Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 39

अभ्यन्तरो वा शठो बाह्यमेवमुपजपति कोशमस्य हरिष्यामि दण्डं वास्य हनिष्यामि दुष्टं वा भर्तारमनेन घातयिष्यामि प्रतिपन्नं बाह्यममित्राटविकेषु विक्रमयिष्यामि चक्रमस्य सज्यताम् वैरमस्य प्रसज्यताम् ततः स्वाधीनो मे भविष्यति ततो भर्तारमेव प्रसादयिष्यामि स्वयं वा राज्यं ग्रहीष्यामिण् बद्ध्वा वा बाह्यभूमिं भर्तृभूमिं चोभयमवाप्स्यामि विरुद्धं वावाहयित्वा बाह्यं विश्वस्तं घातयिष्यामि शून्यं वास्य मूलं हरिष्यामि इति ॥ कZ_०९.३.३९ ॥

abhyantaro vā śaṭho bāhyam evam upajapati: kośam asya hariṣyāmi, daṇḍaṃ vā asya haniṣyāmi; duṣṭaṃ vā bhartāram anena ghātayiṣyāmi; pratipannaṃ bāhyam amitrāṭavikeṣu vikramayiṣyāmi; cakram asya sajyatām, vairam asya prasajyatām; tataḥ svādhīno me bhaviṣyati; tato bhartāram eva prasādayiṣyāmi, svayaṃ vā rājyaṃ grahīṣyāmi; baddhvā vā bāhya-bhūmiṃ bhartṛ-bhūmiṃ ca ubhayam avāpsyāmi; viruddhaṃ vā vāhayitvā bāhyaṃ viśvastaṃ ghātayiṣyāmi; śūnyaṃ vā asya mūlaṃ hariṣyāmi iti.

Or a deceitful insider approaches an outsider with plans such as: “I will seize his treasury or cripple his coercive power; using this man I will have the (corrupt) master killed; I will push the outsider, once engaged, into battles among enemy forces and forest-tribes; let his war-machine be set in motion and his enmities be activated—then he will fall under my control. Thereafter I will either reconcile with my master or seize the kingdom myself; or, having bound the outsider, I will obtain both the outsider’s territory and my master’s territory. Or I will draw him into a hostile situation, kill the trusting outsider, and strip his base when it is left empty.”

