Sutra 14
Devanagari script
पण्याधिष्ठातारः पण्यमूल्यमेकमुखं काष्ठद्रोण्यामेकच्छिद्रापिधानायां निदध्युः ॥ कZ_०२.१६.१४ ॥
Transliteration
paṇyādhiṣṭhātāraḥ paṇyamūlyam ekamukhaṃ kāṣṭhadroṇyām ekacchidrāpidhānāyāṃ nidadhyuḥ
Translation
বজাৰ-অধিকাৰীসকলে পণ্যের মূল্য-ধন একমুখীয়া কাঠৰ দ্ৰোণীত জমা ৰাখিব; ই একছিদ্ৰযুক্ত ঢাকনাৰে বন্ধ থাকিব (নিয়ন্ত্রিত জমা-বাকচ)।
Word by Word
पण्याधिष्ठातारःthe superintendents/inspectors of merchandise
पण्याधिष्ठातारः:
TypeNoun
Rootअधि-स्था (√स्था)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘अधिष्ठातृ’ (कर्तृवाचक) शब्दः; पण्यस्य अधिष्ठातारः = पण्याधिष्ठातारः
पण्यमूल्यम्the price/value of the merchandise
पण्यमूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; पण्यस्य मूल्यं = पण्यमूल्यम्
एकमुखम्having a single opening/mouth
एकमुखम्:
TypeAdjective
Rootएक + मुख
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘एकमुख’ = एकं मुखं यस्य (one-mouthed)
काष्ठद्रोण्याम्in a wooden trough
काष्ठद्रोण्याम्:
TypeNoun
Rootद्रोणी
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; काष्ठस्य द्रोणी = काष्ठद्रोणी (wooden trough)
एकच्छिद्रापिधानायाम्(in a trough) with a cover having a single hole/opening
एकच्छिद्रापिधानायाम्:
TypeNoun
Rootअपि-धा (√धा) → अपिधान
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; ‘अपिधान’ = आवरण/ढक्कन; ‘एकच्छिद्र’ = एकं छिद्रं यस्य; एकच्छिद्रं अपिधानं यस्यां (द्रोण्याम्) सा
निदध्युःshould deposit/place (it)
निदध्युः:
TypeVerb
Rootनि-धा (√धा)
Formलोट् (आज्ञार्थे) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; ‘नि + धा’ = निक्षिपेयुः/स्थापयेयुः
Entities Mentioned
P
paṇyādhiṣṭhātṛ (market officer)P
paṇyādhyakṣa (implied supervising authority)FAQs
A sealed cashbox/drop-safe system that limits access and creates accountability for receipts.
To prevent clandestine removal or manipulation of receipts and to standardize the deposit procedure for later verification.