Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 39

Rishi: RV-derived Indra praise; Vājasaneyin transmission.
Devata: Mahendra (Indra in great aspect).
Chandas: Trishtubh (hymn portion) + Yajus prose.

म॒हाँ२ इन्द्रो॑ नृ॒वदा च॑र्षणि॒प्रा उ॒त द्वि॒बर्हा॑ अमि॒नः सहो॑भिः । अ॒स्म॒द्र॒य्ग्वावृधे वी॒र्या॒यो॒रुः पृ॒थुः सुकृ॑तः क॒र्तृभि॑र्भूत् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्महे॒न्द्राय॑ त्वा

mahā́ṃ̐ índro nṛvádā carṣaṇiprā́ utá dvibárhā amínaḥ sáhobhiḥ | asmádrayíṃ vāvṛdhe vīryā̀yorúḥ pṛthúḥ sukṛ́taḥ kartṛ́bhir bhūt | upayā́ma-gṛhīto ’si mahéndrāya tvaiṣá te yóniḥ mahéndrāya tvā

عظيمٌ هو إندرا، ممدوحٌ عند الناس، مُقيمٌ للشعوب؛ بل مُعظَّمٌ مضاعفاً، غيرُ منقوصٍ في بأسه. لقد زاد ثراءَنا لأجل البطولة؛ فليكن واسعاً عريضاً، مُحكماً بصُنّاعه. «أُخذتَ بأُپَياما لمَهِندرا (إندرا العظيم)؛ هذا هو مَهدُك/رَحِمُك: لمَهِندرا».

म॒हान् । इन्द्रः॑ । नृ॒-वदा॑ । च॒र्ष॒णि॒-प्राः । उ॒त । द्वि॒-बर्॒हाः । अ॒मि॒नः । सहो॑भिः । अ॒स्मत् । र॒यिम् । वा॒वृ॒धे॒ । वी॒र्या॑य । उ॒रुः । पृ॒थुः । सु॒कृ॑तः । क॒र्तृभिः॑ । भू॒त् । उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॒सि॒ । महे॒न्द्राय॑ । त्वा॒ । ए॒षः । ते॒ । योनि॑ः । महे॒न्द्राय॑ । त्वा॒

महान्great
महान्:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नृवत्manly, with men/heroic
नृवत्:
क्रियाविशेषण (इन्द्रस्य गुणः)
TypeAdjective
Rootनृवत् (प्रातिपदिक; नृ + वत्)
चर्षणिप्राःfilling/supporting the peoples
चर्षणिप्राः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootचर्षणिप्रा (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
द्विबर्हाःhaving two seats/cushions
द्विबर्हाः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootद्विबर्हा (प्रातिपदिक; द्वि + बर्हा)
अमिनःhe did not diminish / he harmed not
अमिनः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअम्/मन् (धातु) → अमिन (तिṅन्त-रूप; √मन्/√अम् ‘to harm/impair’ वैदिक)
सहोभिःwith powers/strengths
सहोभिः:
करण
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
अस्मद्of us
अस्मद्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिग्वाpossessing wealth
रयिग्वा:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootरयिग्वन् (प्रातिपदिक)
आवृधेhas grown/increased
आवृधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) → आवृध् (कृदन्त/वैदिक-रूप)
वीर्यायfor heroism/valor
वीर्याय:
सम्प्रदान (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
उरुःwide, vast
उरुः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
पृथुःbroad
पृथुः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
सुकृतःwell-doing, beneficent
सुकृतः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
कर्तृभिःby the doers/agents
कर्तृभिः:
करण/सहकारी (सह-कर्तृ)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
भूत्became / was
भूत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
विशेषण (सोमस्य/ग्रहस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootउपयामगृहीत (कृदन्त; उप-√यम् + √ग्रह्)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
महेन्द्रायfor Mahendra
महेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक; महा + इन्द्र)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ/निर्देशक
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb, source, seat
योनिः:
कर्तृ/आधार (निर्दिष्टः)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
महेन्द्रायfor Mahendra
महेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
M
Mahendra (Indra)