Sutra 47
Devanagari script
तपनीयं ज्येष्ठं सुवर्णं सुरागं समसीसातिक्रान्तं पाकपत्त्रपक्वं सैन्धविकयोज्ज्वालितं नीलपीतश्वेतहरितशुकपत्त्रवर्णानां प्रकृतिर्भवति ॥ कZ_०२.१३.४७ ॥
Transliteration
tapanīyaṃ jyeṣṭhaṃ suvarṇaṃ surāgaṃ samasīsātikrāntaṃ pākapattrapakvaṃ saindhavikayojjvālitaṃ nīlapītaśvetaharitaśukapattravarṇānāṃ prakṛtir bhavati
Translation
‘তপনীয’ শ্ৰেষ্ঠ সোণ—সু-ৰাগ (ভাল ৰঙযুক্ত), সম-সীসা (সম পৰিমাণ সীসা) অৱস্থা অতিক্ৰম কৰি সংস্কৃত, পাতল স্তৰত তাপ দি পৰিপক্ব (পাকপত্ত্ৰপক্ব), আৰু সৈন্ধৱিক যোগে দগ্ধ—নীল, পীত, শ্বেত, হৰিত আৰু শুকপত্ত্ৰবৰ্ণ আদি ৰঙৰ স্বাভাৱিক আধাৰ হয়।
Word by Word
तपनीयम्refined/excellent (gold)
तपनीयम्:
TypeNoun/Adjective
Rootतपनीय
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
ज्येष्ठम्the best/superior
ज्येष्ठम्:
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
सुवर्णम्gold
सुवर्णम्:
TypeNoun
Rootसुवर्ण
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
सुरागम्having good colour/lustre
सुरागम्:
TypeAdjective
Rootसुराग
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
समसीसातिक्रान्तम्free from (the defect of) lead; having surpassed/removed lead admixture
समसीसातिक्रान्तम्:
TypeAdjective
Rootसम-सीसा-अतिक्रान्त
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्; समासः = सम + सीसा + अतिक्रान्त
पाकपत्त्रपक्वम्properly cooked/processed by the refining procedure (using the पाक-leaf/plate)
पाकपत्त्रपक्वम्:
TypeAdjective
Rootपाक-पत्त्र-पक्व
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्; समासः = पाक + पत्त्र + पक्व
सैन्धविकयाwith a rock-salt preparation (as an agent)
सैन्धविकया:
TypeNoun
Rootसैन्धविका
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (करणे)
उज्ज्वालितम्made to glow; well-heated/brightened
उज्ज्वालितम्:
TypeParticiple
Rootउत्+ज्वल् (ज्वलँ दीप्तौ)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
नीलपीतश्वेतहरितशुकपत्त्रवर्णानाम्of (shades of) blue, yellow, white, green, and parrot-feather colour
नीलपीतश्वेतहरितशुकपत्त्रवर्णानाम्:
TypeNoun (genitive plural)
Rootनील-पीत-श्वेत-हरित-शुक-पत्त्र-वर्ण
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम्; समासः = (नील + पीत + श्वेत + हरित) इति द्वन्द्वः + शुकपत्त्रवर्ण (तत्पुरुष)
प्रकृतिःthe natural/true state; the standard nature
प्रकृतिः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
भवतिis/comes to be
भवति:
TypeVerb
Rootभू (भू सत्तायाम्)
Formलट् लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्
Entities Mentioned
T
tapanīya (refined gold)S
sīsa (lead)S
saindhavika (rock-salt preparation)FAQs
It gives inspectors practical criteria to verify whether gold meets state-defined grades, which protects revenue and prevents counterfeit or under-standard bullion.