Vamana Purana — Nara-Narayana's Tapas, Shloka 87

Nara-Narayana’s Tapas, Indra’s Temptation, and the Burning of Kama: The Origin of Ananga and the Shiva-Linga Episode

Devanagari script

ततश्चकार भगवांश्चातुर्वर्ण्यं हरार्चने शास्त्राणि चैषां मुख्यानि नानोक्तिविदितानि च / 6.86 आद्यं शैवं परिख्यातमन्यत्पाशुपतं मुने तृतीयं कालवदनं चतुर्थं च कपालिनम्

Transliteration

tataścakāra bhagavāṃścāturvarṇyaṃ harārcane śāstrāṇi caiṣāṃ mukhyāni nānoktividitāni ca / 6.86 ādyaṃ śaivaṃ parikhyātamanyatpāśupataṃ mune tṛtīyaṃ kālavadanaṃ caturthaṃ ca kapālinam

Translation

ثم أقام الرب نظام التشاتورفَرْنْيَة (cāturvarṇya)، أي الترتيب الاجتماعي ذي الفئات الأربع، لعبادة هارا (Hara). وأما الكتب الرئيسة لهذه التقاليد، المعروفة عبر تعاليم شتى، فهي: أولًا النظام الشيفي (Śaiva) المشهور بهذا الاسم؛ ثم الباشوباتا (Pāśupata)، أيها الحكيم؛ والثالث كالافادانا (Kālavadana)؛ والرابع كابالين (Kapālin).

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (Avyaya), 'then/thereafter'

• चकार: made/created
• चकार: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg)

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhagavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg)

• चातुर्वर्ण्यम्: the fourfold varṇa-system
• चातुर्वर्ण्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: cātur + varṇya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg); तत्पुरुष-समास: 'चतुर्णां वर्णानां भावः/समूहः'

• हरार्चने: in the worship of Hara (Śiva)
• हरार्चने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: hara + arcana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), सप्तमी (Loc. 7), एकवचन (sg); तत्पुरुष: 'हरस्य अर्चनम्'

• शास्त्राणि: treatises/scriptures
• शास्त्राणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: śāstra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), बहुवचन (pl)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, conjunction

• एषाम्: of these
• एषाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Gen. 6), बहुवचन (pl)

• मुख्यानि: principal/chief
• मुख्यानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mukhya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), बहुवचन (pl); विशेषण of शास्त्राणि

• नानोक्‍तिविदितानि: known through various utterances/teachings
• नानोक्‍तिविदितानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: nānā + ukti + vidita (प्रातिपदिक; √vid (धातु) → विदित (कृदन्त))
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), बहुवचन (pl); कृदन्त: 'विदित' (past passive participle); तत्पुरुष-समास: 'नानाविध-उक्तिभिः विदितानि'

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, conjunction

• आद्यम्: the first
• आद्यम्: Visheshya-nirdesha (विशेष्यनिर्देश)
• Type: Adjective
• Root: ādya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg)

• शैवम्: Śaiva
• शैवम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śaiva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg)

• परिख्यातम्: well-known
• परिख्यातम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pari + √khyā (धातु) → parikhyāta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg); भूतकृदन्त (PPP)

• अन्यत्: another/second
• अन्यत्: Visheshya-nirdesha (विशेष्यनिर्देश)
• Type: Adjective
• Root: anya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg)

• पाशुपतम्: Pāśupata
• पाशुपतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pāśupata (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg)

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: muni (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m), सम्बोधन (Voc. 8), एकवचन (sg)

• तृतीयम्: the third
• तृतीयम्: Visheshya-nirdesha (विशेष्यनिर्देश)
• Type: Adjective
• Root: tṛtīya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg)

• कालवदनम्: Kālavadana (name/title)
• कालवदनम्: Visheshya (विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: kāla + vadana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg); तत्पुरुष: 'कालस्य वदनम्'

• चतुर्थम्: the fourth
• चतुर्थम्: Visheshya-nirdesha (विशेष्यनिर्देश)
• Type: Adjective
• Root: caturtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, conjunction

• कपालिनम्: Kapālin (name/title)
• कपालिनम्: Visheshya (विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: kapālin (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg)

Speakers

• Not explicit in excerpt; verse addresses a ‘mune’ (sage)
• consistent with Purāṇic dialogue style

Primary Deities

• Śiva (Hara)
• Bhagavān (agent of institution; often Viṣṇu in Vāmana Purāṇa contexts)

Key Themes

• Shaivism
• Rituals
• Dharma/Varna order
• Sectarian Harmony
• Scriptural classification

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The passage frames religious practice as socially integrative: Hara-worship is presented as compatible with cāturvarṇya (ordered duties), implying that devotion is to be lived through regulated conduct rather than mere identity-based sectarianism.

How does this fit the Pancalakshana?

This is primarily ācāra/dharma material (norms of worship and social-religious organization) embedded in Purāṇic narration. It supports the Purāṇic function of prescribing practice and mapping doctrinal lineages rather than cosmogony (sarga/pratisarga).

What is the symbolic significance?

Listing multiple Śaiva streams (Śaiva, Pāśupata, Kālavadana, Kapālin) symbolizes pluralism within Śaiva religion and a Purāṇic attempt to domesticate even fierce/ascetic modes (e.g., Kapālin) within an overarching dharmic order.