Vamana Purana — Shiva's Wedding Procession (Part 1), Shloka 67

Shiva’s Wedding Procession to Kailasa and the Marriage of Girija (Kali)

Devanagari script

प्रणम्योचुर्महेशानं भवान् भर्त्ताद्रिजा वधुः सब्रह्यकास्त्रयो लोका द्रक्ष्यन्ति घनवाहनम्

Transliteration

praṇamyocurmaheśānaṃ bhavān bharttādrijā vadhuḥ sabrahyakāstrayo lokā drakṣyanti ghanavāhanam

Translation

وبعد أن سجدوا قالوا لماهيشا: «أنتَ السيّد والزوج (bhartā)، وابنةُ الجبل هي عروسُك. ومع براهما وحاشيته ستُبصر العوالمُ الثلاثةُ “راكبَ السحاب” (ghanavāhana)».

Word by Word

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (absolutive), ‘having bowed’

• ऊचुः: they said
• ऊचुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• महेशानम्: Maheśāna (Śiva)
• महेशानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/सम्बोधनार्थक), एकवचन; विशेषनाम—शिवः

• भवान्: you (honored sir)
• भवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोगः (honorific ‘you’)

• भर्त्ता: husband
• भर्त्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अद्रिजाः: of the mountain-born (Pārvatī)
• अद्रिजाः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अद्रि-जा (प्रातिपदिक; अद्रि + जा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अद्रेः जा = पर्वतपुत्री)

• वधुः: bride
• वधुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वधू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स-ब्रह्यकाः: together with Brahmā (and his retinue)
• स-ब्रह्यकाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-ब्रह्यक (प्रातिपदिक; सह + ब्रह्यक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—अव्ययीभावः (ब्रह्यकैः सह = with Brahmā etc./with the Brahmā-group)

• त्रयः: three
• त्रयः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘लोकाः’ इत्यस्य विशेषणम्

• लोकाः: worlds
• लोकाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• द्रक्ष्यन्ति: will see
• द्रक्ष्यन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• घनवाहनम्: the cloud-bannered / cloud-riding one (Śiva)
• घनवाहनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: घन-वाहन (प्रातिपदिक; घन + वाहन)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (घनं वाहनं यस्य/घनैः वहनं—मेघवाहनः) विशेषनाम—शिवः

Speakers

• Sages (munis) addressing Maheśvara (Śiva); broader frame traditionally Pulastya–Nārada (not explicit in given verses)

Primary Deities

• Shiva (Maheśāna/Hara)
• Parvati (Adrijā)
• Brahma (implied by 'sabrāhyaka')

Key Themes

• Shaivism
• Bhakti
• Divine kingship/protectorship (bhartṛ-tattva)
• Sectarian harmony (Brahmā included in Śiva-centered praise)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Reverence (praṇāma) precedes speech and action: the sages model dharmic humility, acknowledging divine order through Śiva as protector (bhartā) and the sanctity of divine household (Śiva–Pārvatī) as a stabilizing cosmic principle.

How does this fit the Pancalakshana?

Vamśānucarita / narrative episode (ākhyāna) involving devas and ṛṣis; it is not sarga/pratisarga but part of the Purāṇic exemplary history and divine interaction framework.

What is the symbolic significance?

The mention of the three worlds witnessing the deity underscores Śiva’s cosmic visibility (vyāpti) and sovereignty; pairing with Adrijā (Pārvatī) highlights the inseparability of consciousness and power (Śiva–Śakti).