HomeVamana PuranaAdh. 35Shloka 70
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Harihara Revelation, Shloka 70

Harihara Revelation and the Kurukshetra Tirtha Cycle: Sthanu in Vishnu and the Sanctification of Saptasarasvata

चतुर्थो राजसो नाम रक्तवर्णश्चतुर्मुखः द्विभुजो धारयन् मालं सृष्टिकृच्चादिपूरुषः

caturtho rājaso nāma raktavarṇaścaturmukhaḥ dvibhujo dhārayan mālaṃ sṛṣṭikṛccādipūruṣaḥ

والرابع يُسمّى «راجَسَا» (rājasa): أحمرُ اللون، ذو أربعةِ وجوه، ذو ذراعين، يحملُ إكليلًا؛ وهو صانعُ الخلق، البوروشا الأوّل (Ādi-Puruṣa).

चतुर्थःfourth
चतुर्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ordinal adjective
राजसःrajasic
राजसः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootराजस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; quality adjective (of rajas)
नामby name/indeed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (particle), ‘indeed/by name’
रक्तवर्णःred-colored
रक्तवर्णः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (red-colored)
चतुर्मुखःfour-faced
चतुर्मुखः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (four-faced)
द्विभुजःtwo-armed
द्विभुजः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + भुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (two-armed)
धारयन्bearing/holding
धारयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootधृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मालाम्garland
मालाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
सृष्टिकृत्creator
सृष्टिकृत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (creator of creation)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आदिपूरुषःprimordial person
आदिपूरुषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (the primordial person)
Narrator/teacher figure addressing a sage (mahāmune implied in the passage)
Vishnu (as source of emanations)Brahma (implied by caturmukha iconography)
Guṇa theory (rajas)Sṛṣṭi (creation)Iconography of the four-faced creatorEmanation theology (creative agent as derived)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The markers ‘caturmukha’ (four-faced) and ‘sṛṣṭikṛt’ (creator) strongly evoke Brahmā. However, the framing ‘My rājasa form’ suggests a theological hierarchy: the creative office is an emanation or delegated function under the Supreme source.

Red (rakta) is a standard symbolic color for rajas—energy, passion, and activity—matching the creative surge that projects the manifest world.

In this local cosmological enumeration, it denotes the first operative ‘person-principle’ of creation within the manifesting sequence, not necessarily the absolute Supreme Puruṣa. The text can use ‘puruṣa’ flexibly for cosmic agents.