Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 31
Devanagari script
क्रेता शुल्कं राजपण्यच्छेदानुरूपं च वैधरणं दद्यात् अन्यत्र क्रेता षट्छतमत्ययं च ॥ कZ_०२.१२.३१ ॥
Transliteration
kretā śulkaṃ rāja-paṇya-ccheda-anurūpaṃ ca vaidharaṇaṃ dadyāt anyatra kretā ṣaṭ-chatam atyayaṃ ca
Translation
ক্ৰেতাই শুল্ক আৰু ৰজাৰ পণ্যৰ চৰকাৰী শ্ৰেণীবিভাগ/মানদণ্ড অনুসৰি ‘বৈধৰণ’ চাৰ্জ দিব; নতুবা ক্ৰেতাৰ ওপৰত ছয়শ (পণ) জৰিমানাও হ’ব।
Word by Word
क्रेताthe buyer
क्रेता:
TypeNoun (agent noun)
Rootक्री
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; कर्तृवाचक (क्री धातोः क्तृ प्रत्ययः)
शुल्कम्the duty/toll
शुल्कम्:
TypeNoun
Rootशुल्क
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म
राजपण्यच्छेदानुरूपम्in accordance with the state’s standard assessment/measure for goods
राजपण्यच्छेदानुरूपम्:
TypeAdjective
Rootअनुरूप
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; शुल्कम् इति विशेषणम्; समासः: राज-पण्य-च्छेद-अनुरूपम् (राजस्य पण्यस्य छेदेन अनुरूपम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
वैधरणम्the lawful fee/charge (for validation/authorization)
वैधरणम्:
TypeNoun
Rootवैधरण
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; शुल्कम् इत्यस्य सहकर्म/अपरं कर्म (दद्यात् इत्यस्य)
दद्यात्should pay/give
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; लोट्/विध्यर्थः—‘should give/pay’
अन्यत्रotherwise / except
अन्यत्र:
TypeAdverb
Rootअन्यत्र
Formदेश/अपवादार्थक अव्यय—‘otherwise/except (in another case)’
क्रेताthe buyer
क्रेता:
TypeNoun (agent noun)
Rootक्री
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; कर्ता
षट्छतम्six hundred (as an amount)
षट्छतम्:
TypeNumeral (used as noun)
Rootषट् + शत
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘six hundred’ (षट्+शतम् → षट्छतम्)
अत्ययम्a penalty/fine
अत्ययम्:
TypeNoun
Rootअत्यय
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म; दण्ड/अपराध-परिणामार्थः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
Entities Mentioned
B
buyerS
state commodity administrationFAQs
It reduces enforcement burden by placing compliance incentives on the demand side, discouraging black-market purchasing.