made)
अन्तःशिखम्with an inner tip/inner marking
अन्तःशिखम्:
TypeAdjective
Rootशिखा
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; अन्तः (within) + शिखा; (मानम् इत्यस्य विकल्प-विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
Entities Mentioned
M
māna (measuring vessel)Ś
śikhā (rim/projection standard)FAQs
Material prevents warping/shrinkage; standardized rims reduce manipulation and make verification straightforward.