मार्गादेशिकम् परभूमियोग्यमरियुद्धप्रतिलोममटवीबलप्रायः शत्रुर्वा बिल्वं बिल्वेन हन्यताम्ण् अल्पः प्रसारो हन्तव्यः इत्यटवीबलकालः ॥ कZ_०९.२.०८ ॥
mārgādeśikam parabhūmiyogyam ariyuddha-pratilomam aṭavī-bala-prāyaḥ śatrur vā bilvaṃ bilvena hanyatām; alpaḥ prasāro hantavyaḥ ity aṭavī-bala-kālaḥ |
যেতিয়া শত্রু প্ৰধানকৈ অটৱী/বনাঞ্চলীয় (জনজাতীয়) ব’ল হয়—যি পথ-ঘাট জানে, পৰভূমিত কাৰ্য কৰিবলৈ যোগ্য, আৰু অনিয়মিত/গেৰিলা পদ্ধতিত যুদ্ধ কৰে—তেতিয়া তাক তাৰেই ধৰণৰ ব’লেৰে প্ৰতিহত কৰিব লাগে (“বিল্বক বিল্বেৰে আঘাত কৰা হয়”): সীমিত, নিয়ন্ত্ৰিত প্ৰসাৰ/অভিযানৰ সৈতে তাক নিধন কৰিব লাগে। এইটো অটৱী-ব’ল ব্যৱহাৰৰ সময়।
Match the adversary’s force-type and tactics: use similarly adapted troops and methods rather than conventional formations that the terrain and enemy style will negate.
Against mobile raiders in difficult terrain, overextension invites ambush and supply failure; Kautilya recommends tight control of movement and objectives.