Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 18

Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution; specific r̥ṣi not always itemised for prose-like yajus)
Devata: Agni/Āpaḥ/Vāta/Pūṣan (composite functional deities)
Chandas: Yajus (non-metrical sacrificial formula with mixed cadence)

सं ते॒ मनो॒ मन॑सा॒ सं प्रा॒णः प्रा॒णेन॑ गच्छताम् । रेड॑स्य॒ग्निष्ट्वा॑ श्रीणा॒त्वाप॑स्त्वा॒ सम॑रिण॒न्वात॑स्य त्वा॒ ध्राज्यै॑ पू॒ष्णो रᳪह्या॑ ऊ॒ष्मणो॑ व्यथिष॒त् प्रयु॑तं॒ द्वेष॑ः

saṃ te mā́no manásā saṃ prāṇáḥ prāṇéna gacchatām | reḍásy agnís tvā śrīṇātv ā́pas tvā sám ariṇan vā́tasya tvā dhrā́jyai pū́ṣṇo raṃhyā́ ūṣmáṇo vyathiṣát práyutaṃ dvéṣaḥ

لْيَتَّحِدْ ذهنُكَ مع الذهن، ولْيَسِرِ النَّفَسُ مع النَّفَسِ في وفاق. لِيُهَذِّبْكَ أَغْنِي، ذو القُوَّةِ الحمراء، تَهْذِيبًا لائقًا؛ ولْتُحْكِمْكَ المياهُ (Āpas) وتُكَثِّفْكَ؛ ولِأَجْلِ الرِّيحِ (Vāyu) فَلْيُقِمْكَ في المَسارِ القويم؛ ولِسَبيلِ بُوشَن (Pūṣan) السَّريع فَلْيُسْرِعْ بِكَ. إنَّ الحَرَّ قد زَعْزَعَ وأَزاحَ البُغْضَ المُرَتَّب.

सम् । ते । मनः । मनसा । सम् । प्राणः । प्राणेन । गच्छताम् । रेडस्य । अग्निः । त्वा । श्रीणातु । आपः । त्वा । सम्-अरिणन् । वातस्य । त्वा । ध्राज्यै । पूष्णः । रंह्याः । ऊष्मणः । व्यथिषत् । प्रयुतम् । द्वेषः

सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
मनःmind
मनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनस्
मनसाwith (the) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस्
सम्together
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
प्राणःbreath, vital breath
प्राणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्राण
प्राणेनwith the breath
प्राणेन:
करण
TypeNoun
Rootप्राण
गच्छताम्let (them) go / proceed
गच्छताम्:
TypeVerb
Rootगम्
रेडस्यof Reda (name/epithet; Vedic)
रेडस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरेड (प्रातिपदिक; वैदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
श्रीणातुlet (him) prepare/mix
श्रीणातु:
TypeVerb
Rootश्री (श्रीणाति ‘to mix, to prepare/season; to make ready’)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद्
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अरिणन्(they) have arranged/impelled (together)
अरिणन्:
TypeVerb
Rootऋ (अरिणाति/अरिणन् वैदिक ‘to set in motion/fit/arrange’; here injunctive/aorist-like Vedic form)
वातस्यof the wind
वातस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवात
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद्
ध्राज्यैfor firmness/steadiness (dhrājya)
ध्राज्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootध्राज्य (प्रातिपदिक; वैदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपूषन्
रंह्याःof speed/impetuosity
रंह्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरंह्या (प्रातिपदिक; ‘speed/impulse’)
ऊष्मणःof heat
ऊष्मणः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऊष्मन्
व्यथिषत्shook, caused to tremble
व्यथिषत्:
TypeVerb
Rootव्यथ्
प्रयुतम्ten thousand (as a measure/amount)
प्रयुतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रयुत (संख्या/विशेषण)
द्वेषःhatred, hostility
द्वेषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्वेष
A
Agni
Ā
Āpaḥ (Waters)
V
Vāta (Wind)
P
Pūṣan