Verse 3

Mundaka

Sanskrit (Devanagari)

यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् ।

तदा विद्वान् पुण्यपापे विधूय निरञ्जनः परमं साम्यमुपैति ॥३॥

Padapatha (Word Split)

यदा । पश्यः । पश्यते । रुक्म-वर्णम् । कर्तारम् । ईशम् । पुरुषम् । ब्रह्म-योनिम् ।

तदा । विद्वान् । पुण्य-पापे । विधूय । निरञ्जनः । परमम् । साम्यम् । उपैति ॥३॥

IAST Transliteration

yadā paśyaḥ paśyate rukma-varṇaṃ kartāram īśaṃ puruṣaṃ brahma-yonim |

tadā vidvān puṇya-pāpe vidhūya nirañjanaḥ paramaṃ sāmyam upaiti ||3||

Translation

حين يرى الرائي ذاك الذهبيَّ اللون—الصانعَ، الربَّ، الشخصَ، مَنبعَ برهمن—فإن العارفَ، بعد أن يهزَّ عنه البرَّ والإثم، يصيرُ بلا دنسٍ ويبلغُ أسمى المماثلة.

Academic Translation

When the seer sees the golden-hued (One)—the maker, the Lord, the Person, the source (womb) of Brahman—then the knower, having shaken off merit and demerit, stainless, attains the supreme sameness (identity).

Verse Context

• Mokṣa through Brahma-jñāna; transcendence of puṇya/pāpa; sāyujya/sāmya with Brahman
• Mahavakya: Supports the import of identity taught by mahāvākyas (especially ‘अहं ब्रह्मास्मि’ / ‘तत्त्वमसि’) by describing attainment of ‘paramaṃ sāmyam’ (supreme identity/sameness) upon realization.
• Atharva
• Śaunaka (Atharvaveda tradition; Muṇḍaka is classed among Atharva-upaniṣads) Shakha
• Chandas: Mixed/Upaniṣadic verse (often classed under Triṣṭubh/Jagatī-type cadence in recitation traditions; not strictly fixed like Saṃhitā meters)