Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 44

Devanagari script

इन्द्र उवाच । रंभे त्वया न भीः कार्या विश्वामित्रात्तपोधनात् । अहमप्यागमिष्यामि त्वत्सहायः समन्मथः

Transliteration

indra uvāca | raṃbhe tvayā na bhīḥ kāryā viśvāmitrāttapodhanāt | ahamapyāgamiṣyāmi tvatsahāyaḥ samanmathaḥ

Translation

قال إندرا: «يا رامبها، لا تخافي من فيشواميترا، الغنيّ بالتقشّف (التابَس). سأجيء أنا أيضًا عونًا لك، ومعي مانماثا إلهُ الحب.»

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: indra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• रंभे: O Rambhā
• रंभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: raṃbhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Adhikartṛ/Anubandha (Agent-related adjunct; ‘by you’ in gerundive construction)
• Type: Noun
• Root: yuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया (3rd), एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध/negation particle)

• भीः: fear
• भीः: Karta (Subject of gerundive clause/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कार्या: should be (done/entertained)
• कार्या: Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: kṛ (धातु) → kārya (कृदन्त/यत्)
• Form: कृदन्त (यत्-प्रत्यय, gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भीः’ इति विशेषणम्—‘to be done/should be’

• विश्वामित्रात्: from Viśvāmitra
• विश्वामित्रात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: viśvāmitra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• तपोधनात्: the ascetic-rich (sage)
• तपोधनात्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: tapas + dhana (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तपः धनं यस्य = whose wealth is austerity); पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; ‘विश्वामित्रात्’ इति विशेषणम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha-dyotaka (Additive particle/सम्बन्ध-द्योतक)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/particle: also)

• आगमिष्यामि: will come
• आगमिष्यामि: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā + gam (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपदम्

• त्वत्सहायः: as your helper
• त्वत्सहायः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: tvat + sahāya (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तव सहायः = your helper); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहम्’ इति विशेषणम्

• समन्मथः: together with Manmatha (Kāma)
• समन्मथः: Sahakāraka (Accompaniment/सहकारक)
• Type: Adjective
• Root: sa + manmatha (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मनमथेन सह = together with Manmatha); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहम्’ इति विशेषणम्

Speaker

Indra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra reassures Rambhā, promising to come as her helper along with Manmatha (Kāma), signaling a planned intervention.

Characters & Entities

• Indra
• Rambhā
• Viśvāmitra
• Manmatha (Kāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse contrasts worldly/divine power with ascetic power, showing how even Indra strategizes against the strength born of tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is praised in this line; it is part of the Setukhaṇḍa narrative arc.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it concerns divine assistance and the planned disruption of austerity.