अभ्यन्तरःan insider (internal agent)
अभ्यन्तरः:
TypeNoun/Adjective
Rootअभ्यन्तर
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (विशेष्यः: शठः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
शठःa deceitful person; traitor
शठः:
TypeNoun/Adjective
Rootशठ
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग
बाह्यम्the external (enemy/party)
बाह्यम्:
TypeNoun/Adjective
Rootबाह्य
Formद्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (कर्म)
एवम्thus; in this manner
एवम्:
TypeAdverb
Rootएवम्
Formप्रकारवाचक अव्यय
उपजपतिwhispers; privately urges/solicits
उपजपति:
TypeVerb
Rootउप√जप्
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कोशम्the treasury
कोशम्:
TypeNoun
Rootकोश
Formद्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन, पुं/नपुं (सम्बन्ध)
हरिष्यामिI will take away; I will steal
हरिष्यामि:
TypeVerb
Root√हृ
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दण्डम्the coercive power/force (danda)
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formद्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन
हनिष्यामिI will kill; I will strike down
हनिष्यामि:
TypeVerb
Root√हन्
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दुष्टम्the wicked (one)
दुष्टम्:
TypeNoun/Adjective
Rootदुष्ट
Formद्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग (विशेष्यः: भर्तारम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
भर्तारम्the master; the ruler
भर्तारम्:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formद्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग
अनेनby this (man/means)
अनेन:
TypePronoun
Rootइदम्
Formतृतीया-एकवचन, पुं/नपुं
घातयिष्यामिI will cause to be killed; I will have (him) killed
घातयिष्यामि:
TypeVerb
Root√हन् (णिच्)
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोजक (causative)
प्रतिपन्नम्one who has submitted/been gained over
प्रतिपन्नम्:
TypeAdjective/Participle
Rootप्रतिपन्न
Formद्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग; कृदन्त (क्त)
बाह्यम्the external (enemy/party)
बाह्यम्:
TypeNoun/Adjective
Rootबाह्य
Formद्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (कर्म)
अमित्राटविकेषुamong the enemy’s forest-tribes/forest auxiliaries
अमित्राटविकेषु:
TypeNoun
Rootअमित्राटविक
Formसप्तमी-बहुवचन, पुंलिङ्ग
विक्रमयिष्यामिI will set in motion; I will incite/drive (him) to act
विक्रमयिष्यामि:
TypeVerb
Rootवि√क्रम् (णिच्)
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच् (causative)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक
चक्रम्the war-wheel; military apparatus
चक्रम्:
TypeNoun
Rootचक्र
Formद्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन
सज्यताम्let it be made ready; let it be prepared
सज्यताम्:
TypeVerb
Root√सज्
Formलोट्, तृतीयपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद (आज्ञार्थ)
वैरम्enmity; hostility
वैरम्:
TypeNoun
Rootवैर
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (यहाँ: प्रथमा-एकवचन, कर्तृभावे)
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन
प्रसज्यताम्let it arise; let it be fastened/engaged
प्रसज्यताम्:
TypeVerb
Rootप्र√सञ्ज्
Formलोट्, तृतीयपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद (आज्ञार्थ)
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeAdverb
Rootततः
Formअपादान/क्रमवाचक अव्यय
स्वाधीनःunder my control; dependent on me
स्वाधीनः:
TypeAdjective
Rootस्वाधीन
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग
मेof me; my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी-एकवचन (enclitic)
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
TypeVerb
Root√भू
Formलृट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
TypeAdverb
Rootततः
Formक्रमवाचक अव्यय
भर्तारम्the master; the ruler
भर्तारम्:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formद्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग
एवindeed; just
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक
प्रसादयिष्यामिI will please; I will win over
प्रसादयिष्यामि:
TypeVerb
Rootप्र√सद् (णिच्)
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच् (causative)
स्वयम्myself
स्वयम्:
TypeAdverb
Rootस्वयम्
Formस्वतन्त्रकर्तृवाचक अव्यय
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक
राज्यम्the kingdom; sovereignty
राज्यम्:
TypeNoun
Rootराज्य
Formद्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
ग्रहीष्यामिI will seize; I will take
ग्रहीष्यामि:
TypeVerb
Root√ग्रह्
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
बद्ध्वाhaving bound; having captured
बद्ध्वा:
TypeGerund
Root√बन्ध्
Formक्त्वान्त (absolutive)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक
बाह्यभूमिम्external territory; foreign land
बाह्यभूमिम्:
TypeNoun
Rootबाह्यभूमि
Formद्वितीया-एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
भर्तृभूमिम्the master’s territory; the ruler’s land
भर्तृभूमिम्:
TypeNoun
Rootभर्तृभूमि
Formद्वितीया-एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय
उभयम्both
उभयम्:
TypePronoun/Adjective
Rootउभय
Formद्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
अवाप्स्यामिI will obtain; I will gain
अवाप्स्यामि:
TypeVerb
Rootअव√आप्
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विरुद्धम्an adversary; one who is opposed
विरुद्धम्:
TypeAdjective/Participle
Rootविरुद्ध
Formद्वितीया-एकवचन, पुं/नपुं; कृदन्त (क्त)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक
आवाहयित्वाhaving summoned; having brought in
आवाहयित्वा:
TypeGerund
Rootआ√वह् (णिच्)
Formक्त्वान्त; णिच् (causative)
बाह्यम्the external (enemy/party)
बाह्यम्:
TypeNoun/Adjective
Rootबाह्य
Formद्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
विश्वस्तम्trusting; off his guard
विश्वस्तम्:
TypeAdjective/Participle
Rootविश्वस्त
Formद्वितीया-एकवचन, पुं/नपुं; कृदन्त (क्त)
घातयिष्यामिI will have (him) killed
घातयिष्यामि:
TypeVerb
Root√हन् (णिच्)
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्
शून्यम्empty; depleted
शून्यम्:
TypeAdjective
Rootशून्य
Formद्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (विशेष्यः: मूलम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन
मूलम्the base; root resources
मूलम्:
TypeNoun
Rootमूल
Formद्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
हरिष्यामिI will take away; I will plunder
हरिष्यामि:
TypeVerb
Root√हृ
Formलृट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus (saying)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यन्त-निपात
I
insider (abhyantara)
O
outsider (bāhya)
T
treasury (kośa)
C
coercive power/army (daṇḍa)
M
master/patron (bhartā)
F
forest forces (āṭavika)

FAQs

The treasury (kośa) and the coercive apparatus (daṇḍa) are primary targets; once weakened, leadership assassination and territorial capture become easier.

An ally can be induced into costly conflict and then neutralized; therefore alliances must be structured with safeguards against capture, overextension, and exposure of one’s base.